Khối nang vùng cổ thăm khám và chẩn đoán

KHỐI VÀ NANG BẨM SINH VÙNG CỔ Phân nhóm khối u vùng cổ theo vị trí Vùng cổ bên Vùng cổ giữa Toàn bộ vùng cổ Bất thường khe mang Thoát vị thanh quản Khối giả u ở trẻ em Nang - ống giáp

KHỐI VÀ NANG BẨM SINH VÙNG CỔ

Phân nhóm khối u vùng cổ theo vị trí

Vùng cổ bên Vùng cổ giữa Toàn bộ vùng cổ

Bất thường khe mang

Thoát vị thanh quản

Khối giả u ở trẻ em

Nang - ống giáp lưỡi

U nang tuyến ức

U nang bì

U nhái sàn miệng

U quái vùng cổ

U bạch huyết

U máu

Các hình thái bất thường khối u và nang vùng cổ bên

 Dạng xoang (sinus)

 Dạng đường dò (fitsula)

 Dạng nang (cyst)

Khối u vùng cổ bên

Bất thường khe mang

 Khe mang phát triển từ các hệ thống mang từ tuần thứ 2 giai đoạn phôi

 Vào tuần thứ 4 của sự phát triển phôi:

o Hình thành trung mô

o Phân chia bởi phía ngoài là khe ngoại bì và phía trong là túi nội bì

o Lớp biểu mô mỏng phân cách giữa khe và túi

 Mỗi cung mang gồm: động mạch, bản sụn, cơ và thần kinh

BẤT THƯỜNG KHE MANG (BTKM)

Bất thường khe mang thứ nhất (khe mang I)

Thường xuất hiện dạng nang trước tai, có thể có ở dưới hoặc

sau tai

Dạng I:

- Chỉ có các thành phần biểu mô không có sụn hoặc cấu

trúc ngoại bì

- Bất thường ở cả ống tai ngoài và vùng gần dây thần kinh

mặt

- Xuất hiện phía trong, dưới hoặc sau sụn vành tai, bình tai

- Đường dò chạy song song ống tai ngoài

BTKM I - Dạng I

Dạng II:

- Gặp phổ biến hơn

- Bất thường tại lớp nội bì và trung bì

- Thường xuất hiện dưới dạng ổ áp xe dưới hàm

- Đầu ngoài: luôn luôn phía trên xương móng

- Đường đi: thay đổi, thường có liên quan đến dây thần

kinh mặt và tuyến mang nước bọt mang tai

- Đầu trong: kết thúc tại phần nối sụn-xương của ống tai

ngoài

BTMK I - Dạng II Bất thường khe mang thứ hai (khe mang II)

- Gặp phổ biến hơn

- Đầu ngoài: bờ trước cơ ức đòn chũm

- Đầu trong: hố amiđan

- Đường đi:

Đi sâu trong các cấu trúc của cung mang 2: động mạch

cảnh ngoài, cơ trâm móng, bụng sau cơ nhị thân

Đi nông trên các cấu trúc của cung mang 3: Phía ngoài dây

thần kinh IX và XII; Động mạch cảnh trong

- Dạng nang hay gặp vùng tam giác cổ trước dưới xương

móng

BTMK II Bất thường khe mang thứ ba (khe mang III)

- Đầu ngoài: bờ trước cơ ức đòn chũm (giống bất thường

khe mang II)

- Đầu trong: xoang lê (hay gặp phần trên)

- Đường đi:

Đi sâu trong các cấu trúc của cung mang 3: dây thần kinh

IX, động mạch cảnh

Đi nông trên các cấu trúc cung mang 4: thần kinh thanh

quản trên, dây XII

Đường dò đi vào vùng họng tại màng giáp nhẫn

- Dạng nang gặp ở tam giác cổ trước dưới, nằm thấp hơn

nang của khe mang 2

BTMK III

Bất thường khe mang thứ tư (khe mang IV)

- Đầu trong: xoang lê (phần dưới)

- Đi xuyên thanh quản, dưới sụn giáp, kề bên cơ siết họng

dưới

- Kết thúc gần vùng khớp nhẫn – giáp

- Nằm nông hơn dây thần kinh quặt ngược thanh quản

- Đầu dò ra da ở tam giác cổ trước dưới

BTMK IV

THOÁT VỊ THANH QUẢN

- Thoát vị thanh quản ngoài

- Túi thoát vị có khí của vùng băng thanh thất –

thanh quản

A: Thoát vị thanh quản kết hợp

B: Thoát vị thanh quản trong

C: Thoát vị thanh quản ngoài

KHỐI GIẢ U TRẺ SƠ SINH

- Chiếm tỷ lệ 0,4% trẻ sơ sinh

- Sinh lý bệnh: Chấn thương từ trong tử cung hoặc lúc sinh nở làm tổn thương các cơ, tụ máu dẫn đến tạo các khối xơ

- Tạo màng bọc quanh khối giả u ở trong cơ ức đòn chũm trong 2 – 3 tuần sau sinh

- Chẩn đoán bằng siêu âm

- Điều trị lành chiếm 80 – 100% ở trẻ 1 tuổi: vật lý trị liệu, theo dõi và tái khám định kỳ

KHỐI CỔ GIỮA

Nang, ống giáp lưỡi

- Phát triển do sự tồn tại mầm tuyến giáp xuất phát từ lỗ tịt

- Có thể phồng to sau nhiễm khuẩn đường hô hấp trên

- Triệu chứng

Khối giữa cổ dạng nang và bên trong là đặc

Di động tùy theo vị trí lưỡi

Thông thường nằm ở vị trí dưới xương móng, trên tuyến giáp

Nuốt khó, cảm giác vướng mắc

- Mô học

Dạng biểu mô đường hô hấp

Dạng biểu mô vảy

- Phẫu thuật Sistrunk

Giảm tỷ lệ tái phát xuống còn 5 – 20 %

Cắt bỏ phần giữa xương móng

Nang tuyến ức

- Tuyến ức:

Xuất phát từ túi hầu thứ 3

Hình thành từ tuần thứ 6 thời kỳ phôi thai

- Phần tồn dư dạng dây chằng chạy dọc theo góc hàm đến cổ

giữa

U nang bì

- Thường nằm ở vùng dưới hàm

- Không di đông theo sự di động của

lưỡi

- Lót bởi lớp biểu bì và phần phụ

- Xử trí bằng cách rạch mở nang

U nhái sàng miệng

- Khối giả u nằm ở sàng miệng thường do sự

tăng tiết chất nhầy hoặc do tắc nghẽn ống tuyến

dưới lưỡi

- Khối đơn độc dưới hàm hoặc nằm dưới lưỡi

U quái vùng cổ

- Có các triệu chứng cấp tính về hô hấp ở trẻ

sơ sinh như là bị chèn ép khí quản

Kích thước lớn, dạng bán u, tổn thương có

bao

- Tạo bởi lớp nội bì trưởng thành, trung bì,

ngoại bì và sự bất trưởng thành sự hình thành

mô trong thời kỳ phôi thai

- Siêu âm có hình ảnh hồi âm hỗn hợp

- Thường phải xử trí phẫu thuật cấp cứu

KHỐI TOÀN BỘ VÙNG CỔ

U bạch huyết

- Lành tính, khối u có vách, mềm mại,

không đau, đè ép được

- Tỷ lệ 1,2 – 2,8‰

- Vị trí hay gặp ở tam giác cổ sau

- Sinh lý bệnh: bất thường về sự phát triển

hoặc có sự tắc nghẽn hệ bạch huyết

- Siêu âm và chụp CT: nang thành mỏng,

nhiều vách

- Xử trí: phẫu thuật tạo hình cắt bỏ khối u

Khối u nằm ở cổ trước có thể có ảnh

hưởng đến hô hấp ở trẻ do chèn ép Tỷ lệ

tái phát sau phẫu thuật: 25 – 50%

U máu

- Là dạng u vùng đầu cổ hay gặp nhất ở trẻ em

- Xuất hiện khoảng 30% lúc trẻ sinh ra, trong những

tháng đầu đã hiện diện khối u Khối u gia tăng kích

thước đến lúc trẻ 12 tháng tuổi Sau đó teo dần khoảng

90% trường hợp

- Thận trọng trong điều trị, phẫu thuật đối với những u

nằm sâu

- Điều trị có hiệu quả với steroid và laser trị liệu