Giúp ôn nhanh thi tốt nghiệp lịch sử lần II lịch sử 12 nguyễn văn nhẫn

+ Từ sau thắng lợi đó, nhân dân Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Trung Quốc liên tiếp giành nhiều thắng lợi trong công cuộc xây đựng đất nước.. - Đặc điểm phong trào giải ph

Trang 1

Để cương ôn thi tốt nghiệp THPT năm học 2007-2008

lịch sử Thế giới

những năm 70), những thành tựu và ý nghĩa Vẫn đề 1: Liên xô và các nước Đông Âu xây dựng CNXH (từ 1945 đến nữa đầu

+ Sau chiến tranh thể giới thứ hai, uy tín chính trị và địa vị Liên xô

được nâng cao trên trường quôc tÊ Tuy nhiên chiên tranh thê giới thứ hai đã làm cho nhân dân Liên Xô phải gánh chịu những hy sinh và tôn that het strc

to lớn trong cuộc chiên tranh chông chủ nghĩa phát xít

+ Hon 27 triệu người chết, 1.710 thành phố và hơn 70.000 làng mạc bị

tiêu huỷ, 3.2000 nhà máy, xí nghiệp bi tàn phá; đời sông nhân dân gặp nhiêu khó khăn, thiêu thôn

- Bên ngoài:

+ Các nước phương Tây do Mĩ cam dau, tién hanh bao vay kinh té, chay đua vũ trang, chuẩn bị chiến tranh tổng lực nhằm tiêu diệt Liên Xô và các nước XHCN

+ Phong trào giải phóng đân tộc phát triển

Trong bồi cảnh đó, nhân dân Liên Xô vừa ra sức xây dựng lại đất nước, củng cô quốc phòng, vừa tích cực giúp đỡ phong trào cách mạng thế giới

* Thanh tuu:

- Về kinh tế:

+ Để đưa đất nước vượt qua thời kì khó khăn, nhân dân Liên xô đã khẩn

trương tiễn hành công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng lại đất

nước, hoàn thành thắng lợi kế hoạch 5 năm khôi phục kinh tế (1946-1950)

trong thời gian 4 năm 3 tháng Năm 1950, tổng sản lượng công nghiệp tăng 72% so với trước chiến tranh

- Trong những thập kỷ 50, 60 và nữa đầu 70, Liên Xô là cường quốc

công nghiệp thứ hai thế giới (sau Mi), giữa thập kỹ 70 chiếm gần 20% tổng sản lượng công nghiệp toàn thế giới Năm 1972 so với năm 1922, sản lượng

công nghiệp tăng 321 lần, thu nhập quốc dân tăng 112 lần Đi đầu trong một

số ngành công nghiệp mới: Công nghiệp vũ trụ, công nghiệp điện nguyên tử

- KHKT: Đạt nhiễu thành tựu rực rỡ:

+ 1949: Chế tạo thành công bom nguyên tử

+ Năm 1957, là nước đầu tiên phóng thành công vệ tinh nhân tạo của

trái đất

+ Năm 1961 phóng con tàu vũ trụ phương Đông đưa nhà du hành vũ trụ Gagarin bay vòng quanh trái đất, mở đầu kỹ nguyên chinh phục vũ trụ của loài người, dẫn đầu thế giới về chuyến bay dài ngày trong vũ trụ

Nguyễn Văn Nhấn - GV Trường THPT Bán công Bố Trạch Trang

Trang 2

+ Đứng đầu thế giới về trình độ học vẫn của nhân dân với gần 3/4 dân số

có trình độ đại học và trung học, trên 30 triệu người làm việc trí óc, công nhân chiếm 1/2 số người lao động trong cả nước

- Về quán sự:

Đầu thập kỹ 70, bằng việc ký kết các hiệp ước về hạn chế hệ thống tên

lửa (ABM) và 1 số biện pháp nhằm hạn chế vũ khí tiến công chiến lược (SALT -1, SALT- 2) Liên Xô đã đạt được thế cân bằng chiến lược về sức mạnh quân sự nói chung và sức mạnh lực lượng hạt nhân nói riêng với các nước phương Tây

* ý nghĩa của những thành tựu đó

- Làm đảo lộn toàn bộ chiến lược toàn cầu của Mĩ và đồng minh cua Mi

- Thể hiện tính ưu việt của CNXH ở mọi lĩnh vực: xây dựng và phát

triển kinh tế, quốc phòng, nâng cao đời sống nhân dân

Câu 2: Chính sách đối ngoại và vị trí quốc tế của Liên x0 sau chiến tranh thế giới thứ hai (1945) như thê nào ? Hãy nêu một vài dân chứng cụ thê về sự giúp đỡ của Liên xô đôi với Việt Nam từ 1954- 1991? ý nghĩa của sự giúp đỡ đó đôi với sự nghiệp cách mang cua nhan dan ta ?

- Chính sách đỗi ngoại:

+ Trên cơ sở những thành tựu phát triển kinh tế, khoa học kỹ thuật, Liên

xô luôn luôn quán triệt chính sách đối ngoại hoà bình, giúp đỡ các nước XHCN anh em về vật chất và tinh thân để xây dựng CNXH

+ Luôn luôn ủng hộ sự nghiệp đấu tranh vì độc lập dân tộc, dân chủ và

tiễn bộ xã hội, đặc biệt là đối với các nước á, Phi, Mĩ latinh

+ Luôn đi đầu và đấu tranh không mệt mõi cho nền hoà bình và an ninh

thể giới

+ Kiên quyết chống lại các chính sách gây chiến, xâm luge cha CNDQ

và các thế lực phản động quốc tế

- Vị trí quốc tế của Liên Xô

+ Là nước tham gia sáng lập và là uý viên Hội đồng Bảo an Liên Hợp

Quốc, đã có nhiều sáng kiến bảo vệ hoà bình thế giới

+ Liên xô là nước XHCN lớn nhất, hùng mạnh nhất Với tiềm lực kinh

tế, quốc phòng của mỉnh, với chính sách đối ngoại hoà bình tích cực, Liên

xô là chỗ dựa cho cách mạng thế giới, là thành trì của hoà bình thế giới

- Dẫn chứng về sự giúp đỡ của Liên xô

- Dẫn chứng: Liên xô giúp Việt Nam xây dựng bệnh viện Hữu nghị Hà

Nội, cầu Thăng Long, nhà máy thuỷ điện Hoà Bình, đào tạo cán bộ, giúp đỡ

chuyên gia và kĩ thuật

- ý nghĩa: Chính nhờ có sự giúp đỡ này, nhân dân ta đã đánh bại được chủ nghĩa để quốc, giành độc lập dân tộc, hàn gắn vết thương chiến tranh và tiến lên xây dựng CNXH Ngày nay những công trình nêu trên vẫn tiếp tục phát huy tác dụng trong sự nghiệp công nghiệp hoá, điện khí hoá trong cả nước

Nguyễn Văn Nhấn - GV Trường THPT Bán công Bố Trạch Trang 2

Trang 3

Để cương ôn thi tốt nghiệp THPT năm học 2007-2008 , Câu 3: Những thành tựu trong công cuộc xây dựng CNXH ở Đông Âu từ 1950 - đên những năm 70 ?

- Hoàn cảnh:

+ Công cuộc xây dựng CNXH ở Đông Au diễn ra trong diéu kién kho khăn, phức tạp: co sở vật chât kỹ thuật lạc hậu, các thê lực phản động trong

và ngoài nước ra sức chông phá

+ Bên cạnh những khó khăn đó các nước Đông Âu có thuận lợi đó là: Được sự hồ trợ của Liên xô, sự nô lực của nhân dân trong nước

- Thành tựu:

- Bộ mặt đất nước ngày càng thay đối, đời sống vật chất, tỉnh thần của

nhân dân tăng lên

Trước chiến tranh Anbani là một nước nghèo, năm 1970 đã hoàn thành điện khí hóa trên toàn quốc; ở Balan, những năm 70 sản xuất công nghiệp tăng 20 lần so với năm 1938; ở Bungari tổng sản phẩm công nghiệp năm

1975 tăng 55 lần so với năm 1939; ở cộng hoà dân chủ Đức sau 30 năm xây dựng chế độ mới, sản xuất công nghiệp băng cả nước Đức năm 1939, Sau 20 năm xây dựng HungarI trở thành một nước công nghiệp có văn hoá và khoa học kỹ thuật tiên tiễn; Rumani từ một nước nông nghiệp trở thành một nước công, nông nghiệp, sản xuất công nghiệp chiếm 70% thu nhập quốc doanh Tiệp khắc được xếp vào hàng các nước công nghiệp trên thế giới

- Tất cả các âm mưu chỗng phá do ‘bon đế quốc và các thế lực phản động trong nước gây ra đều lần lượt bị đập tắt

- Thiếu sot, sai lam:

+ Rap khuôn theo mô hình xây dựng CNXH của Liên xô

+ Thiếu dân chủ, công bằng xã hội, vi phạm pháp chế XHCN, làm giảm sút lòng tin của nhân dân

- ý nghĩa:

+ Làm thay đổi cục diện châu Âu sau chiến tranh, trở thành các nước công - nông nghiệp Dập tắt âm mưu chông phá do đê quôc và các thê lực phản động trong nước gây ra

+ Chủ nghĩa xã hội trở thành hệ thống thế giới, ngày càng phát triển

+ Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân có sự tăng lên rõ rệt so với trước kia

, Câu 4: Trình hình chính trị và chính sách đối ngoại của Liên xô từ sau chiến tranh

thế giới thứ hai ?

- Tình hình chính trị:

+ Ba mươi năm đầu sau chiến tranh, tình hình chính trị ở Liên xô ổn

định

+ Các nhà lãnh đạo Liên xô đã mắc sai lam về đường lỗi (chủ quan nóng

vội, đôt cháy gia1 đoạn ) đã diễn ra cuộc đầu tranh trong nội bộ Đảng

Trang 4

+ Do sự ủng hộ của nhân dân, công cuộc xây dựng CNXH vẫn được thăng tiến, đời sống nhân dân vẫn được nâng lên, khối đoàn kết trong toàn liên bang được duy trì

* Chính sách đối ngoại:

Đường lối đối ngoại của Liên xô sau chiến tranh thế giới thứ hai tập trung ở 5 chính sách lớn sau:

- Giúp đỡ hợp tác với các nước XHCN anh em về vật chất và tinh thân,

tạo nên những điêu kiện thuận lợi cho các nước anh em tiên hành cách mạng XHCN và xây dung CNXH

- Phát triển quan hệ hữu nghị, bình đẳng với các nước mới giải phóng

- Duy trì, phát triển quan hệ với các nước TBCN trên cơ sở chung sống hòa bình, hợp tác cùng có lợi

- Đoàn kết quốc tế với các đảng cộng sản và các đảng Dân chủ cách mạng, với phong trào công nhân quốc tế và phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc

- Kiên quyết chóng lại các chính sách gây chiến, xâm lược của CNĐQ

và các thê lực phản động quôc tê

khác Vấn đề 2: Quan hệ hợp tác giữa Liên xô, các nước Đông Âu và các nước XHCN

Giữa Liên xô và các nước Đông Âu và các nước xã hội chủ nghĩa khác

có nhiều mối quan hệ hợp tác về mọi mặt Quan hệ này nhìn chung tốt đẹp song cũng có những bất đồng

+ Những năm 50 quan hệ Liên xô và Trung Quốc là quan hệ hữu nghị

Từ đầu những năm 60 trở đi quan hệ giữa hai nước này trở nên đối đầu căng thắng: đến cuối những năm 80 quan hệ bình thường trở lại

+ Từ đầu những năm 60 quan hệ giữa Liên xô và Anbani trở nên căng thắng đối đầu Đầu năm 1991 quan hệ bình thường trở lại

+ Liên xô và các nước xã hội chủ nghĩa khác tích cực giúp đỡ các nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Triều Tiên, Cuba, Việt Nam Trong cuộc đầu

tranh giành độc lập và xây dựng đất nước

Vấn đề 3: Cuộc nội chiến (1946-1949) ở Trung Quốc ?

Câu 1: Cuộc nội chiến cách mạng ở Trung Quốc (1946-1949) diễn ra như thế nào ?

Theo em trong những nguyên nhân dân tới thăng lợi của nhân dân trong cuộc nội chiên cách mạng 1946-1949 ở Trung Quôc, nguyên nhân nào là chủ yêu ?

- Nguyên nhân của cuộc nội chiến:

+ Tiên đề chủ quan:

Sau khi cuộc kháng chiến chống Nhật kết thúc năm 1945, ở Trung Quốc

tồn tại hai lực lượng đỗi lập: Đảng Cộng sản Trung Quốc do Mao Trạch

Đông là Chủ tịch và Quốc dân đảng do Tưởng Giới Thạch đứng đầu

Lực lượng cách mạng do Đảng Cộng sản lãnh đạo đã lớn mạnh: Quân

chủ lực có 120 vạn người, khu căn cứ chiếm 1/4 đất đai và 1/3 dân số cả

nước;

Trang 5

+ Tiên đê khách quan:

Ngoài ra còn được sự giúp đỡ của Liên Xô (chuyển giao vùng Đông Bắc Trung Quốc, chuyến toàn bộ vũ khí tước được của l triệu quân Quan Đông cho quân giải phóng nhân dân Trung Quốc) Cach mang Trung Quốc đã có những điều kiện thuận lợi và cơ sở vững chắc để phát triển mạnh mẽ

Trước sự lớn mạnh của lực lượng cách mạng, tập đoàn thong trị Tưởng

Giới Thạch âm mưu phát động nội chiến nhằm tiêu diệt Đảng Cộng sản và

phong trào cách mạng Họ đã cầu kết chặt chẽ với Mĩ và dựa vào Mĩ đề thực hiện ý đồ này

Về phía Mĩ, sau khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, Mĩ ra sức giúp

đỡ tưởng Giới Thạch phát động nội chiến, âm mưu biến Trung Quốc thành thuộc địa kiểu mới của Mĩ

- Diễn biến: Chia làm 2 giai đoạn:

ngự tích cực, không giữ đất mà chủ yếu tiêu diệt sinh lực địch, phát triển lực

lượng mình Sau 1 năm quân giải phóng đã tiêu điệt 1.112.000 quân Quốc dân đảng, phát triển lực lượng chủ lực mình lên 2 triệu người

+ Giai đoạn phản công: (6-1947- 4-1949)

Từ tháng 6-1947, quân giải phóng chuyển sang phản công, giải phóng

các vùng do Quốc dân đảng thống trị Từ tháng 4-1948 đến tháng 1 -1949,

quân giải phóng lần lượt mở ba chiến dịch, tiêu điệt hơn 1.540.000 quân

Quốc dân đảng, làm cho lực lượng của địch về cơ bản đã bị tiêu diệt

Tháng 4-1949, quân giải phóng vượt Trường Giang, ngay 23-4, Nam Kinh - trung tam thong trị của tập đoàn Quốc dân đảng được giải phóng, nền thống trị của Quốc dân đảng sụp đô Tưởng GIới Thạch bỏ lục địa chạy ra đảo Đài Loan

Ngày 1-10-1949, nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa tuyên bố thành lập do Mao Trạch Đông làm Chủ tịch, đánh dẫu thắng lợi của cách mạng dân tộc dân chủ Trung Quốc

- ý nghĩa lịch sứ:

+ Kết thúc 100 năm Trung Quốc bị đế quốc, phong kiến và tư sản mại bản thống trị và đưa nhân dân Trung Quốc bước vào kĩ nguyên mới, kĩ nguyên độc lập, tự do tiến lên CNXH

+ Với diện tích 1/4 diện tích châu á, và chiếm gần 1/4 dân số toàn nhân

loại Thắng lợi của Cách mạng Trung Quốc đã tăng cường lực lượng của CNXH trên phạm vi thế giới và có ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới

Trang 6

Câu 2: Những nguyên nhân dẫn tới thắng lợi của nhân dân trong cuộc nội chiến cách mạng 1946-1949 ở Trung Quôc, nguyên nhân nào là chủ yêu?

- Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc

- Tinh thần yêu nước, căm thù bè lũ Tưởng Giới Thạch, tỉnh thần đoàn

kết, tinh thân chiến đấu hi sinh đũng cảm của nhân dân Trung Quốc

Câu 3: Cuộc cách mạng dân tộc dân chủ ở Trung Quốc (1946- 1949) thành công đã

có ảnh hưởng như thế nào đến sự nghiệp cách mạng Trung Quốc nói riêng và cách mạng thế giới nói chung

- *§w kiện đó có ảnh hướng đến Trung Quốc:

+ Đánh dấu cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở Trung Quốc đã thành công Với thắng lợi này đã kết thúc sự nô dịch và thống trị của để quốc, phong kiến và tư bản mại bản kéo dài hơn 100 năm qua

+ Mở ra cho nhân dân Trung Quốc một kỷ nguyên mới: kỷ nguyên độc

lập, tự do và tiến lên CNXH

+ Từ sau thắng lợi đó, nhân dân Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Trung Quốc liên tiếp giành nhiều thắng lợi trong công cuộc xây đựng đất nước Đặc biệt, từ năm 1978 đến nay, với đường lôi đối mới, Đảng cộng sản và nhân dân Trung Quốc đã thu được nhiều thắng lợi trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Có thế nói Trung Quốc là nước XHCN đâu tiên tiễn hành cải cách mở cửa thành công

- Thành công của cách mạng Trung Quốc có nh hưởng đến sự nghiép cach mang thé giới

+ Với diện tích bằng 1⁄4 diện tích châu á và chiếm gần 1⁄4 dân số toàn

thế giới, thắng lợi của cách mạng Trung Quốc có tác động lớn đến cách mạng thế giới mà trước hết tăng cường lực lượng cho phe XHCN và động viên cô vũ phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới, đặc biệt là các nước á, Phi, Mĩ latinh

+ Việc Trung Quốc thu được nhiều thắng lợi từ sau cuộc cách mạng dân tộc dân chủ(1946-1949) đã để lại nhiều bài học cho cách mạng các nước, đặc biệt là Việt Nam: Một nước gần Trung Quốc đang tiến hành cải cách,

mở cửa và đôi mới đất nước

Vấn đề 4: Trình bày các giai đoạn phát triển của cách mạng Lào (1945-1954)?

- Từ 1945-1954: Giai đoạn kháng chiến chỗng Pháp xâm lược

+ Tháng 8-1945 lợi dụng thời cơ Nhật đầu hàng, nhân dân Lào nổi dậy

khởi nghĩa thành lập chính quyền cách mạng ở nhiều nơi Ngày 12-10-1945

nhân dân thủ đô Viên Chăn khởi nghĩa giành chính quyên, chính phủ Cách mạng Lào ra mắt quốc dân, tuyên bố nền độc lập của Lào

+ Tháng 3-1946, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược, nhân dân Lào

đứng lên kháng chiến chống Pháp Ngày 13-8-1950, Mặt trận Lào tự do và

chính phủ kháng chiến Lào thành lập do hoàng thân Xuphanuvong đứng đầu

+ Phối hợp với chiến trường Việt Nam và Cămpuchia, được sự giúp đỡ của quân tình nguyện Việt Nam, quân dân Lào đã giành được nhiều thắng Nguyễn Văn Nhấn - GV Trường THPT Bán công Bố Trạch Trang 6

Trang 7

lợi trong những năm 1953-1954 buộc thực dân Pháp phải ký hiệp định Giơnevơ công nhận độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thô của Lào

- Từ 1954 - 1975: Giai đoạn kháng chiến chỗng Mĩ xâm lược

+ Sau khi Pháp thất bại để quốc Mĩ phát động chiến tranh xâm lược thực

dân kiểu mới, nhăm biến Lào thành thuộc địa kiểu mới của Mĩ

+ Dưới sự lãnh đạo của Đảng nhân dân Cách mạng Lào (thành lập tháng 3-1955), quân dân Lào đứng lên kháng chiến chong Mi Đến đầu những năm

60 vùng giải phóng chiếm 2/3 diện tích, 1/3 dân số trong cả nước Từ 1964 đến 1973 nhân dân Lào đã đánh bại cuộc "C”iến tranh đặc biệt" của MI, buộc Mĩ và tay sai phải ký Hiệp định Viêng Chăn (21-2-1973), lập lại nên hoà bình, thực hiện hoà hợp dân tộc ở Lào

+ Thắng lợi của cách mạng Việt Nam 30-4-1975 đã cô vũ và tạo điều kiện thuận lợi cho cách mạng Lào tiễn lên giành thang lợi hoàn toàn Dưới

sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào từ tháng 5 đến tháng 12-

1975, nhân dân Lào nổi đậy giành chính quyền trong cả nước Ngày 2-12-

1975, nước Cộng hoà Dân chủ nhân dân Lào chính thức thành lập

- ÿ nghĩa lịch sử cách mạng Lào:

Thắng lợi của 30 năm đấu tranh gian khô có ý nghĩa lịch sử trọng đại của nước Lào Dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạnh Lào, quân đội và nhân dân Lào đã:

+ Đánh thắng bọn thực dân xâm lược Pháp, và bọn xâm lược MI, giành độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thô

+ Chấm đứt nền quân chủ phong kiến, thành lập Nhà nước cộng hòa dân chủ nhân dân

+ Hoàn thành thắng lợi cuộc cách mạng dân tộc dân chủ, đưa nước Lào bước sang thời kỳ phát triển mới

+ Đánh dấu thắng lợi mới của tình đoàn kết giữa ba nước Đông Dương trong cuộc đấu tranh chống đề quốc, giành độc lập tự do và xây dựng đất nước Tình đoàn kết hữu nghị Việt Lào đã được thử thách trong khói lữa chiến tranh, ngày càng phát triển trong công cuộc xây dựng hòa bình

lập đân tộc các nước đều ra sức xây dựng phát triển nền kinh tế xã hội của

mình, nhiều nước đạt được nhiều thành tựu to lớn (NIC, con rồng); các nước Đông Nam á chuyển từ đối đầu sang đối thoại và hợp tác, đều trở thành thành viên của ASEAN

Trang 8

Vấn đề 6: Quá trình thành lập và phát triển của Hiệp hội các nước Đông Nam á

(ASEAN) Cơ hội thách thức Việt Nam khi gia nhập tô chức này ?

Câu 1: Quá trình thành lập và phát triển của Hiệp hội các nước Đông Nam á (ASEAN) ?Cơ hội thách thức Việt Nam khi gia nhập tô chức này ?

- Hoàn cảnh ra đời

+ Sau khi giành độc độc lập, các nước Đông Nam á ra sức khôi phục và

phát triển kinh tế Trong khi 3 nước Đông Dương phải tiến hành cuộc chiến

tranh cứu nước gian khô

+ Tháng 8-1967, "Hiệp hội các nước Đông Nam á” (ASEAN) thành lập tại Băng Cốc (Thái Lan) gồm các nước: Inđônêsia, Malaixia, Xingapo, Thái Lan và Philippin Hiện nay số thành viên của ASEAN là 10 nước Việt Nam gia nhập tổ chức ASEAN vào tháng 7-1995 Trong tương lai, Đông timo cũng sẽ là thành viên của "Hiệp hội các nước Đông Nam ả"

+ Mục tiêu của ASEAN: Năm 1976, Hội nghị cấp cao ASEAN họp ở

Bali (Inđônêx1a) ký hiệp ước hữu nghị và nêu rõ mục đích của ASEAN là: Mục đích: Xây dựng mỗi quan hệ hoà bình, hữu nghị và hợp tác giữa các nước trong khu vực, tạo nên một cộng đồng Đông Nam ả hùng mạnh trên cơ

sở tự cường khu vực

Thiết lập một khu vực hoà bình, tự đo, trung lập ở Đông Nam á

Như vậy, ASEAN là tô chức Liên minh chính trị - kinh tế của khu vực Đông Nam á

- Quá trình phát triển:

Hoạt động của ASEAN trải qua các giai đoạn phái triển chính:

+ Từ 1967 đến 1975: ASEAN còn là một tổ chức khu vực non yếu,

chương trình hợp tác giữa các nước thành viên còn rời rạc

+ Tháng 2-1976, các nước ASEAN đã ký "Hiệp ước hữu nghị và hợp tac" (tại Hội nghị cấp cao ở Bali, InđônêxIa) nêu rõ mục tiêu xây dựng những mối quan hệ hữu nghị hợp tác giữa các nước trong khu vực tạo nên một cộng đồng ĐNA hùng mạnh trên cơ sở tự cường khu vực, thiết lập một

khu vực hoà bình, tự đo, trung lập ở ĐNA ASEAN trở thành một tô chức

chính trị - kinh tế của khu vực ĐNA

+ 1979 ASEAN có quan hệ đối đầu với ba nước Đông Dương (chủ yếu xoay quanh van đề Campuchia) Đến cudi thập niên 80 ASEAN đã chuyển sang đối thoại, hợp tác trong cùng tồn tại hoà bình với ba nước Đông Dương Sau khi vấn đề Campuchia được giải quyết, ASEAN và ba nước Đông Dương đã phát triển mối quan hệ hợp tác trên các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, khoa học

+ Năm 1995, Việt Nam gia nhập ASEAN, sau đó là gia nhập của các nước Lào, Mianma (1997), Campuchia (1999) ASEAN gồm 10 nước đã trở thành "ASEAN toan DNA"

- Thời cơ, thách thức Việt Nam khi gia nhập tổ chức này:

Trang 9

+ Thời cơ: Tạo điều kiện cho Việt Nam được hoà nhập vào cộng đồng khu vực, vào thị trường các nước Đông Nam á Thu hút được vốn đầu tư, mở

ra cơ hội giao lưu học tập, tiếp thu trình độ khoa học - kĩ thuật, công nghệ và văn hoá dé phát triển đất nước ta

+ Thách thức: Việt Nam phải chịu sự cạnh tranh quyết liệt, nhất là về kinh tế Hoà nhập nếu không đứng vững thì dễ bị tụt hậu về kinh tế và bị

"hoà tan" về chính trị, văn hoá xã hội

+ Thái độ: Bình tĩnh, không bỏ lỡ thời cơ Cần ra sức học tập, năm vững khoa học kĩ thuật

Câu 2: Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay Đông Nam á có những biến đổi

to lớn gì ? Theo Anh (chị) trong những biên đôi lớn đó thì biên đôi lớn nào là quan trọng

nhất ? Vì sao ?

- Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai Đông Nam á có những biến đổi lớn sau đây:

+ Biến đổi thứ nhất Các nước Đông Nam á_ từ thân phận các nước

thuộc địa, nữa thuộc địa và lệ thuộc đã trở thành những nước độc lập (Kể

tóm tắt 10 nước Đông Nam á và cho biết thuộc địa của nước nào, và giành độc lập năm nào theo gợi ÿý sau)

- Biến đổi thứ hai: Từ sau khi giành lại độc lập, các nước Đông Nam á đều ra sức xây dựng và phát triển nên kinh tế - xã hội của mình và đạt nhiễu thành tựu to lớn: như Xingapo, Inđônêxia, Thái Lan, Malaixia, đặc biệt là Xingapo, nước có nên kinh tế phát triển nhất ở khu vực ĐNA và được xếp vào hàng nước phát triển trên thế giới

- Biến đổi thứ ba: Cho đến tháng 4-1999, các nước ĐNA đều gia nhập

Hiệp hội các nước ĐNA, gọi tắt là ASEAN nhằm mục tiêu xây dựng những mỗi quan hệ hoà bình, hữu nghị hợp tác giữa các nước trong khu vực

Trong những biến đổi đó biến đổi nào là quan trọng nhất: Là biến đôi

từ thân phận các nước thuộc địa, nữa thuộc địa và lệ thuộc đã trở thành những nước độc lập Nhờ có biến đổi đó các nước ĐNA mới có những điều kiện thuận lợi để xây đựng và phát triển kinh tế - xã hội của mình ngày càng phôn vinh

Câu 4: Hãy nêu những hiểu biết của mình về tổ chức ASEAN 2 Sự gia nhập của Việt Nam vào ASEAN ?

- Hoan canh ra doi: Sau khi giành độc độc lập, nhiều nước Đông Nam á

dự định thành lập một tổ chức khu vực nhằm hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau về

kinh tế, khoa học kĩ thuật và văn hoá, đồng thời để hạn chế ảnh hưởng của các nước lớn đối với các nước trong khu vực

Ngày §- §-1967, "Hiệp hội các nước Đông Nam á” (ASEAN) thành lập tại Băng Cốc (Thái Lan) gồm các nước: Inđônêsia, Malaixia, Xingapo, Thái Lan và Philippin Hiện nay số thành viên của ASEAN là 10 nước Việt Nam

gia nhập tổ chức ASEAN vào tháng 7-1995,

- Mục tiêu: Tương trợ, hợp tác về kinh tế; xây dựng một Đông Nam á

thịnh vượng, an ninh, hoà bình trung lập và cùng phát triển

Trang 10

Như vậy, ASEAN là tổ chức Liên minh chính trị — kinh tế của khu vực

Đông Nam a

- Cơ cấu tô chức:

+ Hội nghị thượng đỉnh: 3 năm hop 1 lần

+ Hội nghị ngoại trưởng: mỗi năm họp 1 lần

+ Uỷ ban thường trực: đảm nhận công việc giữa hai kỳ họp của hội nghị ngoại trưởng

+ Hệ thống các Uỷ ban thường trực phụ trách các ngành

- Các giai đoạn chính

+ Giai đoạn đầu (1967-1975)

- Từ 1967 - 1975: ASEAN còn non yếu, chưa có hoạt động nỗi bật, mọi người ít biết đến

- Từ 1976 đến nay: ASEAN ngày càng phát triển, có những đóng góp tích cực trong khu vực và trên thế giới

Hiện nay ASEAN trở thành một tổ chức của tất cả các nước trong khu vực: Năm 1984, brunây trở thành thành viên thứ sáu của ASEAN, năm 1995 Việt Nam là thành viên thứ chính thức của ASEAN, năm 1997, Lào và Mianma cing gia nhap ASEAN, năm 1999 Campuchia, thành viên thứ 10, thành viên thứ cuối cùng của ASEAN được kết nạp

* Mỗi quan hệ Việt Nam với ASEAN

- Từ 1967-1972: Do một số nước dính líu vào cuộc chiến tranh của Mĩ ở Việt Nam nên quan hệ Việt Nam - ASEAN rất hạn chế

- Từ 1973-1986: Tình hình khu vực có nhiều chuyển biến Quan hệ Việt

Nam - ASEAN đã được cải thiện Tuy nhiên do "vấn đề Campuchia" mà mối quan hệ giữa Việt Nam - ASEAN vẫn còn căng thắng

- Tir 1986, nhất là từ cuối thập niên 80, do"vấn đề Campuchia" đã được giải quyết nên quan hệ Việt Nam - ASEAN đã chuyển sang đối thoại, thân

thiện hợp tác

- Hiện nay, quan hệ Việt Nam - ASEAN ngày càng phát triển toàn diện,

có hiệu quả Việt Nam trở thành thành viên thứ 7 của ASEAN (7-1995) và

có vai trò tích cực trên nhiều lĩnh vực trong ASEAN

* Sự gia nhập của Việt Nam vào ASEAN ?

- Tán thành những nguyên tắc của tô chức ASEAN, tháng 7-1992, tại Mamlla (Philippin) Việt Nam và Lào đã gia nhập Hiệp ước Bali, trở thành quan sát viên chính thức của ASEAN

- Ngày 28-07-1995, Việt Nam đã gia nhập ASEAN đưa số thành viên của tổ chức này lên 7 nước Đây là một sự kiện quan trọng trong việc thúc đây xu thế hoà bình, ốn định và hợp tác ở khu vực Đông Nam 4

- Ngày 23-7-1997, Hiệp hội các nước Đông Nam á kết nạp thêm Lào, Mianma Từ ngày 30-4-1999, Campuchia là thành viên thứ 10 của tổ chức này Như vậy, ASEAN đã trở thành "4SEAN foàn Déng Nam 4" Hon 30 Nguyễn Văn Nhấn - GV Trường THPT Bán công Bố Trạch Trang 10

Trang 11

năm, kế từ khi ra đời, ASEAN đã đạt được những thành tựu to lớn và tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, tạo nên những biến đổi sâu sắc trong đời sống kinh

té xã hội các nước thành viên Mặc dù có những bước thăng trầm, vai trò quốc tế ASEAN (với tư cách là một t6 chức chính trị kinh tế khu vực) ngày cang tang

Châu Phi từ 1945 đên nay ? Van dé 7: Cac giai doan phat triển và thăng lợi của phong trào giải phóng dân tộc ở

- Những nét chung:

+ Châu Phi có 57 quốc gia với diện tích 30,3 triệu km” (gấp 3 lần châu

Âu, xấp xỉ châu Mĩ và băng 3/4 châu á) Với dân số khoảng 650 triệu người

Châu Phi có tài nguyên phong phú và nhiều nông sản quý Nhưng dưới ách

thống trị của thực dân phương Tây trong nhiều thế kĩ châu Phi trở thành

nghèo nàn, lạc hậu hơn nhiều so với châu lục khác

+ Sau chiến tranh thế giới thứ hai, phong trào cách mạng giải phóng dân tộc bùng nô và phát triển mạnh mẽ ở châu Phi Châu phi trở thành “Lực địa mới trỗi dậy" trong cuộc đẫu tranh chống chủ nghĩa đề quốc, chủ nghĩa thực dân

- Các giai đoạn: Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay, phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi đã trai qua các giai đoạn sau:

+ 1945-1954: Phong trào bùng nô đầu tiên ở Bắc Phi với thắng lợi mở đầu là cuộc chính biến cách mạng của bỉnh lính và sĩ quan yêu nước Ai Cập (3-7-1952), lập đô vương triều Pharúc và nền thống trị của thực dân Anh, thành lập nước Cộng hoà Ai Cập (18-6-1953)

+ 1954-1960: Do ảnh hưởng của chiến thăng lịch sử Điện Biên Phủ

năm 1954 làm rung chuyền hệ thống thuộc địa của Pháp ở Bac Phi, Tay Phi, nhân dân châu Phi đã vùng day, mo dau bằng cuộc đấu tranh vũ trang của nhân dân Angiêri vào tháng 11 -1954 Sau đó nhiều quốc gia đã giành được độc lập dân tộc như: Tuyniđi (1956), Marốc (1956), Xu đăng (1956), Gana

(1956), Ghinê (1958) Trong những năm 1954 đến 1960, hầu hết các nước

Bắc Phi và Tây Phi giành được độc lập

+ 1960 -1975: Nam 1960, 17 nước châu Phi giành được độc lập - lịch sử gol "nam chau Phi"; tiếp đó là thắng lợi của nhân dân Angêri (3- 1962), Etiépi (1974), Môdămbích (1975), đặc biệt là thăng lợi của nhân dân Angéla dẫn đến sự ra đời của nước Cộng hòa (11-1975) đánh dấu sự sụp đồ về cơ bản hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân

+ 1975 - nay: Giai đoạn hoàn thành cuộc đấu tranh chống ách thống trị của chủ nghĩa thực dân cũ dé giành độc lập dân tộc với sự ra đời của nước Cong hoa Namibia (3-1991)

Tuy nhiên sau khi giành lại độc lập dân tộc, trong sự nghiệp xây dựng đất nước, cũng cô độc lập dân tộc hiện nay, nhiều nước châu Phi đang gặp những khó khăn: sự xâm nhập của chủ nghĩa thực dân mới, nợ chồng chất, Nguyễn Văn Nhấn - GV Trường THPT Bán công Bố Trạch Trang 11

Trang 12

nạn mù chữ, đói rét, bệnh tật luôn xãy ra, dân số quả đông, tình hình chính trị không ôn định (do xung đột các phe phát, bộ tộc )

- Đặc điểm phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi:

So với châu á và Milatinh, phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi có

1 số đặc điểm riêng như sau:

- Các nước châu Phi đã đoàn kết với nhau trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc thông qua Tổ chức thống nhất châu Phi giữ vai trò quan trọng trong việc phối hợp hành động và thúc đây sự nghiệp đấu tranh cách mạng của các nước châu Phi

- Lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc ở các nước châu Phi hau hét déu do các chính đảng hoặc các tổ chức chính trị của giai cấp tư sản dân tộc, còn giai cấp vô sản chưa trưởng thành, hoặc chưa có chính đảng độc lập

- Hình thức đấu tranh giành độc lập chủ yếu là thông qua đấu tranh

chính trị hợp pháp để được công nhận độc lập: các nước châu Phi giành

được độc lập ở nhiều mức độ khác nhau và sự phát triển kinh tế - xã hội

cũng rất khác nhau từ sau khi giành được độc lập (vùng Bắc Phi phát triển nhanh, vùng châu Phi xích đạo phát triển chậm )

Câu 2: Trình bày những đặc điểm của phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi từ sau chiên tranh thê giới thứ hai đền nay Phân tích những nét khác biệt cơ bản về đôi tượng và mục tiêu đâu tranh giữa các phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi, châu á với khu vực Mĩ latinh trong thời kỳ lịch sử này

- Các nước châu Phi đã đoàn kết với nhau trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc thông qua Tổ chức thống nhất châu Phi giữ vai trò quan trọng trong việc phối hợp hành động và thúc đây sự nghiệp đấu tranh cách mạng của các nước châu Phi

- Lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc ở các nước châu Phi hầu hết đều do các chính đảng hoặc các tổ chức chính trị của giai cấp tư sản dân tộc, còn giai cấp vô sản chưa trưởng thành, hoặc chưa có chính đảng độc lập

- Hình thức đấu tranh giành độc lập chủ yếu là thông qua đấu tranh

chính trị hợp pháp để được công nhận độc lập: các nước châu Phi giành được độc lập ở nhiều mức độ khác nhau và sự phát triển kinh tế - xã hội cũng rất khác nhau từ sau khi giành được độc lập (vùng Bắc Phi phát triển nhanh, vùng châu Phi xích đạo phát triển chậm )

* Nót khác biệt cơ bản giữa phong trào giải phóng dân tộc ở châu a, châu Phi với khu vực Mĩ latinh

- Nhân dân châu á, châu Phi đấu tranh chống lai bon dé quốc, thực dân

và tay sai để giải phóng dân tộc, giành lại độc lập chủ quyền

- Khu vực Mĩ latinh đấu tranh chống lại các thế lực thân Mĩ để thành lập

các chính phủ dân tộc, dân chủ, qua đó giành lại độc lập và chủ quyền thực

Trang 13

Khu vực Mĩ latinh bao gồm Mêhicô (Bắc Mĩ), toàn bộ Trung và Nam Mĩ; rất giàu về nông sản, Lâm sản và khoáng sản

- Trước chiến tranh thế giới thứ hai về hình thức, hơn 20 nước cộng hoà

ở Mĩ latinh đều là những quốc gia độc lập; trên thực tế là thuộc địa kiểu mới

- trở thành “sán sau" của MI

- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, phong trào giải phóng dân tộc ở Mĩ latinh phát triển mạnh mẽ (được gọi là "dai luc nui lita"), thé hién qua ba giai doan

+ 1945-1959: Cao trao cach mang n6 ra hau khắp các nước Mĩ latinh đưới nhiều hình thức bải công của công nhân (Chilê), nỗi đậy của nông đân (Pêru, Ecuađo, Mêhicô, Baraxin, Vênêxuêla , khởi nghĩa vũ trang (Panama, Bôlivia) và đầu tranh nghị viện (Goatêmala, Achentina, Vênêxuêla)

+ 1959 đến cuỗi những năm 80: Cach mang Cuba thang loi (1959) danh dấu bước phát triển mới của phong trào giải phóng dân tộc, cô vũ cuộc dau tranh của các nước Mĩ latinh Tiếp đó phong trào đấu tranh vũ trang bùng nỗ

nhiều nước Mĩ latinh trở thành ”c địa bùng cháy" Do áp lực đẫu tranh

của quan chúng (dưới nhiều hình thức), các chính quyền phản động tay sai

của Mĩ lần lượt bị lật đỗ, các chính phủ dân tộc dân chủ được thành lập để

cũng cố độc lập và chủ quyển dân tộc mới giành được

+ Từ cuối thập niên 80 đến 1991: Do những biễn động không có lợi cho phong trào cách mạng thế giới ở Liên xô và Đông Âu, Mĩ tăng cường chỗng lại phong trào cách mạng ở Mĩ latinh (Grênađa, Panama ), uy hiếp và de doạ các mạng ở Nicaragoa, tìm mọi cách phá hoại chủ nghĩa xã hội ở Cuba

Qua hơn 4 thập niên đấu tranh, các nước Mĩ latinh đã khôi phục lại độc

lập, chủ quyền và bước lên vũ đài quốc tế với tư thế độc lập, tự chủ, kinh tế

ngày càng phát triển (Braxin, M€hicô )

* Cach mang Cuba 1953-1961

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, phong trào cách mạng Cuba phat trién

Mĩ tìm mọi cách ngăn chặn, lập ra chế độ độc tài Batixta

- 26-7-1953: 135 thanh niên yêu nước đo Phiđen Caxtrôn lãnh đạo tấn công vào trại lính Môncađa, phát động nhân dân nỗi dậy lật đồ chế độ độc

tài Batixta

- Cuộc khởi nghĩa Môncađa thất bại, nhiều người bị tàn sát, Phiđen

Caxtrôn bị cầm tù, nhưng đã mở ra một giai đoạn mới của Cách mạng Cuba (đầu tranh giành chính quyên) đưới sự lãnh đạo của tổ chức "Phong trào 26- 7"

- Năm 1955, Phiden Caxtrôn được trả tự do và bị trục xuất sang Mêhicô Ông đã tập hợp những thanh niên yêu nước, mua sắm vũ khí luyện tập quân sự

- 25-11-1956, Phiden Caxtrôn cùng §1 chiến sĩ từ Mêhicô trở về tô

quốc , xây dựng căn cứ cách mạng ở vùng Xie Maextora

Nguyễn Văn Nhấn - GV Trường THPT Bán công Bố Trạch Tang 13

Trang 14

- 1957-1958, Chiến tranh du kích phát triển mọi miền, lực lượng vũ

trang phát triên, đánh bại cuộc càn quét của Batixta, loại khỏi vòng chiên

đầu hơn 1000 tên địch

- 12-1958, nghĩa quân tan công khắp trên mặt trận, giải phóng nhiều vùng đât đai, chiêm được pháo đài Xanta Cơlara Ngày 30-12-1958, Batixta

bỏ chạy ra nước ngoài Ngày 1-1-1959, nghĩa quân chiêm La Habana, chê độ độc tài Batixta sụp đô

- 1959-1961, Cách mạng Cuba hoàn thành triệt để những cải cách dân chủ, cải cách ruộng đât, quôc hữu hoá hệt các xí nghiệp của tư bản nước ngoài, thực hiện các quyên tự do dân chủ Từ 1961, Cu ba tiên hành cách mạng XHCN và xây dung CHXH

- Để đáp ứng yêu cầu lãnh đạo Cách mạng trong giai đoạn mới Đảng xã hội dân chủ nhân dân Cuba và Ban chỉ đạo phong trào 13 tháng Ba đã hợp nhât thành "Tô quôc cách mạng thông nhât"(26-7-1961) và 1965 đôi tên thành Đảng Cộng sản Cuba

* ý nghĩa lịch sử của cách mạng Cuba

- Đánh dấu bước phát triển mới của phong trào giải phóng dân tộc ở Mĩ latinh

- Làm thất bại âm mưu của Mĩ trong việc chinh phục Cuba

- Cô vũ phong trào đấu tranh của các nước trong khu vực

- Xứng đáng là lá cờ đầu của phong trào giải phóng dân tộc ở Milatinh

* Nói khác nhau của phong trào giải phóng dân tộc 6 Mi latinh voi phong trào giải phóng dân tộc ở châu d, châu Phi ?

- Cuối thế kỷ XIX, hầu hết trở

thành thuộc địa hoặc nữa thuộc địa của

các nước tư bản phương Tây

- Dau thé ky XIX, hau hét cdc nude giành được độc lập dân tộc

- Là thuộc địa kiêu cũ - Là thuộc địa kiêu mới

- Liên tục nô ra các cuộc đâu tranh

của nhân dân chông thực dân xâm lược

- Tử năm 1945 buộc phải tham gia các hiệp ước do Mĩ soạn thảo, về danh

nghĩa là độc lập nhưng trên thực tế là

thuộc địa kiểu mới

một số nước giành được độc lập dân - Sau chiến tranh thế giới thứ hai

tộc

- Châu á: Cuối những năm 60 hau

hết các nước giành được độc lập dân

tộc

+ Chau Phi: Gitta những năm 70

hầu hết các nước giành được độc lập

dân tộc dân tộc dần kiêu mới có những đặc điêm: - Đầu tranh chống chủ nghĩa thực

+ Sự phát triển của giải cấp công nhân

+ Xoá bỏ chế độ sở hữu ruộng đất

lớn

+ Đầu tranh vũ trang mang tính toàn lục địa

+ Mặt trận dân tộc thong nhat thanh

lap va phat trién

Trang 15

- Các giai đoạn đấu tranh - Các giai đoạn đấu tranh: 1945-

Van đề 9: Tình hình nước Mĩ sau Chiến tranh thế giới thứ đến nay!

Câu 1: Sau chiến tranh thế giới thứ hai nền kinh tế, khoa kĩ thuật Mĩ phát triển phát

triên nhanh chóng như thê nào? Nguyên nhân của sự phát triên kinh tê Mĩ? Nguyên nhân nào là quan trọng nhât?

- Sự phát triển của nên kinh tế Mĩ:

Trong khi các đồng minh châu âu của Mĩ bị chiến tranh tàn phá, thì Mĩ lại có điêu kiện hoà bình, an toàn đê ra sức phát triên kinh tê

+ Năm 3/4 dự trữ vàng của thế giới; 50% tàu bè đi lại trên các biển

Trong hai thập niên đầu sau chiến tranh, Mĩ là trung tâm kinh tế, tài chính duy nhât của thê giới

* Sở đĩ Mĩ có bước phát triển nhanh chóng về kinh tế như thế là do:

+ Dựa vào những thành tựu cách mạng khoa học - kỹ thuật, Mĩ điều chỉnh lại hợp lý cơ câu sản xuất, cải tiễn kỹ thuật và nâng cao năng suất lao động, giảm giá thành sản phẩm

+ Nhờ trình độ tập trung sản xuất và tập trung tư bản cao

+ Quân sự hoá nền kinh tế để buôn bán vũ khí thu lợi nhuận cao

+ Ngoài ra các điều kiện tài nguyên phong phú, nhân công dôi đào, dat nước không bị chiên tranh tàn phá cũng là những nguyên nhân làm cho nên kinh tê Mĩ phát triên nhanh chóng

- Những mặt hạn chế và nhược điểm:

+ Vị trí kinh tế của Mĩ ngày càng bị giảm sút trên thế giới: Các nước lây Âu và Nhật Bản ngày càng trở thành đối thủ cạnh tranh gay gắt, nguy hiểm của Mĩ

+ Khả năng cạnh tranh hàng hoá của Mĩ ngày càng sút kém

+ Tuy phát triển nhanh nhưng không ổn định vì thường xuyên xảy ra

những cuộc suy thoái về kinh tê

- Nguyên nhân nào là quan trọng nhất

Dựa vào những thành tựu cách mạng khoa học -kỹ thuật, Mĩ điều chỉnh lại hợp lý cơ cẫu sản xuất, cải tiến kỹ thuật và nâng cao năng suất lao động, giảm giá thành sản phẩm là nguyên nhân quan trọng nhất

*Những thành tựu của nên khoa học - kỹ thuật Mĩ:

Trang 16

Rất nhiều nhà khoa học lỗi lạc trên thế giới đã chạy sang Mĩ (ở đây có điều kiện hoà bình và phương tiện đầy đủ nhất để làm việc) nên Mĩ là nước

đã khởi đầu cho cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật lần thứ hai của nhân loại và đạt được những thành tựu kỳ diệu: di đầu trong việc sáng tạo ra công

cụ sản xuất mới(máy tính, máy tự động và hệ thống máy tự động ), nguồn năng lượng mới (nguyên tử, nhiệt hạch, mặt trời, ), những vật liệu mới (chất Pôlime, vật liệu tổng hợp ), cuộc "cách mạng xanh" trong nông nghiệp, cách mạng giao thông và thông tin liên lạc, trong khoa học chính phục vũ trụ và sản xuất vũ khí hiện đại

Chính nhờ những thành tựu khoa học này mà nên kinh tế Mĩ phát triển nhanh chóng và đời sống vật chất tinh thần nhân dân Mĩ được nâng cao Câu 2: Tại sao sau chiến tranh thế giới thứ hai, kinh tế Mĩ phát triển mạnh mẽ ? Em

có suy nghĩ gì vê sự phát triên kinh tê nước ta ?

- Tại sao sau chiễn tranh thế giới thứ hai, kinh tế Mĩ phát triển mạnh

mẽ:

+ Biết dựa vào những thành tựu cách mạng khoa học -kỹ thuật, Mĩ điều chỉnh lại hợp lý cơ cấu sản xuất, cải tiến kỹ thuật và nâng cao năng suất lao động, giảm giá thành sản phẩm

+ Nhờ trình độ tập trung sản xuất và tập trung tư bản cao

+ Quân sự hoá nên kinh tế để buôn bán vũ khí thu lợi nhuận cao

+ Ngoài ra các điều kiện tài nguyên phong phú, nhân công dôi dào, đất nước không bị chiến tranh tàn phá cũng là những nguyên nhân làm cho nền kinh tế Mĩ phát triển nhanh chóng

+ Song nguyên nhân quan trọng nhất là biết sử dụng thành tựu khoa học

kỹ thuật (nguyên nhân chủ quan là chủ yếu)

- Em có suy nghĩ gì về sự phát triển kinh tế nước ta

+ Trước xu thế toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới và những bài học lịch

sử, sự phát triển của kinh tế Việt Nam và các nước trong khu vực cần được

điều chỉnh để phù hợp với cơ cấu kinh tế thế giới

+ Khai thác thế mạnh thiên nhiên và con người

+ Sử dụng thành tựu mới nhất của cách mạng khoa học kỹ thuật

+ Đa dạng hoá quan hệ để tranh thủ sự ủng hộ về chính trị, kinh tế hoặc

thu hút đầu tư

Câu 3: Sau chiến tranh thế giới thứ hai, vì sao Mĩ phát động chiến tranh lạnh ?

- Sau chiến tranh thế giới thứ nhất các nước thắng trận chủ yếu Anh, Pháp, Mĩ đã họp hội nghị ở Véc xai để chia phần thăng lợi và kí các hiệp

ước với các nước bại trận Đức, áo, Hung Lúc đó, Liên xô năm trong vòng vây của chủ nghĩa đế quốc

- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, trước ảnh hướng ngày càng lớn mạnh của Liên xô, của CNXH trên toàn thế giới, Mĩ và các nước tư bản phương Tây đã cầu kết với nhau để chống lại "sự đe doạ của chủ nghĩa cộng sản” Nguyễn Văn Nhấn - GV Trường THPT Bán công Bố Trạch Trang 16

Trang 17

Các Tổng thống Mĩ nối tiếp nhau (Aixenhao, Kennơđi, Giônxơn, Níchxơn, Catơ, Rigân ) đều lần lượt đưa ra học thuyết hoặc đường lỗi của minh để thực hiện "Chiến lược toàn cầu"của Mĩ

- Dù nội dung, biện pháp có khác nhau giữa các đời Tổng thống, nhưng chiến lược toàn câu của Mĩ đều thực hiện thông nhất ba mục tiêu:

1 Ngăn chặn, đây lùi, tiến tới tiêu diệt các nước XHCN

2 Đàn áp phong trào giải phóng dân tộc, phong trào công nhân, phong trào hoà bình dân chủ và tiến bộ trên thế giới

3 Khống chế, nô dịch, điều khiển các nước đồng minh

Để đạt được mục tiêu trên, Mĩ thực hiện chính sách cơ bản là "Chính sách thực lực", lập ra các khỗi quân sự, chạy đua vũ trang, phát động nhiều cuộc chiến tranh xâm lược, can thiệp vào nhiều nước, nhiễu khu vực trên thế ĐIỚI

- Trong việc thực hiện chiến lược toàn câu, Mĩ đã vấp phải những thất bại nặng nê (ở Trung Quôc (1949), Triệu Tiên, Cu Ba (1959), Iran đặc biệt

là thât bại là trong chiên tranh xâm lược Việt Nam (1975)

Mặt khác, Mĩ cũng đạt được một số thành công, tiêu biểu:

- Gây chiến tranh xâm lược ở các nước Đông Dương, Triều Tiên

7 Bao vay, cấm vận các nước XHCN, viện trợ kinh tế cho các nước Đông Minh và các nước chậm phát triên

- Gop phan quan trong trong viéc thuc day su sup d6 CNXH 6 Lién x6

Trang 18

+ 1949, Mĩ giúp Pháp thực hiện kế hoạch Rơve, khoá chặt biên giới VIỆt Trung, lập hành lang Đông — Tay

+ 12-1950, lập phái đoàn có vấn Viện trợ quân sự (MAAG): Năm 1950,

viện trợ Mĩ chiếm 19% ngân sách chiến tranh Đông Dương, 1952 là 35%,

- Phá hoại Hiệp định Giơnevơ, biến miền Nam thành thuộc địa kiểu mới

va can ci quan su cua Mi

+ Ngày 25-6-1954, trudc khi ki Hiép dinh Gionevo, Mi da dua Ngé Đình Diệm là người do Mĩ đào tạo năm chính quyền ở miền Nam

+ Ngày 23-7-1954, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Đalét tuyên bố: Không mở

đường cho chủ nghĩa cộng sản bành trướng xuống Đông á và Thái Bình Dương

+ Mi giúp Diệm tổ chức "trưng câu dân ý", bầu cử "quốc hội", hợp pháp hoá chính quyền Ngô Đình Diệm, xây dựng ở miền Nam một chính quyên đối lập với chính phủ Việt Nam dân chủ Cộng hoà trái với tinh thần Hiệp dinh Gionevo

+ Tháng 7 —1956, Diệm cự tuyệt hiệp thương với miền Bắc nhằm tìm kiếm việc thống nhất đất nước

- Thực hiện các chiến lược chiến tranh xâm lược Việt Nam

+ Từ 1954-1960: Thực hiện chiến lược "chiến tranh một phía", thông

qua viện trợ kinh tế điều khiến chính quyển tay sai đàn áp phong trào cách mạng miền Nam

+ Từ 1961-1965: Thực hiện chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" đưa cố vẫn quân sự vào miền Nam Việt Nam để trực tiếp điều kiến cuộc chiến, thực hiện kế hoạch Xtalây —Taylo

+ Từ 1965- 196§: Thực hiện chiến lược: "Chiến tranh cục bộ" ở miễn

Nam, đưa quân Mĩ và quân chư hầu trực tiếp tham chiến cùng với quân Nguy; gây chiến tranh phá hoại lần thứ nhất đối với miền Bắc

+ Từ 1969-1973: Mĩ thực hiện chiến lược "Việt Nam hoá" chiến tranh,

thay quan Mi bang quan Nguy, hỗ trợ nguy về hoả lực, gây chiến tranh phá hoại lần thứ hai đôi với miền Bắc

+ 21-1-1973, Mĩ kí hiệp định Pari công nhận độc lập thống nhất, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thô Việt Nam, cam kết rút hết quân Mĩ về nước

+ Từ 1973 đến 1975, Mĩ vẫn tiếp tục viện trợ cho Thiệu mà thực chất là

tiếp tục "Việt Nam hoá" chiến tranh

+ Với Đại thắng mùa Xuân 1975 của nhân dân ta, chính sách đối ngoại

của Mĩ đối với Việt Nam từ 1954-1975 bị thất bại hoàn toàn

Trang 19

+ Hiện nay, chính sách đôi ngoại của Đảng ta "là bạn của tất cả các nước", với Mĩ ta chủ trương "khép lại quá khứ hướng tới tương lai" Thực hiện chủ trương này quan hệ Việt - Mĩ ngày càng được cải thiện

Đề 10: Tình hình nước Nhật Bản từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay

_ Câu 1: Sau chiến tranh thế giới thứ hai kinh tế, khoa học kĩ thuật Nhật Bản phát

triên nhảy vọt như thê nào ? Nguyên nhân của sự phát triên nên kinh tê Nhật Bản ?

* Sur phat triển của nên kinh tẾ Nhật Bản:

- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, là nước chiến bại, nền kinh tế bị tàn phá sản xuất công nghiệp năm 1946 chỉ bằng 1/4 so với trước chiến tranh

Từ sau khi Mĩ phát động chiến tranh xâm lược Triều Tiên (6 -1950) và Việt Nam (những năm 60), kinh tế Nhật Bản phát triển mạnh mẽ hắn lên nhờ

những đơn đặt hàng quân sự của Mĩ Nhật đuôi kịp rồi vượt các nước Tây

Âu vươn lên hàng thứ hai (sau MỸ) trong thế giới tư bản chủ nghĩa

Trong công nghiệp: C1ả trị sản lượng công nghiệp năm 1950 la 4,1 ty đô

la, đến năm 1960 vươn lên 56,4 tỷ đô la

Trong nông nghiệp: Năm 1969 cung cấp 80% nhu câu trong nước

Đến năm 1973, tổng sản phẩm quốc dân đạt 402 tỷ đô la Trong khoảng

20 năm tông sản phẩm quốc dân tăng 20 lần, năm 1989, tong san phẩm quôc dân đạt 2.828,3 tỷ đô la Năm 1990 thu nhập bình quân tính theo đầu người

là 23.796 đô la, đứng thứ hai thế giới (sau Thụy Sĩ)

Như vậy chỉ sau vài ba thập kỹ, Nhật Bản đã vươn lên thành một siêu cường kinh tế, là một trong ba trung tâm kinh tế, tài chính của thế giới

Nhiều người gọi đó là "than ky Nhét Ban"

- Những nguyên nhân của sự phát triển kinh tế Nhật Bản là:

+ Biết lợi dụng nguồn vốn nước ngoài tập trung đầu tư vào những ngành công nghiệp then chốt, ít chỉ tiêu quân sự, biên chế Nhà nước gọn nhẹ

+ Biết lợi dụng thành tựu khoa học - kỹ thuật để tăng năng suất lao

động, cải tiễn kỹ thuật và hạ giá thành hàng hoá

+ Biết "len lách" xâm nhập thị trường các nước khác, qua đó để mở rộng

thị trường thế giới

+ Những cải cách dân chủ sau chiến tranh tạo điều kiện và thúc đây kinh

tế phát triển

+ Truyền thống ” /ực fự cường" của nhân dân và tài năng điều hành

nền kinh tế của giới kinh doanh và những nhà lãnh đạo Nhật Bản

- Về khoa học kĩ thuật:

+ Coi trọng phát triển khoa học kỹ thuật, vừa chú trọng phát triển các cơ

sở nghiên cứu trong nước, vừa chú ý mua các phát minh của nước ngoài

+ Hiện nay Nhật Bản đứng đầu về trình độ KHKT đặc biệt trong các

lĩnh vực dân dụng

+ Quan tâm đến công tác giáo dục, đào tạo những con người có năng lực, giữ vững những bản sắc văn hoá của dân tộc, có ý chí vươn lên trong mọi hoàn cảnh

Trang 20

Câu 2: Trình bày những nguyên nhân dẫn đến sự phát triển của nền kinh tế Nhật Bản từ sau chiên tranh thê giới thứ hai? Theo em, trong những nguyên nhân dân đên sự phát triên của kinh te Nhật Bản kê trên, thì nguyên nhân nao la quan trong nhat va nguyên nhân đó có thê giúp ích gì cho các nước đang phát triên trong việc xây dựng nên kinh tê của mình 2

- Những nguyên nhân của sự phát triển kinh tế Nhật Bản là:

động, cải tiễn kỹ thuật và hạ giá thành hàng hoá

+ Biết ”/en lách" xâm nhập thị trường các nước khác, qua đó để mở rộng

thị trường thế giới

+ Những cải cách dân chủ sau chiến tranh

+ Truyền thống “tự lực tự cường” của nhần dan va tai nang điều hành kinh tế của giới kinh doanh và những nhà lãnh đạo Nhật Bản

* Nguyên nhân quan trọng nhất: Biết lợi dụng thành tựu khoa học -

kỹ thuật để tăng năng suất lao động, cải tiến kỹ thuật và hạ giá thành hàng hoá

*Giúp ích cho các nước đang phát triển: Nhận rõ vai trò quan trọng của cuộc CMKHKT trong việc xây dựng nên kinh tế của mình

, Câu 3: Trong các nguyên nhân phát triển kinh tế Nhật Bản và kinh tế Mĩ từ sau chiên tranh thê giới thứ hai, có những nguyên nhân chung và nguyên nhân riêng Hãy trình bày và phân tích nguyên những nhân đó

Nguyên nhân chung:

động, cải tiến kỹ thuật và hạ giá thành hàng hoá

+ Bốc lột nhân dân trong nước và các nước nhỏ yếu và cạnh tranh với các nước lớn

Nguyên nhân riêng của:

+ Biết dựa vào những thành tựu cách mạng khoa học -kỹ thuật, Mĩ điều chỉnh lại hợp lý cơ cẫu sản xuất, cải tiễn kỹ thuật và nâng cao năng suất lao động, giảm giá thành sản phẩm

+ Quân sự hoá nền kinh tế để buôn bán vũ khí thu lợi nhuận cao

+ Ngoài ra các điều kiện tài nguyên phong phú, nhân công đồi dào, đất

nước không bị chiến tranh tàn phá cũng là những nguyên nhân làm cho nền

kinh tế Mĩ phát triển nhanh chóng

Nguyên nhân riêng của Nhật Bản:

+ Biết "len lách" xâm nhập thị trường các nước khác, qua đó để mở rộng thị trường thê giới

Trang 21

+ Những cải cách dân chủ sau chiến tranh tạo điều kiện và thúc đây kinh

tế phát triển

+ Truyền thống "⁄ lực fự cường" của nhân dân và tài năng điều hành

nền kinh tế của giới kinh doanh và những nhà lãnh đạo Nhật Bản

Vấn đề11: Hội nghị Ianta và việc hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh?

Câu I: Hội nghị lanta và việc hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh?

- Bỗi cảnh lịch sử:

Đầu năm 1945, Cục diện chiến tranh thế giới thứ hai đã bước vào giai

đoạn chót, nhiều mâu thuẫn, nhiều tranh chấp trong nội bộ phe đồng minh chống phát xít nổi lên gay gắt, trong đó nổi bật lên ba vẫn đề bức thiết cần giải quyết:

1 Việc nhanh chóng kết thúc chiến tranh ở Châu Âu và Châu á - Thái

Bình Dương

2 Việc tô chức lại trật tự thế giới mới sau chiến tranh

3 Việc phân chia khu vực chiếm đóng theo chế độ quân quản ở các nước phát xít chiến bại và phân chia phạm vi ảnh hưởng của các nước tham gia chiến tranh chống phát xit

Hội nghị cấp cao ba cường quốc Liên Xô, Mĩ, Anh họp ở Ianta (Liên

Xô) từ ngày 4 đến 12-2-1945

- Những quyết định của hội nghị:

1 Về việc kết thúc chiến tranh ở Châu Âu và Châu á - Thái Bình

Dương, 3 cường quốc đã thống nhất mục đích là tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa

phát xít Đức và chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản, nhanh chóng kết thúc chiến tranh ở Châu Âu, Châu á - Thái Bình Dương và Liên Xô sẽ tham gia chiến

tranh chống Nhật ở Châu á- Thái Bình Dương sau khi chiến tranh kết thúc ở

Châu Âu

2 Ba cường quốc thống nhất thành lập tổ chức Liên Hợp Quốc dựa trên

nền tảng và nguyên tắc cơ bản là sự nhất trí giữa 5 cường quốc Liên Xô, Mĩ, Anh, Pháp và Trung Quốc để gìn giữ hoà bình, an ninh và trật tự thế giới sau chiến tranh

3 Hội nghị đã đi đến thoả thuận việc đóng quân tại các nước nhắm giải

giáp quân đội phát xít và phân chia phạm vi ảnh hưởng ở châu Âu và châu á

ở Châu Au, quân đội Liên Xô sẽ chiếm đóng Đông Đức, Đông Béclin

Và Các nước Đông Âu đo Liên Xô giải phóng Còn quân đội Mi, Anh, Pháp chiếm đóng miền Tây Đức, Tây Beclin, Italia và một số nước Tây Âu khác, vùng Đông Âu thuộc phạm vi ảnh hướng của Liên Xô, vùng Tây Âu thuộc phạm vi ảnh hướng của Mĩ, trong đó, áo, Phần Lan trở thành hai nước trung lập

ớ Châu á, hội nghị chấp nhận những điều kiện để đáp ứng việc Liên Xô tham gia chiến tranh chồng Nhật, bao gồm:

1 Bảo vệ nguyên trạng và công nhận nền độc lập của Mông Cổ

Trang 22

2 Trả lại Liên Xô những quyền lợi của đế quốc Nga ở Viễn Đông trước chiến tranh Nga - Nhật năm 1904 cụ thể: trả lại Liên Xô miền Nam đảo Xakharin va tat ca các đảo nhỏ thuộc đảo này; quốc tế hoá thương cảng Đại Liên (Trung Quốc) và khôi phục việc Trung Quốc thuê cảng Lữ Thuận (Trung Quốc) làm căn cứ hải quân; trả lại Liên Xô đường sắt Xibiri - Trường Xuân; cùng sử dụng đường sắt Hoa Đông và đường sắt Nam Mãn - Đại Liên

3 Liên Xô chiếm 4 đảo Curin

Ngoài ra 3 cường quốc cũng đã thoả thuận: Quân đội Mĩ chiếm đóng Nhật Bản, quân đội Liên Xô chiém dong mién Bac Triéu Tién va quân đội

Mĩ chiếm đóng miền Nam Triều Tiên, lây vĩ tuyến 38° làm ranh giới; Nhật Bản thuộc phạm vi ảnh hưởng của Mĩ; Trung Quốc tiến tới thành lập Chính phủ liên hiệp và Mĩ có quyên lợi ở Trung Quốc; các vùng còn lại của Châu á vẫn thuộc phạm vi ảnh hưởng của các nước phương Tây

Những quyết định của hội nghị cấp cao lanta tháng 2-1945 đã trở thành những khuôn khô của trật tự thế giới mới từng bước được thiết lập trong những năm 1945 - 1947 sau khi chiến tranh kết thúc thường gọi là "7zá/ tu hai cực lanfa” (hai cực chỉ Mĩ và Liên Xô phân chia nhau phạm vi anh hưởng trên cơ sở thoả thuận lanta)

Vấn đề 12: Mục đích, nguyên tắc hoạt động và tổ chức Liên Hợp Quốc, kể tên một

sô tô chức chuyên môn của Liên Hợp Quoc đang hoạt động tại Việt Nam ( ít nhất 3 to chức)

* Hoàn cảnh ra đời:

_ - Chiến tranh thế giới sắp kết thúc, phe phát xít sắp thất bại; các nước

đông minh và nhân dân thê giới có nguyện vọng gìn giữ hoà bình, ngăn chặn những cuộc chiên tranh mới

- Hội nghị lanta (2-1945) giữa các vị đứng đầu 3 cường quốc Liên Xô,

Mĩ, Anh đã nhât trí về sự cân thiệt thành lập một tô chức quôc tê đê gìn giữ hoà bình, an ninh và trật tự thê giới sau chiên tranh

- Từ 25 - 4 đến 26-6-1945, đại biểu 50 nước đã họp tại Xanphơranxixcô

(Mi) dé thông qua Hiên chương Liên Hợp Quôc

- Ngày 24 - 10 - 1945 phiên họp đầu tiên của Liên Hợp Quốc được triệu tập tại Luân đôn và được coi là ngày chính thức thành lập Liên Hợp Quôc

Trang 23

+ Giải quyết tranh chấp quốc tế băng phương pháp hoà bình

+ Phải có sự nhất trí của 5 cường quốc: Liên Xô (nay là Liên Bang Nga), Anh, Pháp, Mĩ, Trung Quốc

+ Liên Hợp Quốc không can thiệp vào công việc nội bộ của bất cứ nước nao

Mĩ, Pháp, Trung Quốc và 6 thành viên không thường trực nhiệm kỳ 2 năm Mọi nghị quyết của Hội đồng Bảo an chỉ được thông qua khi được sự nhất trí của cả 5 uỷ viên thường trực

+ Ban thư ký: Là cơ quan hành chính của Liên Hợp Quốc đứng đầu là Tổng Thư ký đo Đại hội đông bầu ra, nhiệm kỳ 5 năm

Ngoài ra Liên Hợp Quốc còn có hàng trăm tô chức chuyên môn khác như Hội Đồng Kinh Tế và Xã Hội, Toà án quốc tế, Hội đồng Quản thúc,Tổ chức GIáo dục-Khoa hoc - Van hoa

- Vai tro:

Liên Hop Quốc là tổ chức quốc tế lớn nhất, giữ vai trò quan trọng trong việc gìn giữ hoà bình, an ninh thế giới, thúc đây việc giải quyết các vụ tranh chấp, xung đột khu vực, đây mạnh các mối giao lưu, hợp tác giữa các quốc gia trên thế giới

Việt Nam gia nhập Liên Hợp Quốc tháng 9 - 1977

* ở Việt Nam, có các tô chức sau đây đang hoạt động tích cực: Chương

trình Lương thực (PAM), Quỹ nhi đồng (UNICEF), Tổ chức Nông nghiệp

và Lương thực (FAO), Tổ chức Văn hoá và Giáo dục (UNESCO), Tô chức

Y tế thế giới (WHO)

* Vai trò của Liên hợp Quốc trong tình hình hiện nay

Liên hợp Quốc Liên Hợp Quốc là tô chức quốc tế lớn nhất, gitt vai tro quan trọng trong việc gìn giữ hoà bình, an ninh thế giới, thúc đây VIỆC giải quyết các vụ tranh chấp, xung đột khu vực, đây mạnh các mối giao luu, hop tác giữa các quốc gia trên thế giới là một tổ chức quốc tế lớn nhất có vai trò

Nguyễn Văn Nhấn - GV Trường THPT Bán công Bố Trạch lang 23

Trang 24

Xô đang bành trướng thuộc địa ở châu Âu" , Mĩ và phương Tây phải liên kết

để chống lại sự "đe dọa" đó

- Mục tiên:

Mi "đảm nhận sứ mạng thể giới tự do", giúp đỡ các dân tộc trên thê giới chống lại sự “đe dọa của chủ nghĩa cộng sản", chống lại "sự bành trướng của Nga Xô"

*Hành động và biện pháp của Mĩ trong thời kỳ ” chiến tranh lạnh":

- Mĩ và phương lây ra sức “chạy đua vũ trang" với ngân sách quân sự khống lồ để chuẩn bị cho cuộc "chiến tranh tổng lực" nhằm tiêu diệt Liên

Xô và các nước xã hội chủ nghĩa

- Mĩ lập ra các khối quân sự : NATO, SEATO, ANZUS, CENTO, Liên minh quan sự Mĩ- Nhật, Liên minh quân sự Tây bán câu, xây dung hàng ngàn căn cứ quân sự hải, lục, không quân khắp thế giới

- Mĩ phát động các cuộc chiến tranh xâm lược: Việt Nam, Lào, Campuchia, can thiệp Grênađa (1983), và Panama (1990); bao vây kinh tế

và hoại về chính trị quân sự ở Cuba

Ngoài ra, Mĩ còn bao vây, cấm vận về kinh tế, cô lập về chính trị và hoạt động phá hoại: đảo chính, lật đô, chiến tranh tâm li gay tình trạng đôi đầu, luôn luôn căng thắng với các nước xã hội chủ nghĩa Mĩ đã áp dụng

"chính sách bên miệng hồ chiến tranh", đôi đầu giữa hai khôi NATO, và

Vacxava , lam cho các mối quan hệ luôn luôn phức tạp, gay gắt

+ Do sự bùng nỗ dân số và nhu cầu sinh hoạt ngày càng cao của con người, mặt khác do tài nguyên thiên nhiên cung cấp cho cuộc sông con người ngày càng vơi cạn một cách nghiêm trọng, vì vậy việc tìm ra công cụ sản xuất mới có kỹ thuật cao, những nguồn năng lượng và những vật liệu mới thay thế được đặt ra một cách bức thiết đỗi với con người

+ Do yêu cầu của cuộc chiến tranh thế giới thứ hai, các bên tham chiến

phải đi sâu nghiên cứu KH - KT để cải tiến vũ khí và sáng tạo ra loại vũ khí mới có sức huỷ diệt lớn hơn nhằm giành thắng lợi về mình

+ Những thành tựu về KH - KT cuối thế kỹ XIX đầu thế kỹ XX cũng tạo tiền đề và thúc đây sự bùng nỗ của cuộc cách mạng KH - KT lần thứ hai

- Đặc điểm:

Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lần thứ hai có sự kết hợp và gan bó chặt chẽ giữa cách mạng khoa học và cách mạng kỹ thuật Hầu như tất cả những khuynh hướng chủ yếu của khoa học cơ bản đều gắn liền với lĩnh vực Nguyên Văn Nhẫn - GV Trường THPT Bán công Bố Trạch Trang 24

Trang 25

sản xuất, như kho học vật lí hạt nhân và năng lượng nguyên tử, điều khiến học và tự động hoá

Cuộc cách mạng khoa học — kỹ thuật lần này phát triển với tốc độ nhanh chóng, quy mô rộng lớn và đạt được những thành tựu kỳ diệu chưa từng thây trong lịch sử nhân loại

* Nội dung và thành tựu của cuộc cách mạng KH - KT lần thứ hai

- Nội dụng:

Cuộc cách mạng KH - KT diễn ra trong mọi ngành mọi lĩnh vực

+ Về khoa học cơ bản: Toán học, Vật ly hoc, Hoa hoc, Sinh vật học + Nhiéu ngành khoa học mới như khoa học vũ trụ và khoa học du hành

- Thành tựu:

+ Trong lĩnh vực khoa học cơ bản con người đã thu được những thành tựu hết sức to lớn; đánh dấu những bước nhảy vọt chưa từng có trong lịch sử

ở các ngành Toán học, Vật ly học, Hoá học, Sinh vật hoc

Toán học đã có những phát minh lớn và xâm nhập vào các ngành khoa học khác, tạo thành quả trình Toán học hoá đối với Vật lý học, Hoá học, Sinh vật học, cả Ngôn ngữ, Lịch sử Hoá học có những thành tựu lớn tác động vào kỹ thuật và sản xuất, mở ra phương pháp mới để sản xuất "Vật liệu hoá học” Trong Vật ly với những phát minh về lý thuyết hạt nhân, sóng điện

từ, trường điện từ, góp phần sản xuất những công cụ mới, vật liệu mới Những phát minh trong Sinh học dẫn đến sự biến đối lớn lao trong nông nghiệp, đến sự ra đời của công nghệ sinh học

+ Phát minh lớn về những công cụ sản xuất mới, đáng chú ý là máy

tính, máy tự động (Rô bốt), hệ thống máy tự động

+ Tìm ra nguồn năng lượng mới phong phú vô tận: năng lượng nguyên

tử, năng lượng nhiệt hạch, năng lượng mặt trời

+ Chế tạo những vật liệu mới thay thế cho nguyên liệu thiên nhiên đang ngày càng vơi cạn, quan trọng nhất là chất Pôlime

+ Cuộc “Cách mạng xanh" trong nông nghiệp, nhờ đó con người đã tìm

ra được phương hướng để có thể khắc phục được nạn đói ăn, thiếu thực phẩm

+ Những phát minh trong lĩnh vực giao thông vận tải va thông tin liên lạc (máy bay siêu âm hiện đại, tàu hoả tốc độ cao, hệ thống phát sóng truyền hình hiện đại qua vệ tính )

+ Thành tựu chính phục vũ trụ (tàu vũ trụ, tàu con thoi, con người đặt chân lên mặt trăng )

Trang 26

Vấn đèề1ã: Vị trí và ý nghĩa của cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật lần thứ hai Cơ

hội và thách thức của Việt Nam trước sự phát triên của cuộc cách mạng khoa học công nghé hién nay

* Vi tri va y nghia:

+ Đã làm thay đôi một cách cơ bản các nhân tố sản xuất như công cụ và

công nghệ, nguyên liệu, năng lượng, thông tin vận tải, .nhờ đó con người

đã tạo ra những lực lượng sản xuất nhiều hơn, đồ sộ hơn lực lượng sản xuất của tất cả các thế hệ trước cộng lại

+ Đưa loài người chuyển sang một nền văn minh mới, văn minh hậu công nghiệp hay còn gọi văn minh trí tuệ

+ Nền kinh tế thế giới ngày càng được quốc tế hoá cao, thị trường toàn thế giới đang hình thành bao gồm tất cả các nước có chế độ xã hội khác nhau, vừa hợp tác, vừa đấu tranh với nhau trong cùng tôn tại hoà bình

+ Gây nên những hậu quả tiêu cực mà con người hiện nay chưa khắc phục được: Việc chế tạo vũ khí huy diệt nham sat hai con người và nạn Ô nhiễm môi trường, ta1 nạn giao thông, bệnh tật do KHKT mang lại

* Cơ hội và thách thức của Việt Nam trước sự phát triển của cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện nay

- Cơ hội: Nếu quốc gia nao tiép cận được những thành tựu khoa học kỹ

thuật thì quốc gia đó sẽ có điều kiện để phát triển

- Thách thức: Đề dựa vào những thành tựu khoa học kỹ thuật phát triển

đất nước thì thực tế đã chứng minh các nước trên thế giới Nếu biết tận dụng

những thành tựu khoa học kỹ thuật thì khã năng tiềm lực kinh tế phát triển Nếu không nắm bắt kịp thời những thành tựu khoa học thì sẽ tụt hậu

Câu 1: Nêu những đặc điểm nỗi bật và tác động của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lân thứ hai đôi với sự phát triên của xã hội loài người

* Đặc điểm nỗi bột

Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lần thứ hai có sự kết hợp và gan bó chặt chẽ giữa cách mạng khoa học và cách mạng kỹ thuật Hầu như tất cả những khuynh hướng chủ yếu của khoa học cơ bản đều gắn liền với lĩnh vực sản xuất, như khoa học vật lí hạt nhân và năng lượng nguyên tử, điều khiển học và tự động hoá

Cuộc cách mạng khoa học — kỹ thuật lần này phát triển với tốc độ nhanh

chóng, quy mô rộng lớn và đạt được những thành tựu kỳ điệu chưa từng thấy trong lịch sử nhân loại

* Tác động của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đỗi với sự phát

triển xã hội loài người

- Nhờ có những thành tựu kỳ diệu của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đã tạo ra bước phát triển nhãy vọt chưa từng thấy trong lực lượng sản xuất và năng xuất lao động Con người tạo ra những lực lượng sản xuất nhiều hơn và đồ sộ hơn lực lượng sản xuất của tất cả các thế hệ trước cộng lại

Trang 27

- Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đã đưa loài người bước sang một nền văn minh mới, sau nên văn minh công nghiệp và nên văn minh mới hiện nay là nền văn minh trí tuệ (hay nền văn minh hậu công nghiệp, văn minh truyền tin ) Nền văn minh mới này tạo điều kiện để con người phát triển hơn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần, nhưng cũng đòi hỏi con người phải sáng tạo, năng động và thông minh hơn

- Những thành tựu to lớn của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đã làm cho nên kinh tế thế giới ngày càng “quốc tế hoá” cao, đang hình thành trị trường toàn thế giới bao gồm những nước có chế độ chính trị khác nhau, vừa hợp tác, vừa đầu tranh trong cùng tôn tại hoà bình

- Mặt khác, cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật cũng tạo ra sự giao lưu, trao đôi văn hoá, du lịch, văn hoá nghệ thuật, sự hợp tác với nhau trên nhiều lĩnh vực: y tế, đân số, khoa học kỹ thuật giữa các quốc gia, dân tộc trên thế giới ngày càng phát triển và gắn bó chặt chẽ với nhau

- Cuộc cách mạng đã dẫn đến những thay đổi lớn lao về cơ cầu dân cư với xu hướng dân số lao động trong các ngành công nghiệp, nông nghiệp sẽ giảm đi, dân số trong ngành dịch vụ tăng lên

- Bên cạnh những tác động tích cực, cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật

cũng có những tác động tiêu cực đôi với sự phát triển của xã hội loài người,

như việc chế tạo ra vũ khí huỷ diét (bom nguyên tử, vũ khí hoá học, vũ khí sinh học, tên lữa vượt đại châu ) nạn ô nhiễm môi trường, bệnh hiểm nghèo; tai nạn giao thông, tai nạn lao động

- Giai cấp địa chủ phong kiến: Là chỗ dựa của đề quốc Pháp, càng ngày cầu kết chặt chẽ với đề quốc, tha hồ chiếm đoạt ruộng đất, bốc lột kinh tế và dan ap về chính trị đối với nông dân Tuy nhiên cũng có một bộ phận, nhất

là địa chủ nhỏ và vừa có tỉnh thần yêu nước, tham gia các phong trào yêu

nước khi có điều kiện

- Giai cấp tư sản: Hình thành từ trước và trong chiến tranh, mấy năm

sau chiến tranh mới trở thành một giai cấp

Giai cấp tư sản Việt Nam dần dân phân hoá thành hai bộ phận: Tầng lớp

tư sản mại bản có quyên lợi găn liền với đế quốc, câu kết chặt chẽ với để

quốc; tầng lớp tư sản dân tộc có khuynh hướng kinh doanh độc lập, ít nhiều

có tỉnh thần dân tộc dân chủ, chống để quôc phong kiến nhưng thái độ lại không kiên định dễ thoả hiệp, cải lương khi đế quốc mạnh

- Các tầng lớp tiểu tư sản: Bao gồm những người buôn bán, chủ xưởng nhỏ đên viên chức, trí thức học sinh, sinh viên sau chiên tranh phát triên

Trang 28

nhanh về số lượng Họ bị tư sản Pháp chèn ép bạc đãi, đời sống bấp bênh

Bộ phận trí thức, học sinh, sinh viên có điều kiện tiếp xúc với trào lưu văn hoá bên ngoài nên có tinh thần hăng hái cách mạng và là một lực lượng quan trọng trong cách mạng dân tộc dân chủ ở nước ta

- Giai cấp nông dân: Chiễm hơn 90% dân số, chịu sự bốc lột nặng nề

của thực dân, phong kiến, nông dân bị ban cùng hoá trên quy mô lớn, do vậy

họ căm thù sâu sắc thực dân Pháp và phong kiến tay sai

- Giai cấp công nhân là lực lượng hăng hái của đông đảo nhất của cách mạng

- Giai cấp công nhân: Do những đặc điểm chung và riêng trong quá trình hình thành giai cấp công nhân Việt Nam căm thù sâu sắc thực dân Pháp, phong kiến tay sai và giới chủ

- Sớm trở thành lực lượng chính trị độc lập, thống nhất, tự giác trong cả nước, trên cơ sở đó nhanh chóng vươn lên năm quyên lãnh đạo cách mạng nước ta

mạng Việt Nam như thê nào? Vấn đề 2: Tình hình thế giới sau chiến tranh thế giới thứ nhất đã ảnh hưởng tới cách

Trong lúc xã hội Việt Nam đang phân hóa sâu sắc thì ảnh hưởng của

phong trào cách mạng thế giới, chủ yêu ảnh hưởng của cách mạng Tháng Mười Nga đội vào có tác dụng thúc đây cách mạng Việt Nam chuyển sang thời kỳ mới

- Cách mạng Tháng mười Nga thành công (1917) có ý nghĩa lịch sử to lớn, nó xóa bỏ ách áp bức bốc lột của CNTB và phong kiến, đưa công nhân

và nông dân lên năm chính quyền xây dựng chế độ mới- chế độ XHCN

- Dưới ảnh hưởng của cách mạng Tháng Mười Nga, phong trào giải phóng dân tộc ở các nước phương Đông và phong trào công nhân ở các nước phương Tây gắn bó mật thiết với nhau trong cuộc đấu tranh ching CNDQ

- Trong cao trào cách mạng 1918-1923, giai cấp vô sản bắt đầu bước lên

vũ đài chính trị, nhiều đảng cộng sản được thành lập: Đảng Cộng sản Pháp (12-1920), với sự đóng góp của Nguyễn ái Quốc, tạo ra những thuận lợi cho cuộc đấu tranh của nhân đân Việt Nam, đặc biệt giúp cho chủ nghĩa Mác - Lênin thâm nhập vào Việt Nam Sự ra đời Đảng Cộng sản Trung Quốc (7/1921) và sự phát triển của phong trào cách mạng Trung Quốc vào những năm 20 là điều kiện thuận lợi cho những người cách mạng Việt Nam "đứng chân" và gây dựng phong trào trong nước Tư tưởng dân chủ tư sản, nhất

là chủ nghĩa Tam Dân, ảnh hưởng mạnh đến phong trào dân tộc dân chủ theo khuynh hướng tư sản làm phong trào này phát triển nhanh, nhưng tất cả đều thất bại Tháng 3-1919, Đệ Tam quốc tế (Quốc tế Cộng sản) được thành lập - được đánh dấu một giai đoạn mới của phong trào cách mạng thế giới

- Phong trào cách mạng thế giới có ảnh hưởng tích cực tới phong trào cách mạng Việt Nam, thúc đây cách mạng Việt Nam chuyển sang một thời

kỳ mới: Cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới

Trang 29

Văn để 3: Nguyên ái Quôc và vai trò của người đôi với việc chuân bị tư tưởng, chính trị và tô chức thành lập cho chính đảng của giai cap vô sản ở Việt Nam ?

Tháng 7 -1920, Người đọc Luận cương của Lênin về các vấn đề dân tộc

và thuộc địa, từ đó Người hoàn toàn tin theo Lênin và đứng về Quốc tế thứ

ba

- 1921 Người sáng lập Hội liên hiệp các dân tộc thuộc địa Pháp dé tuyén truyền, tập hợp lực lượng để chống chủ nghĩa đề quốc

- 1922: Ra bao "Le Paria" (Nguoi cung khổ) - vạch trần chính sách đàn

áp bốc lột đã man của chủ nghĩa để quốc, góp phần thức tỉnh các dân tộc bị

áp bức đứng lên đấu tranh tự giải phóng

- 1923: Sang Liên xô dự Hội nghị Quốc tế nông dân, sau đó làm việc

cho Quốc tế Cộng sản

- 1924: Người dự Đại hội Quốc tế Cộng sản lần thứ V

Ngoài ra, Người còn viết nhiều bài báo cho Báo Nhân đạo, Đời sống công nhân và viết cuốn sách nổi tiếng ” Bản án chế độ thực dân Pháp" - Đòn tấn công quyết liệt vào chủ nghĩa thực dân Pháp

- Những hoạt động của Nguyễn ái Quốc (chủ yếu trên mặt trận tư tưởng, chính trị), nhằm truyền bá chủ nghĩa Mác- Lênin vào nước ta Thời gian này tuy chưa thành lập chính đảng của giai cấp vô sản ở Việt Nam, nhưng những

tư tưởng của Người truyền bá sẽ làm nền tảng của Đảng sau này Đó là:

+ Chủ nghĩa tư bản, để quốc là kẻ thù chung của giai cấp vô sản các nước và nhân dân các thuộc địa Chỉ có làm cuộc cách mạng đánh đồ CNTB,

dé quốc mới giải phóng được giai cấp vô sản và nhân các nước thuộc địa Đó

là mối quan hệ mật thiết giữa cách mạng chính quốc và thuộc địa

+ Xác định giai cấp công nhân và nông dân là lực lượng nông cốt của cách mạng

+ Giai cấp công nhân có đủ khã năng lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiên phong của nó là Đảng Cộng sản

* Về tô chức:

- Ngày 11-11-1924: Nguyễn ái Quốc từ Liên xô trở về Quảng Châu,

sáng lập ra Hội Liên hiệp các dân tộc bị áp bức á Đông

- 6-1925: Nguyễn ái Quốc tập họp những người yêu nước trong Tâm Tâm Xã và từ trong nước sang để thành lập Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên với hạt nhân là Cộng sản đoàn

- Nguyễn ái Quốc đã tích cực tô chức, huấn luyện, đào tạo cán bộ cách mạng đề đưa về nước hoạt động

-21-6-1925: Người ra báo Thanh niên và xuất bản tác phẩm “Đường Kách mệnh" (1927)

- Do tác động của Hội, phong trào cách mạng theo khuynh hướng vô sản ngày càng phát triển mạnh mẽ: hệ thống tổ chức và hội viên phát triển khắp

nước

Trang 30

- Hội Việt Nam cách mạng Thanh Niên đã trở thành tô chức của Đảng,

có tính chất quá độ và tính chất vô sản sớm nhất Việt Nam

- Vai írỏ: Những hoạt động trên của Nguyễn ái Quốc đã có tác dụng quyết định trong việc chuẩn bị về chính trị- tư tưởng và tổ chức cho sự ra đời của chính đảng vô sản ở Việt Nam

Vấn đề 4: Những nét chính về sự ra đời của giai cấp công nhân Việt Nam và quá trình phát triên từ “tự phát” đên “tự giác” của phong trào công nhân Việt Nam

+ Hoàn cảnh trên đã tác động mạnh mẽ tới những phần tử tiên tiến trong lực lượng cách mạng nước ta Trước hết, trong tô chức Hội Việt Nam CMITN, đã diễn ra cuộc đấu tranh quyết liệt, dẫn đến sự phân liệt của tổ chức này

li khai Hội VNCMTN và bỏ Đại hội ra về

Tháng 6-1929, nhóm trung kiên cộng sản Bắc Kì hợp và quyết định

thành lập Đông Dương CS đảng, bầu BCH TW lâm thời, thảo ra chương

trình, điều lệ dựa theo chương trình, điều lệ của Quốc tế Cộng sản

+ Đông Dương Cộng sản liền đoàn:

Sự ra đời của Đông Dương cộng sản đảng (6-1929) và An Nam cộng sản đáng (7-1929) đã tác động mạnh mẽ đến sự phân hoá của Tân Việt Các mạng đảng Tháng 9-1929, bộ phận tiên tiến của Tân Việt Cách mạng đảng cũng tự cải tổ thành Đông Dương Cộng sản liên đoàn

- ý nghĩa lịch sử:

+ Đánh dấu sự trưởng thành của giai cấp công nhân Việt Nam, chứng tỏ

xu hướng cách mạng vô sản phát triển rất mạnh mẽ ở nước ta

Nguyễn Văn Nhẫn - GV Trường THPT Bán công Bố Trạch Trang 30

Trang 31

+ Là bước chuẩn bị trực tiếp cho việc thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương

Câu 2: Sự thống nhất ba tô chức Cộng sản thành Đảng Cộng sản Việt Nam ?

- Hoạt động của ba tổ chức cộng sản mang tính riêng rẽ, công kích lẫn nhau, tranh giảnh ảnh hưởng lẫn nhau đã gây trở ngại lớn cho phong trào cách mạng Yêu cầu bức thiết lúc này là phải có một đảng cộng sản thống nhất trong cả nước

- Quốc tế Cộng sản chỉ thị cho những người cộng sản Đông Dương thông nhất các tổ chức cộng sản thành một đảng duy nhất lây tên Đảng Cộng sản Việt Nam Hội nghị còn thông qua Chính cương van tat, Sach luge van tắt, Điều lệ văn tắt của Đảng và Lời kêu gọi nhân địp thành lập Dang do Nguyễn ái Quốc soạn thảo

- Chính cương văn tắt, Sách lược văn tắt, Điều lệ vắn tắt, Lời kêu gol được Hội nghị thông qua là Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Dang

Câu 3: Trình bày nội dung của Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam đầu năm 1930? Vì sao nói sự ra đời của Đảng là bước ngoặc vĩ đại trong lịch sử cách mạng Việt Nam?

- Nội dung:

Cau 3: ý nghĩa lịch sử của việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

- Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đầu năm 1930 (10 -1930 lấy tên là

Đảng Cộng sản Đông Dương) là kết quả tất yếu của cuộc đấu tranh dân tộc

và đấu tranh giai cấp ở Việt Nam trong thời đại mới Đảng là sản phẩm của

sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam trong những năm 20 của the ky nay

- Là bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử của giai cấp công nhân và của cách mạng Việt Nam, "nó chứng tỏ rằng giai cấp vô sản ta đã trưởng thành và đủ sức lãnh đạo cách mạng" (Hồ Chí Minh)

- Chấm dứt thời kỳ khủng hoảng về vai trò lãnh đạo trong phong trào cách mạng Việt Nam, mở đầu thời kỳ cách mạng Việt Nam có Đảng của giai cấp vô sản năm quyên lãnh đạo tuyệt đối Từ đây cách mạng Việt Nam thật

sự trở thành bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới

- Sự chuẩn bị đầu tiên, có tính chất quyết định cho những bước phát

triển về sau của dân tộc Việt Nam

Van đề 6: Phong trào cách mạng 1930-1931 với đỉnh cao xô viết Nghệ -Tĩnh

* Nguyên nhân bùng nỗ phong trao cach mang 1930 -1931:

- Cuộc khủng hoảng kinh tế thé giới (1929-1933) đã tác động mạnh mẽ đến Việt Nam, làm cho nền kinh tế Việt Nam tiêu điều, xơ xác, đời sông của nhân dân lao động hết sức cơ cực

- Về chính trị: Nhất là từ sau cuộc khởi nghĩa Yên Bái thực dân Pháp thi

hành chính sách "kg bố trắng” hòng đập tắt phong trào cách mạng

Định dạng
Số trang	62
Dung lượng	17,75 MB