H NG D N GI I
D ng 1: Bài t p v ph n ng đ t cháy este ậ lipit
11 D 12 B 13 A
Câu 3:
Ph n ng xà phòng hóa t o ra mu i có kh i l ng l n h n este g c r u c a este ph i có M < 23
ch duy nh t đáp án D th a mãn
Câu 4:
2 este no, đ n ch c, m ch h lo i B
Thu phân t o 1 mu i và 2 ancol đ ng đ ng liên ti p 2 este no đ n ch c m ch h là đ ng đ ng k ti p
lo i D
Câu 5:
X tác d ng đ c v i dung d ch NaOH đun nóng lo i B
X tác d ng đ c v i dung d ch AgNO3 trong NH3 lo i A
Câu 6:
T là CH4 (M = 16) Y là CH3COONa
Áp d ng đ nh lu t b o toàn kh i l ng cho ph n ng đ t cháy Z, ta có:
5 04
22 4
,
m - m = 2 gam,
m = 6,6 gam hay 0,15 mol vµ m = 5 gam hay 0,3 mol,
n = 2n Z lµ CH O X lµ CH COOCH
Câu 7:
n X = nNaOH = 0,04; nancol = 0,015< nX 1 axit và 1 este c a axit đó Cn H2 n O2 n CO2 + n H2O, 44x+18x
=6,82
x= 0,11 n = nCO2/nX = 2,75 ; n.(0,04-0,015) +m.0,015 = 2,75.0,04 ; n= 2 (CH3COOH) và m = 4(CH3COOC2H5)
Câu 9 :
CnH2nO2, nCa = 0.22 nOH= 0.44, v n thu k t t a nC < 2 nCa nC= 0.44 s C < hay = 4, este thu h n h p 2 ch t h u c có s mol b ng nhau s C ch n 2C hay 4 C % O = 53.33% hay
36.36% mà không có ph n ng tráng b c lo i 2C 36.36%
Câu 10 :
t công th c c a X là CnH2n – 2kO2, k ≤ 1
PH NG PHÁP GI I CÁC BÀI TOÁN C TR NG V ESTE - LIPIT
Giáo viên: V KH C NG C
Các bài t p trong tài li u này đ c biên so n kèm theo bài gi ng “Ph ng pháp gi i các bài toán đ c tr ng v este
– lipit (Ph n 1 + Ph n 2 + Ph n 3)” thu c Khóa h c luy n thi Qu c gia PEN-C: Môn Hóa h c (Th y V Kh c
Ng c) t i website Hocmai.vn đ giúp các B n ki m tra, c ng c l i các ki n th c đ c giáo viên truy n đ t trong
bài gi ng t ng ng s d ng hi u qu , B n c n h c tr c bài gi ng “Ph ng pháp gi i các bài toán đ c tr ng
v este – lipit (Ph n 1 + Ph n 2 + Ph n 3)” sau đó làm đ y đ các bài t p trong tài li u này.
Trang 2CnH2n – 2kO2 +
2
2
3n k
O2 nCO2 + (n – k) H2O
2
2 3
7
n 2n = 3k + 6 Vì k ≤ 1 nên n ch có th b ng 3 v i k = 0
Công th c phân t c a X là C3H6O2 Công th c c u t o là RCOOR’ R ch có th là H ho c CH3
RCOOR’ + KOH RCOOK + R’OH
x x x mol
KOH d =0,14 – x mol
(R + 83)x + 56(0,14 – x) 12,88 =>
27
04 , 5
R x
V i R = 1 thì x = 0,18 > 0,14 lo i R = 15 thì x = 0,12 m = 0,12.74 = 8,88g
Câu 11:
ẫhân tích đ bài:
- Ph n ng v i Ca(OH)2 d ch t o ra k t t a CaCO3 kh i l ng c a dung d ch ch c ch n ph i gi m
(cái này th y t ng gi i thích r t nhi u l n) lo i ngay 2 đáp án B và C
*
Ch xét riêng y u t này đã có th ch n 50 : 50
- bài cho r t nhi u ch t nh ng ta có th th y ngay là chúng có chung CTTQ d ng CnH2n-2O2 và có s
li u v CO2 ngh đ n chuy n dùng ph ng pháp C trung bình
- Do đ b t bão hòa (k) c a các ch t = 2 n = nhh CO2 - nH O2
- bài có 2 s li u ta có quy n đ t t i 2 n, 2 n đó s là: s mol h n h p và s C trung bình
ẫh ng pháp thông th ng:
D dàng nh m đ c nCO2 = nCaCO3 = 0,18 mol, thay vào s đ ph n ng, ta có:
0,18
C H O nCO
14n + 30 n (14n + 30) gam n mol = n = 6
3,42 3,42 gam 0,18 mol
2
3, 42
+ 30
Ho c:
G i s mol c a h n h p là a, ta có h ph ng trình:
2
hh
CO
m = (14n + 30)a = 3,42 gam n = 6
a = 0,03 mol
n = na = 0,18 mol
m = m - (m + m ) = 18 - (18 0,15 + 44 18) = 7,38 gam
ẫh ng pháp Ệinh nghi m:
- Ph n ng v i Ca(OH)2 d ch t o ra k t t a CaCO3 kh i l ng c a dung d ch ch c ch n ph i gi m
(cái này th y t ng gi i thích r t nhi u l n) lo i ngay 2 đáp án B và C
- Do đ b t bão hòa (k) c a các ch t = 2
3, 42 72
2
(s mol h n h p l n nh t khi h n h p g m toàn b là C3H4O2)
m = m - (m + m ) < 18 - (18 0,1325 + 44 18) = 7,695 gam
Trong 2 đáp án A và D, ch có D th a mãn
Trang 3Cõu 12 :
nM = 0,5 mol , nCO2 = 1,5 mol
X và Y đ u cú 3C trong phõn t
Cụng th c c a ancol C3H7OH, c a axit C3HkO2
G i s mol c a X là x, c a Y là y
(0,5>y>0,5/2=0,25)
C3H7OH 3CO2 + 4H2O
x 4x mol
C3HkO2 3CO2 + k/2 H2O
y ky/2 mol
x + y = 0,5 ; 4x + ky/2 = 1,4
=>
k
y
8
2 , 1
; Vỡ 0,5 > y > 0,25
k = 4; y = 0,3 và x = 0,2
Vỡ s mol c a ancol nh h n s mol c a axit
nờn tớnh theo s mol c a ancol
Este thu đ c cú cụng th c là: C2H3COOC3H7
mE = 0,2.0,8.114 = 18,24g
D ng 2: H ng s cõn b ng c a ph n ng este húa và th y phõn este
Cõu 1:
Cõn b ng c a t t c cỏc ph n ng este húa cú th s đ húa m t cỏch đ n gi n nh sau:
A(axit) + R(rượu) E(este) + H O
T gi thi t, ta d dàng cú:
2 2
2
3
* Chỳ ý, trong tr ng h p này khụng đ c b qua s cú m t c a H2O trong bi u th c tớnh Kcb
G i s mol C2H5OH c n dựng khi hi u su t c c đ i là x, cõn b ng khi đú là:
2
A(axit) + R(rượu) E(este) + H O
Tr c cõn b ng: 1 mol x mol 0 mol 0 mol
Ph n ng: 0,9 mol 0,9 mol 0,9 mol 0,9 mol
Sau phõn ly: 0,1 mol (x – 0,9) mol 0,9 mol 0,9 mol
Thay vào bi u th c tớnh Kcb, ta cú:
2 2
cb
D ng 3: Bài toỏn liờn quan t i ph n ng th y phõn và xà phũng húa
11 B 12 B 13 C 14 D 15 A 16 C 17 A 18 B 19 D 20 C
21 D 22 B 23 A 24 C
Cõu 9:
ẫhõn tớch đ bài: Nh n th y 2 este này là đ ng phõn c a nhau cú cựng M và d dàng tớnh đ c s mol
H ng d n gi i:
Ta cú neste = 66, 6 = 0,9 mol = nrượu
74
Ph n ng tỏch n c t o ete cú t l : o
H SO , 140 C
2
2Rượu 1Ete + 1H O
Do đú, H O2 rượu
1
Cõu 10 :
Trang 4nX = 2nH2 = 0,6 mol ; Các ch t trong X ph n ng v i nhau v a đ => S mol c a ancol = s mol c a axit
= 0,6/2 = 0,3 mol => n este = 0,3 mol; CnH2n + 1COOCH3
ME = 25/0,3 = 83,3 14n + 60 = 83,3 n = 1,66 2 axit là CH3COOH và C2H5COOH
Câu 11 :
n etylenglicol=0,2 mol Các ph n ng đ c vi t d i d ng:
1 r u + 2 axit => sp 1 este + 2 n c
n n c = 0.2*2=0.4 => m n c = 7,2 g
theo dih luat bao toan thi m axjt = m este +m n c- m ancol= 32+7,2-12,4=26,8 g
M axit = 26.8/(0.2*2)=67
2 axit la CnH2nO2 =67; n=2,5 => axit l n l t là: CH3COOH và C2H5COOH
Câu 12:
X có CTPT C4H6O2
X1: (COOH)2
mcrkhan=mNaOHd +m(COONa)2=17,4
ADBTKL => meste=17,7
Meste=118
do nNaOH/neste=2
X là este c a phenol
gi s X có CTCT : RCOOC6H5
R=15 (CH3)
CTPT c a X : C8H8O2
df : CH3COOC6H5 HCOOC6H4−CH3
Câu 13:
Do sinh ra h n h p mu i Lo i A, D n(Y) = 0,1 mol
Cách 1: Ph ng pháp b o toàn kh i l ng
MY = [(16 + 8) – 17,8]/0,1 = 62 Y là HO-CH2-CH2-OH
(Nên tính nh m m t s giá tr , thay vì th c hi n phép tính liên hoàn:
MY = [(160*0,1 + 100*8%) – 17,8]/0,1 = 62 s r t d m c sai sót)
Cách 2: Ph ng pháp t ng – gi m kh i l ng
mt ng = 17,8 – 16 = 1,8g (nh m) Mt ng = 1,8/0,1 = 18 (nh m) Mg c r u = 23*2 – 18 = 28
-CH2-CH2-
X là CH3COO-(CH2)2-OOCC2H5
Câu 14:
ẫhân tích đ bài: ây là “bài toán xuôi” r t đ n gi n vì đ bài đã cho s mol NaOH và ph n ng x y ra
v a đ đi m m u ch t là ph i xác đ nh đ c đúng CTCT c a este ban đ u
H ng d n gi i:
ieste c a etylen glicol v i 2 axit đ n ch c có d ng: RCOO-CH2-CH2-OCO-R’ v i s nguyên t O = 4
s nguyên t C = 5 và CTCT c a este X là: CH3COO-CH2-CH2-OCO-H
te NaOH
n
es
Câu 17:
HOOC-CH2-CH2-COOH +CH3OH ->HOOC-(CH2)2-COOCH3 +H20
x -x -x
HOOC-CH2-CH2-C00H +2CH3OH ->CH3C00-(CH2)2-COOCH3 +2H2O
y -2y -y
c 1 mol r u p 100%
0,72mol< -72%
ta có h :x+2y=0,72 và 132x=1,81.146y==>x=0,36 và y=0,18==>mF=26,28g
Câu 20:
n(NaOH) / n(ancol) =3
v y este 3 ch c ta lo i đ p án A và C
n(mu i) có th là 0,3 mol(n u là ancol 3 ch c) và 0,1 mol(n u là axit 3 ch c)
Trang 5TH1 0,3 mol
M(mu i)= 24,6 /0,3 =82 v y CH3COONa
este ch a 3 g c axit CH3COOH
Cõu 21:
X + 2 NaOH => mu i + 2 r u
0,1 -> 0,2 -> 0,1 -> 0,2
=> M mu i = 13,4/0,1 = 134 => NaOOC-COONa
M trung b nh c a 2 r u = 9,2/0,2 = 46 => CH3OH và C3H7OH
=> CH3OOC-COOCH2CH2CH3
Cõu 22:
C7H10O4 => là este khụng no
M(X) = 158
nX = 0.1 mol
mNaOH = 8 gam => nNaOH = 0.2 mol
RCOO - R'' - OOCR' + 2NaOH = RCOONa + R'COONa + R''(OH)2
b o toàn kh i l ng:
m r u = mX + mNaOH - m mu i = 15.8 + 8 - 17.6 = 6.2 gam
=> M r u = 6.2 / 0.1 = 62
=> R'' = 28 => R'' là - (CH2 - CH2) -
m mu i = 0.1*(R+67) + 0.1*(R'+67) = 17.6
=> 0.1(R+R') = 4.2
=> R + R' = 42
do este là khụng no => cú 1 g c là - (CH2 = CH) -
=>g c cũn l i là (CH3)-
Cõu 24:
ẫhõn tớch đ bài: Nh n th y đõy là “bài toỏn xuụi” r t đ n gi n vỡ đ bài đó cho s mol ch t đ u và ph n
ng x y ra v a đ đi m m u ch t là ph i xỏc đ nh đ c đỳng t l ph n ng
H ng d n gi i:
Trong cụng th c c a asprin v a cú 1 nhúm ch c axit (-COOH) tỏc d ng v i KOH theo t l 1:1, v a cú 1 nhúm ch c este c a phenol (-COO-C6H4-) tỏc d ng v i KOH theo t l 1:2
Do đú, t l ph n ng t ng c ng là asprin : KOH = 1 : 3
pirin
43, 2 180
Nh n xột:
Cõu h i này khỏ d , tuy nhiờn, h c sinh c ng c n cú ki n th c t ng đ i v ng vàng đ khụng b “ng p”
tr c cỏi tờn “r t kờu” c a aspirin ho c cụng th c “cú v ph c t p” c a nú vỡ n u xỏc đ nh sai t l ph n
ng thỡ cỏc em s d r i vào đỏp ỏn nhi u, trong đú, đỏp ỏn 0,48 ( ng v i t l 1:2) là đỏp ỏn nhi u d m c
ph i nh t
Ngoài ra, đ i v i cỏc b n đang trong quỏ trỡnh ụn t p thỡ cú th l u ý thờm v ph n ng este húa b ng anhiđrit axit đ i v i nhúm ch c –OH phenol
D ng 4: Hi u su t c a ph n ng este húa
Cõu 1:
D dàng nh m ra X g m 0,05 mol m i ch t, hay là 0,1 mol axit M trung bỡnh = 53
Chỳ ý là đõy, s mol C2H5OH là 0,125 mol nờn l ng ph n ng ph i tớnh theo cỏc axit
M = (53 + 46 – 18)*0,1*0,8 = 6, 48 (cỏc giỏ tr 53, 46, 18 là ph i thu c ho c tớnh nh m đ c)
Ph n ng este húa cú d ng: A(axit) + R(rượu) E(este) + H O2 do đú, kh i l ng este sinh ra
ph i nh h n t ng kh i l ng r u và axit ban đ u lo i D
Trang 6D ng 5: Bài t p v các ch s c a ch t béo
Câu 3:
200 g ch t béo đó có d ng là : (RCOO)3 C3H5 và R'COOH
Ch s axit là s mg KOH dùng đ trung hòa axit t do có trong 1g ch t béo
Ch s axit = kh i l ng KOH (mg) / kh i l ng ch t béo (g)
Ph ng trình ph n ng:
(RCOO)3C3H5 + 3NaOH -> C3H5(OH)3 + 3 RCOONa
a mol a/3 mol
R'COOH + NaOH -> H2O + R'COONa (*)
v y 207,55 h n h p mu i khan thu đ c chính là RCOONa và R'COONa
T công th c ch s axit ta có m KOH = 7 * 200=1400 mg =1.4 g
=> n KOH = n NaOH = 1.4/56 = 0,025 mol = n H2O pt (*)
Áp d ng đ nh lu t b o toàn kh i l ng ta có:
m ch t béo + m NaOH = m C3H5(OH)3 + m H2O+ m h n h p khan
200 + mNaOH = a/3 * 92 + 0,025 * 18 + 207,55
m NaOH - 92a/3 = 8
( 0,025 + a ) *40 - 92a/3 = 8
28a / 3 = 7
a = 3/4
V y t ng s mol c a NaOH là 0,775 ==> m NaOH = 31 (g)
Giáo viên: V Kh c Ng c