I Hình thành cùng khác khu v c đ a lý
1 Khái quát quá trình hình thành loài cùng khu v c đ a lý
Các c ch cách li tr c h p t có cách li t p tính, cách li c h c, cách li th i gian…Cách li sau h p t là
nh ng cách li v m t di truy n, các cá th giao ph i v i nhau nh ng con lai s b ch t giai đo n h p t , con lai có kh n ng s ng sót nh ng ch t tr c tu i tr ng thành, con lai có th s ng đ n tu i tr ng thành
nh ng b t th …
Loài m i ch hình thành khi có s cách li sinh s n B n ch t c a quá trình ti n hóa là s thay đ i v t n s alen và thành ph n ki u gen c a qu n th
Hai qu n th cùng loài, cùng s ng trong m t khu v c đ a lí Vì lí do nào đó đ t bi n xu t hi n và ph bi n
qu n th này nh ng không xu t hi n trong qu n th khác D i tác đ ng c a ch n l c t nhiên d n đ n
nh ng bi n đ i sâu s c trong thành ph n ki u gen bi n đ i v ki u hình hình thành loài m i
Các cá th cùng loài, cùng s ng trong m t đi u ki n đ a lí gi ng nhau v n có th hình thành loài m i
2 Hình thành loài b ng con đ ng cách li t p tính
Vào mùa sinh s n con đ c có nh ng đ c đi m đ thu hút con cái, nh ng đ c đi m này là đ c tr ng cho
loài
M i loài có t p tính sinh s n riêng, con đ c nh n bi t đ c nh ng d u hi u sinh s n c a con cái c ùng loài
và ng c l i
V í d : Hai loài cá trong m t h Châu Phi gi ng nhau v đ c đi m hình thái nh ng ch khác nhau v màu
s c:
+ M t loài màu xám
+ M t loài màu đ
Chúng s ng chung nh ng không giao ph i v i nhau
Hai loài cá này nuôi trong b khi chi u ánh sáng đ n s c: Có kh n ng giao ph i sinh ra con cái (do ánh sáng đ n s c làm cho chúng trông cùng màu v i nhau)
Gi i thích: Hai loài cá này ti n hóa t m t loài ban đ u b ng cách sau: Ban đ u xu t hi n các cá th đ t
bi n có màu s c khác nhau thay đ i t p tính giao ph i (các cá th cùng màu thích giao ph i v i nhau) Lâu d n, các cá th này cách li t p tính giao ph i Cách li sinh s n Loài m i
K t lu n: N u trong qu n th xu t hi n m t đ t bi n Các cá th c a 1 qu n th do đ t bi n có đ c ki u
gen nh t đ nh làm thay đ i 1 s đ c đi m liên quan t i t p tính giao ph i thì nh ng cá th đó s có xu
h ng giao ph i v i nhau t o nên qu n th cách li v i qu n th g c Lâu d n, s khác bi t v v n gen do giao ph i không ng u nhiên c ng nh các nhân t ti n hoá khác cùng ph i h p tác đ ng có th s d n đ n
s cách li sinh s n và hình thành nên loài m i
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH LOÀI (PH N 2)
(TÀI LI U BÀI GI NG) Giáo viên: NGUY N QUANG ANH
ây là tài li u tóm l c các ki n th c đi kèm v i bài gi ng Quá trình hình thành loài (Ph n 2) thu c khóa h c LTQG PEN-C: Môn Sinh h c (Th y Nguy n Quang Anh) t i website Hocmai.vn có th n m v ng ki n th c ph n Quá trình hình thành loài, B n c n k t h p xe m tài li u cùng v i bài g i ng này
Trang 2Ví d :
- Hai qu n th c a cùng m t loài s ng trong 1 khu v c đ a lí nh ng hai sinh thái khác nhau thì lâu d n
có th d n đ n cách li sinh s n và hình thành loài m i
- Hình thành loài b ng con đ ng sinh thái là ph ng th c th ng g p th c v t và đ ng v t ít di đ ng xa
nh thân m m, sâu b
3 Hình thành loài b ng con đ ng t đa b i
- T qu n th 2n, dùng cônsixin t o ra qu n th cây 4 V y qu n th cây 4n có ph i là loài m i hay không?
Tr l i: Qu n th cây t b i là loài m i vì các cây t b i v n có kh n ng lai v i cây l ng b i cho ra con lai tam b i Tuy nhiên con lai tam b i l i b b t th do có s r i lo n trong quá trình gi m phân Nh v y
qu n th cây t b i cách li sinh s n v i qu n th l ng b i nh c ch cách li sau h p t
- Trong m t s tr ng h p c th 2n gi m phân b r i lo n hình thành giao t 2n
- N u 2n x 2n 4n Loài 4n có kh n ng sinh s n h u tính, con lai h u th d n đ n hình thành loài m i Loài 4n cách lu sinh s n v i loài 2n nh c ch cách li sau h p t
Loài 4n x 2n 3n C th 3n th ng b t th do r i lo n phân li trong phân bào gi m phân s làm m t cân
b ng h gen
4 Hình thành loài b ng con đ ng d đa b i
- Lai xa là phép lai gi a 2 cá th thu c 2 loài khác nhau, h u h t cho con lai b t th
Trang 3- C th lai xa th ng không có kh n ng sinh s n h u tính (b t th ) do c th lai xa mang b NST đ n
b i c a 2 loài b , m không t o các c p t ng đ ng quá trình ti p h p và gi m phân di n ra không bình
th ng
- Lai xa và đa b i hóa t o c th lai mang b NST l ng b i c a c 2 loài b m t o đ c các c p NST
t ng đ ng quá trình ti p h p và gi m phân di n ra bình th ng con lai có kh n ng sinh s n h u tính
C th lai t o ra cách li sinh s n v i 2 loài b m , n u đ c nhân lên t o thành m t qu n th ho c nhóm
qu n th và có kh n ng t n t i nh m t khâu trong h sinh thái loài m i hình thành
Ví d :
- Lai xa và đa b i hóa là con đ ng nhanh chóng đ t o nên loài m i th c v t (75% th c v t có hoa và 95% d ng x ) nh ng ít g p đ ng v t
Giáo viên : Nguy n Quang Anh Ngu n : Hocmai.vn
