I Khái quát ph ng pháp ch n gi ng v t nuôi và cây tr ng
Vi t Nam ch y u là s n xu t nông nghi p nên t xa x a ông cha ta đư r t chú tr ng t i vi c ch n gi ng
v t nuôi và cây tr ng vì có đ c gi ng t t, phù h p v i đi u ki n t nhiên và canh tác s làm gi m m c chi phí s n xu t giúp t o đ c n ng su t cao, n đ nh Hi n nay ngoài vi c d a vào kinh nghi m dân gian,
ng i ta còn ng d ng di truy n h c trong đ t o ra ngu n bi n d t h p b ng các ph ng pháp lai và gây
đ t bi n đ t o ngu n nguyên li u cho ch n gi ng
Tính bi n d là c s đ t o ra các gi ng v t nuôi, cây tr ng
Gi i thi u v ngu n gen t nhiênvà ngu n gen nhân t o
Ngu n gen t nhiên: Các v t li u ban đ u t thiên nhiên đ c con ng i s u t p v m t gi ng v t nuôi hay cây tr ng nào đó ngu n gen t nhiên (ch a ch u tác đ ng lai t o và gây đ t bi n c a con ng i) Các gi ng đ a ph ng có t h p nhi u gen thích nghi t t v i đi u ki n môi tr ng n i chúng s ng
Ví d :
+ Ngu n gen nhân t o: Là các k t qu lai gi ng hay gây đ t bi n c a m t t ch c nghiên c u gi ng cây
tr ng v t nuôi ây là ngu n nguyên li u cho ch n gi ng, đ c c t gi và b o qu n trong ngân hàng gen
“Ngân hàng gen ”:
+ các c s gi ng có th trao đ i
+ Ti t ki m công s c, tài chính cho thu th p và t o v t li u kh i đ u
Bi n d t h p: là nh ng bi n d do s t h p l i các tính tr ng đư có b m
Bi n d t h p đ c t o ra do:
+ Quá trình phát sinh giao t
+ T ng tác gen
+ Quá trình th tinh
CH N GI NG V T NUÔI VÀ CÂY TR NG D A TRÊN NGU N BI N D T H P
(TÀI LI U BÀI GI NG)
Giáo viên: NGUY N QUANG ANH
ây là tài li u tóm l c các ki n th c đi kèm v i bài gi ng Ch n gi ng v t nuôi và cây tr ng d a trên ngu n bi n d t
h p thu c khóa h c LT H KIT-1: Môn Sinh h c (Th y Nguy n Quang Anh) t i website Hocmai.vn có th n m
v ng ki n th c ph n Ch n gi ng v t nuôi và cây tr ng d a trên ngu n bi n d t h p B n c n k t h p xem tài li u
cùng v i bài gi ng này.
Trang 2Lai là ph ng pháp c b n đ t o ra bi n d t h p do lai có m t s l ng l n các ki u gen khác nhau th
hi n qua vô s ki u hình, là ngu n nguyên li u cho ch n gi ng v t nuôi và cây tr ng
II T o gi ng thu n ch ng d a trên ngu n bi n d t h p
Ví d ngô: 2n = 20 n = 10, ngô đ c và ngô cái đ u t o 210
lo i giao t S t h p giao t sinh ra là
210.210 = 220
S đ :
Cách ti n hành:
+ T th ph n và giao ph i g n đ t o ra các dòng thu n ch ng
+ Cho lai gi ng và ch n ra các t h p gen mong mu n
Chú ý: N u 2 loài đem lai có h hàng càng g n nhau thì t c đ đ ng h p t càng nhanh Ngoài ra m c đ
đ ng h p t còn ph thu c vào s th h n i ph i
a C ch : Các gen n m trên các NST khác nhau s phân li đ c l p t o t h p gen m i
b Quy trình:
+ ch n các dòng thu n ch ng
+ Lai gi ng
+ Ch n các t h p gen mong mu n
+ Cho t th ph n ho c giao ph i c n huy t đ t o dòng thu n ch ng
+ Nhân gi ng dòng thu n ch ng
c Ví d minh h a:
III T o gi ng lai có u th lai cao
1 Khái ni m: u th lai là hi n t ng con lai h n b m v n ng su t, ph m ch t, s c
ch ng ch u, kh n ng sinh tr ng và phát tri n,…
Trang 32 C s di truy n c a u th lai: Ch y u d a trên gi thuy t siêu tr i:
F1: AaBbCc v t tr i so v i P
Khi tr ng thái d h p v nhi u c p gen, con lai có đ c ki u hình v t tr i nhi u m t so v i b m
tr ng thái đ ng h p
S tác đ ng gi a hai gen khác nhau v ch c ph n c a cùng m t lôcut hi u qu b tr m r ng ph m vi
bi u hi n c a tính tr ng
3 Ph ng pháp t o u th lai
- B c 1: T o ra các dòng thu n ch ng khác nhau
- B c 2: Lai các dòng thu n ch ng đ tìm t h p lai có u th lai cao nh t
Có th s d ng các ph ng pháp sau:
+ Lai khác dòng đ n A x B C
+ Lai khác dòng kép A x B C
E x F G
Sau đó cho C x G H
+ Lai thu n ngh ch
u th lai bi u hi n cao nh t F1, sau đó gi m d n qua các th h vì t l d h p t gi m còn t l đ ng
h p t ng lên, trong đó các gen l n có h i đ c bi u hi n
u nh c đi m c a u th lai
* u đi m: Cây lai có n ng su t cao, đ c s d ng vào m c đích kinh t
* Nh c đi m: t n nhi u công s c, t n kém
4 M t vài thành t u ng d ng u th lai trong s n xu t nông nghi p Vi t Nam: (HS t nghiên c u SGK)
Giáo viên : NGUY N QUANG ANH