Bài Giảng Tài Chính Công _ www.bit.ly/taiho123

Một số học thuyết về sự ra đời của NN• Mark – Lenin: khi xã hội phân chia giai cấp đối kháng, thì giai cấp thống trị sẽ thiết lập bộ máy NN để cai trị các giai cấp khác • Các học thuyết

Tài chính công

Thông tin cá nhân

• Họ tên: Đặng Văn Duy

• Email: dangvanduy@hvtc.edu.vn

• Sđt: 0943.968.321

Giới thiệu chung

• Là 1 trong 2 khoa đầu tiên: Khoa Tài chính Ngân sách và Khoa Tài chính Kế toán

• Là bộ môn lâu đời nhất nhưng lại đào tạo một trong những chuyên ngành non trẻ nhất

• Là môn thi đầu vào và môn học bắt buộc với cao học và NCS

Điểm điều kiện

• 1 điểm điều kiện: cá nhân hoặc bài tập nhóm

• Điểm đk cá nhân: Phát biểu hoặc ktra viết

• Bài tập nhóm

Điểm thi hết môn

• Tự luận viết

• Thời gian 90 phút

• 3 câu hỏi: 5 điểm, 3 điểm, và 2 điểm

Nhà nước là gì?

• Nhà nước: tổ chức chính trị điều hành một quốc gia

• Nhà nước (theo cách gọi của VN)  Chính phủ (theo cách gọi của quốc tế)

• Chính phủ: cơ quan NN điều hành ở cấp trung ương

• Chính phủ (theo cách gọi VN) hẹp hơn Chính phủ (theo quốc tế)

Nhà nước ra đời từ đâu?

• Nhà nước Ai cập cổ đại đã tồn tại từ 3000 năm trước CN

• Không ai biết, chính xác NN ra đời từ đâu

Một số học thuyết về sự ra đời của NN

Một số học thuyết về sự ra đời của NN

ước xã hội

Một số học thuyết về sự ra đời của NN

• Mark – Lenin: khi xã hội phân chia giai cấp đối kháng, thì giai cấp thống trị sẽ

thiết lập bộ máy NN để cai trị các giai cấp khác

• Các học thuyết đều thống nhất là NN sinh ra để duy trì trật tự xã hội, và giải

quyết các vấn đề chung

Nhà nước

• Mọi quốc gia đều có Nhà Nước (NN)

• Một NN tồi vẫn tốt hơn là không có NN (Even a corrupt government is

better than no government at all)

NN và TCC

• NN muốn tồn tại và hoạt động thì cần rất nhiều tiền

• NN tự cho mình quyền tập trung của cải trong xã hội thông qua thu thuế, sau

đó phân phối lại của cải thông qua các chương trình chi tiêu

• TCC (thu, chi của NN) ra đời và tồn tại cùng với NN

• Công ở đây nói về sự sở hữu toàn thể, toàn dân, của chung

• Công còn mang nghĩa công cộng, toàn xã hội

Khái niệm TCC

lực hợp pháp của NN (trước tiên là quyền lực chính trị) phân phối của cải xã hội (chủ yếu là giá trị mới được tạo ra), để thực hiện các chức năng kinh tế và

xã hội của NN” (Giáo trình QLTCC, 2010)

Khái niệm TCC (rút gọn)

• “TCC là những hoạt động thu, chi của NN nhằm thực hiện các chức năng vốn

có của NN trong việc cung cấp hàng hóa công cộng cho xã hội, không vì mục

đích lợi nhuận.” (Giáo trình QLTCC, 2010)

TCC & Khu vực công

• Khu vực công (public-sector) là gì?

• Có khu vực tư (private-sector) không?

• TCC nằm ở vị trí nào trong khu vực công?

Các thành phần trong nền kinh tế

• Theo IMF, có 5 thành phần sau:

 Các DN phi tài chính Vd: may mặc, xây dựng v.v…

 Các DN tài chính Vd: ngân hàng, bảo hiểm v.v…

 Các cơ quan, tổ chức NN

 Các hộ gia đình

 Các tổ chức phi lợi nhuận

Các thành phần trong nền kinh tế

Khu vực công (GFS, 2014)

• Trong 5 thành phần trên, thành phần nào thuộc khu vực công?

• Một tổ chức được coi là thuộc khu vực công khi:

đó

Khu vực công (GFS, 2014)

Đặc điểm TCC

• Chủ thể là Nhà Nước

• Tính công cộng

• Tính chất thu chi

Đặc điểm về chủ thể

• Chủ thể của TCC là NN (What?)

• NN là người quyết định việc tạo lập và sử dụng quỹ tiền tệ của NN (Why?)

• Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất của NN Quốc hội quyết định các chính sách liên quan đến thu, chi của TCC (How?)

Tính công cộng

• Phạm vi của TCC rất rộng, gắn liền với hiệu quả kinh tế xã hội ở tầm vĩ mô Giải quyết vấn đề công bằng, ổn định của toàn bộ nền kinh tế (what?)

• Mục đích của TCC là cung cấp hàng hóa công cộng cho cộng đồng (why?)

• Thu từ nhiều nguồn; chi cho quốc phòng, y tế, giáo dục v.v… (how?)

Tính chất thu chi (Why?)

• Tiêu dùng chung: Một người có thể tiêu dùng hàng hóa đó mà không làm ảnh hưởng đến lợi ích của người khác

• Không loại trừ: Không thể ngăn (hoặc rất tốn kém để ngăn) người khác tiêu

dùng hàng hóa

Tính chất thu chi (Why?)

Không tiêu dùng chung Private goods

- Thức ăn, quần áo

Tính chất thu chi (how?)

• Đối với các hàng hóa có khả năng loại trừ thì có thể bồi hoàn trực tiếp, không

HHCC thuần túy do tư nhân cung cấp?

Đối tượng Tính tất yếu khách quan

Kết quả Đối tượng và nội dung

Kết quả

Chức năng vs Vai trò

• Chức năng: vốn có, bản chất

• Vai trò: cái người ta gắn cho nó, mang tính chủ quan

Các bộ phận của TCC (Phân loại)

• Tùy thuộc vào tiêu chí phân loại

• Theo cấp chính quyền: TCC TƯ, TCC ĐP

• Theo loại quỹ: quỹ NSNN, quỹ ngoài NSNN

– Quỹ NSNN: toàn bộ các khoản tiền của NN, kể cả tiền vay (Luật NSNN 2002)

• Theo chủ thể quản lý: TCC tổng hợp, TCC các đơn vị sử dụng NS

Theo loại quỹ

Quỹ NSNN Quỹ TCC ngoài

NSNN

Quỹ TCC ngoài NSNN

Chủ thể qlý trực tiếp

Chủ thể qlý trực tiếp

Vai trò của TCC

• Duy trì sự tồn tại của bộ máy NN

• Chủ đạo trong nền kinh tế

• Công cụ thực hiện các nhiệm vụ KT - XH

Duy trì bộ máy

• TCC chi trả cho những phí tổn của bộ máy NN (what?)

• NN muốn tồn tại và hoạt động thì cần rất nhiều tiền (why?)

• Trả lương cho nhân sự trong bộ máy NN, xây dựng trụ sở, mua sắm trang thiết bị (how?)

Duy trì bộ máy NN

• Nhân sự trong bộ máy NN (số liệu năm 2000)

• Giả sử mỗi nhân sự trong bộ máy NN nhận mức lương 1,000,000 VND/tháng

• Bạn hãy thử tính tổng chi lương cho 1 năm?

Chính quyền Trung ương 201,000 0.27

Chính quyền địa phương 1,077,000 1.43

Duy trì bộ máy NN

• Đáp số là

• 43,000,000,000,000 VND ≈ 3 tỷ USD (tỷ giá năm 2000)

• Số tiền này tương đương 14% GDP năm 2000 của Việt Nam, và đủ để

Chủ đạo trong nền kinh tế

• Chi phối, định hướng, điều chỉnh hoạt động của các chủ thể khác trong nền

kinh tế (what?)

• Thu chi của chính phủ chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, tác động đến mọi

đối tượng, lĩnh vực (why?)

• Thông qua thu, chi để khuyến khích hay hạn chế các chủ thể; phân phối lại nguồn lực xã hội v.v… (how?)

Thu NS Việt Nam

Chi NS Việt Nam

Công cụ thực hiện nhiệm vụ KT-XH

Công cụ thực hiện nhiệm vụ KT-XH

• How?

• Sử dụng công cụ thuế và chi tiêu để hạn chế các ngoại ứng tiêu cực

• Cung cấp hàng hóa công cộng

• Phân phối lại thu nhập giữa các chủ thể

• Giảm nhẹ tác động của chu kỳ kinh doanh (sẽ học ở chương 5)

Kết luận

• TCC ra đời và tồn tại cùng với NN

• TCC là thu & chi của các quỹ công

• TCC giúp NN tồn tại và thực hiện các nhiệm vụ

• Khu vực công lớn hơn khu vực NN vì nó còn bao gồm cả các DN công

• Môn học giới hạn ở nghiên cứu khu vực NN

Tài liệu tham khảo

• Giáo trình Quản lý Tài chính công NXB Tài Chính, 2010

• Luật NSNN 2002

• Public Sector Debt Statistics: Guide for Compilers and Users IMF 2011

• Vietnam Administration Public Profile UNPAN 2004

Bài tập về nhà

• Ôn lại bài cũ

• Chuẩn bị bài tập nhóm

Cám ơn các bạn đã chú ý lắng nghe