ĐỀ CƯƠNG ÔN THI VẤN ĐÁP MÔN TRUYỀN THÔNG MÔI TRƯỜNG

ĐỀ CƯƠNG ÔN THI VẤN ĐÁP MÔN TRUYỀN THÔNG Câu 1: Khái niệm truyền thông và truyền thông môi trường, phân biệt thông tin và truyền thông ?Mục tiêu, yêu cầu của truyền thông môi trường? Khái niệm: • Truyền thông là quá trình liên tục trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm…chia sẻ kỹ năng và kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau,thay đổi nhận thức, tiến tới điều chỉnh hành vi và thái độ phù hợp với nhu cầu phát triển của cá nhân, của nhóm,của cộng đồng và xã hội • Truyền thông môi trường là 1 quá trình tương tác xã hội 2 chiều nhằm giúp cho những người có liên quan hiểu được các yếu tố môi trường then chốt, mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau của chúng và các tác động vào các vấn đề có liên quan 1 cách thích hợp để giải quyết các vấn đề về môi trường Phân biệt thông tin và truyền thông Thông tin Truyền thông Phổ biến những tin tức đến các cá nhân, nhóm, tổ chức. Phương tiện phổ biến có thể là sách báo, loa, radio, tivi,… Trong thông tin người ta ít hoặc không quan tâm đến mức độ tiếp thu và phản ứng của người nhận Quá trình trong đó người gửi truyền thông điệp tới người nhận hoặc trực tiếp hoặc thông qua các kênh truyền thông Mục đích thay đổi kiến thức, thái độ, kỹ năng thực hành của người nhận thông điệp. Trong truyền thông có sự trao đổi thông tin 2 chiều, có sự chuyển đổi vai trò: người gửi đồng thời cũng là người nhận. Sự phản hồi trong truyền thông giúp thông tin trao đổi được chính xác hơn. Mục tiêu: • Nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường, từ đó thay đổi thái độ, hành vi về môi trường.tự nguyện tham gia các vđ mt. • Phát hiện các tấm gương, mô hình tốt, đấu tranh với các hành vi, hiện tượng tiêu cực xâm hại tới môi trường. • Xây dựng nguồn nhân lực và mạng lưới truyền thông môi trường, góp phần thực hiện thành công bảo vệ môi trường. Yêu cầu: • Tuân thủ luật pháp, kể cả các quy định cấp quốc tế, quốc gia và cấp địa phương về bảo vệ môi trường • Đảm bảo tính hiện đại, chính xác của các kiến thức về môi trường được truyền thông. • TTMT phải có kế hoạch chiến lược mỗi chương trình là bước đệm chương trình sau. • Phù hợp với đối tượng truyền thông, đặc biệt là phù hợp về văn hóa, trình độ học vấn và kinh tế. • Lắng nghe, thấu hiểu quan điểm, mối quan tâm của cộng đồng. Tạo dựng sự hợp tác rộng rãi giữa truyền thông và môi trường với các chương trình, dự án truyền thông của các ngành khác

ĐỀ CƯƠNG ÔN THI VẤN ĐÁP MÔN TRUYỀN THÔNG

Câu 1: Khái niệm truyền thông và truyền thông môi trường, phân biệt thông tin và truyền thông ?Mục tiêu, yêu cầu của truyền thông môi trường?

- Khái niệm:

 Truyền thông là quá trình liên tục trao đổi thông tin, tưtưởng, tình cảm…chia sẻ kỹ năng và kinh nghiệm giữa hai hoặcnhiều người nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau,thay đổi nhậnthức, tiến tới điều chỉnh hành vi và thái độ phù hợp với nhu cầuphát triển của cá nhân, của nhóm,của cộng đồng và xã hội

 Truyền thông môi trường là 1 quá trình tương tác xã hội 2chiều nhằm giúp cho những người có liên quan hiểu được cácyếu tố môi trường then chốt, mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhaucủa chúng và các tác động vào các vấn đề có liên quan 1 cáchthích hợp để giải quyết các vấn đề về môi trường

- Phân biệt thông tin và truyền thông

- Phổ biến những tin tức

đến các cá nhân, nhóm, tổ chức

- Phương tiện phổ biến có

thể là sách báo, loa, radio, tivi,

…

- Trong thông tin người ta ít

hoặc không quan tâm đến mức

độ tiếp thu và phản ứng của

người nhận

- Quá trình trong đó ngườigửi truyền thông điệp tới ngườinhận hoặc trực tiếp hoặc thôngqua các kênh truyền thông

- Mục đích thay đổi kiếnthức, thái độ, kỹ năng thựchành của người nhận thôngđiệp

- Trong truyền thông có sự

trao đổi thông tin 2 chiều, có sựchuyển đổi vai trò: người gửiđồng thời cũng là người nhận.

Sự phản hồi trong truyền thônggiúp thông tin trao đổi đượcchính xác hơn

- Mục tiêu:

 Nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường,

từ đó thay đổi thái độ, hành vi về môi trường.tự nguyện tham giacác vđ mt

 Phát hiện các tấm gương, mô hình tốt, đấu tranh với cáchành vi, hiện tượng tiêu cực xâm hại tới môi trường

 Xây dựng nguồn nhân lực và mạng lưới truyền thông môitrường, góp phần thực hiện thành công bảo vệ môi trường

trường với các chương trình, dự án truyền thông của các ngànhkhác

Câu 2:Các cách tiếp cận để xây dựng nội dung truyền thông môi trường.Các loại hình truyền thông môi trường ? Ưu, nhược điểm của các loại hình truyền thông môi trường ?

A Các cách tiếp cận để xây dựng nội dung truyền thông môi trường

- Tiếp cận theo nội dung :

 Tiếp cận theo nhiệm vụ ( tiếp cận hẹp ) : Giải quyết một vấn đề cụ thể

Tiếp cận theo hệ thống ( tiếp cận toàn diện ) : giải quyết vấn đềmôi trường bức xúc từ tìm hiểu ngyên nhân => thực hiện =>giám sát => phát triển bền vững



Tiếp cận hẹp Tiếp cận toàn diện

Ưu điểm : giải quyết nhanh gọn

Nhược điểm : giải quyết trong

phạm vi hẹp, không triệt để

Nhược điểm : mất nhiều thời gian, kinh phí, khó thực hiện

- Các cách tiếp cận theo tổ chức

 Cách tiếp cận độc lập : Các tổ chức, đơn vị có nhiệm vụ truyền thông hoạt động một cách độc lập,các đối tượng còn lại làđối tượng truyền thông.

 Cách tiếp cận liên kết : Cơ quan quản lý về môi trường liênkết với các tổ chức chính trị - xã hội để thực hiện chương trình.+ Đây là 1 cách tiếp cận hiệu quả hơn cách tiếp cận độc lậpnhưng nó đòi hỏi truyền thông viên và các cơ quan chức năngphải có những khả năng hợp tác nhất định

B Các loại hình truyền thông môi trường ? Ưu, nhược điểm của các loại hình truyền thông môi trường ?

Gồm 3 loại hình truyền thông :

Truyền thông dọc Truyền thông

ngang

Truyền thông bằng mô hình

- Là dạng truyền thông

một chiều,không có

thảo luận, không có

phản hồi giữa người

phát thông điệp và

người nhận

- Sử dụng các phương

tiện truyền thông như :

báo đài, tivi, internet

- Là dạng truyền

chiều,có thảoluận,có phản hồigiữa người nhận

và người phátthông điệp

- Là hình thứctruyền thông caonhất và hiệu quảnhất Bằng môhình cụ thể, sửdụng làm địa bàntham quan trựctiếp

Ưu điểm : Tainghe, mắt thấy.Người tryềnthông và côngchúng có thể trao

+ Nội dung truyền

thông mang tính thống

nhất,tin cậy và có thể

phát đi lại nhiều lần

+ Thông tin được cung

cấp cho nhiều đối

tượng

tượng+ Có thể nhậnđược thông tinphản hồi từ đốitượng do đó hiểuđược tâm tư, tìnhcảm, hoàn cảnh

để đánh giá đượchiệu quả truyềnthông

+ Truyền thôngtrực tiếp là kênhtruyền thông hiệuquả nhất, giúpthay đổi hành vicủa đối tượng

đổi,thảoluận,xem xét,đánh giá về môhình

Nhược điểm :

+ Người truyền thông

không biết được phản

hồi của người nhận

+ Khó thu được thông

+ Người truyền

Nhược điểm : + khó thực hiện,mất nhiều thờigian và tốn kinhphí nhiều hơn sovới truyền thôngdọc và truyềnthông ngang

bị phục vụ quá trình

truyền và nhận tin như

đài phát thanh, vô

tuyến

thông phải cókiến thức, kỹnăng cần thiết để

áp dụng với nhucầu của mọingười dân

+ Hiệu quả truyềnthông phụ thuộcvào khả năng củatruyền thông viên

Câu 3:Vai trò của truyền thông môi trường trong quản lý môi trường.Yêu cầu của một thông điệp truyền thông môi trườn? Ví dụ?gt?

1.là công cụ quản lý môi trường, giúp các nhà quản lý thực hiệnchức năng, nhiệm vụ trong lĩnh vực mà mình đảm nhận dựa trên

cơ sở từ hiện trạng môi trường nhà quản lý xây dựng chươngtrình kế hoạch, chiến lược, dự án truyền thông góp phần thựchiện công tác xã hội hóa bảo vệ môi trường từ trung ương tới địaphương

2 Thông tin cho đối tượng cần truyền thông biết tình trạng quản

lý môi trường và bảo vệ môi trường nơi họ sinh sống, từ đó lôicuốn họ cùng quan tâm đến việc tìm kiếm các giải pháp khắcphục

- Huy động các kinh nghiệm, kỹ năng, bí quyết của tập thể và cánhân vào các chương trình, kế hoạch hóa bảo vệ môi trường

- Thương lượng, hòa giải các xung đột, khiếu nại, tranh chấp vềmôi trường giữa các cơ quan và trong cộng đồng.

Yêu cầu của một thông điệp truyền thông môi trườn?Ví dụ? Khái niệm:Thông điệp là nội dung thông tin mà ta muốn

chuyển tải đến đối tượng nhằm một mục đích nhất định

Ý nghĩa: dễ đi vào nhận thức của công chúng, hay cụ thể hơn là

giúp công chúng dễ dàng liên tưởng tới sự vật sự việc xungquanh

- Chứa đựng lượng thông tin đa dạng, phong phú nên dễ gâycảm tình và dễ được công chúng chấp nhận, nó mang tính tư vấn,gần gũi mang tinh thực tế

- Là phương cách tốt nhất để chuẩn bị và tạo dư luận tốt.dễ dàngthuyết phục công chúng tin là giải pháp tốt nhất,nhanh chóng vàtruyền tải đi mọi nơi

Yêu cầu:- Được trình bày một cách ngắn gọn, đơn giản, đầy đủ

và gây ấn tượng

- Mỗi thông điệp chỉ có 1 ý,Thể hiện mục đích chung của chiếndịch truyền thông môi trường

- Phải cụ thể, sử dụng từ ngữ đúng và hay, Động từ ở thể chủđộng

Ví Dụ:

Năm 2010: “Nhiều loài - Một hành tinh - Tương lai chúng ta”vang vọng tiếng gọi của Năm Quốc tế về Đa dạng sinh họcnhằm ngăn chặn nguy cơ tuyệt chủng hàng loạt và nâng caonhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của hàng triệu loài sinhvật đang sinh sống trong môi trường đất, hệ sinh thái rừng, đạidương, các rạn san hô và các vùng núi

Năm 2013: “Hãy nghĩ về môi trường trước khi tiêu thụ thực

phẩm” Đây là một thông điệp có ý nghĩa hết sức sâu sắc nhằm

nhắc nhở mọi người hãy cân nhắc trước hành động từ chính giađình mình và sau đó sẽ nhận thấy sức mạnh của tập thể, mọingười cần phải giảm lãng phí lương thực, tiết kiệm tài chính,giảm tối đa các tác động đến môi trường từ việc sản xuất lươngthực và từ đó thúc đẩy quy trình sản xuất trở nên hiệu quả hơn

Câu 4: Đặc điểm của chiến dịch truyền thông môi trường Khái niệm: Chiến dịch truyền thông môi trường là 1 đợt hoạt

động tập trung, đồng bộ, phôi hợp với nhiều phương tiện truyềnthôn, kênh truyền thông nhăm truyền tải các thông điệp cần thiết

để tác động đến 1 hay nhiều nhóm đối tượng

A Đặc điểm của chiến dịch truyền thông môi trường

- Đặc điểm về thời gian

Diễn ra trong một thời gian ngắn, cũng có thể ngắn trong vòng1-2 ngày

- Đặc điểm về quy mô và hình thức

 Diễn ra đồng loạt, cùng một lúc

 Có thể diễn ra trong một địa bàn hẹp nhưng có thể liên kếtvới nhiều địa phương, thậm chí cả nước

 Lực lượng tham gia đông, nhiều thành phần

 Hình thức phải ấn tượng, hấp dẫn, lôi cuốn mọi người

- Đặc điểm về nội dung

 Có thể tập trung vào một chủ đề duy nhất, tuy nhiên 2-3chủ đề cũng có thể tiến hành một chiến dịch, nếu chúng có liênquan với nhau (Không quá 5 thông điệp )

 Nội dung của 1 chiến dịch, dù là mới, cũng cần phải kế tụcnội dung của chiến dịch trước và gợi mở cho chiến dịch sau

- Nhược điểm của các chiến dịch truyền thông môi trường

 Đòi hỏi kinh phí lớn

 Đòi hỏi chuyên gia tổ chức thạo việc

 Phụ thuộc vào yếu tố thời tiết, nhất là các hình thức truyềnthông ngoài trời

 Thời gian ngắn nên kết quả của chiến dịch khó duy trì

- Cách khắc phục những nhược điểm trên

 Về kinh phí: Ngoài nguồn ngân sách cấp cho chiến dịch, cơquan tổ chức có thể vận động sự tài trợ của các cơ quan nhànước, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế

 Đào tạo tập huấn cho các chuyên gia tổ chức truyền thông

 Tổ chức các chiến dịch truyền thông môi trường phải quantâm đến dự báo thời tiết

 Gắn chiến dịch truyền thông môi trường với dự án truyềnthông khác để phát huy kết quả của chiến dịch, cũng như tránhmâu thuẫn với mục tiêu của các dự án truyền thông khác

B Nguyên tắc khi thực hiện chiến dịch truyền thông môi trường.

Gồm 3 nguyên tắc cơ bản

- Nguyên tắc 1: Đáp ứng nhu cầu của cộng đồng về môi

trường

- Nguyên tắc 2: Chiến dịch truyền thông môi trường không

đứng độc lập với chương trình, chiến lược truyền thông môitrường

- Nguyên tắc 3: Chiến lược truyền thông môi trường phải

phù hợp với văn hóa của cộng đồng

Câu 5 Các hình thức truyền thông môi trường

Truyền thống môi trường được thực hiện chủ yếu qua các hìnhthức sau:

- Chuyền thông tin tới từng cá nhân qua việc tiếp xúc tại nhà, tại

cơ quan, gọi điện thoại, gửi thư

- Chuyền thông tin tới từng nhóm qua hội thảo, tập huấn, huấnluyện, họp nhóm, tham quan, khảo sát

- Chuyền thông tin qua các phương tiện thông tin đại chúng báochí, tivi, radio, pano, áp phích, tờ rơi, phim ảnh,…

- Tiếp cận truyền thông qua những buổi biểu diễn lưu động,tham gia hội diễn,các chiến dịch, tham gia các lễ hội, các ngày

kỷ niệm

 11 hình thức truyền thông thực tế cơ bản :

 Chiến dịch truyền thông môi trường:

 Triển lãm và trưng bày

 Giao tiếp với cá nhân hoặc nhóm nhỏ

 Họp hội đồng , hội thảo

 Thông tin đại chúng

 câu lạc bộ môi trường

 TTMT nhân các sự kiện.

 Thi tuyên truyền viên môi trường

 Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về môi trường

 Trại hè sinh thái cho học sinh

 các kĩ năng sử dụng tài liệu truyền thông

Câu 5: Trình bày các bước trong 4 giai đoạn (xác định vấn đề,lập kế hoạch, và tổ chức thực hiện ,đánh giá hiệu quả một chương trình truyền thông môi trường)của việc lập kế hoạch

 Từ hiện trạng môi trường địa phương hay quốc gia, chúng

ta sẽ tìm ra vấn đề môi trường đang bức xúc ở địa phương là gì,nguyên nhân và xu thế của vấn đề, từ đó xây dựng 1 chươngtrình truyền thông nhằm giải quyết vấn đề môi trường đang đượcquan tâm

 Xác định khả năng mở 1 chương trình Xác đinh thuận lợi,khó khăn rồi thách thức

B2: Phân tích đối tượng truyền thông

 Phân chia và lãm rõ đạc tính văn hóa, học vấn, ngôn ngữ,giới, tuổi tác,… của nhóm đối tượng cần phân tích sâu hơn cácnhóm về 3 phương diện: nhận thức, thái độ, hành vi để:

 lựa chọn phương pháp và ngôn ngữ truyền thông phù hợp

 Xác định mức độ nhận thức, thái độ, hành vi của từngnhóm đối tượng

B3: Xác định mục tiêu truyền thông

Mục tiêu truyền thông phải đạt được các yêu cầu sau:

- Phản ánh những vấn đề môi trường bức xúc đang tác động đếncộng đồng quan tâm

- Phù hợp với quy định bảo vệ môi trường của quốc gia và địaphương, đồng thuận với mục tiêu của chương trình bảo vệ môitrường đang thực hiện của ngành và các cấp

- Giai đoạn lập kế hoạch

Gồm 5 bước

B1: Xác định thời gian, địa điểm, quy mô chiến dịch

a Thời gian: Chiến dịch kéo dài trong bao nhiêu ngày, tổ chứcvào ngày nào

b Địa điểm:Địa điểm ra quân cần ở khu đông dân cư hay trungtâm văn hóa xã hội

- Nơi có vấn đề bức xúc về môi trường hoặc nơi có thành tíchbảo vệ môi trường

- Ở nơi có sự kiện để gắn kết với nội dung truyền thông củangày sự kiện

* Chú ý:

+ Đủ chỗ cho các lực lượng tham gia Thuận tiện cho việc triểnkhai các hoạt động đi kèm.Có chỗ giữ phương tiện gầnđó.Không cản trở giao thông, đảm bảo an ninh trật tự

Quy mô của chiến dịch: Xác định rõ quy mô cấp nào:Cấp xã,Cấp huyện (2 xã trở lên) Cấp tỉnh (2 huyện trở lên) Cấp vùng( 2 tỉnh trở lên).Cấp quốc gia (tất cả các tỉnh thành trong cả nướcthực hiện)

B2: Xác định các lực lượng tham gia và hình thức truyền thông

a Xác định lực lượng:Lực lượng nòng cốt, phối hợp.Lực lượngtruyền thông trực tiếp.Lực lượng tuyên truyền phối hợp trênphương tiện truyền thông đại chúng

b Xác định các hình thức truyền thong:Ra quân hành động.Diễuhành thành đoàn.Thông tin báo chí tuyên truyền.Hội thảo míttinh.Triển lãm tham quan.Sân khấu hóa môi trường

c Vật lực:Phương tiện chuyên chở.Phương tiện kỹ thuật phục vụmục tiêu.Trang thiết bị buổi lễ ra quân

B4 Thành lập ban chỉ đạo chiến dịch

- Ban chỉ đạo là sự phối hợp liên ngành, do cơ quan chức năngquản lý nhà nước về môi trường chịu trách nhiệm chính làm

thường trực Ban chỉ đạo thường là ủy ban nhân dân cùng cấpquy mô của chiến dịch ra quyết định thành lập

- Ban chỉ đạo có nhiệm vụ

+ Xác định mục tiêu

+ Xây dựng kế hoạch chiến dịch, các hoạt động sau chiến dịch+ Xác định thời gian, quy mô, địa điểm chiến dịch

+ Xác địn khách mời tham gia chiến dịch

+ Xác định lực lượng và hình thức truyền thông

+ Phân công trách nhiệm cho các lực lượng

+ Phối hợp lực lượng thông tin đại chúng với chiến dịch

+ Phát hiện, xây dựng mô hình để than quan trong giai đoạnchiến dịch

+ Quản lý, chỉ đạo trực tiếp tham gia chiến dịch

+ Tổ chức tổng kết đánh giá kết quả của chiến dịch

B5: Soạn thảo thông điệp

Thông điệp là một công cụ mạnh của chiến dịch truyền thông,quyết định hiệu quả của một chiến dịch Vì vậy nội dung thôngđiệp phải đáp ứng được các yêu cầu sau:

+ Nội dung chính xác, đơn giản, dễ nhớ

+ Là một câu hoàn chỉnh với động từ ở thể chủ động

+ Thích hợp với cộng đồng, không mâu thuẫn với phong tục,tậpquán

+ Phù hợp với luật pháp, chính sách

+ Phản ánh mục tiêu của chiến dịch

+ Hấp dẫn, gây ấn tượng, lôi cuốn, gợi suy nghĩ

 Tổ chức thực hiện

B1: Tổ chức lễ ra quân

 Chuẩn bị ấn định thời gian, địa điểm tổ chức, trang trí nơi làm lễ ra quân, đảm bảo an ninh trật tự

 Mời đại biểu, huy động quần chúng

 Tổ chức mít tinh, tiến hành lễ ra quân

B2: Xe tuyên truyền, tụ điểm tuyên truyền và thu hút sự tham gia tự nguyện của công chúng

 Xe tuyên truyền là phương tiện truyền thông quan trọng vì

nó gây được ấn tượng trong việc truyền thông tại địa bàn khu dân cư

 Tụ điểm tuyện truyền cần: địa hình tổ chức đẹp, hoepj lý cókhả năng thu hút, trang trí tụ điểm, kêt hợp hoạt động tụ điểm với xe tuyên truyền

 Thu hút sự tham gia tự nguyện của công chúng, lựa chọn hoạt động phù hợp với chủ đề chiến dịch

B3: Phát huy ảnh hưởng của chiến dịch TTMT

 Các hoạt động sau chiến dịch: mang tính nhắc lại nhằm thông báo kết quả chiến dịch, khuyến khích cộng đồng tiếp tục phát huy lối sống thân thiện với môi trường sau chiến dịch, kéo dài dư âm của chiến dịch

 Các hình thức phát huy ảnh hưởng của chiến dịch: thông cáo báo chí về kết quả của chiến dịch, các thông tin thông báo của hậu chiến dịch được thiết kế lặp lại để gợi nhớ

 Đánh giá hiệu quả:

B1: Lập bảng vấn đề cần đánh giá

 Xuất phát từ các mục tiêu của chiến dịch đã được đặt ra banđầu