câu hỏi ôn tập môn tư tưởng Hồ Chí Minh

tài liệu dành cho đối tượng đang học trung cấp chính trị. Đây là công sức của bản thân tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu, đã bám sát giáo trình và có phân tích thêm. Tài liệu này tôi rất tâm huyết nên xin chia sẽ các bạn thêm để dành cho việc học tập và thi hết môn.

Câu 1: Phân tích nguồn gốc giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam theo TTHCM? Liên hệ thực tế.

Bất cứ một TT nào cũng phải có nguồn gốc, cơ sở hình thành, đó chính là tuân theo quiluật hình thành TT từ ít đến nhiều, từ hình thức đến nội dung, bản chất Vì vậy, TTHCM cũng konằm ngoài qui luật đó

Tư tưởng HCM được hình thành từ 4 nguồn gốc, trong đó nguồn gốc giá trị truyền thốngtốt đẹp của dân tộc Việt Nam là một trong những nguồn gốc KQ, là cơ sở lý luận hình thành nênTTHCM Để phân tích nguồn gốc này, trước hết chúng ta cần hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh là gì.Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung và phát triển năm

2011) Đảng ta tiếp tục khái quát lại kn TTHCM như sau: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống

quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sựvận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa vàphát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại, là tàisản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệpcách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi”

*Nguồn gốc giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam theo TTHCM: được thể

hiện qua các giá trị căn bản sau:

- Chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất, tự lực tự cường để dựng nước và giữ nước được hun đúc qua hàng ngàn năm

+ Dân tộc và nhà nước ở nước ta hình thành sớm và không phải chỉ duy nhất là từ sự phânhóa giai cấp sâu sắc, mà căn bản là do nhu cầu của cuộc đấu tranh chống lại xâm lăng và yêu cầusản xuất trước môi trường thiên nhiên nghiệt ngã mà tổ chức lại thành dân tộc, nhà nước

sản xuất trước môi trường thiên nhiên nghiệt ngã mà tổ chức lại thành dân tộc, nhà nước: Tinhthần yêu nước, ý chí kiên cường trong đấu tranh đã được hình thành rất sớm trong lịch sử dân tộc,

nó được kế thừa và phát huy qua nhiều thế hệ trở thành truyền thống tốt đẹp, thiêng liêng nhất củadân tộc ta Truyền thống trên chính là cơ sở cho ý chí, hành động cứu nước và xây dựng đất nướccủa người VN nói chung và của HCM nói riêng Bởi chính từ lòng yêu nước đã thôi thúc Bác ra

đi tìm đường cứu nước và ý chí kiên cường đã giúp Người vượt qua mọi khó khăn gian khổ để đạtđược mục đích của mình Bác Hồ kính yêu đã viết: “dân tộc ta có một lòng nồng nàn yêu nước

Đó là một truyền thống quí báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinhthần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguyhiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước”

+ Trải qua hàng ngàn năm hun đúc, chủ nghĩa yêu nước Việt Nam là giá trị tinh thần caonhất của dân tộc ta, nhưng có đặc điểm sâu sắc là nó mang trong mình một giá trị kép: yêu nước –thương dân, thương dân – yêu nước

thương dân, thương dân – yêu nước: HCM đã phát triển CN yêu nước trong thời đại mới CN yêunước VN đã có quá trình lịch sử hàng ngàn năm với nội dung phong phú và sâu sắc Thời phongkiến yêu nước cô đọng trong tư tưởng trung quân ái quốc, bảo vệ tổ quốc chống giặc ngoại xâm

Kế thừa truyền thống của dân tộc, Bác đã thể hiện lòng yêu quê hương đất nước nồng nàn bằngcon đường hành động đi tìm đường cứu nước Với Bác yêu nước gắn liền với thương dân Bácnói: “lòng yêu thương nhân dân và nhân loại của tôi ko bao giờ thay đổi” Người tâm niệm: “tôichỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân

ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” Người đãnêu ra chuẩn mực “Trung với nước hiếu với dân”

+ Vấn đề dân tộc, vì thế, gắn liền với vấn đề con người trong tất cả các lĩnh vực của đờisống con người Việt Nam

sống con người Việt Nam: HCM đã phát triển nội dung mới của CN yêu nước trên cơ sở quanđiểm giai cấp Yêu nước được mở ra vô cùng rộng lớn đối với nhân dân lao động, người cùngkhổ, g/c công nhân và nhân dân bị áp bức trên toàn thế giới Trên cơ sở g/c HCM đã nêu ra nộidung mới: Ngày nay yêu nước phải gắn liền với yêu CNXH vì có tiến lên CNXH thì nhân dânmới được ấm no thêm, tổ quốc mỗi ngày một giàu mạnh thêm

- Tinh thần cộng đồng, đoàn kết, ý thức dân chủ xuất hiện, được nuôi dưỡng trong quá

trình dựng nước, giữ nước:

+ Những giá trị này được biểu hiện trong kinh tế như trong chế độ ruộng đất công điền; về

xã hội là vấn đề dân chủ và tự chủ trong tổ chức làng xã, xây dựng hương ước; trong văn hóa là

sự tôn vinh các giá trị anh hùng, thờ phụng những người có công dựng nước, giữ nước, xây dựnglàng xã, nghề nghiệp và trọng người hiền tài Những giá trị tốt đẹp trên làm cho mối quan hệ Cánhân – Gia đình – Làng – Nước trở nên bền chặt và nương tựa vào nhau để tồn tại và phát triển.Nước mất dựa vào Làng để khôi phục Nước Từ liên kết Gia đình để giữ Làng, liên kết Làng đểgiữ Nước Các mối quan hệ đó có cơ sở kinh tế và theo đó là văn hóa, chính trị, đặc biệt là thểhiện trong chính sách của nhà nước, trong hương ước và tổ chức của làng, xã Con người cá nhântrong lịch sử Việt Nam quan hệ chặt chẽ với cộng đồng làng xã và dân tộc:

trong lịch sử Việt Nam quan hệ chặt chẽ với cộng đồng làng xã và dân tộc: Từ xa xưa dân tộc ta

đã biết đoàn kết với nhau để chống lại thiên tai hạn hán, đoàn kết để chống lại các thế lực ngoạixâm Người Việt Nam gắn bó với nhau trong tình làng, nghĩa xóm Đoàn kết được nâng lên ở mộttầm cao mới được thể hiện qua 4 chữ đồng (đồng lòng, đồng sức, đồng minh, đồng tình) Ngườithường nhấn mạnh, nhân dân ta đã từ lâu sống với nhau có tình có nghĩa Tình nghĩa ấy đượcNgười nâng lên cao đẹp hơn, trở thành tình nghĩa đồng bào, đồng chí, tình nghĩa năm châu bốnbiển một nhà Đoàn kết bắt nguồn tự cội nguồn (“bọc trăm trứng”) đi đến “đồng bào”, tỏa rộng racộng đồng “Nhà - Làng - Nước”, hình thành nên ý thức cộng đồng và tinh thần đoàn kết Đoànkết từ trong mỗi gia đình dòng họ, lan ra làng - xã và phát triển đến đoàn kết dân tộc Đó chính làsức mạnh, là điểm tựa tinh thần vững chắc của con người và cả dân tộc Việt Nam trong lịch sửhàng ngàn năm dựng nước, giữ nước và phát triển đất nước

Ngay từ năm 1947, trong khi cuộc chiến chống thực dân Pháp đang diễn ra quyết liệt,người đã nói đến đời sống mới của một người, một nhà, một làng và khắp cả nước Xoay quanhhạt nhân của đời sống mới là cần, kiệm, liêm, chính Hồ Chí Minh đã nói đến thuần phong mỹtục, không có cờ bạc, hút xách, bợm bài, trộm cắp Người nhắc đến tục ngữ “lá lành đùm lá rách”,

“đói cho sạch rách cho thơm” Và, nếu một mình no ấm mà nỡ để đồng bào xung quanh đói rét…,thì dù giàu cũng không hưởng được Người nói: Cách cư xử đối với đồng bào thì nên thành thực,thân ái, sẵn lòng giúp đỡ…Nhiều lần, Người nhấn mạnh đến việc xây dựng và phát triển thuầnphong mỹ tục, tức là phát triển một trong những giá trị truyền thống Mặt khác, khi trân trọng giữgìn thuần phong mỹ tục, Hồ Chí Minh luôn gắn với việc phê phán, bài trừ đồi phong, bại tục.Người đã nói đến việc “khôi phục vốn cũ” với một tinh thần trân trọng các giá trị của người xưa

để lại như: tương thân tương ái, tận trung với nước, tận hiếu với dân…Song, Người yêu cầu xóa

bỏ cái xấu (tính lười biếng, tham lam…), sửa đổi các phiền phức (cúng bái, cưới hỏi quá xa xỉ…)

- Dũng cảm, cần cù, thông minh, sáng tạo trong lao động sản xuất và chiến đấu

+ Dân tộc Việt Nam luôn rộng mở đón nhận những giá trị văn minh của nhân loại để bảotồn dân tộc và phát triển đất nước Thu nhận cái hay để tồn tại, phát triển là tư duy mở, mềm dẻocủa con người Việt Nam Một dân tộc sau hàng ngàn năm là nô lệ, bị cưỡng bức đồng hóa về thể

chất và tinh thần – giết đàn ông, đốt sách, nô dịch, đồng hóa về văn hóa, phong tục, tập quán,nhưng vẫn không khuất phục, kiên nhẫn chịu đựng và nuôi dưỡng ý thức độc lập dân tộc để rồi lạiđứng lên giành lấy độc lập, xây dựng một quốc gia là sự thật lịch sử của dân tộc Việt Nam Sứcmạnh ấy là những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp:

mạnh ấy là những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp: Với truyền thống hiếu học nhân dân ta đãtiếp thu những nền văn hóa khác nhau rồi từ từ biến thành nét văn hóa của dân tộc HCM đã kếthừa được truyền thống này trong quá trình tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại Từ rất sớm,con người và dân tộc Việt Nam đã phải thường xuyên và thường trực chống chọi với điều kiện tựnhiên khắc nghiệt (nắng hạn đan xen với bão lụt, “nóng như thiêu như đốt” đan xen với “rét cắt

da cắt thịt”) để khai hoang mở cõi; vừa sản xuất với “hai sương một nắng” lại vừa phải chiến đấuchống giặc ngoại xâm với những đội quân to lớn và tàn bạo; vừa phải “tự lập tự cường” vừa phảithực hiện chính sách ngoại giao mềm dẻo với phương châm “dĩ bất biến, ứng vạn biến” để tồn tại

và phát triển đi lên Chính thực tiễn khắc nghiệt và phức tạp ấy đã “đào luyện” và “bồi đắp” nênđức tính “cần cù, thông minh, sáng tạo” của dân tộc Việt Nam Dân tộc Việt Nam có tinh thầnhiếu học, cầu thị Trên cơ sở giữ vững bản sắc dân tộc, người Việt Nam biết chọn lọc, tiếp thu, cảibiến những cái hay, cái tốt, cái đẹp của người thành những giá trị riêng của mình

- Tinh thần lạc quan, yêu đời: Dân tộc việt nam là một dân tộc có truyền thống lạc quanyêu đời, thể hiện qua việc chống chọi với thiên tai, lũ lụt, hạn hán, nghèo khó nhưng vẫn hiện lêntinh thần lạc quan ấy Điều này giúp nhân dân ta tin vào sức mạnh của bản thân, tự tin vào sự tấtthắng của chân lý, chính nghĩa dù trước mắt còn nhiều khó khăn gian khổ phải vượt qua Chủ tịch

Hồ Chí Minh chính là hiện thân của tinh thần lạc quan yêu đời đó Mặc dù đất nước còn gặpnhiều khó khăn, còn nghèo nàn Bản thân người vừa phải lao động làm thuê để kiếm sống, vẫnkhông ngừng học tập để nâng cao trình độ kiến thức, nghiên cứu các văn kiện của các Đảng Cộngsản ở Quốc tế Cộng sản để tìm thấy con đường cứu nước, giải phóng dân tộc Dù khó khăn muôntrùng nhưng Người vẫn rất lạc quan Điều này ảnh hưởng quan trọng đến tư tưởng HCM, Bácluôn tin vào sức mạnh của dân tộc, sự thắng lợi của cách mạng VN cho dù con đường này cònnhiều chông gai Trong thư gửi đồng bào Nam bộ (tháng 9-1945) khi đất nước còn đang bị chiacắt làm 2 miền, Hồ Chí Minh đã viết: “Tôi chắc và tất cả đồng bào đều chắc rằng những người vànhững dân tộc yêu chuộng bình đẳng, tự do trên thế giới đều đồng tình với chúng ta Chúng tanhất định thắng lợi vì chúng ta có lực lượng đoàn kết của toàn dân Chúng ta nhất định thắng lợi

vì cuộc đấu tranh của chúng ta là chính nghĩa” Như vậy, sự kiên định, vững vàng lạc quan trướcnhững khó khăn thử thách luôn được thể hiện trong tư tưởng của Người

- Sức mạnh của văn hóa truyền thống đó với những giá trị căn bản trên đây duy trì và tồntại trong cơ sở kinh tế, hiện thân vào văn hóa và tổ chức xã hội của làng xã đã vượt qua hàngngàn năm nô lệ của thời kỳ Bắc thuộc để bảo tồn được dân tộc với một nền văn hóa riêng và đãthành công trong xây dựng nhà nước độc lập thế kỷ X, cũng như bảo vệ được nền độc lập củamình trước các cuộc xâm lăng của các thế lực phong kiến phương Bắc ở những thế kỷ sau đó

- Chính chủ nghĩa yêu nước – nhân văn việt nam là cội nguồn, là giá trị văn hóa truyềnthống tốt đẹp, là điểm xuất phát, là động lực lên đường cứu nước và là bộ lộc các học thuyết đểHCM lựa chọn, tiếp nhận tinh hoa văn hóa nhân loại mà đỉnh cao của nó là chủ nghĩa Mác –LêNin Người nói: Lúc đầu chính chủ nghĩa yêu nước chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đã đưatôi theo LêNin và Quốc tế thứ ba

Tóm lại: TT HCM có cội nguồn và được hình thành từ các giá trị truyền thống tốt đẹp của

dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại mà đỉnh cao là chủ nghĩa mác Lênin thông qua hoạt động trítuệ và thực tiễn của người

tuệ và thực tiễn của người

*Liên hệ thực tế:

- Thành tựu:

+ CN yêu nước, ý chí bất khuất, tự lực tự cường thể hiện qua các cuộc khởi nghĩa Hai BàTrưng, Ngô quyền, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi… chủ nghĩa yêu nước Việt Nam đã thấm sâuvào tâm hồn của mỗi người Việt Nam, không phân biệt dân tộc, tôn giáo, giới tính,… làm chomọi người thấu hiểu được cảnh “nước mất, nhà tan” Vì vậy, “giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh”.Quyền độc lập, tự chủ, bình đẳng của dân tộc Việt Nam được khẳng định trong bài thơ “Thần”(Tuyên ngôn độc lập lần thứ nhất) của Lý Thường Kiệt:

“ Nam quốc sơn hà nam đế cư,

Tuyệt nhiên định phận tại thiên thư, Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm, Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.”

Nguyễn Trãi với “Bình Ngô đại cáo” (Tuyên ngôn độc lập lần thứ hai) không chỉ khẳngđịnh nền độc lập dân tộc, mà còn khẳng định truyền thống văn hiến Việt nam đã hun đúc ý chí tựlập tự cường dân tộc và bản lĩnh Việt Nam:

“ Như nước Đại Việt ta từ trước, Vốn xưng nền văn hiến đã lâu, Núi sông bờ cõi đã chia, Phong tục Bắc - Nam cũng khác…”.

+ Tinh thần cộng đồng, đoàn kết, ý thức dân chủ được thể hiện qua các câu ca dao, tục ngữnhư: Là lành đùm lá rách, chị ngã em nâng, nhiễu điều phủ lấy giá gương – người trong một nướcphải thương nhau cùng, bầu ời thương lấy bí cùng – tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn,một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ, một cây làm chẳng nên non – ba cây chụm lại nên hòn núi cao, ănquả nhớ kẻ trồng cây…

+ Dũng cảm, cần cù, thông minh, sáng tạo được thể hiện sinh động trên nhiều lĩnh vực:

 Về kinh tế, lao động sản xuất: Ngày xưa như đắp đê ngăn lũ, làm thủy lợi tạo thànhvùng châu thổ sông Hồng trù phú ở Bắc Bộ; khai hoang, bờ cõi, khẳng định chủ quyền ở phíanam Ngày nay, trong điều kiện đổi mới và hội nhập quốc tế, với trí thông minh sáng tạo, chỉ sau

25 năm đổi mới, nhân dân ra đã tạo ra một nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vớihai vựa lúa lớn nhất cả nước (đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long), đưa nước tatrở thành cường quốc xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới

 Về lĩnh vực quân sự: nhất là trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, conngười Việt Nam và cả dân tộc Việt Nam đã thể hiện trí thông minh và sáng tạo rực rỡ để làm nênnhững chiến thắng oanh liệt của dân tộc bằng đường lối “lấy ít đánh nhiều, lấy yếu thắng mạnh”,

“lấy đại nghĩa thắng hung tàn, lấy chí nhân thay cường bạo” và “toàn dân kháng chiến, toàn diệnkháng chiến” dựa trên sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc kết hợp với sức mạnh của thời đại.

 Về VH, nghệ thuật: đây là lĩnh vực đòi hỏi trí thông minh và sức sáng tạo phong phúnhất: “Truyện cổ dân gian và truyền thuyết là những hình ảnh của lịch sử trong quá trình đượcsáng tạo bởi óc tưởng tượng và trí nhớ của nhân dân theo một phong cách nửa huyền thoại, nửalịch sử, những tác phẩm kể chuyện dân gian này phản ánh cuộc đấu tranh xây dựng và bảo vệ tổquốc, cuộc sống gia đình và xã hội cũng như quan hệ tình yêu…”

Kho tàng thành ngữ, tục ngữ, ca dao, dân ca “thể hiện tuyệt vời sự thông minh, dí dỏm vàtrí sáng tạo của nhân dân ta trong đời sống, lao động và quan hệ,…Ví dụ, “nước, phân, cần,giống” là một thành ngữ quen thuộc liên quan tới lĩnh vực lao động nông nghiệp, sử dụng có bốnchữ mà không có từ nào thừa, từ nào thiếu…”; và “Dân ca mang nhiều tính nhân văn và tính nhânvăn đó chính là chắt lọc tinh hoa từ tư tưởng, tình cảm và cả triết học về con người với vũ trụ, Tổquốc, xã hội, loài người và cả sự tự nhìn nhận và đánh giá của chính mình”

+ Tinh thần lạc quan, yêu đời: Hồ Chí minh là hiện thân của truyền thống lạc quan đó Thểhiện trong con người của Bác: tác phong, nhân cách, thơ văn như: Chớ thấy sóng cả mà ngã taychèo Sáng ra bờ suối tối vào hang, cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng, bàn đá chông chênh dịch sửĐảng, cuộc đời cách mạng thật là sang Ngày xưa: Thua keo này, ta bày keo khác; ngày nay côngcuộc đổi mới và hội nhập quốc tế, tinh thần lạc quan cách mạng của con người và dân tộc ViệtNam đã trở thành sức mạnh, được thể hiện trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Cụ thể là,chúng ta không chỉ vượt qua cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội, mà còn đưa nền kinh tế phát triểnnhanh với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hơn 7,2%/năm; đã giảm tỷ lệ nghèo đói từ 58% vàonăm 1993 xuống 14% năm 2011; đời sống của các tầng lớp nhân dân đều được cải thiện tốt hơn;chế độ chính trị - xã hội luôn ổn định; vị thế và uy tín của đất nước ngày càng nâng cao trên thịtrường quốc tế

- Hạn chế: Ở nước ta, từ khi chuyển sang nền kinh tế thị trường có sự định hướng và quản

lý của Nhà nước, bên cạnh những mặt tích cực, đã xuất hiện những cách sống và lối sống xa lạ,trái với các chuẩn mực của xã hội và thuần phong mỹ tục của dân tộc Một bộ phận trong các tầnglớp, các thành phần xã hội khi mưu cầu lợi ích cá nhân đã chà đạp lên nhưng khuôn mẫu, nhữnggiá trị đạo đức đích thực Nạn tham nhũng, buôn lậu, làm giàu bất chính và các tệ nạn xã hội khácđang phát triển tràn lan Một bộ phận trong lớp trẻ hiện nay có tâm lý sống thực dụng, buông thả,quay lưng lại với văn hóa, đạo đức truyền thống Chẳng hạn, lối sống tình nghĩa, đậm chất nhânvăn kiểu “thương người như thể thương thân”, “một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ”…vốn là mộttrong những giá trị đạo đức truyền thống của nền văn hóa làng xã Việt Nam đã từng tồn tại hàngngàn năm nay đang bị mai một, mờ nhạt dần Sự thâm nhập tràn lan các loại hàng hoá đa dạng đãtác động mạnh và làm thay đổi tâm lý, nhân cách và lối sống của không ít người trong xã hội Nóvừa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của con người, vừa kích thích tâm lý tiêu dùng trong mọi tầng lớp

xã hội, tạo điều kiện để hình thành lối sống hưởng thụ, xã hội tiêu dùng Chính điều này đã làmcho một bộ phận không nhỏ trong nhân dân, nhất là tầng lớp thanh niên có tâm lý coi trọng cácgiá trị vật chất, xem nhẹ các giá trị tinh thần và dẫn đến sự hình thành lối sống hưởng thụ, thựcdụng, xa hoa lãng phí, xa lạ với lối sống giản dị, tiết kiệm – những phẩm chất truyền thống quýbáu của con người Việt Nam Sự xuống cấp nghiêm trọng về mặt đạo đức, lối sống thực dụng lấyđồng tiền làm mục đích của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân đang đe doạ, thậm chílàm xói mòn những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của con người Việt Nam

*CN Mác-Lênin là nguồn gốc lý luận quan trọng nhất, vì:

- Giúp cho hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn của HCM nâng lên tầm cao mớitrong quá trình lãnh đạo CMVN

- Nhờ có Chủ nghĩa Mác – LêNin mà chủ tịch HCM đã tìm được con đường, biện pháp,cách thức và lực lượng giải phóng dân tộc

- Là một hệ thống mang tính tiên phong hướng dẫn các cuộc cách mạng trong thời đại mớidành chiến thắng Khi tiếp cận CN MLN thì HCM đã nhận ra chân lý ấy, do đó Người đã tin vàtheo CN Mác Lênin Từ đó quan niệm của HCM về cách mạng đều dựa trên cơ sở CN Mác Lênin CN Mác Lênin có ảnh hưởng trực tiếp về sự hình thành tư tưởng HCM

Câu 2: Phân tích các điều kiện bảo đảm cho độc lập dân tộc gắn liền với CNXH ở Việt Nam? Liên hệ thực tế?

Tư tưởng nổi bật mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta là:độc lập dân tộc gắn liền với CNXH Tư tưởng đó vừa đáp ứng được khát vọng độc lập của dântộc, tự do, ấm no, hạnh phúc của nhân dân; vừa là nguồn sức mạnh trong sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc XHCN

*Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm

toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng vàphát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triểncác giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, là tài sản tinh thần

vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạngcủa nhân dân ta giành thắng lợi”

*Độc lập dân tộc tiến lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là một tất yếu lịch sử Nhưng đểhiện thực hóa tính tất yếu này, theo Hồ Chí Minh cần phải có những điều kiện cơ bản sau đây:

- Phải xác lập, củng cố, giữ vững và phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng:

+ Theo HCM: “Cách mệnh trước hết phải có cái gì? Trước hết phải có đảng cách mệnh”.

Để giữ vững và phát huy vai trò lãnh đạo của ĐCS với sự nghiệp cách mạng của dân tộc, HCMluôn chú ý và đòi hỏi Đảng phải đưa ra được đường lối đúng, thường xuyên hoàn chỉnh đường lốicủa mình, phải xây dựng đảng, rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên thực sự trong sạch vữngmạnh:

mạnh: Việc Hồ Chí Minh thành lập Đảng và Đảng thông qua Cương lĩnh đầu tiên về cách mạngViệt Nam vào năm 1930, lần đầu tiên đã xác lập vai trò lãnh đạo của một đảng mác xít-lênin níttrong cuộc đấu tranh của nhân dân ta thực hiện độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Để giữ vững

và phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng trong suốt quá trình cách mạng nhân dân ta đã đấu tranhanh dũng, trải qua biết bao gian khổ hy sinh, đưa sự nghiệp cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợinày đến thắng lợi khác Sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước hoàn toàn thắng lợi, Đảng

ta đã lãnh đạo nhân dân ta bước vào một kỷ nguyên mới: cả nước thống nhất và đi lên chủ nghĩa

xã hội Không có sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản thì cách mạng Việt Nam không thể vận độngtheo cách mạng vô sản và chắc chắn sự nghiệp độc lập dân tộc sẽ đi theo vết xe đổ của các phongtrào cứu nước trước đó Một khi Đảng Cộng sản đánh mất vai trò lãnh đạo thì chế độ xã hội chủnghĩa sẽ sụp đổ, cách mạng bị phản bội và hoàn toàn chệch hướng Thực tiễn ở Liên Xô và cácnước Đông Âu, đầu những năm 90 của thế kỷ XX đã chứng tỏ điều đó

Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, với tư cách là điều kiện cơ bản bảo đảm để độc lập dân tộc tiếnlên chủ nghĩa xã hội, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản được thể hiện trên các mặt chủ yếu sauđây:

 Hoạch định cương lĩnh, đường lối, chủ trương để đưa sự nghiệp của dân tộc phát triểnđúng định hướng xã hội chủ nghĩa

 Lãnh đạo xã hội, trước hết là lãnh đạo nhà nước thực hiện thắng lợi cương lĩnh độc lậpdân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội bằng cách thông qua tổ chức và đội ngũ cán bộ, đảng viêncủa mình

 Thông qua công tác kiểm tra, kể cả kiểm tra trong nội bộ Đảng và lãnh đạo công táckiểm tra trong các tổ chức của hệ thống chính trị để lãnh đạo toàn dân giành độc lập dân tộc đi lênchủ nghĩa xã hội.

Hồ Chí Minh chỉ rõ vai trò lãnh đạo cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam mang tínhkhách quan Để hoàn thành sứ mệnh của mình, Đảng phải trong sạch, vững mạnh và thườngxuyên chỉnh đốn để nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, đủ trí tuệ, đủ bản lĩnh vượt quanhững thử thách gay gắt nhất, phải thực hiện xây dựng Đảng về mọi mặt: chính trị, tư tưởng và tổchức, trong đó công tác cán bộ bao giờ cũng là vấn đề cốt tử

+ Đảng lãnh đạo giành lấy chính quyền về tay nhân dân, đưa đảng thành đảng cầm quyền,xây dựng đảng cầm quyền trong sạch vững mạnh, đi liền với lãnh đạo xây dựng nhà nước cáchmạng thật sự của dân, do dân và vì dân để tổ chức quản lý toàn dân tộc thực hiện thắng lợi nhiệm

vụ chiến lược là XD thành công CNXH và bảo vệ vững chắc tổ quốc VNXHCN

vụ chiến lược là XD thành công CNXH và bảo vệ vững chắc tổ quốc VNXHCN: Đảng tiếp tụclãnh đạo sự nghiệp cách mạng trong điều kiện đảng đã lãnh đạo quần chúng nhân dân giành đượcchính quyền, lực lượng Nhà nước và Đảng trực tiếp lãnh đạo bộ máy Nhà nước đó để tiếp tụchoàn thành sự nghiệp độc lập dân tộc, dân chủ và CNXH Vai trò chức năng cốt lõi nhất, quantrọng nhất của Đảng cầm quyền là Đảng lãnh đạo chính quyền Đảng cầm quyền để bảo đảm giữvững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân của chính quyền Nhà nước Nhà nước do Đảnglãnh đạo phải mang tính chất nhân dân, là công bộc, là đầy tớ của dân, chăm lo cho dân mọi mặt.Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng đường lối chủ trương được thể chế hóa thành Hiến pháp, phápluật, chính sách, bằng quy hoạch bố trí sử dụng cán bộ, bằng kiểm tra giám sát việc thực hiệnđường lối của Đảng đối với chính quyền Một chức năng khác rất quan trọng của Đảng cầmquyền là Đảng lãnh đạo mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội HCM đã chỉ ra rằng yếu tố làmcho Đảng nắm và giữ vững quyền lãnh đạo là “chính sách đúng đắn” và “năng lực lãnh đạo” củaĐảng Đảng vạch ra đường lối chủ trương và lãnh đạo, thuyết phục các tổ chức chính trị - xã hộitham gia hoạt động trong các phong trào CM

- Xây dựng khối liên minh công nông trí thức vững chắc làm nền tảng XD khối ĐĐK dân tộc:

+ Thực chất quan điểm này là XD được lực lượng cách mang lớn nhất, rộng nhất, mạnh

nhất cho suốt quá trình thực hiện ĐLDT gắn liền với CNXH:

nhất cho suốt quá trình thực hiện ĐLDT gắn liền với CNXH: Trong cơ cấu xã hội của thời kỳ quá

độ còn tồn tại nhiều giai cấp tầng lớp, trong đó nông dân còn chiếm đa số, tầng lớp trí thức có xuhướng ngày càng phát triển Mỗi giai cấp tầng lớp còn có những đặc điểm, vị trí kinh tế - xã hội,vai trò khác nhau Để thực hiện được vai trò lãnh đạo tiên phong của mình, giai cấp công nhân màđứng đầu là ĐCS phải tổ chức tập hợp được mọi lực lượng xã hội, trong đó chủ yếu là nông dân,trí thức Muốn phát huy được sức mạnh đó cần phải liên minh các giai cấp tầng trong xã hội lạivới nhau là giai cấp công – nông –trí thức

+ Liên minh công nông trí thức là gốc, là nền tảng của cách mạng VN theo TTHCM Quanđiểm này của Người có quá trình hình thành và phát triển: Khi lãnh đạo đấu tranh giành độc lậpdân tộc, Người khẳng định, liên minh đoàn kết công nông là gốc của cách mạng Khi thực hànhcách mạng XHCN, Người lại chỉ rõ, có liên minh công – nông còn phải đoàn kết với lao động trí

óc để tạo ra nền tảng của khối đại đoàn kết dân tộc

óc để tạo ra nền tảng của khối đại đoàn kết dân tộc: Quan niệm của Hồ Chí Minh về lực lượngcách mạng Việt Nam trong quá trình thực hiện cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên chủnghĩa xã hội là hết sức sáng tạo Người xác định: công - nông là gốc, là chủ lực của cách mạng,các giai tầng, cá nhân yêu nước là bầu bạn của cách mạng Khi đất nước bước vào xây dựng chủ

nghĩa xã hội, Người đòi hỏi công nông trí thức đoàn kết lại Tất cả được tập hợp trong Mặt trậndân tộc thống nhất Hồ Chí Minh cho rằng trong cách mạng dân tộc dân chủ cũng như cách mạng

xã hội chủ nghĩa đều cần đến và không thể thiếu được Mặt trận dân tộc thống nhất Mặt trận đượcxây dựng theo tư tưởng Hồ Chí Minh có hạt nhân cốt lõi là liên minh công - nông và trí thức đểđoàn kết toàn dân thành một khối Hạt nhân và toàn dân là mối quan hệ biện chứng được Hồ ChíMinh quan tâm đúng mức cả hai, không coi nhẹ hoặc thiên lệch bên nào Mặt trận đó được đặtdưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

- Thường xuyên gắn bó cách mạng VN với CMTG: Là một bộ phận của CMTG, CMVNphải biết tranh thủ sức mạnh của CMTG, biết tranh thủ sự đồng tình ủng hộ và giúp đỡ về mọimặt của các lực lượng CM trên TG làm tăng sức mạnh của mình để vượt qua khó khăn, chiếnthắng kẻ thù, đưa cách mạng đến thành công

thắng kẻ thù, đưa cách mạng đến thành công HCM căn dặn: ba điều kiện đảm bảo cho ĐLDTgắn liền với CNXH như trên, “Đó là 3 bài học lớn mà mỗi Cán bộ và đảng viên ta cần ghi sâu vàolòng và phát huy thêm mãi”:

lòng và phát huy thêm mãi”: Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minh luôn cónhững chủ trương, đường lối và biện pháp phù hợp để tranh thủ sự ủng hộ, giúp đỡ của các lựclượng cách mạng, hoà bình dân chủ trên thế giới Thắng lợi của cách mạng Việt Nam Tháng Tám

1945, trong những năm chống Pháp, chống Mỹ, trong thời kỳ hoà bình, xây dựng và bảo vệ Tổquốc đều không tách rời sự ủng hộ, giúp đỡ quốc tế Ba nhân tố nêu trên gắn bó chặt chẽ với nhautạo nên sức mạnh tổng hợp quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam

Như vậy: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là một tất yếu khách quan Tính tấtyếu đó chỉ được hiện thực hoá khi gắn liền với những điều kiện bảo đảm, trong đó yếu tố quantrọng nhất là xác lập và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

*Liên hệ thực tế:

- Thành tựu: Sau gần 30 năm đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục khẳng định là

“nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và CNXH – ngọn cờ vinh vang mà Chủ tịch HCM đã trao lạicho thế hệ hôm nay và các thế hệ mai sau Độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để thực hiệnCNXH và CNXH là cơ sở bảo đảm vững chắc cho độc lập dân tộc Xây dựng CNXH và bảo vệ tổquốc XHCN là hai nhiệm vụ chiến lược có quan hệ chặt chẽ với nhau” (Kiên định mục tiêu độclập dân tộc và CNXH về chính trị, văn hóa, lối sống và đạo đức XH Về CNXH, kiên định mụctiêu lý tưởng của Đảng, xây dựng một nhà nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, công bằng, vănminh và bảo vệ vững chắc tổ quốc VNXHCN.)

Hiện nay, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trở thành điều kiện tiênquyết, là nhiệm vụ then chốt của cách mạng Việt Nam Do đó, trong công tác xây dựng Đảng,phải coi trọng xây dựng cả về chính trị, tư tưởng, tổ chức; đổi mới phương thức lãnh đạo, ; trong

đó, hai mặt cơ bản nhất là: bảo đảm sự đúng đắn của đường lối chính trị và tránh quan liêu xa rờiquần chúng

Trong quá trình thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt NamXHCN, cần đặc biệt quan tâm xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinhnhuệ, từng bước hiện đại; bảo đảm cho lực lượng vũ trang ba thứ quân luôn có giác ngộ chính trịcao, có tinh thần yêu nước nồng nàn, tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, thực sự là lựclượng nòng cốt của nền quốc phòng toàn dân, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN

- Hạn chế: Hiện nay, tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp; nguy cơ tiềm

ẩn chiến tranh vẫn còn do những vấn đề xung đột và bất đồng trong tranh chấp ở biển đông Điều

đó, tác động nhiều chiều đến sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta Đáng chú ý

là, các thế lực thù địch tiếp tục tăng cường hoạt động chống phá trên tất cả các lĩnh vực, hòng xóa

bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng và chế độ XHCN ở nước ta Về VHXH, thông tin mạng internetbùng nổ bên cạnh mặt tích cực, cũng có nhiều tiêu cực xâm nhập vào đất nước Những yếu tố bêntrong, bên ngoài đang tồn tại đan xen, vừa tạo cơ hội, vừa làm phát sinh thách thức mới Trongnội bộ, tệ quan liêu, tham nhũng, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống là mầm mống

“tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” không thể xem thường Vì thế, hơn bao giờ hết, toàn Đảng, toàndân, toàn quân ta phải kiên định mục tiêu ĐLDT gắn với CNXH, thường xuyên nêu cao cảnhgiác, chủ động ứng phó có hiệu quả với mọi tình huống, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền,thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN

- Giải pháp: Để bảo đảm cho độc lập dân tộc gắn liền CNXH ở Việt Nam trong giai đoạn

mới, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta cần tập trung thực hiện tốt một số nội dung sau:

+ Đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức

+ Phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

+ Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

+ Bảo đảm vững chắc quốc phòng và an ninh quốc gia.

+ Thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; chủ động

Câu 3: Phân tích nguyên tắc Đại đoàn kết dân tộc theo TTHCM? Liên hệ thực tế?

Dù cách mạng Việt Nam trải qua những thời kỳ lịch sử khác nhau, song chiến lược đạiđoàn kết dân tộc của Hồ Chí Minh luôn được xây dựng, hoàn thiện và tuân theo những nguyên tắcnhất định Trong đó nguyên tắc đại đoàn kết dân tộc là một nguyên tắc cơ bản thể hiện tư tưởngnổi bật của người; có g i á t r ị , trường tồn đối với quá trình phát triển của dân tộc ta vàcủa toàn nhân loại

Theo Hồ Chí Minh, đại đoàn kết toàn dân tộc là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, quyết định

sự thành công của cách mạng Cách mạng muốn thành công phải có lực lượng đủ mạnh để chiếnthắng kẻ thù và xây dựng xã hội mới Vì vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trương đoàn kết rộng rãi,chặt chẽ và lâu dài toàn dân tộc thành một khối Đoàn kết dân tộc kết hợp với đoàn kết quốc tế sẽtạo ra sức mạnh to lớn để chiến thắng mọi kẻ thù

Trước hết chúng ta cần phải hiểu TTĐĐK HCM là gì?

*KN: Tư tưởng ĐĐK HCM là một hệ thống các luận điểm về vị trí, vai trò, nội dung,

nguyên tắc phương pháp tập họp, tổ chức lực lượng cách mạng, nhằm phát huy đến mức cao nhấtsức mạnh của dân tộc, của quốc tế trong sự nghiệp đáu tranh cho độc lập dân tộc, dân chủ vàCNXH

* Theo HCM, nguyên tắc ĐĐK dân tộc có 4 nguyên tắc sau:

- Thứ nhất, đại đoàn kết toàn dân tộc phải được xây dựng trên cơ sở thống nhất giữa lợi ích quốc gia dân tộc với quyền lợi cơ bản của các giai tầng trong xã hội: Hồ Chí Minh đã tìm ramẫu số chung để đoàn kết toàn dân tộc, đó là độc lập, tự do Người khẳng định: Tất cả các dân tộctrên TG đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền tự do Dân tộc Việt Nam

có quyền được hưởng tự do, độc lập Người cho rằng, nước được độc lập mà dân không có tự do,hạnh phúc, thì độc lập cũng không có nghĩa gì Chân lý “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” làchìa khóa vạn năng, điểm hội tụ thắng lợi của chiến lược ĐĐK HCM

chìa khóa vạn năng, điểm hội tụ thắng lợi của chiến lược ĐĐK HCM: Trong mỗi quốc gia dân tộcbao giờ cũng tồn tại những tầng lớp, giai cấp khác nhau Mỗi giai cấp, mỗi tầng lớp lại có lợi íchkhác nhau nhưng tất cả các lợi ích khác nhau đó đều có một điểm chung là lợi ích dân tộc Quyềnlợi của các tầng lớp, giai cấp có thực hiện được hay không còn phụ thuộc vào dân tộc đó có đượcđộc lập tự do, có đoàn kết hay không và việc nhận thức, giải quyết đúng đắn các quan hệ lợi ích

đó như thế nào Nguyên tắc đại đoàn kết dân tộc Hồ Chí Minh là tìm kiếm, trân trọng và phát huynhững yếu tố tương đồng, thu hẹp đến mức thấp nhất những yếu tố khác biệt, mâu thuẫn vàNgười bao giờ cũng tìm ra những yếu tố của đoàn kết dân tộc thay cho sự đào sâu tách biệt, thựchiện sự quy tụ thay cho việc loại trừ những yếu tố khác nhau về lợi ích Theo Hồ Chí Minh, lợiích tối cao của dân tộc là độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, là bình đẳng, dân chủ, tự do.Lợi ích tối cao này là ngọn cờ đoàn kết, là sức mạnh dân tộc và là nguyên tắc bất di bất dịch củacách mạng Việt Nam Đó cũng là nguyên tắc bất biến trong tư tưởng Hồ Chí Minh để Người tìm

ra những phương pháp để thực hiện nguyên tắc đó trong chiến lược đại đoàn kết dân tộc củamình

- Thứ hai, tin vào dân, dựa vào dân, phấn đấu vì quyền lợi của nhân dân : Nguyên tắc này

vừa là sự kế thừa tư duy chính trị truyền thống của dân tộc “dân là gốc của nước” vừa là quántriệt quan điểm của chủ nghĩa mác lênin “cách mạng là sự nghiệp của quần chúng” Hồ Chí Minhcho rằng: dân là gốc rể, là nền tảng của đại đoàn kết Dân là chủ thể của đại đoàn kết Dân lànguồn sức mạnh vô tận, vô địch của khối đại đoàn kết Dân là chổ dựa vững chắc của đảng cộng

sản và hệ thống chính trị

sản và hệ thống chính trị: Đây là nguyên tắc xuất phát từ tư tưởng lấy dân làm gốc của ông cha tađược Người kế thừa và nâng lên một bước trên cơ sở quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, cáchmạng là sự nghiệp của quần chúng, nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử Tin vào dân, dựa vàodân và lấy dân làm gốc có nghĩa là phải tin tưởng vững chắc vào sức mạnh to lớn và năng lựcsáng tạo của nhân dân, phải đánh giá đúng vai trò của lực lượng nhân dân Người viết: “Có lựclượng dân chúng việc to tát mấy, khó khăn mấy cũng làm được Không có thì việc gì làm cũngkhông xong Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ mànhững người tài giỏi, những đoàn thể to lớn nghĩ mãi không ra” Yêu dân, tin dân, dựa vào dân lànguyên tắc tối cao xuyên suốt trong tư duy và hoạt động thực tiễn của HCM Nguyên tắc này đãđược Người khái quát một cách sâu sắc: “Trong bầu trời không có gì quý bằng nhân dân Trên thếgiới không có gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân …” Trong XH không có tốt đẹp, vẻvang bằng phục vụ cho lợi ích của nhân dân”

- Thứ ba Đại đoàn kết một cách tự giác, có tổ chức, có lãnh đạo; đoàn kết lâu dài, chặt chẽ:

+

+ Đại đoàn kết theo tư tưởng Hồ Chí Minh là đoàn kết trên lập trường vô sản, theo ngọn

cờ chủ nghĩa Mác – Lênnin, đó là một tập hợp có tổ chức, thông qua sự lãnh đạo của ĐCS, nềntảng là khối liên minh công – nông – trí thức:

tảng là khối liên minh công – nông – trí thức: Theo Hồ Chí Minh, có đoàn kết mới tạo nên sứcmạnh của cách mạng Muốn đoàn kết thì trước hết phải có Đảng cách mạng để trong thì vận động,

tổ chức dân chúng; ngoài thì liên minh với các dân tộc bị áp bức và giai cấp vô sản ở mọi nơi.Như vậy, để đoàn kết và lãnh đạo cách mạng, điều kiện tiên quyết là phải có một Đảng cách mạngvới tính cách là Bộ tham mưu, là hạt nhân để tập hợp quần chúng trong nước và tổ chức, giữ mốiliên hệ với bè bạn ở ngoài nước Đảng cách mạng muốn thống nhất về chính trị và tư tưởng, đảmbảo được vai trò đó, thì phải giữ vững bản chất của giai cấp công nhân, phải được vũ trang bằngchủ nghĩa chân chính, khoa học và cách mạng nhất là chủ nghĩa Mác – Lênin: ”Để làm trọn tráchnhiệm người lãnh đạo cách mạng, Đảng ta phải dựa vào giai cấp công nhân, lấy liên minh côngnông làm nền tảng vững chắc để đoàn kết các tầng lớp khác trong nhân dân Có như thế mới pháttriển và củng cố được lực lượng cách mạng và đưa cách mạng đến thắng lợi cuối cùng”

+ HCM nêu rõ: “Đoàn kết của ta không những rộng rãi mà còn đoàn kết lâu dài Đoàn kết

là một chính sách dân tộc, không phải là một thủ đoạn chính trị Ta đoàn kết để đấu tranh chothống nhất và độc lập của tổ quốc; ta còn phải đoàn kết để xây dựng nước nhà” Đoàn kết rộngrãi, chặt chẽ, đồng thời phải củng cố Nền có vững nhà mới chắc chắn, gốc có tốt thì cây mới tốttươi:

tươi: Đại đoàn kết một cách tự giác là một tập hợp bền vững của các lực lượng xã hội có địnhhướng, tổ chức và có lãnh đạo Đây là sự khác biệt mang tính nguyên tắc của tư tưởng Hồ ChíMinh về chiến lược đại đoàn kết dân tộc với tư tưởng đoàn kết, tập hợp lực lượng của các nhà yêunước Việt Nam tiền bối và một số lãnh tụ cách mạng trong khu vực và trên thế giới Đi vào quầnchúng, thức tỉnh quần chúng, đoàn kết quần chúng vào cuộc đấu tranh tự giải phóng mình là mụctiêu nhất quán của Hồ Chí Minh

Thứ tư, đại đoàn kết phải chân thành, thẳng thắn, thân ái; đoàn kết phải gắn với tự phê bình và phê bình:

+ Xuất phát từ tinh thần yêu nước, lòng tự tôn dân tộc của con người việt nam, HCM chủtrương tập hợp mọi lực lượng dân tộc trong khối đại đoàn kết Đồng thời, Người cho rằng, trongđoàn kết có đấu tranh, đấu tranh để củng cố đoàn kết “Đoàn kết thật sự nghĩa là vừa đoàn kết,vừa đấu tranh, học những cái tốt của nhau, phê bình những cái sai của nhau và phê bình trên lập

trường thân ái, vì nước, vì dân”:

trường thân ái, vì nước, vì dân”: Giữa các bộ phận của khối đại đoàn kết dân tộc, bên cạnh nhữngđiểm tương đồng còn có những điểm khác nhau cần phải giải quyết theo con đường đối thoại, bànbạc để đi đến sự nhất trí; bên cạnh những nhân tố tích cực vẫn có những tiêu cực cần phải khắcphục Để giải quyết vấn đề này, một mặt Hồ Chí Minh nhấn mạnh phương châm “cầu đồng tồndị”; mặt khác, Người nêu rõ: Đoàn kết phải gắn với đấu tranh, đấu tranh để tăng cường đoàn kết

và căn dặn mọi người phải ngăn ngừa tình trạng đoàn kết xuôi chiều, nêu cao tinh thần phê bình

và tự phê bình để biểu dương mặt tốt, khắc phục những mặt chưa tốt, củng cố đoàn kết

+ Do đó, trong đoàn kết phải thực hiện tự phê bình và phê bình, để khắc phục, sửa chữakhuyết điểm, phát huy những ưu điểm, củng cố nội bộ, củng cố tổ chức, tăng cường đoàn kết Tựphê bình và phê bình phải chân thành, thẳng thắn, thân ái, phải có lý, có tình, phê bình việc chứkhông phê bình người:

không phê bình người: Trong quá trình xây dựng, củng cố và phát triển, Đảng ta và Mặt trận dântộc thống nhất luôn đấu tranh chống khuynh hướng hẹp hòi, một chiều, chống coi nhẹ việc tranhthủ tất cả những lực lượng có thể tranh thủ được; đồng thời chống khuynh huớng đoàn kết màkhông có đấu tranh đúng mức trong khối đại đoàn kết dân tộc “Chúng ta làm cách mạng nhằmmục đích cải tạo thế giới, cải tạo xã hội Muốn cải tạo thế giới và cải tạo xã hội thì trước hết phải

tự cải tạo bản thân chúng ta”

*Liên hệ thực tiễn:

- Thành tựu

+ Việt Nam là quốc gia đa dân tộc, đa tôn giáo với 54 dân tộc anh em và 6 tôn giáo chínhthống Ở mỗi dân tộc, mõi tôn giáo đều lưu giữ trong mình những nét đặc trưng riêng nên việcđoàn kết thống nhất là một vấn đề đặt ra hết sức cần thiết

Hiện nay Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chính sách đoàn kết dân tộc và những việc làm

cụ thể bảo đảm nguyên tắc đại đoàn kết dân tộc như: để thống nhất giữa lợi ích của quốc gia dântộc với quyền lợi cơ bản của các giai tầng trong xã hội thì hàng năm nhà nước điều có chính sáchtăng lương tối thiểu vùng, gần đây nhất vào đầu năm 2015 nhà nước có chính sách tiền lươngtăng thêm đối với cán bộ, viên chức và người hưởng lương trong lực lượng vũ trang có hệ sốlương từ 2,34 trở xuống Xây dựng nông thôn mới, đời sống nd được nâng lên; xây dựng điệnđường trường trạm; xây dựng cảnh quan môi trường xanh – sạch – đẹp

+ Nhà nước luôn tin vào dân và phấn đấu vì quyền lợi của nhân dân nên trong quá trìnhsửa đổi hiến pháp, nhà nước luôn lắng nghe ý kiến đóng góp của nhân dân; Nhà nước luôn quantâm đến quyền lợi của những người có công trong công cuộc giải phóng đất nước như: phongtặng, truy tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng; xây dựng nhà tình nghĩa

+ Nhà nước hướng dẫn người dân thực hiện đại đoàn kết một cách tự giác, có tổ chức, cólãnh đạo; đoàn kết lâu dài, chặt chẽ điển hình là: mô hình “đèn trước ngõ, mõ trong nhà”; xâydựng Cổng rào an ninh trật tự để giữ bình yên cho thôn xóm, giảm thiểu tội phạm hoặc việc quyhoạch xây dựng Cánh đồng mẫu lớn nhằm tăng năng suất thu hoạch và giảm chi phí đầu tư

+ Từ khi Nghị quyết TW4 được ban hành, các cấp ủy đảng từ Trung ương đến cơ sở đãtiến hành tổ chức thực hiện kiểm điểm tự phê bình và phê bình theo tinh thần của Nghị quyết.Chúng ta cũng nhận thấy, đây là việc không hề đơn giản, dễ dàng; trái lại, vô cùng khó khăn phứctạp, thậm chí có thể nói là một cuộc đấu tranh gay go, gian khổ diễn ra ngay trong mỗi con người,mỗi tổ chức Nó đòi hỏi toàn đảng phải có nỗ lực cao, mỗi cá nhân và tập thể phải quyết tâm rấtlớn, phấn đấu bền bỉ, kiên trì với những biện pháp thật kiên quyết và tích cực Nếu thực hiện tự

phê bình và phê bình đúng theo tinh thần Nghị quyết TW4 thì sự đoàn kết thống nhất trong Đảng

sẽ được nâng cao

- Tồn tại:

Bên cạnh những mặt đã làm được vẫn còn tồn tại một số yếu tố ảnh hưởng đến đại đoànkết dân tộc như: Khối đại đoàn kết toàn dân tộc hay mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và Nhândân đang đứng trước những thách thức mới Lòng tin vào Đảng, Nhà nước và chế độ của một bộphận nhân dân chưa vững chắc; tâm trạng của nhân dân có những diễn biến phức tạp, lo lắng về

sự phân hoá giàu nghèo, về việc làm và đời sống Nhân dân bất bình trước những bất công xã hội,trước tệ tham nhũng, quan liêu, lãng phí, v.v…Tuy nhiên, hiện nay trong khi sự nghiệp đổi mớiđang có yêu cầu cao về tập hợp sức mạnh toàn dân thì việc tập hợp nhân dân vào mặt trận và cácđoàn thể, các tổ chức xã hội còn hạn chế, nhất là ở khu vực kinh tế tư nhân và ở một số vùng cóđông đồng bào theo đạo, đồng bào thiểu số… Mặt khác, các thế lực thù địch ra sức phá hoại khốiđại đoàn kết của nhân dân ta, luôn kích động cái gọi là “dân chủ, nhân quyền”, kích động vấn đềdân tộc, tôn giáo hòng li gián, chia rẽ nội bộ đảng, nhà nước và nhân dân ta Quá trình triển khaicác chính sách của Đảng về vấn đề đại đoàn kết dân tộc thì ở một số chỗ, một số nơi thực hiệnchưa đúng, chưa giải thích cho người dân hiểu rõ dẫn đến việc người dân không tự nguyện thựchiện nên việc cưỡng chế vẫn còn thường xuyên xảy ra; trình độ cán bộ cơ sở còn hạn chế dẫn đếnviệc hướng dẫn cho nhân dân thực hiện việc đoàn kết chưa đúng, chưa phù hợp Do trình độ củangười dân còn thấp, ý thức tự giác chưa cao nên việc thực hiện đại đoàn kết dân tộc chưa thật sựtốt Nghị quyết Trung ương 4 về thực hiện tự phê bình và phê bình đã phản ánh một bộ phậnkhông nhỏ cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống

- Giải pháp:

Trong điều kiện nước ta đang xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩahiện nay thì việc quan trọng là:

+ Phải khơi dậy và phát huy tối đa nội lực, nâng cao ý chí tự cường dân tộc

+ Trong chính sách đoàn kết phải chú ý phát huy tính năng động, sáng tạo của mỗi người,mỗi bộ phận để mọi việc từ lãnh đạo, quản lý đến sản xuất kinh doanh, học tập và lao động đều cónăng suất, chất lượng, hiệu quả ngày càng cao

+ Khắc phục những tiêu cực của kinh tế thị trường, đặc biệt là tâm lý chạy theo đồng tiền,cạnh tranh không lành mạnh làm phai nhạt truyền thống đoàn kết, tình nghĩa tương thân tương áicủa dân tộc

+ Giải quyết đói nghèo, thu hẹp khoảng cách, ranh giới giữa đồng bằng và miền núi, giữanông thôn và thành thị, củng cố khối đại đoàn kết 54 dân tộc

+ Chăm lo đời sống cho đồng bào dân tộc ít người, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa

+ Tôn trọng tín ngưỡng tôn giáo, các tập quán tốt đẹp của dân tộc, kiên quyết loại trừnhững âm mưu lợi dụng tôn giáo, tín ngưỡng để gây rối

+ Đào tạo cán bộ đủ đức đủ tài bố trí vào các vị trí then chốt của nhà nước

+ Nâng cao trình độ dân trí, ý thức tự giác của người dân