w TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI T H Ư Ơ N G KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ CHUYÊN N G À N H KINH TẾ Đối NGOẠI ì KHOA LUẬN TÓT NGHIÊP Đềm: HÌNH THÚC TỔ CHÚC HOẠT ĐỘNG CUA CÁC TẬP ĐOÀN KI
Trang 1f< m a n — I I I 1 1 ' i m i i m i i I W | li l i l i m '
T R Ư Ờ N G Đ Ạ I H Ọ C >:<»> M THI •tim
O A HJÌ w T Ế V À K Í N H l i O A N H OI'đe '»rô
lĩl y í Nt.4iVíiKIN>, f f Đ ỗ i NC-O u
•• ị ị £e>tìỈGt?
n i
OA LVẶĨi TỐT NGHIỆP
mức Tổ GKừc HCiẶĨ IIICÍỈA OÂỊ TẠP SOÁN
ị A : í'7t? ÍĨDỢỊ
hướng flỗj) : F r r l / S Ngiíị-ér.Mi
Trang 2w
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI T H Ư Ơ N G
KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
CHUYÊN N G À N H KINH TẾ Đối NGOẠI
ì
KHOA LUẬN TÓT NGHIÊP
(Đềm:
HÌNH THÚC TỔ CHÚC HOẠT ĐỘNG CUA CÁC TẬP ĐOÀN KINH
TÊ HÀN QUỐC VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
/ííạng Thúy Dương
Sinh viên thục hiện
Giáo viên hướng dấn : PGS.TS Nguyễn Hữu Khải
H À NỘI, 06- 2008
Trang 3M Ụ C L Ụ C LỜI M Ở Đ Ầ U ' Ì
D A N H S Á C H C Á C C H Ữ V I Ế T T Ắ T 4
C H Ư Ơ N G ì: M Ộ T số L Ý L U Ậ N cơ B Ả N VẾ T Ậ P Đ O À N KINH T Ế 5
1.1 Những vấn đề về tập đoàn kinh tế 5
1.1.1 Các quan niệm về tập đoàn kinh tế trên thế giới hiện nay 5
1.1.2 Các quan điểm về tập đoàn kinh tế tại Việt Nam 5
1.1.4 Những hình thức tập đoàn kinh tế trên thế giới hiện nay 9
Ì Ì 4 Ì Theo trình độ liên kết và hình thức biểu hiện 9
1.1.4.2 Theo tính chất ngành nghề 12
1.2 Các phương thức hình thành tập đoàn kinh tế trên thế giới 14
1.2.1 Những tiên đề cơ bản để thành lập Tập đoàn kinh tế: 14
1.2.2 Phương thức hình thành 16
1.2.3.1 M ô hình tập đoàn theo cấu trúc Holding 17
1.2.3.2 M ô hình tập đoàn kinh tế theo cấu trúc hỗn hợp 19
1.2.3.3 Tập đoàn kinh tế theo cấu trúc sở hữu 21
1.3 Tính tất yếu của viẠc hình thành các Tập đoàn kinh tế 23
C H Ư Ơ N G l i : H Ì N H T H Ứ C T ổ C H Ứ C H O Ạ T Đ Ộ N G C Ủ A C Á C T Ậ P
Đ O À N KINH T Ế H À N Q U Ố C 27
2.1 Sự ra đời của các tập đoàn kinh tế Hàn Quốc 27
2.2 Hình thức tổ chức hoạt động của các Chaebol 31
2.2.1 Cơ cấu bộ máy tổ chức quản lý của các Chaebol Hàn Quốc
(Management) 31
2.2.1.1 Đặc điểm cơ cấu sở hữu 31
2.2 Ì 2 Những đặc trưng của Bộ máy quản lý 33
2.2.2 Tài chính của các công ty thuộc Chaebol (Money) 42
Trang 42.2.2.1 Tài trợ cho kinh doanh từ nguồn vốn bên ngoài 42
2.2.2.2 Nguồn vốn bên trong 43
2.2.3 Áp dụng Cõng nghệ trong các Chaebol (Machinery) 44
2.2.4 Chiến lược kinh doanh (Markeãng) 47
2.2.4.1 Sản phẩm (Products) - Từ đa dạng hóa đến chuyên sâu 47
2.2.4.2 Chính sách định giá (Price) - N h ó m thị trường trung bình 50
2.2.4.3 Chính sách phân phối (Placement) - Mạng lưới toàn cẩu 50
2.2.4.4 Chính sách hỗ trợ (Promotions) - Phát triển thương hiệu 51
2.3 Đánh giá 54
2.3.1 Những ưu điểm của các Chaebol: 55
2.3.2 Những nhược điểm Sô
C H Ư Ơ N G III: BÀI H Ọ C KINH N G H I Ệ M V À M Ộ T số GIẢI P H Á P
N H Ằ M H O À N T H I Ệ N T Ậ P Đ O À N KINH T Ế V I Ệ T N A M 59
3.1 Đánh giá hoạt động và tổ chức của các tập đoàn kinh tế Việt Nam
59
3.1.1 Sự hình thành tập đoàn kinh tế Việt Nam 59
3.1.2 Đánh giá hoạt động của các TĐKT Việt Nam 60
3.1.3 Nhật xét vê tập đoàn kinh tế Hàn Quốc và Việt Nam 66
tập đoàn kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới 69
3.2.1 Một số khuyến nghị chính sách 69
3.2.1.1 Tạo dựng môi trường pháp lý đáp ứng yêu cậu của cải cách
Doanh nghiệp nhà nước và xu hướng hội nhập 69
3.2.2.2 Đẩy mạnh cải cách trong lĩnh vực tài chính 70
3.2.2.3 Tạo lập và duy trì mối quan hệ chặt chẽ giữa chính phủ và giói
kinh doanh 71
Trang 53.2.2.4 Thực hiện những hô trợ đối với doanh nghiệp có trọng tâm
trọng điểm 71 3.2.2.5 Xử lý tốt mối quan hệ giữa cạnh tranh và độc quyền 72
3.2.2.6 Chất lượng nguồn nhân lực của các vị trí lãnh đạo 73
3.2.3 Giải pháp từ phía các tập đoàn kinh tế 74
3.2.3.1 Lựa chọn m ô hình phù hợp cho hoạt động của các tập đoàn
3.2.3.3
TÀI LIỆU THAM KHẢO 82
DANH MỤC BẢNG BIỂU V À HÌNH 84
Trang 6LỜI MỞ ĐẦU
TÍNH CẤP THIẾT CỦA Đ Ể TÀI
Việt nam đang trên con đường phát triển và hội nhập mạnh mẽ vào nền kinh tế thế giới Đứng trước ngưỡng cửa toàn cẩu hóa, các doanh nghiệp Việt Nam cấn phải chuẩn bị tâm lý sẩn sàng đón nhận sự cạnh tranh gay gắt tụ bên ngoài, và Chính phủ Việt Nam đã "đi trước đón đầu" thông qua việc thí điểm thành lập các Tập đoàn kinh tế trong các lĩnh vục trọng điểm của nền kinh tế với hy vọng rằng chúng sẽ là động lực thúc đẩy và tâng cường sức mạnh nền kinh tế Tuy nhiên, m ơ ước về một tập đoàn kinh tế thực thụ vẫn còn chưa được thực hiện bởi các tập đoàn kinh tế vẫn chưa làm "thỏa mãn" những yêu cầu và kỳ vọng của nước nhà Những bất cập đang dần dần được bộc lộ trong
cơ chế thị trường Đặc biệt hơn, trong giai đoạn hiện nay, khi nền kinh tế nước nhà đang lâm vào tình trạng khó khăn thì vai trò của các tập đoàn kinh tế đang một lần nữa được đưa ra xem xét
Nhiều ý kiến của các chuyên gia cho rằng, các tập đoàn kinh tế Việt nam đang được xây dựng theo kiểu của các Chaebol Hàn Quốc trong những thập kỷ trước Nhưng thực chất, để có thể nâng tẩm các tập đoàn kinh tế Việt Nam hiện nay để ngang với các Chaebol thì chúng ta cần làm nhiều hơn nữa, bời những thành công m à cấc Chaebol mang lại cho Hàn Quốc không phải các tập đoàn nào trên thế giói cũng làm được cho quốc gia mình Chính vì thế, các Chaebol xứng đáng là tấm gương để cho chúng ta học tập và mở ra một thời
đại mới cho các tập đoàn Việt Nam Do vậy, em đã chọn để tài " Hình thức tổ chức hoạt động của các tập đoàn kinh tê Hàn Quốc và bài học kinh nghiêm cho Việt Nam" vói hy vọng các tập đoàn kinh tế Việt nam sẽ lựa chọn cho
mình một hướng phát triển và hoạt đúng đán; Chính phủ sẽ có những tác động tích cực hơn nữa để các tập đoàn phát huy tốt nhất lợi thế cua mình thông qua bài học về cách thức tổ chức hoạt động tụ các Chaebol Hàn Quốc Đ ể rồi nền
Trang 7Việt Nam sẽ lại trỗi dậy, lại bước tiếp những bước đi vững chắc tới tương lai
MỤC ĐÍCH NGHIÊN cứu CỦA K H Ó A LUẬN
- Phân tích, nghiên cứu các khái niệm về tập đoàn kinh tế quá trình hình thành và vai trò của tập đoàn kinh tế nói chung
- Nghiên cứu hình thức hoạt động của các Chaebol Hàn Quốc, những yếu tố cấu thành đặc trưng trong hoạt động và những đánh giá
- Đánh giá các tập đoàn kinh tế Việt Nam thông qua các bài học từ các Chaebol Hàn Quốc, những mặt được và chưa được
- Từ đó đưa ra một số khuyến nghổ chính sách và giải pháp phát triển các tập đoàn kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới đây
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN cứu
* Đối tượng nghiên cứu:
- Các lý thuyết chung về tập đoàn kinh tế, hình thức tổ chức hoạt động cùa các Chaebol Hàn Quốc
- Tập đoàn kinh tế Việt Nam với những vấn để đáng nói
* Phạm vi nghiên cứu:
- Về không gian: Khóa luận nghiên cứu về các tập đoàn kinh tế trên thế giới: đặc điểm, phương thức hình thành, loại hình và vai trò của nó Trong đó đi sâu vào nghiên cứu hình thức tổ chức hoạt động của các Chaebol Hàn Quốc với việc áp dụng m ô hình 4 M (Management, Money, Machinery, Marketing)
- Về thời gian: Các Chaebol Hàn Quốc trong quá trình hình thành và phát triển từ những năm 1960 cho đến nay
P H Ư Ơ N G PHÁP NGHIÊN CỨU:
Trong quá trình nahièn cứu đề tài người viết đã sử dụng những phương pháp khác nhau bao gồm:
2
Trang 8- Người viết sử dụng phương pháp luận dựa trên cơ sờ duy vật biện chứng
và duy vật lịch sử; tức là những vấn đề lý luận và thực tiễn đều được xem xót trong điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể, trong mối tương quan tổng thể các vấn đề Đưa ra các dặn chứng lịch sử
- Phương pháp phân tích tổng hợp: Phân tích vấn đề dưới nhiều góc cạnh, sau đó tổng hợp và tìm ra những đặc điểm nồi bật, có tính bao trùm
- Phương pháp m ô tả đối tượng nghiên cứu: M ô tả một cách khái quát và cụ thể các đối tượng nghiên cứu
Bên cạnh đó, khóa luận còn sử dụng những phương pháp khác như: tư duy logic, so sánh
B Ố C Ụ C C Ủ A Đ Ể TÀI:
Ngoài Lời mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, khóa luận có bố cục gồm 3 phấn:
Chương ì: Một số lý luận cơ bản về Tập đoàn kinh tế
Chương l i : Hình thức tổ chức hoạt động của Tập đoàn kinh tế Hàn Quốc Chương IU: Bài học kinh nghiệm và một số giải pháp hoàn thiện Tập đoàn
kinh tế ờ Việt Nam
Trong thời gian nghiên cứu, do hạn chế về mạt thời gian và kiến thức, chắc chắn đề tài vặn còn nhiều hạn chế và thiếu sót Em rất mong nhận được
sự chỉ bảo, góp ý của thầy cô, bạn bè và những bạn đọc quan tâm để để tài được hoàn thiện hơn
Qua đây, em cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Hữu Khải, người đã tận tình hướng dặn, giúp đỡ em trong suốt quá trình hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này Bên cạnh đó, tôi cũng xin cảm ơn bạn bè, gia đình đã luôn ờ bên động viên, giúp đỡ tôi rất nhiều trong thời gian làm đề tài
Trang 9DANH SÁCH C Á C C H Ữ VIẾT TẮT
STT Chữ viết Tiếng Anh Tiếng việt
tát
Ì T Đ K T
2 DNNN
3 C T O
HCI
Corporate Technology
Operations
Heavy and Chemical
Industries
Tập đoàn kinh tê Doanh nghiệp nhà nước
Bộ phận quản lý công nghệ
Ngành công nghiệp nặng và hóa chất
K I E T Korean Institute of
Electronic and
Technology-IPO Initial Public Offer
Viện công nghệ điện tử Hàn Quốc
Phát hành lẩn đầu
10
12
13
O E C D Organization of Economic
Coopertation and
Development
O H C Operation Holding
Company-OPEC oa and Petrol Export
Organization
OTC Over The Counter
PCO Planing and Control
Operations
PHC Pure Hoilding Company
R&D Reseach and development
Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế
Công ty mẹ vịa quản lý vịa tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh
Tổ chức xuất khẩu dầu mỏ
Thị trường qua quầy( thị trường phi tập trung)
Bộ phận kế hoạch hóa và kiểm soát
Công ty mẹ thuần túy( chỉ nắm vốn và quản lý) Nghiên cứu và phát triển
4
Trang 10C H Ư Ơ N G ì MỘT SỐ LÝ LUẬN Cơ BẢN VỀ TẬP ĐOÀN KINH TÊ
1.1 Những ván đề về tập đoàn kinh tê
1.1.1 Các quan niệm về tập đoàn kinh tế trên thế giới hiện nay
Các quan niệm về tập đoàn kinh tế trên thế giói hiện nay rất đa dạng Ngay trong tên gọi tiếng anh của các tập đoàn kinh tế ở các nước, các khu vực
đã có sự khác nhau Ở một số nước tập đoàn kinh tế có tên gọi là Business group, Business alliance, ở Nhật Bản tập đoàn kinh tế có tên Keirestu, ở Trung Quốc là Tập đoàn doanh nghiệp
Tập đoàn kinh tế là một tổ hợp các doanh nghiệp gồm công ty mể, các công ty con và các doanh nghiệp liên kết khác Công ty mể là hạt nhân của tập đoàn kinh tế là đầu mối liên kết các doanh nghiệp thành viên, doanh nghiệp liên kết với nhau, nắm quyền kiểm soát, chi phối các quyết sách, chiến lược phát triển nhân sự, chi phối hoạt động của các thành viên Bản thân tập đoàn không có tư cách pháp nhân chỉ công ty mể, công ty con, các doanh nghiệp liên kết mới có tư cách pháp nhân Các tập đoàn có thể hoạt động trong một hay nhiều lĩnh vực khác nhau Các doanh nghiệp thành viên và các doanh nghiệp liên kết có quan hệ với nhau về vốn, đầu tư, tài chính, công nghệ, thông tin, đào tạo, nghiên cứu và các liên kết khác xuất phát từ lợi ích của cá doanh nghiệp tham gia liên kết
Quan điểm về tập đoàn kinh tế cũng thay đổi theo thời gian, chính trị và cách tiếp cận vấn đề của mỗi nước khác nhau
1.1.2 Các quan điểm về tập đoàn kinh tê tại Việt Nam
Tại Việt Nam, tập đoàn kinh tế xuất hiện chưa lâu, chính vì thế m à cái nhìn về nó còn khá mới mẻ Cũng như sự quan niệm khác nhau trên thế giới
về tập đoàn kinh tế, đinh nghĩa về tập đoàn kinh tế cũng gây ra nhiều tranh cãi tại Việt Nam
5
