bài 20. Tạo giống bằng công nghệ gen

hợp để chuyển gen từ tế bào này sang tế bào khác gen cần chuyển năng tự nhân đôi độc lập với hệ gen của tế bào Ví dụ : plasmit, virut, NST nhân tạo... + Plasmid là phân tử ADN nhỏ,

ë thùc vËt

ë chuét

Tiết 21- Bài 20 : TẠO GIỐNG BẰNG CÔNG

NGHỆ GEN

Nội dung

I- Công nghệ gen

1

I. CÔNG NGHỆ GEN

bào hoặc sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới

tổ hợp để chuyển gen từ tế bào này sang tế bào khác

+ ADN tái tổ hợp :

+ Thể truyền :

KỸ THUẬT CẤY GEN DÙNG PLASMIT LÀM THỂ TRUYỀN

Enzim cắt Restrictaza

I. CÔNG NGHỆ GEN

- Công nghệ gen :Là qui trình tạo ra những tế

bào hoặc sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có

thêm gen mới

hợp để chuyển gen từ tế bào này sang tế bào khác

gen cần chuyển

năng tự nhân đôi độc lập với hệ gen của tế bào

Ví dụ : plasmit, virut, NST nhân tạo

2 Các bước cần tiến hành trong kĩ̃ thuật chuyển gen:

Kĩ thuật cấy gen dùng plasmit làm thể truyền

như thế nào?

+ Plasmid là phân tử ADN nhỏ, dạng vịng nằm trong tế bào chất của nhiều lồi vi

khuẩn

+ Plastmit có khả năng nhân đơi độc lập với hệ gen của tế

bào

KỸ THUẬT CẤY GEN DÙNG PLASMIT LÀM THỂ TRUYỀN

Enzim cắt Restrictaza

2 Các bước cần tiến hành trong kĩ̃ thuật chuyển gen:

2 Các bước cần tiến hành trong kĩ ̃ thuật chuyển gen:

a) Tạo ADN tái tổ hợp.

- Tách chiết được thể truyền và gen cần chuyển ra khỏi tế

b) Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận.

- Có thể dùng muối CaCl 2 hoặc xung điện để làm giãn

màng sinh chất của tế bào, để phân tử ADN tái tổ hợp

dễ dàng đi qua màng.

c) Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp

- Chọn thể truyền có gen đánh dấu để phân biệt tế bào

nào nhận được ADN tái tổ hợp.

- Nhờ gen đánh dấu người ta biết được các tế bào có

ADN tái tổ hợp.

Muốn cho ADN tái tổ hợp xâm nhập

được vào tế bào nhận một cách dễ dàng thì ta cần phải làm gì ?

Làm thế nào để có thể nhận biết được

tế bào nào có chứa ADN tái tổ hợp ?

II ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN TRONG TẠO GIỐNG BIẾN ĐỔI GEN

1 Khái niệm sinh vật biến đổi gen

- Sinh vật biến đổi gen là sinh vật mà hệ gen của nó đã được con

người làm biến đổi cho phù hợp với lợi ích của mình

- Người ta có thể làm biến đổi hệ gen của một sinh vật theo 3 cách

sau:

+ Đưa thêm một gen lạ vào hệ gen

+ Làm biến đổi một gen có sẵn trong hệ gen

+ Loại bỏ hoặc làm bất hoạt một gen nào đó trong hệ gen.

Ví dụ: ở cà chua gen làm chín quả bị bất hoạt nên có thể vận

chuyển xa hoặc bảo quản lâu dài mà không bị hỏng.

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen

a) Tạo động vật chuyển gen

Phương pháp tạo động vật biến đổi gen

tử phát triển thành phôi.

cung con vật khác để mang thai và sinh đẻ bình thường.

Ví dụ chuyển gen phát sáng vào thân cây và chuột làm cho thân cây và thân chuột phát ra ánh sáng

ë thùc vËt

ë chuét thÝ nghiÖm

b) Tạo giống cây trồng biến đổi gen

- Tạo ra được nhiều cây trồng quý hiếm

Cây bông chuyển gen Bt kháng sâu bệnh ( bên phải ) và cây bông không

chuyển gen Bt mẫn cảm với sâu bệnh ( bên trái ) Chuyển gen trừ sâu từ vi khuẩn vào cây bông

Biến nạp gen và ứng dụng trong chọn giống ở thực vật

Một số thành tựu biến nạp gen ở Thực vật

Giống lúa đ ợc chuyển gen tổng hợp

-carotene (giống lúa vàng) Sau carotene (giống lúa vàng) Sau

quá trình tiêu hoá, -carotene (giống lúa vàng) Sau carotene đ ợc

chuyển hoá thành vitamin A

Khoảng 120 triệu trẻ em trên thế

giới bị các rối loạn do thiếu vitamin

A Giống lúa vàng mang lại niềm

hy vọng trong việc bảo vệ khoảng 1

đến 2 triệu bệnh nhân bị các rối

loạn do thiếu vitamin A

Gạo bình th ờng

Gạo hạt vàng

c) Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen

VD : Chuyển gen tổng hợp hoocmôn insulin của người vào vi khuẩn để VK sản sinh hoocmôn

làm thuốc chữa bệnh tiểu đường ở người

Câu 1: Enzim r estrictaza dùng trong kĩ

thuật chuyển gen có tác dụng gì?

A. Chuyển ADN tái tổ hợp vào TB nhận

B. Cắt và nối ADN của plasmit ở những

Câu 2: ADN tái tổ hợp gồm:

A ADN của thể truyền và gen cần chuyển

B ADN của thể truyền và ADN của tế bào nhận

C ADN của plasmid và gen cần chuyển

D ADN của virut và gen cần chuyển

A

Câu 3: vì sao cà chua biến đổi gen có thể được bảo quản lâu dài mà

không bị hỏng?

A.Vì có 1 gen trong hệ gen của chúng bị

biến đổi

B.Vì đưa 1 gen lạ vào hệ gen của chúng

C.Vì chúng có khả năng kháng virut

D.Vì gen làm chín quả bị bất hoạt

D

Câu 4:Ưu thế nổi bật của kĩ thuật chuyển gen so với các phương

pháp lai truyền thống là gì?

A.Dễ thực hiện, thao tác nhaanh, ít tốn thời gianB.Tổng hợp được các phân tử ADN lai giữa loài này và loài khác

C.Sản suất các sản phẩm sinh học trên qui mô

công nghiệp

D.Lai giữa các loài xa nhau trong hệ thống phân loại không giao phối được

B

Câu 5 : Khi chuyển một gen tổng hợp protein của người vào vi khuẩn E.coli, các nhà khoa học đã

làm được điều gì có lợi cho con người?

A. Sản xuất insulin với giá thành hạ, dùng

chữa bệnh tiểu đường cho con người

B. Protein hình thành sẽ làm giảm tác hại

của VK đối với người

C. Lợi dụng khả năng sinh sản nhanh của

VK để tạo lượng lớn prôtêin đáp ứng nhu cầu nhiều mặt của con người

D. Thuần hoá một chủng E.coli để nuôi cấy

vào hệ tiêu hoá người

C

Bài tập về nhà

1.Tóm tắt bệnh phêninkêto niệu ở người

bằng sơ đồ ( xem phần I bệnh di truyền

phân tử bài 20)

2.Xem lại phần cơ chế phát sinh thể lệch bội ( Bài 6: Đột biến số lượng NST ) và trình bày cơ chế phát sinh hội chứng Đao

3 Kể tên các loại bệnh ung thư mà em biết, nguyên nhân gây ra bệnh ung thư?