Ảnh hưởng cạnh tranh chiến lược Mỹ Trung tại Đông Nam Á đến độc lập dân tộc của các nước trong khu vực từ năm 2001 đến năm 2015 (tóm tắt)

Chính sự cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ - Trung tại ĐNA đã tạo ra nhiều ảnh hưởng tích cực lẫn tiêu cực đếm sự phát triển cũng như củng cố và giữ gìn độc lập dân tộc ĐLDT của các nước tro

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ HẢI YẾN

ẢNH HƯỞNG CẠNH TRANH CHIẾN LƯỚC MỸ - TRUNG

TẠI ĐÔNG NAM Á ĐẾN ĐỘC LẬP DÂN TỘC

CỦA CÁC NƯỚC TRONG KHU VỰC

TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2015

Chuyên ngành : Lịch sử Phong trào cộng sản,

công nhân quốc tế và giải phóng dân tộc

Mã số : 62.22.03.12

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ

HÀ NỘI – 2016

Công trình được hoàn thành tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Hoàng Giáp

Phản biện 1: ………

Phản biện 2:………

Phản biện 3:………

Luận án được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp Học viện,

họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Vào hồi……giờ…… ngày…….tháng …… năm 2016

Có thể tìm hiểu luận án tại Thư viện Quốc gia

và Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài luận án

Bước sang thế kỷ XXI, châu Á - Thái Bình Dương (CA-TBD)trong đó có khu vực Đông Nam Á (ĐNA) đang trở thành trung tâm phát triển của thế giới và đồng thời cũng là nơi cạnh tranh quyết liệt của các cường quốc, trong đó có Mỹ và Trung Quốc Sau sự kiện 11/9/2001, Mỹ đã điều chỉnh cơ bản chiến lược toàn cầu với mục tiêu hướng tới chống khủng bố và thực hiện vai trò lãnh đạo thế giới Đặc biệt đến thời Tổng thống B.Obama, Mỹ đã thực hiện chiến lược “xoay trục” từ châu Âu - Đại Tây Dương sang CA-TBD nhằm kiểm soát tốt hơn tầm ảnh hưởng ở khu vực sau một thời gian lơ là Về phíaTrung Quốc, sau gần 40 năm tiến hành cải cách đã nổi lên trở thành một cường quốc đe dọa ngôi vị bá chủ thế giới của Mỹ

ĐNA có vị trí quan trọng trong chiến lược của các cường quốc thế giới, trong đó có Mỹ và Trung Quốc.Trước tham vọng độc chiếm Biển Đông của Trung Quốc, Mỹ tăng cường sự hiện diện tại ĐNA Chính sự cạnh tranh chiến lược giữa

Mỹ - Trung tại ĐNA đã tạo ra nhiều ảnh hưởng tích cực lẫn tiêu cực đếm sự phát triển cũng như củng cố và giữ gìn độc lập dân tộc (ĐLDT) của các nước trong khu vực.Điều này đặt các quốc gia ĐNA, trong đó có Việt Nam trước những thách thức không nhỏ, buộc các nước này phải có chính sách đối ngoại khôn khéo, mềm dẻo

trong việc bảo vệ nền ĐLDT trong bối cảnh mới Vì vậy, nghiên cứu đề tài “Ảnh hưởngcạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tại Đông Nam Á đến độc lập dân tộc các nước trong khu vực từ năm 2001 đến năm 2015”có ý nghĩa khoa học và thực

tiễn sâu sắc trong việc bảo vệ và củng cố ĐLDTcủa các nước ĐNA

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mục đích nghiên cứu của luận án

Luận án phân tích và làm rõ ảnh hưởng cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tại ĐNA đến ĐLDT của các nước trong khu vực trong đó có Việt Nam từ năm 2001 đến năm 2015, đồng thời rút ra những nhận xét, đề xuất đối sách nhằm bảo vệ vững chắc ĐLDT và chủ quyền quốc gia của Việt Nam trước ảnh hưởng của cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tại ĐNA trong thời gian tới

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

Luận án tập trung giải quyết những nhiệm vụ chủ yếu sau:

- Làm rõ khái niệm cơ bản và khung lý thuyết; Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tại ĐNA hiện nay

-Làm rõ thực trạng cạnh tranh chiến lược của Mỹ - Trung tại ĐNAtừ năm

2001 đến năm 2015 và ảnh hưởng của nó đếnĐLDT các nước trong khu vực, trong

đó có Việt Nam

-Rút ra những nhận xétvà kinh nghiệm trong công cuộc bảo vệ và củng cố ĐLDT của các nước trong khu vực ĐNA vàđề xuất đối sách với Việt Nam trước ảnh hưởng cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

3.1 Đối tượng nghiên cứu: Luận án đi sâu phân tích những ảnh hưởng cạnh

tranh chiến lược của Mỹ - Trung tại ĐNA đến ĐLDT của các nước trong khu vực trong đó có Việt Nam

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Phạm vi nội dung: Luận án sẽ đi sâu phân tích cạnh tranh chiến lược của

Mỹ - Trung tại ĐNA trên một số lĩnh vực chủ yếu ảnh hưởng đến ĐLDT của các nước trong khu vực, trên cơ sở đó đó đề cập những chủ trương, đường lối của Việt Nam thời gian tới

- Phạm vi thời gian:đề tài được giới hạn từ năm 2001 đến năm 2015

- Phạm vi không gian: ĐLDT của các nước ĐNA, đặc biệt là các nước trong

ASEAN

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: Hệ thống các quan điểm và phương pháp luận của chủ nghĩa

Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; lý luận quan hệ quốc tế, lý thuyếtchủ nghĩa hiện thực; những quan điểm đường lối, chính sách đối ngoại, các chủ trương chính sách nêu trong cương lĩnh, văn kiện, nghị quyết của của Đảng và Nhà nước Việt Nam

- Phương pháp nghiên cứu: phương pháp lịch sử và logic kết hợpvới các phương

pháp phân tích địa chính trị, nghiên cứu tình huống, so sánh hệ thống, tổng hợp…

5.Đóng góp mới về khoa học của luận án

1 Làm rõ những khái niệm cơ bản và khung lý thuyết để triển khai và phân

tích các nội dung trong luận án như: khái niệm về “cạnh tranh chiến lược”, “độc lập dân tộc”; lý thuyết của Chủ nghĩa hiện thực và quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin về cạnh tranh chiến lược

2 Thông qua việc phân tích những nhân tố ảnh hưởng đến cạnh tranh chiến

lược Mỹ - Trung tại ĐNA trong 15 năm đầu thế kỷ XXI, luận án tóm lược lại những biến đổi của tình hình thế giới và khu vực CA-TBD trong đó có ĐNA sau Chiến tranh lạnh, đây là nhân tố đầu tiên ảnh hưởng đến sự cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tại ĐNA Ngoài ra, vấn đề cốt lõi ảnh hưởng đến cạnh tranh chiến lược giữa

Mỹ và Trung Quốc chính là vai trò của khu vực ĐNA trong lợi ích chiến lược cũng

như trong mối quan hệ phức tạp giữa hai nước này

3 Luận án chỉ ra những diễn biến cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tại Đông

Nam Á từ năm 2001 đến năm 2015 và ảnh hưởng của nó đến độc lập dân tộc của các nước trong khu vực

4.Luận án nêu lên những kinh nghiệm đối sách của các nước ĐNA trước ảnh

hưởng cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tại khu vực và đề xuất với Việt Nam trong việc đưa ra những giải pháp hợp lý để bảo vệ nền độc lập dân tộc trong bối cảnh mới

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

- Về lý luận: Góp phần làm rõ thêm về sự cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và

Trung Quốc trong giai đoạn hiện nay ở khu vực CA-TBD và những tác động đến quá trình củng cố ĐLDT của các nước ĐNA

-Về thực tiễn: góp phần gợi mở một số vấn đề thực tiễn trong viêc hoạch

định và triển khai các chính sách đối ngoại của Việt Nam trong bối cảnh hiện nay

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nghiên cứu và giảng dạy về lịch sử thế giới hiện đại, lịch sử phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, đồng thời có thể góp phần phục vụ cho công tác đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta hiện nay

7 Kết cấu của luận án:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận án được kết cấu thành 4 chương với 13 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐỀ TÀI

Các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án tập trung vào 3 hướng: thứ

nhất, ĐNA trong chiến lược của Mỹ và Trung Quốc; thứ hai, đề cập đến chiến lược

Mỹ và Trung Quốc tại ĐNA và ảnh hưởng của nó đến khu vực; thứ ba, đối sách

chung của một số nước ĐNA trước ảnh hưởng của sự cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung

1.1 CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐÔNG NAM Á TRONG CHIẾN LƯỢC CỦA MỸ VÀ TRUNG QUỐC

1.1.1 Các nghiên cứu trong nước

Các công trình đã tập trung xem xét ĐNA trong các vòng xoáy chiến lược tạo nên bởi xu thế toàn cầu hóa và sự thay đổi địa chính trị khu vực; những chuyển động phức tạp của ASEAN hiện nay Những cơ hội và thách thức đối với khu vực

và từng quốc gia, tiêu biểu như:cuốn sách “Biển Đông: Địa chính trị, lợi ích, chính

sách và hoạt động của các bên liên quan”do Đặng Đình Quý, Nguyễn Minh Ngọc

(chủ biên) (2013), Nxb Thế giới;bài “Châu Á - Thái Bình Dương trong chiến lược

của Mỹ và Trung Quốc” của Nguyễn Ngọc Ánh (2012), tạp chí Quan hệ Quốc

phòng, quý 4 và bài “Đông Nam Á trong lợi ích chiến lược của Mỹ và Trung Quốc”

của Lê Minh Trang, Trần Khánh (2014), tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á

1.1.2 Các nghiên cứu nước ngoài

Công trình của các nhà nghiên cứu đi sâu phân tích sự biến đổi của tình hình

an ninh khu vực ĐNA.Các tác giả đều nhận định ĐNA là trọng điểm bố trí chiến lược của Mỹ và Trung Quốc, cũng là nơi được các nước lớn bên ngoài khu vực quan tâm “chăm sóc” vì lợi ích của chính họ khiến tình hình nơi này thiếu ổn

định.Tiêu biểu như : Công trình “The New Global Polictics of the Asia - Pacific”

của tác giả Michael K.Connors, Resmy Davison, Jorn Dosch (2004), Ursinus

College; bài“Bàn cờ ĐNA và nước cờ đột phá Việt Nam” GS Cốc Nguyên Dương

(2013), báo mạng Hoàn Cầu, ngày 11/11

1.2 CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN ẢNH HƯỞNG CHIẾN LƯỢC MỸ - TRUNG TẠI ĐÔNG NAM Á

1.2.1 Các nghiên cứu trong nước

Đề cập đến mối quan hệ Mỹ và Trung Quốc trong giai đoạn hiện nay, các nghiên cứu cho rằngquan hệ Trung - Mỹ thể hiện rõ hai mặt vừa hợp tác, vừa cạnh

tranh, kiềm chế lẫn nhau.Tiêu biểu như các công trình:sách “Quan hệ Mỹ - Trung

hợp tác và cạnh tranh luận giải dưới góc độ cân bằng quyền lực”của tác giả Nguyễn

Thái Yên Hương (2011),Nxb Chính trị Quốc gia và sách “Quan hệ Mỹ - Trung

Quốc: thập nên đầu thế kỷ XXI” do tác giả Lê Khương Thùy (chủ biên) (2012), Nxb

Khoa học Xã hội học

Đề cập đến vấn đề chiến lược của Mỹ và Trung Quốc,các tác giả nghiên cứu

đã phân tích các giai đoạn chuyển biến và sự điều chỉnh chiến lược và quá trình triển khai của Mỹ và Trung Quốc sau chiến tranh lạnh trong đó có khu vực ĐNA.Tiêu

biểu là những cuốn sách“Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ở khu vực Đông

Nam Á trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI và tác động đến Việt Nam” của tác giả

Nguyễn Hoàng Giáp (chủ biên), (2013), Nxb Chính trị Quốc gia và đề tài khoa học

“Hợp tác và cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung ở Đông Nam Á và tác động của

chúng đối với khu vực và Việt Nam thời kỳ hậu chiến tranh lạnh (giai đoạn từ 1991 đến 2010)”của tác giả Trần Khánh (2014) Các nhà nghiên cứu cho rằng cạnh tranh

chiến lược Mỹ - Trung đã tạo cho các quốc gia ĐNA có cơ hội tiếp xúc nhiều nguồn vốn, nguồn đầu tư, tuy nhiêncũng đứng trước thách thức suy yếu liên kết nội khối của ASEAN, tăng thêm cuộc chạy đua vũ trang trong khu vực, ảnh hưởng đến ngoại giao song phương và đa phương

1.2.2 Các nghiên cứu nước ngoài

Các nghiên cứu nước ngoài cho rằng cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tác động đến phương thức tập hợp lực lượng không chỉ ở ĐNA mà cả ở khu vực CA - TBD, điều này tạo ra những tình huống không dễ xử lý đối với các nước trong khu

vực và làm gia tăng tính phức tạp trong quan hệ quốc tế như:sách“Chiến lược và

chính sách ngoại giao của Trung Quốc”của tác giả Sở Thụ Long, Kim Uy (2008),

Nxb Chính trị Quốc gia và các bài “The United States and China in East Asia:

Dynamics of A Volatile Volatile”và bài “The Strategic Situation and Prospects of China-U.S Relations” của tác giả Shi Yinhong (2007), tạp chí China and World

Affairs, No.2

1.3 CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỐI SÁCH CỦA CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á TRƯỚC ẢNH HƯỞNG CẠNH TRANH CHIẾN LƯỢC MỸ - TRUNG

1.3.1 Các nghiên cứu trong nước

Các nhà nghiên cứu đã đề xuất đối sách của các nước tại ĐNA trong chính sách ngoại giao trước cạnh tranh chiến lược của Mỹ và Trung Quốc, tiêu biểu như:

sách “Hợp tác liên kết ASEAN hiện nay và sự tham gia của Việt Nam” của Nguyễn

Hoàng Giáp, Nguyễn Hữu Cát và Nguyễn Thị Quế (2006), Nxb Chính trị Quốc gia

và bài“Tầm nhìn của Cộng đồng kinh tế ASEAN sau 2015 và một số vấn đề đặt ra”

của các tác giảNguyễn Huy Hoàng, Ngô Thảo Quỳnh (2015), tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á, số 4

Trong các công trình nghiên cứu như: Độc lập, tự chủ - định hướng và

nguyên tắc bất biến của đối ngoại Việt Nam” của Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh

(2014), tạp chí Nghiên cứu Quốc tế, số 3; bài“Sự sáng tạo trong đường lối đối

ngoại của Đảng ta thời kỳ đổi mới” của tác giả Nguyễn Tất Giáp (2015), tạp chí Lý

luận chính trị, số 2 và bài “Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trên lĩnh vực

bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia trong thời kỳ hội nhập quốc tế” của

tác Ngô Xuân Lịch (2015),tạp chí Cộng sản số 868, các nhà khoa học cho rằng chínhsự đổi mới tư duyđường lối đối ngoại, sự sáng tạo kết hợp một cách hiệu quả sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, đưa nước ta ngày càng chủ động và tích cực hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới

1.3.2 Các nghiên cứu nước ngoài

Các chuyên gia khẳng định hầu hết các nước ASEAN đều lựa chọn phương

án cùng quan hệ với Mỹ và Trung Quốc để phát triển đất nước tránh bị lệ thuộc vào bất kỳ cường quốc nào và cho rằng các nước ASEAN cần phải đoàn kết nhiều hơn

nữa,tiếp tục kiên trì thực hiện chính sách đối ngoại đa phương hóa, đa dạng hóatrước những hành động nguy hiểm của Trung Quốc ở Biển Đông Tiêu biểu hai

bài “The Effect of US - China’s Competition on Southeast Asian Countries”(2013), tạp chí Quan hệ Quốc phòng, quý 3và“China’s Rise and the Meaningful lesson to

East Asia” (2014), Thông tin những vấn đề lý luận, số 6của tác giả Takashi

Shiraishi

Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

Nhìn chung, các công trình khoa học chủ yếu đi sâu nghiên cứu những khía cạnh riêng biệt, làm rõ những vấn đề cụ thể trong quan hệ quốc tế Các khoa họcnước ngoàinghiên cứu về đề tài này có phần phong phú, đa dạng, có tính chất chuyên sâu, bài bản, hệ thống hơn Các công trình đã được công bốthường phân tích vấn đềdựa trên góc độ quan hệ quốc tế mà chưa có tác giả đứng trên góc độ ĐLDT để nghiên cứu Tuy nhiên, các công trình trênlà tài liệu quý báu, góp phần không nhỏ trong thành công của luận án

Những vấn đề chưa được giải quyết:

Thứ nhất, các tác giả đã chưa đi sâu trong vấn đề an ninh phi truyền thống

tác động đến ĐLDT của các nước trong khu vực

Thứ hai, các tác giả còn ít phân tích cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trungảnh

hưởng như thế nào đến quyền tự quyết của các quốc gia, dân tộc, đến sinh mệnh chính trị, sự phát triển đất nước trong khu vực

Những vấn đề tập trung lý giải và làm rõ thêm:

Một là, lý giải rõ nguyên nhân vì sao diễn ra sự điều chỉnh chiến lược của cả

Mỹ và Trung Quốc ở khu vực ĐNA gần đây

Hai là, cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tại ĐNA gồm những nội dung gì, có

ảnh hưởng như thế nào đối với công cuộc bảo vệ, củng cố chủ quyền quốc gia và nền ĐLDT của các nước trong khu vực

Ba là, luận án đưa ra được những nhận xét, kinh nghiệm, đối sách của các

nước ĐNA và đề xuất đối sách với Việt Nam trong bảo vệ ĐLDT trước ảnh hưởng

từ cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tại ĐNA hiện nay

Chương 2

NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG CẠNH TRANH CHIẾN LƯỢC MỸ - TRUNGTẠI ĐÔNG NAM Á TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2015

2.1 MỘT SỐ QUAN NIỆM VỀ CẠNH TRANH CHIẾN LƯỢC VÀ ĐỘC LẬP DÂN TỘC

2.1.1 Khái niệm cạnh tranh chiến lược

Cạnh tranh chiến lược là sự ganh đua, đấu tranh của một nước hoặc liên minh các nước với đối thủ của mình về phương châm, phương cách, chính sách và mưu lược được hoạch địnhtrong một khoảng thời gian nhất định, nhằm thực hiện các mục tiêu đã

đề ra để giành phần hơn, phần thắng về vị thế, quyền lực, sự ảnh hưởng hay lợi ích trên toàn phương diện

Cạnh tranh giữa các nước lớn hiện nay chi phối và làm phức tạp hơn các mối quan hệ, tạo ra những thay đổi trong hợp tác giữa các nước, nhất là các cường quốc Điều này đã làm tăng tính phụ thuộc giữa các nước vào nhau nhiều hơn, kéo theo việc

ra những biến chuyển địa chính trị, địa kinh tế và tác động trực tiếp đến lợi ích của các nước khác

Ảnh hưởng cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung có thể dẫn đến xung đột giữa hai nước và ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình bảo vệ nền ĐLDT của các nước đang phát triển; đến quyền tối cao trong việc định đoạt các vấn đề trong nước và quyền được bình đẳng trong quan hệ quốc tế, cũng như quyền tự quyết định các vấn

đề đối ngoại của quốc gia dân tộc… của các nước, các khu vực và toàn thế giới

2.1.2.Khái niệm về độc lập dân tộc

Độc lập dân tộc là cái đích trực tiếp của công cuộc giải phóng dân tộc khỏi ách áp bức, đô hộ và xâm lược từ bên ngoài để khẳng định quyền làm chủ đất nước

và quyền phát triển của dân tộc, là sự thống nhất lãnh thổ và chủ quyền quốc gia,

là sự độc lập và tự chủ trong mối quan hệ với các quốc gia dân tộc khác với cộng đồng quốc tế, là ấm no, tự do, hạnh phúc của nhân dân

Hiện nay, hầu hết là các nước đang phát triển giành được độc lập về chính trị, nhưng về kinh tế, văn hóa, khoa học - kỹ thuật ít nhiều còn phụ thuộc vào các

nước phát triển Thông qua chính sách đầu tư, hỗ trợ, viện trợ về kinh tế các nước lớn thường ra giá, mặc cả các điều kiện về chính trị, dùng kinh tế để đổi lấy chính trị tạo ra nguy cơ xâm phạm đến ĐLDT, chủ quyền và an ninh quốc gia

2.1.3 Lý thuyết của Chủ nghĩa Hiện thực về cạnh tranh giữa các nước lớn

Nội dung chính của Chủ nghĩa Hiện thực là: lợi ích là yếu tố căn bản trong quan

hệ quốc tế và được đảm bảo bằng quyền lực Quan hệ quốc tế được mô tả như một cuộc cạnh tranh giành quyền lực giữa các nước theo đuổi lợi ích quốc gia, xung đột là bản chất của quan hệ quốc tế.Các nước lớn luôn tìm mọi cách làm thay đổi cục diện thế giới đồng thời tác động, gây ảnh hưởng tới các nước đang phát triển, các nước nhỏ hơn mình, hi sinh quyền lợi của các nước nhỏ để thỏa mãn quyền lợi của các nước lớn

2.1.4 Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về cạnh tranh chiến lược

Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về cạnh tranh chủ yếu dựa trên sự vận động của đấu tranh giai cấp, sự mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, mâu thuẫn giữa cơ sở hạ tầng với kiến thức thượng tầng Xã hội quốc tế là một hệ thống thế giới, trong đó xung đột quốc tế, hợp tác quốc tế, cục diện thế giới v.v cơ bản được

giải quyết bởi quan hệ giữa hai giai cấp với nhau

2.2 NHÂN TỐ QUỐC TẾ VÀ KHU VỰC CHÂU Á - THÁI BÌNH DƯƠNG

2.2.1.Những biến đổi của tình hình thế giới sau Chiến tranh lạnh

Thế giới đang quá độ sang trật tự thế giới mới, trật tự đa cực Vị thế lãnh đạo của Mỹ đang bị lung lay và gặp nhiều thách thức Hiện nay, cùng với một số nước lớn khác, Mỹ và Trung Quốc có vai trò quan trọng trong việc tác động đến bối cảnh, đến ĐLDT, hòa bình và ổn định của mỗi quốc gia, khu vực

Hòa bình, hợp tác và phát triển là xu thế lớn; nhưng chiến tranh cục bộ, xung đột và chạy đua vũ trang, xung đột sắc tộc, tôn giáo, hoạt động can thiệp, lật đổ, khủng bố, tranh chấp lãnh thổ, biển đảo, tài nguyên và cạnh tranh kinh tế vẫn diễn ra gay gắt Các vấn đề toàn cầu, an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống diễn biến ngày càng phức tạp Các nước lớn vừa hợp tác, thỏa hiệp, vừa cạnh tranh gay

gắt, chi phối và làm phức tạp hơn các quan hệ quốc tế

2.2.2.Tình hình khu vực châu Á - Thái Bình Dương

Hiện nay, CA-TBD trong đó có ĐNA đang là khu vực kinh tế phát triển và được xem là “điểm sáng” của nền kinh tế toàn cầu, có vị trí địa chính trị quan trọng của các cường quốc trong thế kỷ XXI

Đặc tính nổi bật của ĐNA là chế độ chính trị hết sức đa dạng; trình độ phát triển không đồng đều; đa dân tộc, đa tôn giáo, có nền văn hóa “đoàn kết, thống nhất

trong đa dạng

Quá trình đấu tranh bảo vệ và củng cố ĐLDT của khu vực ĐNAdiễn ra sôi động dưới nhiều hình thức, nội dung phong phú, đa dạng.ASEAN từ một Hiệp hội của những nước nghèo và chậm phát triển, hiện nay, Cộng đồng ASEAN đã vươn lên với nhiều thành tích đáng nể, có nền kinh tế đứng thứ bảy của thế giới

2.3 ĐÔNG NAM Á TRONG LỢI ÍCH CHIẾN LƯỢC CỦA MỸ VÀ TRUNG QUỐC

2.3.1.Đông Nam Á trong lợi ích chiến lược củaMỹ

Về địa chính trị, chiến lược, là khu vực năng động nhất, một trung tâm chính

của quyền lực toàn cầu và là trọng tâm trong chiến lược “tái cân bằng” trong nhiệm kỳ

2 của Tổng thống B.Obama.Về chiến lược an ninh - quân sự, Biển Đông là một mắt

xích trọng yếu trong hệ thống quân sự ven biển của Mỹ ở châu Á, là nơi hỗ trợ đắc lực cho việc duy trì “vành đai sắt” khống chế Trung Quốc ở phía Đông, đảm bảo nguyên trạng cho Đài Loan cũng như củng cố quan hệ đồng minh chiến lược của

Mỹ ở khu vực.Về kinh tế - thương mại, là một thị trường đầu tư lớn, nơi tiêu thụ

hàng hóa công nghiệp chế tác, mang lại lợi nhuận cao cho Mỹ Các nước ĐNA có nguồn nhân lực dồi dào, sức lao động rẻ, mang lại lợi nhuận cao cho các nhà đầu tư

và có lợi cho người tiêu dùng Mỹ với chất lượng sản phẩm đảm bảo, giá rẻ Ngoài

ra, cơ cấu kinh tế Mỹ và các nước ĐNA có khả năng hỗ trợ, bổ sung cho nhau, mang

lại lợi ích cho cả hai phía.Về văn hóa - giáo dục, ĐNA nằm trong chiến lược quảng

bá giá trị của Mỹ

2.3.2 Đông Nam Á trong lợi ích chiến lược của Trung Quốc

Về địa chính trị, chiến lược,là một mắt xích quan trọng cho chiến lược tiến ra

thế giới và xuống châu Đại Dương; là cửa ngõ duy nhất để Trung Quốc mở rộng