Muốn học sinh tiểu học học tốt môn Toán thì mỗi giáo viên không chỉ là ngời truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu có sẵn một cách dập khuôn, máy móc, làm cho học sinh học tập một cách
Trang 1S¸ng kiÕn kinh nghiÖm
§Ò tµi:
“Tæ chøc mét sè trß ch¬i to¸n häc líp 2
nh»m g©y høng thó häc tËp cho häc sinh"
LÜnh vùc/M«n: To¸n
N¨m häc: 2015-2016
Mã SKKN
Trang 2Mục lục
Phần thứ nhất: Mở đầu .1
I Lý do chọn đề tài 1
II Mục đích nghiên cứu 2
III Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứ 2
Phần thứ hai: Nội dung 3
I Cơ sở lý luận 3
1 Vị trí môn Toán ở tiểu học 3
2 Đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học 3
3 Tác dụng của trò chơi toán học 4
4 Ưu điểm, nhợc điểm của trò chơi toán học 5
5 Các bớc tổ chức trò chơi 5
II Một số trò chơi và cách tiến hành 6
1 Trò chơi về tính toán các số trong phạm vi 100 6
2 Trò chơi về tập số, cấu tạo số, so sánh số trong phạm vi 1000 8
3 Trò chơi về đại lợng và hình học 10
Phần thứ ba: Kết luận 12
Trang 3Phần thứ nhất
mở đầu
I Lý do chọn đề tài.
Trong chơng trình giáo dục tiểu học hiện nay, môn toán cùng với các môn học khác trong trờng tiểu học có vai trò quan trọng góp phần đào tạo nên những con ngời phát triển toàn diện
Toán học là môn học tự nhiên có tính lôgic và chính xác cao, nó là chìa khoá mở ra sự phát triển của các bộ môn khoa học khác
Muốn học sinh tiểu học học tốt môn Toán thì mỗi giáo viên không chỉ
là ngời truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu có sẵn một cách dập khuôn, máy móc, làm cho học sinh học tập một cách thụ động Nếu chỉ giảng dạy nh vậy thì việc họct ập của học sinh sẽ đơn điệu, tẻ nhạt và kết quả học tập sẽ không cao Nó sẽ là một trong những nguyên nhân cản trở việc đào tạo các em thành những con ngời năng động, tự tin, sẵn sàng thích ứng với những đổi mới diễn ra hàng ngày
Yêu cầu của giáo dục hiện nay là đổi mới phơng pháp giảng dạy Dạy học môn toán ở bậc tiểu học theo hớng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Vì vậy ngời giáo viên phải gây đợc hứng thú học tập cho các
em bằng cách lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập Trò chơi học tập là một hoạt động mà các em hứng thú nhất Các trò chơi có nội dung toán học lí thú và bổ ích phù hợp với việc nhận thức của các em Thông qua các trò chơi, các em lĩnh hội đợc những tri thức toán học 1 cách dễ dàng Khi chúng ta đa ra đợc các trò chơi toán học một cách thờng xuyên, khoa học thì chắc chắn chất lợng dạy học môn toán sẽ ngày một nâng cao Thực tế cho thấy, học sinh tiểu học, đặc biệt là học sinh lớp 2 rất thích tham gia vào các trò chơi Trò chơi-bất kể đợc tổ chức theo hình thức nào cũng gây đợc niềm hứng thú say mê của các em trong giờ học Trò chơi trong giờ học toán của học sinh lớp 2 có một vai trò vô cùng to lớn, nó giúp cho việc phục hồi sự tập trung, chú ý của học sinh một cách mau chóng Ngoài ra qua việc thực hiện mục đích học tập của trò chơi, học sinh đợc thực hành, luyện tập nhằm củng
cố, vận dụng linh hoạt các tri thức, kĩ năng đã học cùng với kinh nghiệm sống của mình Trong trò chơi, giáo viên cũng dễ dàng nhận thấy các em còn va vấp, sai sót ở đâu, từ đó có biện pháp bổ sung, điều chỉnh kịp thời
Chính vì lí do trên mà tôi chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Tổ chức một số trò chơi toán học lớp 2 nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh".
II Mục đích nghiên cứu:
Trang 4- Góp phần đổi mới phơng pháp dạy học môn Toán tiểu học Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh
- Tăng cờng hoạt động cá thể, phối hợp với hoạt động giao lu Hình thành và rèn luyện khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn
- Góp phần gây hứng thú học môn toán cho học sinh
- Giúp học sinh củng cố, khắc sâu kiến thức
III nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu.
1 Nhiệm vụ:
- Tìm hiểu các trò chơi học tập toán 2
- Tìm hiểu các tài liệu trò chơi toán 2
2 Phạm vi nghiên cứu.
- Đối tợng học sinh lớp
- Tài liệu sách giáo khoa, sách giáo viên toán 2, sách trò chơi toán học nói chung
3 Phơng pháp nghiên cứu.
a) Nghiên cứu tài liệu.
- Đọc tài liệu sách báo, tạp chí giáo dục, các loại sách tham khảo
- Đọc sách giáo khoa, sách giáo viên
b) Nghiên cứu thực tế.
- Dự giờ, trao đổi với đồng nghiệp
- Tổng kết, rút kinh nghiệm trong qúa trình dạy học
- Tổ chức và tiến hành thực nghiệm s phạm (soạn giáo án, giảng dạy)
Trang 5phần thứ hai nội dung
I Cơ sở lí luận.
1 Vị trí môn toán ở trờng tiểu học.
- Bậc tiểu học là bậc học quan trọng góp phần đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh Môn toán cũng nh các môn học khác, cung cấp những tri thức khoa học ban đầu, những nhận thức về thế giới xung quanh nhằm phát triển năng lực nhận thức, hoạt động t duy bồi dỡng tình cảm đạo đức tốt đẹp của con ngời
Môn Toán ở trờng tiểu học là một môn độc lập, chiếm phần lớn thời gian trong chơng trình học (5 tiết/tuần)
Nó là bộ môn khoa học nghiên cứu có hệ thống, phù hợp với hoạt động nhận thức tự nhiên của con ngời
Môn Toán có khả năng giáo dục rất lớn trong việc rèn luyện phơng pháp suy nghĩ, phơng pháp suy luận logic, thao tác t duy cần thiết để con ngời phát triển toàn diện, hình thành nhân cách tốt đẹp cho con ngời trong lao động thời đại mới
2 Đặc điểm tâm lí học sinh tiểu học.
- ở lứa tuổi học sinh tiểu học, đặc biệt học sinh đầu cấp Học sinh rất nhanh hiểu bài nhng cũng dễ quên ngay vì vậy giáo viên phải tạo ra hình thức học tập phong phú và phải thờng xuyên luyện tập
- Học sinh tiểu học rất dễ xúc động và thích tiếp xúc với một sự vật, hiện tợng nào đó, nhất là những hình ảnh gây cảm xúc mạnh
- Trẻ hiếu động, ham hiểu biết cái mới nên dễ gây cảm xúc mới xong các em chóng chán Do vậy, trong việc dạy học giáo viên phải sử dụng nhiều phơng pháp, hình thức tổ chức dạy học, sử dụng các trò chơi xen kẽ để củng
cố, khắc sâu kiến thức
3 Tác dụng của trò chơi toán học.
- Trò chơi học tập là trò chơi mà luật của nó bao gồm các qui tắc gắn với kĩ năng có đợc trong hoạt động học tập, gắn với nội dung bài học, giúp học sinh khai thác vốn kinh nghiệm của bản thân để chơi
Trang 6Thông qua các trò chơi học sinh đợc vận dụng các kiến thức kĩ năng đã học vào các tình huống của trò chơi Do đó học sinh đợc thực hành, luyện tập, củng cố, mở rộng kiến thức, kĩ năng đã học Nh vậy, trong trò chơi học tập, các kiến thức môn toán đợc đa vào trò chơi
Chơi là một nhu cầu cần thiết với học sinh tiểu học Có thể nói, nó quan trọng nh ăn, ngủ, học tập trong đời sống các em Chính vì vậy các em luôn tìm mọi cách và tranh thủ thời gian trong mọi điều kiện để chơi Để chơi, các em
sẽ tham gia hết sức tự giác và chủ động Khi chơi, các em biểu lộ tình cảm rất
rõ ràng nh vui khi thắng và buồn khi thất bại Vui mừng khi thấy các bạn trong nhóm làm tốt nhiệm vụ, bản thân các em cảm thấy có lỗi khi không hoàn thành nhiệm vụ Vì tập thể, mà các em khắc phục khó khăn, phấn đấu hết khả năng để mang lại thắng lợi cho tổ, nhóm Đây chính là đặc tính thi đua rất cao của các trò chơi Vì vậy khi đã tham gia trò chơi, học sinh thờng vận dụng hết khả năng về sức lực, tập trung và sự chú ý, trí thông minh và sự sáng tạo của mình
Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức học tập của học sinh, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự giác, tích cực Giúp học sinh rèn luyện, củng cố kiến thức, đồng thời phát triển vốn kinh nghiệm đợc tích luỹ qua trò chơi
Trò chơi học tập rèn luyện kĩ năng kĩ xảo, thúc đảy hoạt động trí tuệ, nhờ sử dụng trò chơi học tập mà quá trình dạy học trở thành một hoạt động vui và hấp dẫn hơn, cơ hội học tập đợc đa dạng hơn
Trò chơi không chỉ là phơng tiện dạy học mà còn là phơng pháp giáo dục.
4 Ưu điểm và nhợc điểm của trò chơi:
a Ưu điểm:
- Trò chơi học tập là hình thức học tập hấp dẫn học sinh, do đó duy trì tốt hơn sự chú ý của các em với môn học
- Trò chơi làm thay đổi hình thức học tập chỉ bằng hoạt động trí tuệ do
đó giảm tính chất căng thẳng của giờ học
- Trò chơi có nhiều học sinh tham gia sẽ tạo cơ hội rèn luyện kĩ năng học tập hợp tác cho học sinh
b Nhợc điểm:
- Khó củng cố kiến thức, kĩ năng một cách có hệ thống
Trang 7- Học sinh dễ sa đà vào việc chơi mà ít chú ý đến tính chất học tập của các trò chơi
5 Các bớc tổ chức trò chơi.
a Chuẩn bị.
- Xác định mục đích trò chơi (củng cố tri thức, phát triển kĩ năng, hình thành óc sáng tạo, luyện tính thật thà, nhanh nhẹn)
- Lựa chọn trò chơi phù hợp
- Chuẩn bị dụng cụ để chơi
- Xác định số lợng ngời chơi
b Các bớc tiến hành.
Bớc 1: Giới thiệu tên trò chơi
Bớc 2: Giới thiệu luật chơi
Bớc 3: Tiến hành chơi
Bớc 4: Nhận xét đánh giá kết quả chơi
6 Một số lu ý khi tổ chức trò chơi.
Lựa chọn, thiết kế trò chơi cần đảm bảo những yêu cầu:
- Mục đích trò chơi phải thể hiện mục tiêu của bài học
- Hình thức đa dạng giúp học sinh đợc thay đổi các hoạt động học tập trên lớp, giúp học sinh phối hợp đợc các hoạt động trí tuệ với các hoạt động vận động
- Luật chơi cần đơn giản, để học sinh dễ nhớ, dễ thực hiện Cần đa ra các cách chơi có nhiều học sinh đợc tham gia để tăng cờng khả năng hợp tác
- Các dụng cụ chơi cần đơn giản, dễ làm, dễ tìm kiếm tại chỗ (hình vẽ sẵn, bút màu, que tính, thẻ íăc nghiệm,…)
- Tổ chức vào thời gian thích hợp của bài học để vừa làm cho học sinh hứng thú học tập vừa hớng cho học sinh tiếp thu tập trung vào các nội dung khác của bài học một cách có hiệu quả Qua thực tế giảng dạy chúng tôi đã tổ chức một số trò chơi trong dạy học toán lớp 2 nh sau:
II Một số trò chơi và cách tiến hành:
1 Trò chơi về tính toán các số phạm vi 100.
Trang 8* Trò chơi 1: Đoàn kết.
Mục đích: Rèn luyện kĩ năng tính nhẩm các phép tính cộng trừ nhân chia trong bảng- thời gian (5’)
Cách chơi: Giáo viên hô: Đoàn kết, đoàn kết!
Học sinh: Kết mấy, kết mấy?
Giáo viên: kết 3x2, hoặc 14-8, 6+7, 25:5;…
- Học sinh nhẩm nhanh kết quả và kết thành nhóm theo yêu cầu
- Giáo viên kiểm tra kết quả, nhóm nào kết đúng, nhanh đợc tuyên
d-ơng
* Trò chơi này áp dụng khi học sinh học các bảng cộng, trừ, nhân, chia Giúp học sinh nhanh nhớ, phản ứng nhanh, mạnh dạn, sôi nổi hơn Đối với những học sinh nhút nhát, bắt học sinh đó phải hoạt động
* Trò chơi 2: Điền các số vào ô trống.
Mục đích: Luyện tập các phép tính cộng trừ các số có hai chữ số
Chuẩn bị: Giáo viên viết sẵn lên bảng đen bốn bảng ô vuông, mỗi bảng
có 9 ô vuông, nằm trên 3 dòng và 3 cột, trong mỗi bảng có ghi sẵn 3 số nh sau:
+ Cách chơi:
- Các tổ cùng chơi dới sự điều khiển của giáo viên Mỗi tổ cử ra một đội
4 em, mỗi em trong đội phân công nhau ghi trên một tờ giấy một trong 4 bảng
ô vuông trên
- Yêu cầu của trò chơi là phải điền vào ô trống của mỗi bảng sao cho những số thích hợp sao cho đối với:
Bảng a: Tổng các số của mỗi hàng (dọc, ngang, chéo) bằng 24
Bảng b: Tổng các số của mỗi hàng (dọc, ngang, chéo) bằng 27
Bảng c: Tổng các số của mỗi hàng (dọc, ngang, chéo) bằng 45
Bảng d: Tổng các số của mỗi hàng (dọc, ngang, chéo) bằng 60
Trang 9Sau khi học sinh các tổ ghi xong các bảng, giáo viên qui định thời gian
để học sinh điền số vào bảng theo yêu cầu đã đề ra (3 phút chẳng hạn) Hết giờ, mọi ngời nộp các kết quả tính toán cho giáo viên GV chấm, cho điểm
* Trò chơi 3: Làm tính nối tiếp.
Mục đích: Rèn kĩ năng làm 4 phép tính cộng, trừ, nhân, chia
Chuẩn bị: Giáo viên vẽ lên bảng hai “lu đồ” sau:
3
- Hai đội chơi, mỗi đội 5 bạn Khi giáo viên ra hiệu lệnh “bắt đầu chơi” thì em đầu tiên chạy lên điền số vào hình tròn (ô trống) thứ 2, rồi quay lại trao phấn cho em tiếp theo Em này chạy lên điền số vào hình tròn (ô trống) thứ 3…
Cứ tiếp tục nh vậy, em cuối cùng lên điền số vào hình tròn (ô trống) thứ
6 Đội nào lăn đúng, nhanh sẽ thắng cuộc
2 Trò chơi về lập số, cấu tạo số và so sánh số trong phạm vi 1000.
* Trò chơi 1: Lập số và so sánh số.
Mục đích: Củng cố về hàng đơn vị, chục, trăm, luyện tập so sánh các số
có ba chữ số
Chuẩn bị:
Ba xúc xắc có ghi các chữ số từ 0 đến 9 các chữ số 1, 2, 3…7,8 đợc ghi
2 lần, các chữ số 0 và 9 chỉ ghi 1 lần cho đủ 18 mặt
- 1 ống để gieo xúc xắc
- Giấy bút ghi kết quả
Cách chơi:
Hai đội (hoặc 2 ngời) chơi mỗi đội 5 ngời (hoặc hai ngời chơi 5 ván) Ngời của hai đội ghép thành từng cặp lên lần lợt gieo 3 xúc xắc đợc 3 chữ số, lập các số tạo nên bởi 3 chữ số đó (mỗi chữ số dùng 1 lần) Sau đó
3
x7
3
: 5
3
-9
Trang 10xem ai tạo đợc số lớn nhất (hoặc bé nhất) thì thắng cuộc Sau 3 (hoặc 5) lần,
đội nào thắng nhiều hơn thì thắng cuộc
Ví dụ: So sánh xem ai đợc số lớn nhất
Ngời của đội A gieo đợc 0,4,5
Ngời của đội B gieo đợc 5,2,1
Vậy: Các số của đội A là 540, 504, 405, 450, 054 (loại), 045 (loại) Các số của đội B là: 521, 512, 251, 215, 125, 152
So sánh 540 > 521
Vậy đội A thắng
* Trò chơi 2: Rung chuông vàng (phần mềm trò chơi của Đ/c Hằng
khối 4 đờng Khơng Mai)
Mục đích: Củng cố cách đọc, viết, cấu tạo số có 3 chữ số, bài Các số tròn chục từ 110 đến 200
+ Chuẩn bị: 5 câu hỏi theo nội dung bài và các phơng án trả lời
- Thẻ trắc nghiệm 3 phơng án lựa chọn a, b, c
- Câu hỏi 1: Số tròn chục nhỏ hơn 120 là:
- Câu hỏi 2: Số tròn chục lớn hơn 140 là:
- Câu hỏi 3: Số lớn hơn 170 và nhỏ hơn 190 là:
- Câu hỏi 4: Số tròn chục nhỏ hơn 200 là:
- Câu hỏi 5: Số gồm 18 chục là số
Cách chơi:
- Giáo viên lần lợt từng câu hỏi Học sinh cả lớp (mỗi học sinh một bộ thẻ) sẽ giơ thẻ lựa chọn phơng án của mình Giáo viên chốt kết quả đúng Hết
5 câu hỏi, bạn nào trả lời đúng cả 5 câu thì thắng cuộc
3 Trò chơi về Đại lợng, hình học.
Trang 11* Trò chơi 1: Ghép thành số đo.
Mục đích: Rèn kĩ năng ớc lợng số đo độ dài
Chuẩn bị: Hai bộ thẻ, mỗi bộ có 10 tấm thẻ ghi: chẳng hạn nh:
a) 5 tấm thẻ ghi km, m, dm, cm, mm
b) 5 tấm thẻ ghi:
- Mỗi giờ ô tô đi đợc 50……
- Ngôi nhà mới xây cao 10…
- Gang tay của ba dài 21……
- Chiều dày thớc nhựa bẹt là 2
- Ghế tựa cao 8
Cách chơi: Hai đội, mỗi đội 10 học sinh thi với nhau:
- Giáo viên phát cho mỗi đội viên của mình 1 thẻ Các bạn trong mỗi
đội phải tìm cách ghép mỗi thẻ loại cả với một thẻ loại b tơng ứng để đợc một
số đo độ dài hợp lí Chẳng hạn:
Mỗi giờ ô tô đi đợc 50km
Ngôi nhà mới xây cao 10m
Gang tay của ba dài 21cm
Chiều dày thớc nhựa bẹt là 2mm
Ghế tựa cao 8dm
- Đội nào ghép đúng, nhanh hơn là thắng cuộc
* Trò chơi 2: Cầm tay nhau học hình học.
Mục đích: Rèn kĩ năng nhận dạng hình và các quan hệ hình học
- Chuẩn bị: Sân chơi
Cách chơi:
Hai tổ, mỗi tổ 10 ngời cùng chơi
Giáo viên gọi tên một hình (hoặc nêu một quan hệ hình học) nào đó, chẳng hạn:
- Hình tứ giác hình chữ nhật, hình tròn…
- Đờng thẳng
Trang 12- Ba điểm thẳng hàng
- Ba điểm không thẳng hàng
- Hai đờng thẳng cắt nhau
* Mỗi tổ phải cân nhắc xem nên chọn bao nhiêu ngời là đủ để xếp hình Sau đó ngời này nắm tay ngời kia tạo thành hình (hoặc quan hệ) mà giáo viên nêu
- Tổ nào xếp nhanh đúng, đẹp thì thắng cuộc
Sau một thời gian ỏp dụng, lớp 2B đó thu được kết quả như sau:
Sĩ số: 53 học sinh
Chưa
hoàn
thành
Hoàn thành
Hoàn thành tốt
Chưa hoàn thành
Hoàn thành
Hoàn thành tốt
Trang 13phần thứ ba Kết luận
Trò chơi học tập là một loại hình hoạt động vui chơi có nhiều tác dụng trong các giờ học của học sinh tiểu học Trò chơi học tập tạo không khí vui
t-ơi, hồn nhiên, sinh động trong giờ học, kích thích trí tởng tợng, tò mò, ham hiểu biết ở trẻ
Tổ chức trò chơi học tập không chỉ làm cho các em hứng thú hơn trong học tập mà còn giúp các em tự tin, có đợc cơ hội tự khẳng định mình và tự
đánh giá nhau trong học tập
Việc tổ chức trò chơi trong giờ học toán là vô cùng cần thiết song không nên quá lạm dụng phơng pháp này Mỗi giờ học chỉ nên tổ chức 1 đến
2 trò chơi khoảng 5 đến 7 phút Do vậy giáo viên cần có khả năng tổ chức h-ớng dẫn các em thực hiện trò chơi thật hợp lí, phát huy đợc tối đa vai trò của học sinh
Khi tổ chức trò chơi cần dựa vào nội dung bài học, điều kiện cơ sở vật chất của trờng, thời gian trong từng tiết mà lựa chọn, thiết kế, tổ chức cho phù hợp Để tổ chức trò chơi có hiệu quả mỗi ngời giáo viên phải có kế hoạch chuẩn bị chu đáo cho mỗi trò chơi
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ của tôi về việc tổ chức trò chơi vào giờ học toán nhằm nâng cao hiệu quả dạy học môn toán lớp Do điều kiện thời gian, trình độ còn hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận đợc sự nhận xét, góp ý của đồng nghiệp để đề tài đợc hoàn thiện hơn
Hà Nội, ngày 12 tháng 3 năm 2016 Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh nghiệm
do mình viết không sao chép nội dung
của ngời khác.