BÁO CÁO THỰC TẬP: ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN ĐỀ ÁN XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI XÃ LÊ LỢI – THỊ XÃ CHÍ LINH – TỈNH HẢI DƯƠNG

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN DANH MỤC VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH ẢNH MỞ ĐẦU 1 1.Tính cấp thiết của chuyên đề 1 2. Mục tiêu nghiên cứu 3 2.1 Mục tiêu chung 3 2.2 Mục tiêu cụ thể 3 3. Yêu cầu 3 4. Ý nghĩa 4 4.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu 4 4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn 4 CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU 5 1.Cơ sở lý luận 5 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản 5 1.1.2. Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới 6 1.1.3. Vai trò của xây dựng nông thôn mới 7 1.1.4. Nội dung xây dựng nông thôn mới 9 1.1.5. Đặc trưng của nông thôn mới 10 1.1.6. Mục tiêu xây dựng nông thôn mới 10 1.2. Cơ sở pháp lý 11 1.2.1. Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới 11 1.2.2. Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới 12 1.2.3. Hệ thống văn bản pháp lý từ trung ương 13 1.2.4. Hệ thống văn bản pháp lý tại địa phương 15 1.3. Cơ sở thực tiễn 16 1.3.1. Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở một số nước trên thế giới 16 1.3.2.Xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam 19 1.3.3. Bài học kinh nghiệm 21 CHƯƠNG II. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 22 2.1. Đối tượng nghiên cứu 22 2.2. Phạm vi nghiên cứu 22 2.3. Nội dung nghiên cứu 22 2.4. Phương pháp nghiên cứu 22 2.4.1. Phương pháp điều tra, thu thập số liệu 22 2.4.2. Phương pháp xử lý số liệu 23 2.4.3. Phương pháp phân tích 23 2.4.4. Phương pháp so sánh 23 2.4.5. Phương pháp kế thừa 23 CHƯƠNG III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 24 3.1.Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 24 3.1.1. Điều kiện tự nhiên 24 3.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội 26 3.1.3. Đánh giá tác động của điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội đến xây dựng nông thôn mới 31 3.2. Tình hình sử dụng đất tại xã Lê Lợi 32 3.3. Thực trạng xã Lê Lợi trước khi xây dựng Nông thôn mới 34 3.3.1.Thực trạng xã Lê Lợi trước khi xây dựng Nông thôn mới so với 19 tiêu chí quốc gia về nông thôn mới. 34 3.3.2.Đánh giá thực trạng 53 3.4. Tình hình thực hiện xây dựng nông thôn mới tại xã Lê Lợi 54 3.4.1. Chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại xã Lê Lợi 54 3.4.2 Khái quát quá trình chỉ đạo, tổ chức triển khai thực hiện xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã 55 3.4.3. Khái quát đề án quy hoạch xây dựng nông thôn mới xã Lê Lợi thị xã Chí Linh tỉnh Hải Dương giai đoạn 20112015. 56 3.5. Kết quả thực hiện nội dung đề án xây dựng nông thôn mới xã Lê Lợi 70 3.5.1. Kết quả thực hiện các chỉ tiêu nông thôn mới 70 3.5.2.. Kết quả huy động và sử dụng nguồn lực. 89 3.6Đánh giá kết quả đạt được 91 3.6.1.Đánh giá hiệu quả về kinh tế 91 3.5.2.Đánh giá hiệu quả về mặt văn hóa – xã hội 94 3.5.3 Đánh giá hiệu quả về mặt môi trường 102 3.5.4. Đánh giá chung kết quả thực hiện đề án Nông thôn mới 103 3.6. Giải pháp nâng cao hiệu quả của mô hình xây dựng nông thôn mới 105 3.6.1. Giải pháp về quy hoạch 105 3.6.2. Giải pháp đối với các tiêu chí về hạ tầng kinh tế xã hội. 105 3.6.3. Giải pháp nhằm đạt được các tiêu chí về kinh tế và tổ chức sản xuất 107 3.6.4. Giải pháp nhằm đạt được các tiêu chí về Văn hóa – Xã hội – Môi trường. 108 3.6.5.Giải pháp nhằm đạt được các tiêu chí về chính trị, an ninh trật tự xã hội 110 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 112 1. Kết luận: 112 2. Kiến nghị: 113 TÀI LIỆU THAM KHẢO 115  

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA QUẢN LÝ ĐẤTĐAI

SINH VIÊN: HOÀNG THỊ BÍCH VIỆT

BÁO CÁO THỰC TẬP

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN ĐỀ ÁN XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

TẠI XÃ LÊ LỢI – THỊ XÃ CHÍ LINH – TỈNH HẢI DƯƠNG

Hà Nội, 2016

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA QUẢN LÝ ĐẤTĐAI

SINH VIÊN: HOÀNG THỊ BÍCH VIỆT

BÁO CÁO THỰC TẬP ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN ĐỀ ÁN XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

TẠI XÃ LÊ LỢI – THỊ XÃ CHÍ LINH – TỈNH HẢI DƯƠNG

Chuyên ngành: Quản lý đất đai

Mã ngành : D850103

NGƯỜI HƯỚNG DẪN: TH.S VŨ THỊ THU HIỀN

Hà Nội, 2016

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập tại khoa Quản lý đất đai - Trường Đại học Tài nguyên

và môi trường Hà Nội và sau thời gian thực tập tại xã Lê Lợi - thị xã Chí Linh - tỉnhHải Dương, em đã được trang bị thêm nhiều kiến thức và những kinh nghiệm quýbáu từ thực tiễn cuộc sống Em xin chân thành cảm ơn các tập thể và cá nhân đãgiúp đỡ trong cuộc sống cũng như trong quá trình học tập, nghiên cứu và rèn luyện.Trước hết, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự giúp đỡ nhiệt tình của côgiáo Th.S Vũ Thị Thu Hiền, giảng viên khoa Quản lý đất đai đã dành nhiều thờigian quý báu tận tình chỉ bảo, hướng dẫn và giúp đỡ em hoàn thành đề tài Em xinchân thành cảm ơn tập thể các thầy cô giáo trong khoa Quản lý đất đai đã trang bịcho em những kiến thức cơ bản, hữu ích phục vụ cho việc học tập, nghiên cứu đề tàicũng như cho công tác của em sau này

Em cũng xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo UBND xã, cán bộ địa chính xã

Lê Lợi đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho em tiếp cận với các vấn đề mới mẻ trong thực

tế, giúp em làm rõ được mục tiêu nghiên cứu đề tài

Cuối cùng, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè, những người đãđộng viên, giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập, rèn luyện tại trường và trong quátrình nghiên cứu, hoàn thành báo cáo tốt nghiệp này Do trình độ và thời gian có hạnnên báo cáo không thể tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy, em rất mong nhận được

sự thông cảm, góp ý của các thầy cô giáo và các độc giả để báo cáo của em đượchoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Sinh viên

Hoàng Thị Bích Việt

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan đây là kết quả nghiên cứu của riêng em Các số liệu, kết quả nêu trong báo cáo này là trung thực và chưa từng được dùng để bảo vệ một học vị nào.

Em xin cam đoan rằng các thông tin được trích dẫn trong đồ án đều được chỉ

rõ nguồn gốc và mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện chuyên đề này đều đã được cảm ơn.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Sinh viên Hoàng Thị Bích Việt

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC HÌNH ẢNH

MỞ ĐẦU 1

1.Tính cấp thiết của chuyên đề 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

2.1 Mục tiêu chung 3

2.2 Mục tiêu cụ thể 3

3 Yêu cầu 3

4 Ý nghĩa 4

4.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu 4

4.2 Ý nghĩa trong thực tiễn 4

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU 5

1.Cơ sở lý luận 5

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 5

1.1.2 Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới 6

1.1.3 Vai trò của xây dựng nông thôn mới 7

1.1.4 Nội dung xây dựng nông thôn mới 9

1.1.5 Đặc trưng của nông thôn mới 10

1.1.6 Mục tiêu xây dựng nông thôn mới 10

1.2 Cơ sở pháp lý 11

1.2.1 Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới 11

1.2.2 Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới 12

1.2.3 Hệ thống văn bản pháp lý từ trung ương 13

1.2.4 Hệ thống văn bản pháp lý tại địa phương 15

1.3 Cơ sở thực tiễn 16

1.3.1 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở một số nước trên thế giới 16

1.3.2.Xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam 19

1.3.3 Bài học kinh nghiệm 21

CHƯƠNG II ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 22

2.1 Đối tượng nghiên cứu 22

2.2 Phạm vi nghiên cứu 22

2.3 Nội dung nghiên cứu 22

2.4 Phương pháp nghiên cứu 22

2.4.1 Phương pháp điều tra, thu thập số liệu 22

2.4.2 Phương pháp xử lý số liệu 23

2.4.3 Phương pháp phân tích 23

2.4.4 Phương pháp so sánh 23

2.4.5 Phương pháp kế thừa 23

CHƯƠNG III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 24

3.1.Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 24

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 24

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 26

3.1.3 Đánh giá tác động của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đến xây dựng nông thôn mới 31

3.2 Tình hình sử dụng đất tại xã Lê Lợi 32

3.3 Thực trạng xã Lê Lợi trước khi xây dựng Nông thôn mới 34

3.3.1.Thực trạng xã Lê Lợi trước khi xây dựng Nông thôn mới so với 19 tiêu chí quốc gia về nông thôn mới 34

3.3.2.Đánh giá thực trạng 53

3.4 Tình hình thực hiện xây dựng nông thôn mới tại xã Lê Lợi 54

3.4.1 Chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại xã Lê Lợi 54

3.4.2 Khái quát quá trình chỉ đạo, tổ chức triển khai thực hiện xây dựng nông thôn mới

trên địa bàn xã 55

3.4.3 Khái quát đề án quy hoạch xây dựng nông thôn mới xã Lê Lợi - thị xã Chí Linh - tỉnh Hải Dương giai đoạn 2011-2015 56

3.5 Kết quả thực hiện nội dung đề án xây dựng nông thôn mới xã Lê Lợi 70

3.5.1 Kết quả thực hiện các chỉ tiêu nông thôn mới 70

3.5.2 Kết quả huy động và sử dụng nguồn lực 89

3.6Đánh giá kết quả đạt được 91

3.6.1.Đánh giá hiệu quả về kinh tế 91

3.5.2.Đánh giá hiệu quả về mặt văn hóa – xã hội 94

3.5.3 Đánh giá hiệu quả về mặt môi trường 102

3.5.4 Đánh giá chung kết quả thực hiện đề án Nông thôn mới 103

3.6 Giải pháp nâng cao hiệu quả của mô hình xây dựng nông thôn mới 105

3.6.1 Giải pháp về quy hoạch 105

3.6.2 Giải pháp đối với các tiêu chí về hạ tầng - kinh tế - xã hội 105

3.6.3 Giải pháp nhằm đạt được các tiêu chí về kinh tế và tổ chức sản xuất 107

3.6.4 Giải pháp nhằm đạt được các tiêu chí về Văn hóa – Xã hội – Môi trường 108

3.6.5.Giải pháp nhằm đạt được các tiêu chí về chính trị, an ninh trật tự xã hội 110

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 112

1 Kết luận: 112

2 Kiến nghị: 113

TÀI LIỆU THAM KHẢO 115

DANH MỤC VIẾT TẮT

2 CNH- HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa

3 BNNPTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

13 NN,TTCN, DVTM Nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ thương mại

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1 Hiện trạng sử dụng đất và biến động sử dụng đất tại xã Lê Lợi giai đoạn 2011

-2015 32

Bảng 3.2 Thực trạng xã Lê Lợi trước khi xây dựng nông thôn mới 36

Bảng 3.3 Thống kê hiện trạng dân số theo điểm dân cư 58

Bảng3.4 Dự báo phát triển dân số xã 59

Bảng 3.5 Dự báo phát triển dân số theo thôn 59

Bảng 3.6 Hiện trạng sử dụng đất năm 2011 60

Bảng 3.7 Đánh giá theo tiêu chí quốc gia về NTM của xã Lê Lợi trước và sau khi thực hiện đề án Nông thôn mới 70

Bảng 3.8 Tổng hợp kết quả xây dựng đường giao thông nông thôn xã Lê Lợi từ năm 2011 - 2015 74

Bảng 3.9 Tổng hợp kết quả làm đường giao thông từng thôn từ 2011 đến tháng 10/2015 76

Bảng 3.10 Tổng giá trị thu nhập xã Lê Lợi giai đoạn 2011 - 2015 91

Bảng 3.11 Cơ cấu kinh tế cũa xã Lê Lợi giai đoạn 2011 - 2015 92

Bảng 3.12 Thống kê thu nhập bình quân đầu người của xã Lê Lợi giai đoạn

2011-2015 93

Bảng 3.13 Thống kê hộ nghèo, cận nghèo giai đoạn 2011-2015 101

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hà Nội, 2016 1

3 Yêu cầu 3

4 Ý nghĩa 4

4.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu 4

4.2 Ý nghĩa trong thực tiễn 4

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU 5

1.1 Cơ sở lý luận 5

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 5

1.1.1.1 Khái niệm về nông nghiệp 5

1.1.1.2 Khái niệm nông thôn 5

1.1.1.3 Khái niệm nông dân 5

1.1.1.4 Khái niệm nông thôn mới 6

1.1.1.5 Khái niệm xây dựng nông thôn mới 6

1.1.2 Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới 6

1.1.3 Vai trò của xây dựng nông thôn mới 7

1.1.4 Nội dung xây dựng nông thôn mới 9

1.1.5 Đặc trưng của nông thôn mới 10

1.1.6 Mục tiêu xây dựng nông thôn mới 10

1.2 Cơ sở pháp lý 11

1.2.1 Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới 11

1.2.1.1 Nội dung Bộ tiêu chí quốc gia Nông thôn mới 11

1.2.1.2 Ý nghĩa của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới 11

1.2.2 Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới 12

1.2.3 Hệ thống văn bản pháp lý từ trung ương 13

1.2.4 Hệ thống văn bản pháp lý tại địa phương 15

- Kế hoạch số 251/KH-BCĐ ngày 01/03/2011 của Ban chỉ đạo xây dựng chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 về việc triển khai thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 15

1.3 Cơ sở thực tiễn 16

1.3.1 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở một số nước trên thế giới 16

1.3.1.1 Xây dựng nông thôn mới tại Mỹ 16

1.3.1.2 Xây dựng nông thôn mới tại Nhật Bản 17

1.3.1.3 Xây dựng nông thôn mới tại Hàn Quốc 17

1.3.1.4 Xây dựng nông thôn mới tại Thái Lan 18

1.3.2.Xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam 19

1.3.3 Bài học kinh nghiệm 21

CHƯƠNG II ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 22

2.1 Đối tượng nghiên cứu 22

2.2 Phạm vi nghiên cứu 22

- Phạm vi thời gian: + Số liệu thu thập từ: 2011 – 2015 22

2.3 Nội dung nghiên cứu 22

2.4 Phương pháp nghiên cứu 22

2.4.1 Phương pháp điều tra, thu thập số liệu 22

Là phương pháp kế thừa có chọn lọc tài liệu, số liệu, các văn bản, báo cáo khoa học, các số liệu thống kê, các báo cáo đã công bố của địa phương về vấn đề nghiên cứu Em đã tiến hành thu thập các tài liệu có liên quan từ phòng địa chính xã Lê Lợi và Phòng tài nguyên môi trường thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương như: Thuyết minh quy hoạch xây dựng nông thôn mới xã Lê Lợi đến năm 2020; Đề án xây dựng nông thôn mới xã Lê Lợi đến năm 2020; Các báo cáo tổng kết của xã; … 22

2.4.2 Phương pháp xử lý số liệu 23

2.4.3 Phương pháp phân tích 23

2.4.4 Phương pháp so sánh 23

2.4.5 Phương pháp kế thừa 23

CHƯƠNG III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 24

3.1.Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 24

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 24

3.1.1.1 Vị trí địa lý 24

3.1.1.2 Địa hình 24

3.1.1.3 Khí hậu 24

3.1.1.4 Thuỷ văn 25

3.1.1.5 Địa chất công trình 25

3.1.1.6 Các nguồn tài nguyên 25

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 26

3.1.2.1 Điều kiện kinh tế 27

3.2.1.2 Xã hội 28

3.1.2.3 Thực trạng cơ sở hạ tầng 29

3.1.3 Đánh giá tác động của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đến xây dựng nông thôn mới 31

3.1.3.1 Thuận lợi 31

3.1.3.2 Khó khăn 32

3.2 Tình hình sử dụng đất tại xã Lê Lợi 32

Bảng 3.1 Hiện trạng sử dụng đất và biến động sử dụng đất tại xã Lê Lợi giai đoạn 2011 -2015 32

3.3 Thực trạng xã Lê Lợi trước khi xây dựng Nông thôn mới 34

3.3.1 Thực trạng xã Lê Lợi trước khi xây dựng Nông thôn mới so với 19 tiêu chí quốc gia về nông thôn mới 34

Bảng 3.2 Thực trạng xã Lê Lợi trước khi xây dựng nông thôn mới 36

I QUY HOẠCH 36

II HẠ TẦNG KINH TẾ - XÃ HỘI 37

III KINH TẾ VÀ TỔ CHỨC SẢN XUẤT 40

3.3.1.1 Nhóm I: Quy hoạch 44

3.3.1.2 Nhóm II: Hạ tầng kinh tế - Xã hội 44

3.3.1.3 Nhóm III: Kinh tế và tổ chức sản xuất 50

3.3.1.4 Nhóm IV: Văn hóa - xã hội và môi trường 51

3.3.1.5 Nhóm V: Hệ thống chính trị 52

 Đánh giá về tiêu chí 19: Đạt 53

3.3.2 Đánh giá thực trạng 53

* Thuận lợi 53

- Được sự quan tâm trong lãnh đạo chỉ đạo và giúp đỡ của Cấp uỷ Đảng, Chính quyền và các ngành chức năng của Tỉnh cũng như của thị xã 53

- Được sự đồng tình ủng hộ của Đảng bộ và nhân dân trong xã 53

* Khó khăn 53

- Đội ngũ cán bộ chưa có kinh nghiệm trong công tác xây dựng nông thôn mới nên bước đầu còn gặp khó khăn trong công tác chỉ đạo, điều hành cũng như tổ chức thực hiện 53

- Chương trình xây dựng NTM là một chương trình rộng lớn, thời gian xây dựng gấp, nguồn kinh phí để đầu tư cho các công trình cần rất nhiều, trong điều kiện nền kinh tế suy thoái, phát triển chậm, việc huy động nguồn lực của dân còn gặp nhiều khó khăn, bất động sản đóng băng 54

Vì vậy, để đạt được những kết quả mong muốn cần phải có một tiến trình lâu dài, đòi hỏi tính tham gia chủ động tích cực của người dân sống tại địa phương và sự hỗ trợ từ nhà nước 54

3.4 Tình hình thực hiện xây dựng nông thôn mới tại xã Lê Lợi 54

3.4.1 Chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại xã Lê Lợi 54

3.4.2 Khái quát quá trình chỉ đạo, tổ chức triển khai thực hiện xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã 55

3.4.3 Khái quát đề án quy hoạch xây dựng nông thôn mới xã Lê Lợi - thị xã Chí Linh - tỉnh Hải Dương giai đoạn 2011-2015 56

3.4.3.1 Quan điểm, mục tiêu xây dựng Nông thôn mới xã Lê Lợi 56

3.4.3.2 Đề án quy hoạch chung toàn xã 58

Bảng 3.3 Thống kê hiện trạng dân số theo điểm dân cư 58

Bảng3.4 Dự báo phát triển dân số xã 59

Bảng 3.5 Dự báo phát triển dân số theo thôn 59

Bảng 3.6 Hiện trạng sử dụng đất năm 2011 60

 Quy hoạch nông thôn mới 61

- Hoàn chỉnh các quy hoạch gồm: 61

- Kinh phí thực hiện: 0,404 tỷ đồng; Vốn hỗ trợ từ chương trình 62

 Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn 62

* Thuỷ lợi 62

* Điện 63

* Trường học 63

* Cơ sở vật chất văn hoá, chợ, bưu điện 64

* Nhà ở dân cư nông thôn 65

 Phát triển kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất 65

 Văn hoá, xã hội và môi trường 66

* Giáo dục và đào tạo: 66

* Y tế: 66

* Xây dựng đời sống văn hoá phong phú, lành mạnh: 67

* Bảo vệ và phát triển môi trường nông thôn: 68

 Củng cố nâng cao chất lượng và vai trò của các tổ chức 69

3.5 Kết quả thực hiện nội dung đề án xây dựng nông thôn mới xã Lê Lợi 70

3.5.1 Kết quả thực hiện các chỉ tiêu nông thôn mới 70

Bảng 3.7 Đánh giá theo tiêu chí quốc gia về NTM của xã Lê Lợi trước và sau khi thực hiện đề án Nông thôn mới 70

3.5.1.1 Nhóm I: Quy hoạch 74

3.5.1.2 Nhóm II: Hạ tầng kinh tế xã hội 74

Bảng 3.8 Tổng hợp kết quả xây dựng đường giao thông nông thôn xã Lê Lợi 74

từ năm 2011 - 2015 74

Bảng 3.9 Tổng hợp kết quả làm đường giao thông từng thôn từ 2011 76

đến tháng 10/2015 76

Hình 3.1 Đường thôn xóm đều đã được bê tông hóa 78

Hình 3.2 Kênh mương tại xứ đồng Ngoài thôn Thanh Tân 79

Hình 3.3 Trường Tiểu học Lê Lợi đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 80

Hình 3.4 Trường Trung học cơ sở Lê Lợi 81

Hình 3.5 Bưu điện xã Lê Lợi 82

3.5.1.3 Nhóm III: Kinh tế và tổ chức sản xuất 83

Hình 3.6 Vườn táo nhà bà Thúy thôn An Mô 84

Hình 3.7 Người dân tham gia mô hình chăn nuôi gà đồi Chí Linh 85

3.5.1.4 Nhóm IV: Văn hóa – xã hội và môi trường 87

3.5.1.5 Nhóm V: Hệ thống chính trị 89

3.5.2 Kết quả huy động và sử dụng nguồn lực 89

3.6 Đánh giá kết quả đạt được 91

3.6.1 Đánh giá hiệu quả về kinh tế 91

Bảng 3.10 Tổng giá trị thu nhập xã Lê Lợi giai đoạn 2011 - 2015 91

Bảng 3.11 Cơ cấu kinh tế cũa xã Lê Lợi giai đoạn 2011 - 2015 92

Bảng 3.12 Thống kê thu nhập bình quân đầu người của xã Lê Lợi giai đoạn 2011-2015 93

Hình 3.8 Người dân thu hoạch lúa bằng máy 94

3.5.2.Đánh giá hiệu quả về mặt văn hóa – xã hội 94

Chương trình xây dựng nông thôn mới thực hiện tại xã Lê Lợi đã có những tác động tích cực đến đời sống văn hóa của người dân nơi đây, góp phần xây dựng môi trường làng, xã văn minh, hiện đại 98

Hình 3.9 Hoạt động xây dựng nhà ở cho người nghèo của chính quyền địa phương 100

Bảng 3.13 Thống kê hộ nghèo, cận nghèo giai đoạn 2011-2015 101

3.5.3 Đánh giá hiệu quả về mặt môi trường 102

Hiện nay môi trường nông thôn đang là vấn đề đang được đặc biệt quan tâm 102

Trước khi thực hiện chủ trương xây dựng nông thôn mới, công tác vệ sinh môi trường tại xã vẫn còn nhiều hạn chế, do các tuyến đường giao thông phục vụ đi lại xuống cấp và chưa được bê tông hóa nên người dân có thói quen vứt rác bừa bãi gây ô nhiễm vệ sinh môi trường Nhưng từ khi tham gia các lớp tập huấn xây dựng nông thôn mới người dân đã có ý thức hơn, chủ động cùng nhau giữ gìn vệ sinh đường làng ngõ xóm góp phần xây dựng các tuyến đường xanh, sạch, đẹp 102

Ban quản lý các thôn đã vận động người dân tham gia cải tạo, vệ sinh mương thoát nước,

tổ chức phát quang, quét dọn đường làng ngõ xóm, khơi thông cống rãnh, vệ sinh

chuồng trại chăn nuôi, góp phần tránh dịch bệnh xảy ra Đồng thời, Ban quản lý xây dựng nông thôn mới mỗi thôn cũng đã trực tiếp đến từng hộ dân đăng ký việc chỉnh trang nhà ở, công trình vệ sinh, tường bao, phát động toàn dân tham gia bảo vệ các tuyến đường đã được cứng hóa và trồng cây xanh khu trung tâm văn hóa thôn cũng như các

tuyến đường chính 102

3.5.4 Đánh giá chung kết quả thực hiện đề án Nông thôn mới 103

3.6 Giải pháp nâng cao hiệu quả của mô hình xây dựng nông thôn mới 105

3.6.1 Giải pháp về quy hoạch 105

3.6.2 Giải pháp đối với các tiêu chí về hạ tầng - kinh tế - xã hội 105

a Giao thông 105

b Thủy lợi 106

c Điện 106

d Cơ sở vật chất văn hóa 106

e Nhà ở dân cư nông thôn 106

- Khuyến khích nhân dân xây dựng các công trình cải thiện nhà ở, đặc biệt là hoàn thành đủ 3 công trình vệ sinh: nhà tắm, bể nước, hố xí nhằm đảm bảo đời sống sinh hoạt của chính người dân cũng như góp phần xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp 106

3.6.3 Giải pháp nhằm đạt được các tiêu chí về kinh tế và tổ chức sản xuất 107

3.6.4 Giải pháp nhằm đạt được các tiêu chí về Văn hóa – Xã hội – Môi trường 108

a Giáo dục, đào tạo 108

b Y tế 109

c Văn hóa 109

d Bảo vệ và cải thiện môi trường nông thôn 109

- Vận động người dân tham gia xây dựng các khu thu gom và xử lý rác thải tại mỗi thôn, xây dựng các điểm thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật 109

3.6.5 Giải pháp nhằm đạt được các tiêu chí về chính trị, an ninh trật tự xã hội 110

a Củng cố hệ thống chính trị 110

b Đảm bảo an ninh, trật tự xã hội 110

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 112

1 Kết luận: 112

2 Kiến nghị: 113

2.1 Đối với Nhà nước 113

- Cần xây dựng cơ chế chính sách đồng bộ đặc thù áp dụng cho xã thí điểm xây dựng nông thôn mới để thực hiện có hiệu quả nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng nông thôn mới tại địa phương 113

- Chỉ đạo các Bộ, Ngành tích cực chủ động hơn nữa trong giúp đỡ xã điểm, yêu cầu các ngành tiếp tục đăng ký và thực hiện hỗ trợ xã điểm bằng những việc làm, những công trình cụ thể 1132.2 Đối với địa phương 113

- Cần huy động đa dạng các nguồn vốn để thực hiện chương trình xây dựng mô hình nông thôn mới lồng ghép thực hiện các chương trình mục tiêu của Chính phủ như: chương trình xây dựng giao thông nông thôn, thủy lợi, kiên cố hóa kênh mương, chương trình nước sạch, xây dựng hệ thống y tế cơ sở, kiên cố hóa trường lớp học 113

- Huy động nguồn vốn của các doanh nghiệp đầu tư vào thực hiện chương trình, các dự

án phát triển sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ trên địa bàn, các dự án đầu tư khác có khả năng thu hồi vốn như: cung cấp điện, nước sạch, thu gom rác thải, bảo vệ môi trường Tăng cường sự hỗ trợ từ các nguồn vốn tín dụng cho các hộ gia đình, các trang trại, tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp để phát triển sản xuất, kinh doanh 113

- Huy động nguồn lực của người dân tham gia đóng góp dưới nhiều hình thức đa dạng: bằng tiền mặt, công lao động, vật chất, hiến đất… 114

- Xây dựng chương trình hành động, phân công cán bộ phụ trách công việc cụ thể để đàotạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ quản lý cho đội ngũ cán bộ cơ sở xã, thôn, bản 1142.3 Đối với người dân 114

TÀI LIỆU THAM KHẢO 115

MỞ ĐẦU

1.Tính cấp thiết của chuyên đề

Nông thôn là nơi sinh sống của một bộ phận cư dân chủ yếu làm trong lĩnhvực nông nghiệp, với điều kiện con người, tự nhiên thuận lợi Việt Nam đã và đang

là một nước nông nghiệp với hơn 70% dân cư đang sống ở vùng nông thôn Tamnông bao gồm nông nghiệp, nông thôn và nông dân có vai trò to lớn , có vị trí quantrọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, bên cạnh đó, nôngnghiệp, nông thôn nước ta còn là khu vực giàu tiềm năng cần khai thác một cách cóhiệu quả, tuy nhiên tỉ lệ dân thành thị ở nước ta không cao nhưng khoảng cách giữakhu vực thành thị và nông thôn là khá lớn Thực tiễn cho thấy những xã hội tiến bộbao giờ cũng chú ý đến việc thu hẹp khoảng cách sự phát triển giữa thành thị vànông thôn, phát triển lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và quan hệ xã hội, cảithiện điều kiện sinh hoạt ở nông thôn, làm cho thành thị và nông thôn xích lại gầnnhau Vì vậy việc phát triển nông nghiệp, nông thôn đã, đang và sẽ còn là mối quantâm hàng đầu, có vai trò quyết định đối với việc ổn định kinh tế, xã hội đất nước.Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ X của Đảng xác định mục tiêu xây dựng nôngthôn mới là: “Xây dựng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp, dân chủ, công bằng,văn minh, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất phù hợp, kết cấu hạ tầng kinh

tế - xã hội phát triển ngày càng hiện đại”

Xây dựng nông thôn mới là một chủ trương lớn của Đảng và nhà nước ta Sau

20 năm thực hiện đường lối đổi mới, nông thôn nước ta đã đạt được nhiều thành tựu

to lớn , góp phần quan trọng ổn định tình hình kinh tế, xã hội, chính trị, xóa đóigiảm nghèo, nâng cao đời sống cho người dân Tuy nhiên những thành tựu đạt đượcchưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và chưa đồng đều giữa các vùng miền trong

cả nước Nông nghiệp phát triển còn kém bền vững, sức cạnh tranh thấp, chưa pháthuy tốt nguồn lực cho phát triển sản xuất, chuyển giao khoa học công nghệ vànguồn nhân lực còn hạn chế, sản xuất nhỏ lẻ, phân tán, năng suất chất lượng, giá trịgia tăng nhiều mặt hàng còn thấp

Xuất phát từ những khó khăn hạn chế nếu trên, chương trình xây dựng nôngthôn mới có ý nghĩa rất to lớn Để thực hiện chủ trương này, Thủ tướng chính phủ

đã có quyết định 800 ngày 4/6/2010 phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia,đồng thời ban hành bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới gồm 19 tiêu chí làm căn

cứ cho việc xây dựng nông thôn mới Đây là một trong những chủ trương mang tínhchiến lược vô cùng quan trọng trong sự nghiệp phát triển đất nước

Thực hiện đường lối của Đảng, ngày 28/10/2008, Chính phủ đã ra Nghị quyết

số 24/2008/ NQ – CP ban hành một chương trình hành động của Chính phủ về xâydựng nông nghiệp, nông dân và nông thôn, thống nhất nhận thức, hành động vềnông nghiệp, nông dân, nông thôn và chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựngnông thôn mới

Nội dung chính của Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thônmới là: xây dựng, tổ chức cuộc sống của dân cư nông thôn theo hướng văn minhhiện đại, giữ gìn bản sắc văn hóa và môi trường sinh thái gắn liền với phát triển đôthị, thị trấn, thị tứ

Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới là chương trìnhmang tính tổng hợp, sâu rộng, có nội dung toàn diện, bao gồm tất cả các lĩnh vựckinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị, an ninh - quốc phòng

Xã Lê Lợi, thị xã Chí Linh là một trong những địa phương được tỉnh HảiDương chọn làm xã điểm của tỉnh trong việc triển khai thực hiện Chương trình mụctiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới vào năm 2011 Sau 5 năm thực hiện xã đã cónhiều thay đổi tích cực Để đạt được các trong bộ tiêu chí nông thôn mới nhiều dự

án nhỏ đã được hoàn thành như xây dựng trường mầm non, tu sửa lại trường học,làm đường bê tông thôn xóm…

Để nhìn lại thực trạng xây dựng nông thôn mới ở xã, nhìn lại những thành tựuđạt được, nhìn lại những khó khăn mắc phải và rút ra bài học kinh nghiệm từ đó tìm

ra giải pháp khắc phục em đã quyết định chọn chuyên đề : “Đánh giá kết quả thực hiện đề án nông thôn mới tại xã Lê Lợi, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương” làm

đề tài thực tập tốt nghiệp của mình.

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Đánh giá kết quả thực hiện đề án Nông thôn mới tại xã Lê Lợi, thị xã ChíLinh, tỉnh Hải Dương, trên cơ sở đó đưa ra định hướng và đề xuất một số giải phápđẩy mạnh công tác xây dựng nông thôn mới tại xã Lê Lợi, thị xã Chí Linh, tỉnh HảiDương

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Khái quát chủ chương, chính sách xây dựng nông thôn mới

- Tìm hiểu thực trạng đề án xây dựng nông thôn mới

- Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng xây dựng nông thôn mới ở xã LêLợi, tìm ra những thuận lợi khó khăn cần khắc phục, tháo gỡ để thúc đẩy xây dựng

mô hình NTM ở xã Lê Lợi trong những năm tới

- Định hướng và đưa ra các giải pháp để xây dựng NTM, đáp ứng yêu cầuCNH – HĐH nông nghiệp nông thôn ở xã Lê Lợi, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương

3 Yêu cầu

- Nắm được 19 tiêu chí trong Bộ chỉ tiêu quốc gia về xây dựng nông thônmới

- Đánh giá đúng kết quả thực hiện các tiêu chí trên cơ sở thu thập đầy đủ các

số liệu và thông tin liên quan

- Tìm hiểu thực trạng nông thôn mới hiện nay

- Đánh giá thực trạng của quy hoạch nông thôn mới thông qua 19 chỉ tiêu trênđịa bàn xã

- Đánh giá được sự ảnh hưởng của việc xây dựng nông thôn mới ở xã tới mọimặt của xã hội như: Việc làm, mức thu nhập của người dân

- Đề xuất giải pháp để phát huy hiệu quả, khắc phục khó khăn của quá trìnhxây dựng nông thôn mới

4 Ý nghĩa

4.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu

- Giúp bản thân có thể vận dụng được những kiến thức đã học được để viếtbài báo cáo tốt nghiệp phục vụ cho học tập và nghiên cứu khoa học Nâng cao đượcnăng lực cũng như rèn luyện kỹ năng của mình, vận dụng được những kiến thức đãhọc ở nhà trường vào thực tiễn, đồng thời bổ sung những kiến thức còn thiếu vànhững kỹ năng tiếp cận các phương pháp nghiên cứu khoa học cho bản thân

4.2 Ý nghĩa trong thực tiễn

- Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho các đề tài, đề án về xây dựng nôngthôn mới tại địa phương hoặc nơi khác

- Trên cơ sở đánh giá kết quả thực hiện nông thôn mới từ đó đề xuất các biệnpháp nâng cao hiệu quả thực hiện đề án xây dựng nông thôn mới xã Lê Lợi, thị xãChí Linh, tỉnh Hải Dương

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Khái niệm về nông nghiệp

Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã hội, sử dụng đất đai đểtrồng trọt và chăn nuôi, khai thác cây trồng và vật nuôi làm tư liệu và nguyên liệulao động chủ yếu để tạo ra lương thực, thực phẩm và một số nguyên liệu côngnghiệp Nông nghiệp là ngành sản xuất lớn, bao gồm nhiều chuyên ngành: trồngtrọt, chăn nuôi, sơ chế nông sản, theo nghĩa rộng còn bao gồm cả lâm nghiệp, thủysản. [5]

1.1.1.2 Khái niệm nông thôn

Hiện nay trên thế giới chưa có sự thống nhất về định nghĩa nông thôn, cónhiều quan điểm khác nhau

Có quan điểm cho rằng chỉ cần dựa vào trình độ phát triển cơ sở hạ tầng.Quan điểm khác lại cho rằng chỉ cần dựa vào trình độ tiếp cận thị trường, phát triểnhàng hóa để xác định vùng nông thôn Theo quan điểm nhóm chuyên ngành củaLiên hợp quốc đề cập đến khái niệm CONTINIUM nông thôn – đô thị để so sánhnông thôn và đô thị với nhau

Khái niệm nông thôn chỉ có tính chất tương đối và luôn biến động theo thờigian để phán ánh biến đổi về kinh tế xã hội của mỗi quốc gia trên thế giới

Theo Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21-8-2009 của Bộ Nông

nghiệp và Phát triển nông thôn, cụ thể: "Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội

thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở

là ủy ban nhân dân xã".[1]

1.1.1.3 Khái niệm nông dân

Nông dân là những người lao động cư trú ở nông thôn, tham gia sản xuấtnông nghiệp Nông dân sống chủ yếu bằng ruộng vườn, sau đó đến các ngành nghề

mà tư liệu sản xuất chính là đất đai Tùy từng quốc gia, từng thời kì lịch sử, người

nông dân có quyền sở hữu khác nhau về ruộng đất Họ hình thành nên giai cấp nôngdân, có vị trí, vai trò nhất định trong xã hội. [5 ]

1.1.1.4 Khái niệm nông thôn mới

- Là nông thôn mà trong đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của người dânkhông ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị.Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trịvững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới.[ 9 ]

- Nông thôn mới có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng đượcxây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nôngnghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị Nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoádân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ Sức mạnh của hệ thống chính trị đượcnâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội

1.1.1.5 Khái niệm xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộngđồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khangtrang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ);

có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đờisống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao

Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân,của cả hệ thống chính trị Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội, mà làvấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp

Xây dựng nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực,chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ,văn minh. [9]

1.1.2 Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới

Sau 20 năm thực hiện đường lối đổi mới, chủ trương, chính sách của Đảng vànhà nước nông nghiệp, nông thôn, nông dân nước ta đã có những thay đổi căn bản.Những nội dung trong chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn như: xem nôngnghiệp là mặt trận hàng đầu, chú trọng các chương trình lương thực thực phẩm,

hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu, phát triển kinh tế trang trại, đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, thựchiện quy chế dân chủ ở cơ sở đã bắt đầu tạo ra những yếu tố mới trong phát triểnnông nghiệp, nông thôn Bên cạnh đó, Nhà nước đã phối hợp với các tổ chức quốc

tế và các tổ chức xã hội trong nước để xóa đói giảm nghèo, cải thiện môi trườngthiên nhiên và môi trường xã hội ở nông thôn Các chủ trương của Đảng, chính sáchcủa Nhà nước ta đã và đang đưa nền nông nghiệp tự túc tự cấp sang nền nôngnghiệp hàng hóa

Những thành tựu đạt được trong phát triển nông nghiệp, nông thôn thời kì đổimới là rất to lớn Tuy nhiên, nông nghiệp và nông thôn nước ta vẫn tiềm ẩn nhữngmâu thuẫn, thách thức và bộc lộ những hạn chế không nhỏ như:

- Nông thôn phát triển thiếu quy hoạch và tự phát - kết cấu hạ tầng kinh tế - xãhội còn lạc hậu không đáp ứng được yêu cầu phát triển lâu dài

- Quan hệ sản xuất chậm đổi mới, đời sống người dân còn ở mức thấp

- Các vấn đề về văn hóa - môi trường - giáo dục - y tế còn nhiều hạn chế

- Hệ thống chính trị, nhất là trình độ và năng lực điều hành còn yếu

Góp phần khắc phục một cách cơ bản tình trạng trên, đưa Nghị quyết củaĐảng về nông thôn đi vào cuộc sống, một trong những việc cần làm trong giai đoạnnày là xây dựng mô hình nông thôn mới đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đạihóa và hội nhập nền kinh tế thế giới.[7]

1.1.3 Vai trò của xây dựng nông thôn mới

a Về kinh tế:

Nông thôn có nền sản xuất hàng hóa mở, hướng đến thị trường và giao lưu,hội nhập Để đạt được điều đó, kết cấu hạ tầng của nông thôn phải hiện đại, tạo điềukiện cho mở rộng sản xuất giao lưu buôn bán

- Thúc đẩy nông nghiệp, nông thôn phát triển nhanh, khuyến khích mọi ngườitham gia vào thị trường, hạn chế rủi ro cho nông dân, điều chỉnh, giảm bớt sự phânhóa giàu nghèo, chênh lệch về mức sống giữa các vùng, giữa nông thôn và thànhthị

- Hình thức sở hữu đa dạng, trong đó chú ý xây dựng mới các hợp tác xã theo

mô hình kinh doanh đa ngành Hỗ trợ các hợp tác xã ứng dụng tiến bộ khoa họccông nghệ phù hợp với các phương án sản xuất kinh doanh, phát triển ngành nghề ởnông thôn

- Sản xuất hàng hóa có chất lượng cao, mang nét độc đáo, đặc sắc của từngvùng, địa phương Tập trung đầu tư vào những trang thiết bị, công nghệ sản xuất,chế biến bảo quản, chế biến nông sản sau thu hoạch

b Về chính trị:

- Phát huy dân chủ với tinh thần thượng tôn pháp luật, gắn lệ làng, hương

ước với pháp luật để điều chỉnh hành vi con người, đảm bảo tính pháp lý, tôn trọng

kỷ cương phép nước, phát huy tính tự chủ của làng xã

- Phát huy tối đa quy chế dân chủ ở cơ sở, tôn trọng hoạt động của các đoàn

thể, các tổ chức hiệp hội vì lợi ích cộng đồng, nhàm huy động tổng lực vào xâydựng nông thôn mới

c Về văn hóa – xã hội:

Xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, giúp nhau xóa đói giảm nghèo,vươn lên làm giàu chính đáng

d Về con người:

Xây dựng hình mẫu người nông dân sản xuất hàng hóa khá giả, giàu có, kếttinh các tư cách: Công dân, thể nhân, dân của làng, người con của các dòng họ, giađình

e Về môi trường:

- Xây dựng, củng cố, bảo vệ môi trường, sinh thái Bảo vệ rừng đầu nguồn,

chống ô nghiễm nguồn nước, môi trường không khí và chất thải từ các khu côngnghiệp để nông thôn phát triển bền vững

- Các nội dung trên trong cấu trúc mô hình nông thôn mới có mối liên hệ chặt

chẽ với nhau Nhà nước đóng vai trò chỉ đạo, tổ chức điều hành quá trình hoạchđịnh và thực thi chính sách, xây dựng đề án, cơ chế, tạo hành lang pháp lý, hỗ trợvốn, kỹ thuật, nguồn lực, tạo điều kiện, động viên tinh thần Nhân dân tự nguyện

tham gia, chủ động trong thực thi chính sách Trên tinh thần đó, các chính sách kinh

tế - xã hội sẽ tạo hiệu ứng tổng thể nhằm xây dựng mô hình nông thôn mới

1.1.4 Nội dung xây dựng nông thôn mới

Theo tinh thần Nghị quyết 26-NQ/T.W của Trung ương, nông thôn mới là khuvực nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế

và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh côngnghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nôngthôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảovệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngàycàng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa Với tinh thần đó, nông thônmới có năm nội dung cơ bản:

+ Một là là nông thôn có làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại

+ Hai là sản xuất bền vững, theo hướng hàng hóa

+ Ba là đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nângcao

+ Bốn là bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển

+ Năm là xã hội nông thôn được quản lý tốt và dân chủ. [6]

Những nội dung trên có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, trong quá trình thựchiện cần phải giải quyết đồng bộ và toàn diện nhằm khơi dậy và phát huy tốt vai tròngười nông dân trong công cuộc xây dựng nông thôn mới ở nước ta ngày càng vănminh, hiện đại

Trên tinh thần xây dựng nông thôn mới với năm nội dung trên, Thủ tướngChính phủ đã ký Quyết định số 491/QĐ-TTg ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nôngthôn mới bao gồm 19 tiêu chí

Xây dựng nông thôn đã có từ lâu tại Việt Nam Trước đây, có thời điểmchúng ta xây dựng mô hình nông thôn ở cấp huyện, cấp thôn, nay chúng ta xâydựng nông thôn mới ở cấp xã Sự khác biệt giữa xây dựng nông thôn trước đây vớixây dựng nông thôn mới chính là ở những điểm sau:

Thứ nhất, xây dựng nông thôn mới là xây dựng nông thôn theo tiêu chí chung

cả nước được định trước

Thứ hai, xây dựng nông thôn địa bàn cấp xã và trong phạm vi cả nước, khôngthí điểm, nơi làm nơi không, 9111 xã cùng làm

Thứ ba, cộng đồng dân cư là chủ thể của xây dựng nông thôn mới, không phải

ai làm hộ, người nông dân tự xây dựng

Thứ tư, đây là một chương trình khung, bao gồm 11 chương trình mục tiêuquốc gia và 13 chương trình có tính chất mục tiêu đang diễn ra tại nông thôn

1.1.5 Đặc trưng của nông thôn mới

Theo cuốn “Sổ tay hướng dẫn xây dựng nông thôn mới” (Nhà xuất bản Lao

động 2010), đặc trưng của Nông thôn mới thời kỳ CNH –HĐH, giai đoạn

- Dân trí được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát huy

- An ninh tốt, quản lý dân chủ

- Chất lượng hệ thống chính trị được nâng cao. [4]

1.1.6 Mục tiêu xây dựng nông thôn mới

Xây dựng xã nông thôn mới nhằm đạt được được những mục tiêu cơ bản nhưsau:

- Không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông thôn;Nâng cao dân trí, đào tạo nông dân có trình độ sản xuất cao, có nhận thức chính trịđúng đắn, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới

- Xây dựng nền nông nghiệp phát triển bền vững theo hướng hiện đại Nângcao năng suất, chất lượng và hiệu quả trong sản xuất Sản phẩm nông nghiệp có sứccạnh tranh cao

- Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ và hiệnđại, nhất là đường giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế, khu dân cư,…; xâydựng xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, văn minh, giàu đẹp, bảo vệ môi trườngsinh thái, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc; an ninh trật tự được giữ vững theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa.

- Hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường,xây dựng giai cấp nông dân, củng cố liên minh công nhân - nông dân - trí thức. [7]

1.2 Cơ sở pháp lý

1.2.1 Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới

1.2.1.1 Nội dung Bộ tiêu chí quốc gia Nông thôn mới

Bộ tiêu chí quốc gia NTM được ban hành theo Quyết định số 491/QĐ-TTg,ngày 16/4/2009 gồm 5 nhóm tiêu chí, cụ thể như sau:

Tiêu chí “Xã nông thôn mới”: Gồm 19 tiêu chí trên 5 lĩnh vực được quy địnhtại Quyết định số 491/2009/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ

- 5 nhóm là: Nhóm 1: Quy hoạch, nhóm 2: Hạ tầng kinh tế xã hội, nhóm 3:

Kinh tế và tổ chức sản xuất, nhóm 4: Văn hóa - xã hội - môi trường, nhóm 5: Hệthống chính trị

- 19 tiêu chí là: 1: Quy hoạch, 2: Giao thông, 3: Thủy lợi, 4: Điện, 5: Trường

học, 6: Cơ sở vật chất văn hóa, 7: Chợ, 8: Bưu điện, 9: Nhà ở dân cư, 10: Thu nhập,11: Tỷ lệ hộ nghèo, 12: Cơ cấu lao động, 13: Hình thức tổ chức sản xuất, 14: Giáodục, 15: Y tế, 16: Văn hóa, 17: Môi trường, 18: Hệ thống tổ chức chính trị xã hộivững mạnh, 19: An ninh, trật tự xã hội

Hướng dẫn thực hiện bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới: Được thể hiện tạithông tư số 54/2009/TT – BNNPTNT, ngày 21 tháng 8 năm 2009 của Bộ Nôngnghiệp và Phát triển nông thôn, trong đó đã thống nhất nội dung, cách hiểu, cáchtính toán và các quy chuẩn áp dụng đối với các tiêu chí nông thôn mới.[6]

1.2.1.2 Ý nghĩa của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới

- Là cụ thể hóa đặc tính của xã NTM thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH

- Bộ tiêu chí là căn cứ để xây dựng nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia

về xây dựng NTM, là chuẩn mực để các xã lập kế hoạch phấn đấu đạt 19 tiêu chínông thôn mới

- Là căn cứ để chỉ đạo và đánh giá kết quả thực hiện xây dựng NTM của cácđịa phương trong từng thời kỳ; đánh giá công nhận xã, huyện, tỉnh đạt nông thônmới; đánh giá trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền xã trong thực hiệnnhiệm vụ xây dựng nông thôn mới

1.2.2 Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới

Nội dung xây dựng nông thôn mới hướng tới thực hiện Bộ tiêu chí Quốc giađược quy định tại Quyết đinh 491/2009/QĐ-TTg ngày 16/04/2009 của Thủ tướngChính phủ:

- Xây dựng Nông thôn mới mới theo phương châm phát huy vai trò chủ thểcủa cộng đồng dân cư địa phương là chính, Nhà nước đóng vai trò định hướng, banhành các tiêu chí, quy chuẩn, đặt ra các chính sách, cơ chế hỗ trợ, hướng dẫn Cáchoạt động cụ thể do chính cộng đồng người dân ở thôn, xã bàn bạc dân chủ để quyếtđịnh và tổ chức thực hiện

- Được thực hiện trên cơ sở kế thừa và lồng ghép các chương trình mục tiêuquốc gia, chương trình hỗ trợ có mục tiêu, các chương trình, dự án khác đang triểnkhai ở nông thôn, có bổ sung dự án hỗ trợ đối với các lĩnh vực cần thiết; có cơ chế,chính sách khuyến khích mạnh mẽ đầu tư của các thành phần kinh tế, huy độngđóng góp của các tầng lớp dân cư

- Được thực hiện gắn với các quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội,đảm bảo quốc phòng an ninh của mỗi địa phương; có quy hoạch và cơ chế đảm bảocho phát triển theo quy hoạch

- Là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; cấp ủy đảng, chínhquyền đóng vai trò chỉ đạo, điều hành quá trình xây dựng quy hoạch, kế hoạch, tổchức thực hiện Hình thành cuộc vận động ”Toàn dân xây dựng Nông thôn mới” doMặt trận Tổ quốc chủ trì cùng các tổ chức chính trị xã hội vận động mọi tầng lớpnhân dân phát huy vai trò chủ thể trong việc xây dựng Nông thôn mới

1.2.3 Hệ thống văn bản pháp lý từ trung ương

Hệ thống văn bản pháp luật xuyên suốt từ trung ương đến địa phương đượccác cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành nhằm đưa ra những quy định, hướngdẫn tổ chức, thực hiện công tác xây dựng nông thôn mới đạt hiệu quả cao là căn cứpháp lý cho việc triển khai thực hiện chương trình này, bao gồm:

- Luật đất đai số 13/2003/QH11.

- Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngày 5 tháng 8 năm 2008 Hội nghị lần thứ bẩy

Ban chấp hành Trung ương khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn

- Nghị quyết 24/2008/NQ-CP, ngày 28/10/2008 của Chính phủ ban hành

Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ bẩyBan Chấp hành Trung ương khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn

- Quyết định số 491/2009/QĐ-TTg ngày 16 tháng 4 năm 2009 của Thủ tướng Chínhphủ về ban hành Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới;

- Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21 tháng 8 năm 2009 của Bộ Nông nghiệp

và Phát triển nông thôn Hướng dẫn thực hiện bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới;

- Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04 tháng 6 năm 2010 của Thủ tướng Chính phủ vềphê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020;

- Thông tư Liên tịch số 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC ngày 13/4/2011 củaliên bộ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính Hướngdẫn một số nội dung thực hiện Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04 tháng 6 năm 2010 củaThủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mớigiai đoạn 2010 - 2020;

- Thông tư 21/2009/TT-BXD ngày 30/06/2009 Quy định việc lập, thẩm định

và phê duyệt và quản lý quy hoạch xây dựng nông thôn

- Thông tư 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/08/2009 của Bộ Nông nghiệp vàPhát triển nông thôn về việc hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí Quốc gia về nôngthôn mới

+ Thông tư 41/2013/TT-BNNPTNT ngày 04/10/2013 của Bộ nông nghiệp vàPhát triển nông thôn về việc hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thônmới.

+ Thông tư liên tịch số 13/2011/TTLT-BXD-BNNPTNT-BTNMT ngày28/10/2011 Quy định việc lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch xây dựng xã nôngthôn mới

+ Thông tư liên tịch số 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC ngày13/04/2011 Hướng dẫn một số nội dung thực hiện Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệtChương trình mục tiêu quốc giaxây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020

+ Thông tư liên tịch số 51/2013/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC ngày02/12/2013 về Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư liên tịch số26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC hướng dẫn một số nội dung thực hiện.+ Thông tư liên tịch số 01/VBHN-BNNPTNT ngày 14/01/2014 của Bộ Nôngnghiệp và Phát triển nông thôn về việc hướng dẫn một số nội dung thực hiện Quyếtđịnh số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệtChương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020

- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 14:2009/BXD - Quy hoạch xây dựng

nông thôn ban hành theo Thông tư số 32/2009/TT-BXD ngày 10/9/2009 của BộXây Dựng

- Quyết định số 342/QĐ – TTg ngày 20 tháng 2 năm 2013 của chính phủ sửa đổi một

số tiêu chí của bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới

- Xây dựng nông thôn mới theo phương châm phát huy vai trò chủ thể củacộng đồng dân cư địa phương là chính, Nhà nước đóng vai trò định hướng, banhành các tiêu chí, quy chuẩn, xã đặt ra các chính sách, cơ chế hỗ trợ và hướng dẫn.Các hoạt động cụ thể do chính cộng đồng người dân ở thôn, xã bàn bạc dân chủ đểquyết định và tổ chức thực hiện

- Được thực hiện trên cơ sở kế thừa và lồng ghép các chương trình mục tiêu

quốc gia, chương trình hỗ trợ có mục tiêu, các chương trình, dự án khác đang triển

khai ở nông thôn, có bổ sung dự án hỗ trợ đối với các lĩnh vực cần thiết; có cơ chế,chính sách khuyến khích mạnh mẽ đầu tư của các thành phần kinh tế; huy độngđóng góp của các tầng lớp dân cư

- Được thực hiện gắn với các quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội,đảm bảo an ninh quốc phòng của mỗi địa phương (xã, huyện, tỉnh); có quy hoạch và

cơ chế đảm bảo cho phát triển theo quy hoạch (trên cơ sở các tiêu chuẩn kinh tế, kỹ

thuật do các Bộ chuyên ngành ban hành).

- Là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; cấp uỷ Đảng, chính quyềnđóng vai trò chỉ đạo, điều hành quá trình xây dựng quy hoạch, kế hoạch, tổ chức thựchiện Hình thành cuộc vận động “toàn dân xây dựng nông thôn mới" do Mặt trận Tổquốc chủ trì cùng các tổ chức chính trị - xã hội vận động mọi tầng lớp nhân dân phát huyvai trò chủ thể trong việc xây dựng nông thôn mới

1.2.4 Hệ thống văn bản pháp lý tại địa phương

- Kế hoạch số 251/KH-BCĐ ngày 01/03/2011 của Ban chỉ đạo xây dựngchương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 vềviệc triển khai thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mớigiai đoạn 2010-2020

- Kế hoạch số 02/KH-BCĐ ngày 15/4/2011 của Ban chỉ đạo chương trìnhMTQG xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 thị xã Chí Linh tỉnh HảiDương

- Quyết định số 32/QĐ-UBND ngày 24/11/2009 của UBND thị xã Chí Linh

về việc phê duyệt nhiệm vụ thiết kế quy hoạch xây dựng nông thôn xã Lê lợi, thị xãChí Linh, tỉnh Hải Dương;

- Quyết định số 19/QĐ-ĐU ngày 10 tháng 8 năm 2011 của Đảng uỷ xã LêLợi về việc thành lập Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới xã Lê Lợi giai đoạn2010-2020

- Quyết định số 13/QĐ-UB ngày 30 tháng 03 năm 2011 của UBND xã Lê Lợi

về việc thành lập Ban quản lý xây dựng nông thôn mới xã Lê Lợi giai đoạn 2020

2010 Căn cứ kế hoạch số 01/KH2010 BQL ngày 10 tháng 05 năm 2011 của Ban quản

lý xây dựng nông thôn mới về việc triển khai chương trình mục tiêu quốc gia xâydựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020

- Các văn bản quy định hiện hành khác có liên quan của Nhà nước và tỉnh HảiDương

1.3 Cơ sở thực tiễn

1.3.1 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở một số nước trên thế giới

Trong bối cảnh nền kinh tế khu vực và thế giới phát triển như vũ bão, để nôngnghiệp và nông thôn nước ta phát triển mạnh mẽ sánh bước cùng các nước trên thếgiới thì việc tham khảo học tập kinh nghiệm phát triển nông nghiệp, nông thôn củacác nước trên thế giới là một yếu tố quan trọng tác động đến sự phát triển kinh tếnước ta hiện nay

1.3.1.1 Xây dựng nông thôn mới tại Mỹ

Mỹ là nước có điều kiện tự nhiên cực kỳ thuận lợi để phát triển nông nghiệp.Đây là một nền nông nghiệp có “cơ ngơi” lớn và được “trang bị cơ giới hóa” rất tốt.Năng suất sản xuất của mỗi người nông dân ở Mỹ cao nhất trên thế giới Mỹ là mộttrong những quốc gia xuất khẩu hàng đầu các sản phẩm thực phẩm nông nghiệp trênthế giới

Các nông trang ở Mỹ đa dạng với nhiều quy mô khác nhau Nhiều nhà nôngnuôi trồng các trang trại của họ như là một hình thức bán thời gian Họ là nhữngngười nông dân có trình độ như đại học, cao học Ngành nông nghiệp Mỹ sử dụngcông nghệ cao và áp dụng quản lý nghiêm ngặt Điều kiện làm việc của người nôngdân làm việc trên cánh đồng rất thuận lợi: máy kéo với các ca bin lắp điều hòa nhiệt

độ, gắn kèm theo những máy cày, máy xới và máy gặt có tốc độ nhanh và đắt tiền.Công nghệ sinh học giúp phát triển những loại giống chống được bệnh và chịu hạn.Phân hóa học và thuốc trừ sâu được sử dụng phổ biến, thậm chí, theo các nhà môitrường, quá phổ biến Công nghệ vũ trụ được sử dụng để giúp tìm ra những nơi tốtnhất cho việc gieo trồng và thâm canh mùa màng Định kỳ, các nhà nghiên cứu lại

giới thiệu các sản phẩm thực phẩm mới và những phương pháp mới phục vụ việcnuôi trồng thủy, hải sản, chẳng hạn như tạo các hồ nhân tạo để nuôi cá.

Ngành nông nghiệp Mỹ đã phát triển thành một ngành “kinh doanh nôngnghiệp”, một khái niệm được đặt ra để phản ánh bản chất tập đoàn lớn của nhiềudoanh nghiệp nông nghiệp trong nền kinh tế Mỹ hiện đại Sự ra đời ngành kinhdoanh nông nghiệp vào cuối thế kỷ XX đã tạo ra ít trang trại hơn, nhưng quy mô vàhiệu quả đem lại của các trang trại thì lớn hơn nhiều

Có thể nói nền nông nghiệp nước Mỹ là một nền nông nghiệp có “cơ ngơi”lớn và được “trang bị cơ giới hóa” rất tốt Năng suất sản xuất của mỗi người nôngdân ở Mỹ cao nhất trên thế giới Từ đó đưa Mỹ trở thành là một trong những quốcgia xuất khẩu hàng đầu các sản phẩm thực phẩm nông nghiệp trên thế giới.[21]

1.3.1.2 Xây dựng nông thôn mới tại Nhật Bản

Từ thập niên 70 của thế kỷ trước, ở tỉnh Oita (miền tây nam Nhật Bản) đãhình thành và phát triển phong trào “Mỗi làng một sản phẩm”, với mục tiêu pháttriển vùng nông thôn của khu vực này một cách tương xứng với sự phát triển chungcủa cả nước Nhật Bản Trải qua gần 30 năm hình thành và phát triển, Phong trào

“Mỗi làng một sản phẩm” ở đây đã thu được nhiều thắng lợi rực rỡ Sự thành côngcủa phong trào này đã lôi cuốn sự quan tâm không chỉ của nhiều địa phương trênđất nước Nhật Bản mà còn rất nhiều khu vực, quốc gia khác trên thế giới Một sốquốc gia, nhất là những quốc gia trong khu vực Đông Nam Á đã thu được nhữngthành công nhất định trong phát triển nông thôn của đất nước mình nhờ áp dụngkinh nghiệm phong trào “Mỗi làng một sản phẩm”

Những kinh nghiệm của phong trào “Mỗi làng một sản phẩm” được nhữngngười sáng lập, các nhà nghiên cứu đúc rút để ngày càng có nhiều người, nhiều khuvực và quốc gia có thể áp dụng trong chiến lược phát triển nông thôn, nhất là pháttriển nông thôn trong quá trình công nghiệp hóa đất nước mình [21]

1.3.1.3 Xây dựng nông thôn mới tại Hàn Quốc

Cuối thập niên 60 của thế kỷ XX, GDP bình quân đầu người của Hàn Quốcchỉ có 85 USD; phần lớn người dân không đủ ăn; 80% dân nông thôn không có điện

thắp sáng và phải dùng đèn dầu, sống trong những căn nhà lợp bằng lá Là nướcnông nghiệp trong khi lũ lụt và hạn hán lại xảy ra thường xuyên, mối lo lớn nhất củachính phủ khi đó là làm sao đưa đất nước thoát khỏi đói, nghèo Do vậy nhiều chínhsách mới về phát triển nông thôn ra đời nhằm khắc phục tình trạng trên Trọng tâmcủa cuộc vận động phát triển nông thôn này là phong trào xây dựng "làng mới"(Saemoul Undong).

Phong trào Làng mới (SU) ra đời với 3 tiêu chí: cần cù (chăm chỉ), tự lực vượtkhó, và, hợp tác (hiệp lực cộng đồng) Năm 1970, sau những dự án thí điểm đầu tưcho nông thôn có hiệu quả, Chính phủ Hàn Quốc đã chính thức phát động phongtrào SU và được nông dân hưởng ứng mạnh mẽ Họ thi đua cải tạo nhà mái lá bằngmái ngói, đường giao thông trong làng, xã được mở rộng, nâng cấp; các công trìnhphúc lợi công cộng được đầu tư xây dựng Phương thức canh tác được đổi mới,chẳng hạn, áp dụng canh tác tổng hợp với nhiều mặt hàng mũi nhọn như nấm và câythuốc lá để tăng giá trị xuất khẩu Chính phủ khuyến khích và hỗ trợ xây dựng nhiềunhà máy ở nông thôn, tạo việc làm và cải thiện thu nhập cho nông dân

Sau 8 năm thực hiện phong trào, bộ mặt nông thôn Hàn Quốc đã có nhữngthay đổi hết sức kỳ diệu Hạ tầng cơ sở nông thôn được cải thiện, thu nhỏ khoảngcách giữa nông thôn và thành thị, trình độ tổ chức của người dân được nâng cao.Đặc biệt xây dựng chấn được niềm tin của nông dân, cuộc sống của người nông dâncũng đạt đến mức khá giả, nông thôn đã bắt kịp tiến trình hiện đại hóa của cả HànQuốc, đồng thời đưa thu nhập quốc dân Hàn Quốc đạt đến tiêu chí của một quốc giaphát triển, góp phần đưa Hàn Quốc từ một nước nông nghiệp lạc hậu trở nên giàu

có.[21]

1.3.1.4 Xây dựng nông thôn mới tại Thái Lan

Thái Lan vốn là một nước nông nghiệp truyền thống với dân số nông thônchiếm khoảng 80% dân số cả nước Để thúc đẩy sự phát triển bền vững nền nôngnghiệp, Thái Lan đã áp dụng một số chiến lược như: Tăng cường vai trò của cánhân và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp; đẩy mạnh phong tràohọc tập, nâng cao trình độ của từng cá nhân và tập thể bằng cách mở các lớp học và

các hoạt động chuyên môn trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn; tăng cườngcông tác bảo hiểm xã hội cho nông dân, giải quyết tốt vấn đề nợ trong nông nghiệp;giảm nguy cơ rủi ro và thiết lập hệ thống bảo hiểm rủi ro cho nông dân.

Đối với các sản phẩm nông nghiệp, Nhà nước đã hỗ trợ để tăng sức cạnhtranh với các hình thức, như tổ chức hội chợ triển lãm hàng nông nghiệp, đẩy mạnhcông tác tiếp thị; phân bổ khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách khoa học vàhợp lý, từ đó góp phần ngăn chặn tình trạng khai thác tài nguyên bừa bãi và kịp thờiphục hồi những khu vực mà tài nguyên đã bị suy thoái; giải quyết những mâu thuẫn

có liên quan đến việc sử dụng tài nguyên lâm, thủy hải sản, đất đai, đa dạng sinhhọc, phân bổ đất canh tác Trong xây dựng kết cấu hạ tầng, Nhà nước đã có chiếnlược trong xây dựng và phân bố hợp lý các công trình thủy lợi lớn phục vụ chonông nghiệp Hệ thống thủy lợi bảo đảm tưới tiêu cho hầu hết đất canh tác trên toànquốc, góp phần nâng cao năng suất lúa và các loại cây trồng khác trong sản xuấtnông nghiệp Chương trình điện khí hóa nông thôn với việc xây dựng các trạm thủyđiện vừa và nhỏ được triển khai rộng khắp cả nước…

Về lĩnh vực công nghiệp phục vụ nông nghiệp, chính phủ Thái Lan đã tậptrung vào các nội dung sau:Cơ cấu lại ngành nghề phục vụ phát triển công nghiệpnông thôn, đồng thời cũng xem xét đến các nguồn tài nguyên, những kỹ năng truyềnthống, nội lực, tiềm năng trong lĩnh vực sản xuất và tiếp thị song song với việc cânđối nhu cầu tiêu dùng trong nước và nhập khẩu

Thái Lan đã tập trung phát triển các ngành mũi nhọn như sản xuất hàng nôngnghiệp, thủy, hải sản phục vụ xuất khẩu, thúc đẩy mạnh mẽ công nghiệp chế biếnnông sản cho tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, nhất là các nước công nghiệp pháttriển.[22]

1.3.2.Xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam

Phong trào xây dựng nông thôn mới đã có bước phát triển mới, đã trở thànhphong trào chung và sâu rộng phổ biến đến tất cả địa phương trong cả nước kể từkhi Chính phủ tổ chức hội nghị toàn quốc về xây dựng nông thôn mới và chính thứcphát động phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”

Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28/10/2008 Thủtướng Chính phủ đã ra quyết định số 193/ QĐ-TTg “Phê duyệt công trình, rà soátxây dựng quy hoạch nông thôn mới”, Quyết định số 800/QĐ-TTg “phê duyệtchương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020”.Các bộ ngành như: Bộ nông nghiệp phát triển nông thôn, Xây dựng, Tài nguyênMôi trường, Giao thông vận tải và các Bộ khác đã ban hành nhiều thông tư hướngdẫn để triển khai thực hiện Đặc biệt đã ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thônmới bao gồm 19 tiêu chí, hướng dẫn chi tiết cho các địa phương thực hiện Thông tưliên tịch quy định việc lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch xây dựng xã nông thônmới.

Trung ương đã chỉ đạo làm điểm ở một số tỉnh, rút kinh nghiệm chỉ đạo radiện rộng Tập trung đầu tư ngân sách cho các địa phương nhất là nơi làm điểm,những địa phương có nhiều khó khăn Trên cơ sở đó đã tạo được lòng tin của nhândân đối với chủ trương của Trung ương, xây dựng quyết tâm thực hiện Ở các địaphương đã làm tốt công tác tổ chức học tập quán triệt Nghị quyết của Ban chấphành Trung ương lần thứ 7 (Khóa X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, và cácvăn bản của Chính phủ, hướng dẫn của các bộ ngành đã nâng cao nhận thức đối vớicấp uy, chính quyền các cấp, các cán bộ đảng viên và nhân dân về mục tiêu, yêu cầu

và nội dung của việc xây dựng nông thôn mới của địa phương có kết cấu hạ tầngkinh tế - xã hội từng bước hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuấthợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển công nghiệp, dịch vụ, phát triển nhà ở theoquy hoạch, xây dựng nông thôn ổn định giàu bản sắc văn hóa dân tộc, dân trí đượcnâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ, đời sống nhân dân ổn định và pháttriển

Nhìn chung các địa phương đều thành lập ban chỉ đạo từ tỉnh, huyện đến xã,thảo luận, ra Nghị quyết của cấp ủy, lập đề án xây dựng, xác định rõ mục tiêu, yêucầu nội dung xây dựng nông thôn mới của địa phương, trong đó tập trung chỉ đạovấn đề trọng tâm cốt lõi là xây dựng và thực hiện quy hoạc nông thôn mới

Sau 4 năm xây dựng, kết quả đạt được ở các xã tuy có khác nhau, nhưng đếnnay cơ bản đã hình thành được mô hình nông thôn mới Những kết quả bước đầu sẽ

là động lực để các địa phương phấn đầu tiếp tục hoàn thành các tiêu chí đề ra Mặtkhác, là cơ sở tổng kết rút ra những kinh nghiệm thực tiễn về phương pháp, cách chỉđạo thực hiện để điều chỉnh cho phù hợp

1.3.3 Bài học kinh nghiệm

Từ kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở một số nước trên thế giới đều chothấy: Dù là các quốc gia đi trước trong vấn đề hiện đại hóa trong tiến trình hiện đạihóa, họ đều tương đối chú trọng vào công cuộc xây dựng và phát triển nông thôn,đồng thời tích lũy được nhiều kinh nghiệm phong phú Kịp thời điều chỉnh mốiquan hệ giữa thành thị và nông thôn, quan hệ giữa công nghiệp và nông nghiệp, đẩymạnh phát triển nông nghiệp hiện đại, nâng cao thu nhập cho nông dân Thay đổi kĩthuật mới, bồi dưỡng nông dân theo mô hình mới, nâng cao trình độ tổ chức chongười nông dân

Xây dựng nông thôn mới được coi là quốc sách lâu dài đối với mỗi quốc gia.Đối với Việt Nam, Đảng và nhà nước đã chủ trương đấy mạnh CNH-HĐH nôngnghiệp, nông thôn nhằm mục tiêu phát triển nông thôn theo hướng hiện đại, đảmbảo phát triển về cả kinh tế và đời sống xã hội Đi theo đường lối của Đảng, từngđịa phương trong cả nước tiến hành phát triển kinh tế mà trước hết là phát triển kinh

tế nông nghiệp, nông thôn, trong đó có chú trọng đến việc xây dựng mô hình nôngthôn mới

Ðể xây dựng thành công mô hình nông thôn mới phải là một phong trào quầnchúng rộng lớn, phát huy đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân, có sự tham gia chủđộng, tích cực, tự giác của mỗi người dân, mỗi cộng đồng dân cư, của cả hệ thốngchính trị ở cơ sở, phát huy cao nhất nội lực, có sự hỗ trợ, giúp đỡ của Nhà nước vàchính quyền các cấp Vì vậy, để xây dựng mô hình thành công cần có sự cộng đồngtrách nhiệm của chính quyền các cấp với đoàn thể địa phương và sự hợp tác, ý thức,

nỗ lực của chính những người nông dân

CHƯƠNG II ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

Kết quả thực hiện 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới theo Bộ tiêu chí Quốcgia về nông thôn mới tại xã Lê Lợi, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương

2.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: xã Lê Lợi, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương

- Phạm vi thời gian: + Số liệu thu thập từ: 2011 – 2015

2.3 Nội dung nghiên cứu

- Điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội

- Tình hình sử dụng đất tại xã Lê Lợi, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương

- Thực trạng xã Lê Lợi trước khi có đề án Nông thôn mới

- Khái quát đề án xây dựng nông thôn mới xã Lê Lợi, thị xã Chí Linh, tỉnhHải Dương giai đoạn 2011 – 2020

- Đánh giá kết quả thực hiện đề án Nông thôn mới mới xã Lê Lợi, thị xã ChíLinh, tỉnh Hải Dương

- Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện đề án xây dựn nông thôn mới

xã Lê Lợi

2.4 Phương pháp nghiên cứu

2.4.1 Phương pháp điều tra, thu thập số liệu

Là phương pháp kế thừa có chọn lọc tài liệu, số liệu, các văn bản, báo cáokhoa học, các số liệu thống kê, các báo cáo đã công bố của địa phương về vấn đềnghiên cứu Em đã tiến hành thu thập các tài liệu có liên quan từ phòng địa chính xã

Lê Lợi và Phòng tài nguyên môi trường thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương như:Thuyết minh quy hoạch xây dựng nông thôn mới xã Lê Lợi đến năm 2020; Đề ánxây dựng nông thôn mới xã Lê Lợi đến năm 2020; Các báo cáo tổng kết của xã; …

2.4.2 Phương pháp xử lý số liệu

Xử lý số liệu bằng phần mềm chuyên dụng: Excel Các số liệu sau khi thuthập được làm sạch, sẽ được phân loại theo các chỉ tiêu nghiên cứu: Chỉ tiêu pháttriển kinh tế, xã hội, cơ sở hạ tầng và môi trường Sau đó sẽ được xử lý bằng phầnmềm Excel

2.4.3 Phương pháp phân tích

Trên cơ sở những thông tin, tài liệu, số liệu đã thu thập được em tiến hànhchọn lọc những thông tin cần thiết liên quan đến đề tài Phân loại các số liệu, tài liệutheo các lĩnh vực khác nhau Sắp xếp lựa chọn các thông tin phù hợp với đề tàinghiên cứu

2.4.4 Phương pháp so sánh

+ So sánh định lượng: So sánh trước và sau khi thực hiện đề án xây dựng mô

hình nông thôn mới tại xã Lê Lợi, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương Từ đó thấyđược sự khác biệt trước và sau khi thực hiện đề án

+ So sánh định tính: Sử dụng những chỉ tiêu về mặt xã hội và môi trường đểđánh giá Trong quá trình so sánh ta cũng có thể kết hợp giữa so sánh định tính vàđịnh lượng để phân tích vấn đề