Ảnh hưởng của đô thị hóa đến kinh tế, xã hội thị xã chí linh (hải dương) giai đoạn 2010 2015

Nghiên cứu về vấn đề ảnh hưởng của đô thị hóa ở thị xã Chí Linh có ý nghĩa lý luận sâu sắc về: vấn đề công nghiệp hóa, hiện đại hóa; vấn đề kinh tế hội nhập; vấn đề phát triển các ngành

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA LỊCH SỬ

LÊ THỊ PHƯƠNG

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA ĐẾN KINH TẾ - XÃ HỘI THỊ XÃ CHÍ LINH (HẢI DƯƠNG) GIAI ĐOẠN 2010 – 2015

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam

Người hướng dẫn khoa học

TS BÙI NGỌC THẠCH

HÀ NỘI, 2016

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian nghiên cứu để hoàn thành khóa luận, em đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy cô giáo khoa Lịch sử - Trường ĐHSP Hà Nội 2 Em xin cảm ơn sự giúp đỡ của thầy cô, đặc biệt là thầy giáo TS Bùi Ngọc Thạch –

đã trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành khóa luận Em cũng xin gửi lời cảm ơn tới cán bộ của thư viện Trường ĐHSP Hà Nội 2, cùng các cán bộ thư viện tỉnh Hải Dương và các phòng ban thị xã Chí Linh đã cung cấp cho em nhiều tài liệu

có giá trị để em hoàn thành công trình này

Là một sinh viên lần đầu tiên nghiên cứu khoa học nên khóa luận của em còn có nhiều thiếu sót, vì vậy em rất mong nhận được sự đóng góp của các thầy

cô và bạn bè để cho khóa luận của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Người thực hiện

Lê Thị Phương

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan đề tài khóa luận này là do sự cố gắng nghiên cứu, tìm hiểu của bản thân cùng với đó là sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy giáo – TS Bùi Ngọc Thạch

Công trình này không bị trùng lặp với các kết quả nghiên cứu của các tác giả khác

Sinh viên

Lê Thị Phương

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: KHÁI QUÁT VỀ ĐÔ THỊ HÓA Ở THỊ XÃ CHÍ LINH (HẢI DƯƠNG)GIAI ĐOẠN 2010 - 2015 5

1.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI, VĂN HÓA THỊ XÃ CHÍ LINH GIAI ĐOẠN 2010 - 2015 5

1.1.1 Điều kiện tự nhiên, dân cư 5

1.1.2 Điều kiện kinh tế 9

1.1.3 Điều kiện chính trị 16

1.1.4 Điều kiện xã hội 17

1.1.5 Điều kiện văn hóa 18

1.2 HOẠT ĐỘNG ĐÔ THỊ HÓA Ở THỊ XÃ CHÍ LINH GIAI ĐOẠN 2010 - 2015 21

1.2.1 Quy hoạch đô thị 21

1.2.2 Xây dựng cơ bản 22

1.2.3 Xây dựng các công trình phúc lợi xã hội 23

1.2.4 Xây dựng hệ thống đường xá giao thông 24

1.2.5 Xây dựng các khu công nghiệp 25

1.2.6 Xây dựng các khu trung tâm thương mại 26

1.2.7 Xây dựng các trung tâm bưu chính viễn thông 27

Chương 2: ẢNH HƯỞNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA ĐẾN KINH TẾ -XÃ HỘI THỊXÃ CHÍ LINH (HẢI DƯƠNG) GIAI ĐOẠN 2010 – 2015 29

2.1 VỀ KINH TẾ 29

2.1.1 Mặt tích cực 29

2.1.2 Mặt tiêu cực 36

2.2 Về xã hội 43

2.2.1 Mặt tích cực 43

2.2.2 Mặt tiêu cực 47

KẾT LUẬN 56

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 58 PHỤ LỤC

VPCP/KTN Văn phòng chính phủ/Kinh tế ngành NQ/TU Nghị quyết/Trung ương

QĐ/UBND Quyết định/Ủy ban nhân dân PGS.TS Phó giáo sư.Tiến sĩ

GS.KTS Giáo sư.Kiến trúc sư THCS Trung học cơ sở ATGT An toàn giao thông CCN Cụm công nghiệp

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đô thị hóa là quá trình diễn ra ở nhiều nước trên thế giới nhất là ở khu vực Châu Á, trong đó có Việt Nam Trong những năm đổi mới đất nước do sự tăng trưởng kinh tế và do tác động của nền kinh tế thị trường đã thúc đẩy quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng Trong đó Chí Linh cũng là một đô thị có tốc độ phát triển nhanh cùng với sự phát triển của các đô thị lớn

Chí Linh (Hải Dương) được biết đến là vùng đất địa linh nhân kiệt với vị trí địa lý đặc biệt, nằm trong vùng tam giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, có đường giao thông thuận lợi Với những điều kiện sẵn có, Chí Linh trải qua quá trình phát triển đến ngày 12/2/2010 huyện Chí Linh đã được Chính phủ nâng cấp thành thị xã Chí Linh Đô thị hóa ở Chí Linh diễn ra nhanh chóng làm thay đổi bộ mặt kinh tế - xã hội của Chí Linh, đời sống nhân dân được cải thiện, bên cạnh những yếu tố tích cực còn có những mặt hạn chế không thể tránh khỏi

Nghiên cứu về vấn đề ảnh hưởng của đô thị hóa ở thị xã Chí Linh có ý nghĩa lý luận sâu sắc về: vấn đề công nghiệp hóa, hiện đại hóa; vấn đề kinh tế hội nhập; vấn đề phát triển các ngành dịch vụ thương mại; vấn đề kinh tế thị trường; vấn đề dân số, vấn đề ô nhiễm môi trường

Nghiên cứu vấn đề này còn mang ý nghĩa thực tiễn làm sáng tỏ thực trạng về vấn đề đô thị hóa, vấn đề phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn thị

xã và ảnh hưởng tích cực cũng như những mặt còn hạn chế của quá trình đô thị hóa đối với tình hình phát triển kinh tế - xã hội của thị xã Chí Linh trong giai đoạn 2010 – 2015

Hiện nay, có nhiều công trình nghiên cứu về đô thị hóa nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu về những ảnh hưởng của đô thị hóa đối với kinh tế -

xã hộithị xã Chí Linh (Hải Dương) giai đoạn 2010 – 2015

Xuất phát từ những lí do đó, tôi thấy việc nghiên cứu vấn đề ảnh hưởng của đô thị hóa ở thị xã Chí Linh là rất cần thiết Vì vậy, tôi quyết định lựa chọn

vấn đề “Ảnh hưởng của đô thị hóa đến kinh tế - xã hội thị xã Chí Linh (Hải

Dương) giai đoạn 2010 – 2015” làm đề tài khóa luận

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Vấn đề đô thị hóa và ảnh hưởng của đô thị hóa từ lâu đã thu hút được sự quan tâm của các nhà khoa học như:

Năm 1966, Giáo sư Đàm Trung Phường xuất bản cuốn sách“Đô thị học”,

(NXB xây dựng, 1996), đã đánh giá thực trạng mạng lưới đô thị Việt Nam và những định hướng phát triển trong bối cảnh đô thị hóa thế giới và thời kì đổi mới đất nước Đồng thời, ông cũng mở rộng những khái niệm về đô thị học có quan hệ với những tiến bộ khoa học mới của thế giới

Năm 1969, PSG.TS Phạm Ngọc Côn, xuất bản cuốn sách “kinh tế đô thị”,

(NXB Khoa học và kĩ thuật, 1999), đã đề cập đến vấn đề về chức năng, vai trò của

đô thị và sự lưu thông, phát triển đô thị cũng như sự phát triển của kinh tế đô thị

Năm 2003, GS KTS Trương Quang Thao đã xuất bản 2 cuốn sách “Đô thị

hoc – những khái niệm mở đầu và “Nhập môn đô thị học”, (NXB xây dựng,

2003).Tác giả đã trình bày cái nhìn tổng quát về lịch sử hình thành và phát triển của đô thị, các khái niệm về đô thị, đô thị hóa, đô thị học…; các lí luận về bản chất đô thị cũng như các mô hình không gian đô thị

Cùng năm 2003, GS.TS Nguyễn Đình Hương đã xuất bản cuốn sách “Giáo

trình quản lí đô thị”(NXB Thống Kê, 2003), đã trình bày về tổng quan đô thị và

quản lý đô thị, bộ máy quản lý nhà nước về đô thị, quản lý quy hoạch và kiểm soát phát triển đô thị, quản lý kinh tế đô thị, đất đai và nhà ở đô thị,

Ngoài ra, nhiều tạp chí chuyên ngành như tạp chí “Kinh tế đô thị”, “Quy

hoạch và xây dựng”…đều chú trọng phân tích về những vấn đề chung của đô thị

hóa trong công cuộc xây dựng đất nước hiện nay

Nhìn chung, các cuốn sách nói trên đều nêu lên các vấn đề lý luận, các khái niệm, các vấn đề chủ yếu phục vụ công tác giáo dục và đào tạo, đồng thời cũng nêu lên các tiêu chí, giải pháp cho công cuộc đô thị hóa nói chung

Tuy nhiên, chưa có một công trình khoa học nào đề cập hoặc nghiên cứu

về vấn đề đô thị hóa cũng như tác động của nó đối với kinh tế - xã hội thị xã Chí Linh trong giai đoạn (2010 – 2015) Vì vậy, việc nghiên cứu vấn đề “Ảnh hưởng của đô thị hóa đến nền kinh tế - xã hội thị xã Chí Linh (Hải Dương) giai đoạn

2010 – 2015” là cần thiết

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là làm rõ những ảnh hưởng của quá trình

đô thị hóa đến sự phát triển kinh tế - xã hội của thị xã Chí Linh, giai đoạn (2010

- 2015)

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Trình bày khái quát về đô thị hóa ở thị xã Chí Linh trong giai đoạn (2010 – 2015)

- Nêu về những tác động, ảnh hưởng của vấn đề đô thị hóa đối với kinh tế

- xã hội thị xã Chí Linh trong giai đoạn (2010 – 2015)

4 Nguồn tài liệu, phạm vi và phương pháp nghiên cứu

4.1 Nguồn tài liệu

Để hoàn thành được khóa luận này, tôi sử dụng chủ yếu là nguồn tư liệu địa phương của thị xã Chí Linh và tỉnh Hải Dương:

+ Nguồn tài liệu văn kiện: Các văn kiện của Đảng ta trong thời kì đổi mới + Nguồn tài liệu thông sử: Các sách lịch sử do các cơ quan của tỉnh và địa phương xuất bản

+ Nguồn tài liệu của các cấp chính quyền tỉnh Hải Dương phản ánh các mặt hoạt động về kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, nhất là các tài liệu phản ánh

về đô thị hóa và các bản thống kê, niên giám vụ

+Nguồn tài liệu chuyên sâu: Các sách, các công trình viết về vấn đề đô thị hóa

+ Nguồn tài liệu điền dã: Các tài liệu thu thập được ở địa phương, tranh ảnh tự chụp, khai thác ở các cơ sở khác nhau ở tỉnh Hải Dương

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về thời gian: Khóa luận nghiên cứu ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến

tình hình kinh tế - xã hội ở Thị xã Chí Linh trong giai đoạn 2010 – 2015

- Về không gian: Toàn bộ ảnh hưởng của đô thị hóa trong địa phận thị xã Chí Linh

4.3 Phương pháp nghiên cứu

- Sử dụng phương pháp luận sử học Mácxít và tư tưởng Hồ Chí Minh để xem xét, đánh giá và nhận xét các sự kiện, hiện tượng lịch sử

-Sử dụng phương pháp lịch sử kết hợp với phương pháp logic, trong đó chủ yếu là phương pháp lịch sử

- Ngoài ra còn sử dụng các phương pháp như: đối chiếu, thống kê, so sánh

để xác minh các sự kiện, hiện tượng lịch sử

- Chú trọng sử dụng phương pháp điền dã

5 Đóng góp của khóa luận

- Nêu rõ những hoạt động đô thị hóa ở thị xã Chí Linh trong giai đoạn

2010 – 2015

- Làm sáng tỏ những tác động ảnh hưởng của đô thị hóa đối với kinh tế -

xã hội ở thị xã Chí Linh trong giai đoạn 2010 – 2015

- Khóa luận đã khai thác, xây dựng được một hệ thống tư liệu có giá trị về vấn đề đô thị hóa ở thị xã Chí Linh, góp phần nghiên cứu lịch sử địa phương

6 Kết cấu của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, kết cấu của khóa luận gồm 2 chương:

Chương 1:Khái quát về đô thị hóa ở Thị xã Chí Linh (Hải Dương) giai đoạn 2010 – 2015

Chương 2: Ảnh hưởng của đô thị hóa đến kinh tế - xã hội Thị xã Chí Linh (Hải Dương) giai đoạn 2010 – 2015

Chương 1

KHÁI QUÁT VỀ ĐÔ THỊ HÓA Ở THỊ XÃ CHÍ LINH (HẢI DƯƠNG)

GIAI ĐOẠN 2010 - 2015 1.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI, VĂN HÓA THỊ

XÃ CHÍ LINH GIAI ĐOẠN 2010 - 2015

1.1.1 Điều kiện tự nhiên, dân cư

* Vị trí địa lý

Thị xã Chí Linh nằm về phía Đông Bắc tỉnh Hải Dương, cách thành phố HảiDương 40km Ranh giới hành chính được giới hạn như sau:

Phía Bắc giáp huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang

Phía Nam giáp huyện Nam Sách, huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương

Phía Đông giáp huyện Đông Triều tỉnh Quảng Ninh

Phía Tây Nam giáp huyện Lương Tài, Gia Bình tỉnh Bắc Ninh

Phía Tây giáp huyện Quế Võ tỉnh Bắc Ninh và huyện Yên Dũng tỉnh Bắc Giang

* Điều kiện tự nhiên

- Địa hình

Chí Linh là thị xã “nằm trong vùng địa hình bán sơn địa, địa hình phức tạp

có cả núi cao, đồi thấp và đồng bằng” [23, tr.8] được chia làm ba vùng chính:

Vùng núi cao thuộc cánh cung Đông Triều xen bãi bằng ở các xã phía Bắc thị xã gồm các xã: Hoàng Tiến, Hoàng Hoa Thám, Lê Lợi và một phần phườngCộngHòa Vùng này có các dãy núi “Dây Diều cao 618 m, Đèo Trê cao

533 m, còn lại đại bộ phận ở độ cao 200 m - 300 m so với mực nước biển” [23,tr.9]

Vùng giữa thị xã nằm dọc theo quốc lộ18, là những khu đồi lượn sóng, có

độ cao khoảng 50-60 m, có độ dốc khoảng 100 - 150, có nhiều đồi thấp thuận lợi cho phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp với mô hình vườn đồi Vùng này có nhiều thung lũng rộng, cây trồng chủ yếu là lúa và rau màu

Vùng đồng bằng phù sa ở phía Nam quốc lộ 18 gồm các xã, phường: Cổ Thành, Nhân Huệ, Văn An, Chí Linh, Đồng Lạc, Tân Dân “Vùng này có các địa

hình tương đối bằng phẳng, càng về phía Nam, địa hình càng thấp Đất đai ở vùng này được hình thành chủ yếu do sự bồi đắp của sông Kinh Thầy, trong vùng thường có những cồn (bãi) ngoài đê, thích hợp cho việc trồng rau màu” [23,tr.9]

- Khí hậu

Khí hậu thị xã Chí Linh mang những đặc điểm chung của khu vực nhiệt đới gió mùa, có sự giao thoa với khí hậu vùng đồi, núi Vùng khí hậu này, mang đặc trưng nóng, ấm, mưa vào mù hè, hanh khô vào mùa đông

Chế độ nhiệt: Nhiệt độ trung bình năm khoảng “220C đến 230C; nhiệt độ cao nhất vào tháng 6 và tháng 7 khoảng từ 360C đến 280C; tháng có nhiệt độ thấp nhất là tháng 1 và tháng 2 khoảng 100C đến 120C” [23,tr.10]

Chế độ mưa: “Lượng mưa trung bình hàng năm là 1.463 mm Lượng mưa phân bố không đều giữa các tháng trong năm” [ 23,tr.12] Khoảng 80% lượng mưa trong năm tập trung vào các tháng 6, 7, 8, 9, thường xảy ra các hiện tượng xói mòn, rửa trôi và úng cục bô, làm ảnh hưởng đến môi trường đất và khó khăn cho việc sản xuất của nhân dân Tổng tích ôn khoảng 8.2000C Độ ẩm không khí 81,6%

Do đặc điểm của địa hình nên khí hậu của Thị xã cũng được chia thành 2 tiểu vùng khí hậu khác nhau:

Tiểu vùng 1, thuộc phía Bắc quốc lộ 18 (chiếm phân lớn diện tích của thị xã), khí hậu mang sắc thái của vùng bán sơn địa, thường xuất hiện sương muối

và sương mù bao phủ vào mùa đông

Tiểu vùng 2, thuộc khu vực phía Nam quốc lộ 18, mang tính chất của khí hậu đồng bằng, tuy nhiên do tiếp giáp vùng núi nên nhiệt độ mùa đông ở đây thường lạnh hơn so với vùng đồng bằng khác

Nhìn chung, với đặc điểm thời tiết và khí hậu của thị xã như vậy thuận lợi cho phát triển một số hệ sinh thái đa dạng và bền vững, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp nói chung Tuy nhiên, mưa lớn và tập trung vào vài tháng trong năm tạo ra mất cân đối nước cục bộ theo thời gian ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất của nhân dân

* Tài nguyên thiên nhiên

- Tài nguyên đất đai:

Đất đai của Chí Linh được hình thành từ 2 nhóm chính: nhóm đất đồi núi được hình thành tại chỗ trên các đá sa thạch; nhóm đất hình thành do phù sa sông Kinh Thầy và Thái Bình bồi tụ

- Tài nguyên nước:

Nguồn nước phục vụ cho sản xuất và sinh hoạt của Thị xã Chí Linh chủ yếu được cung cấp từ nguồn nước mặt và nước ngầm:

Thị xã Chí Linh là 1 trong số ít địa phương có nguồn nước mặt khá phong phú, với nhiều hệ thống sông bao quanh thị xã như hệ thống sông Thái Bình (gồm cả đoạn sông Lục Lam), sông Kinh Thầy, sông Đông Mai Các nhánh sông thuộc hệ thống sông Thái Bình hiện nay chưa bị ô nhiễm, đảm bảo tiêu chuẩn môi trường Tuy nhiên, đoạn qua địa bàn Chí Linh lại phụ thuộc rất nhiều vào nguồn nước từ các nhánh sông thượng nguồn như sông Đuống, sông Lục Nam, sông Cầu, sông Thương,… Nguồn nước mặt của hệ thống sông Lục Nam, sông Kinh Thầy, sông Đông Mai và các con sông tự nhiên khác thuộc khu vực Chí Linh và vùng phụ cận đều đảm bảo tiêu chuẩn cấp nước cho sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt của nhân dân

Hệ thống sông, suối, hồ phục vụ tưới, tiêu nước của Chí Linh khá phong phú, chịu ảnh hưởng thủy văn của hệ thống sông Thái Bình tại Phả Lại, lưu lượng nước bình quân trong năm của sông là 286 m3/s Ngoài ra, “còn có 33 hồ đập với tổng diện tích tụ nước khoảng 409 ha”[23,tr.15]

Nguồn nước ngầm trên địa bàn thị xã ,với nhiều vị trí chứa nước, cụ thể: Tầng chứa nước lỗ hổng ở vị trí khu vực phía Nam và Đông Nam của thị

xã với lưu lượng khoảng 1000m3/ ngày - đêm, có thể khai thác bằng các giếng khoan.“Tầng chứa nước lỗ hổng ở vị trí khu vực trung tâm có thể khai thác, cấp nước tập trung với lưu lượng 13.000 m3/ ngày - đêm, đáp ứng nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt cho nhiều cụm dân cư”[12]

Tầng chứa nước khu vực vùng phía Bắc có thể khai thác sử dụng với lưu

lượng 200 m3/ ngày - đêm, đối với khu vực này nước ngầm tích trữ trong đới phong hóa với lưu lượng rất nhỏ, chỉ khai thác bằng các giếng đào hoặc bơm tay

Nhìn chung, nguồn nước mặt và nước ngầm của khu vực Chí Linh chưa bị

ô nhiễm Nguồn nước tại các thủy vực đảm bảo đáp ứng cho nhu cầu sử dụng nước trong sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, sản xuất công nghiệp và cung cấp nước sinh hoạt cho nhân dân

- Tài nguyên khoáng sản:

Theo các tài liệu khảo sát sơ bộ, tài nguyên khoáng sản của Chí Linh tuy không nhiều về chủng loại, nhưng có một số loại có trữ lượng lớn và giá trị kinh

tế như:

Đất cao lanh có trữ lượng khoảng 40 vạn tấn; sét chịu lửa khoảng 8 triệu tấn; sét gạch ngói (tại phường Bến Tắm và Hoàng Tiến) có chất lượng tốt đạt yêu cầu làm nguyên liệu sản xuất gạch ngói; “cuội sỏi (tại Hữu Lộc - phường Văn An) có trữ lượng khoảng 1,275 triệu m3; cuội sỏi (tại Trúc Thôn - phường Cộng Hòa) có trữ lượng khai thác khoảng 1,2 triệu m3” [24] Các loại khoáng sản này, được tổ chức khai thác hiệu quả sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển công nghiệp vật liệu xây dựng của Chí Linh

Thủy ngân có tại Trạ Gạo - Bến Tắm, “với 9 thân quặng có trữ lượng khai thác khoảng 2,8 triệu m3” [24]

Ngoài ra, trên địa bàn Chí Linh có trữ lượng than khá lớn: “Mỏ than Cổ

Kênh có 14 vỉa than có giá trị công nghiệp (trong đó, có 9 vỉa đạt trữ lượng khai thác khoảng 12,1 triệu tấn, hiện nay đang tạm dừng khai thác, dự kiến khai thác xuống - 300 m); Mỏ than Chí Linh có 5 vỉa với chiều dày trung bình từ 0,2 - 5,4

m, trữ lượng khai thác khoảng 50 triệu tấn; Mỏ than bùn tại Đại Bộ - Hoàng Tân

có trữ lượng khai thác nhỏ; Mỏ than đá Phả Lại có 6 vỉa than dày từ 0,17 - 2,38

m, nằm trong dải than Đông Triều - Phả Lại với tổng trữ lượng toàn dải là 758,42 triệu tấn” [23]

* Dân cư

- Trên địa bàn thị xã hiện có 15 dân tộc cùng sinh sống, chiếm tỷ lệ lớn là dân tộc Kinh, rồi đến dân tộc Hoa, Sán Dìu, Tày, Nùng, Sán Chay, Khơ me, Mường… Các dân tộc đều mang bản sắc riêng độc đáo tạo nên sự đa dạng trong văn hóa của Thị xã Chí Linh

- Toàn Thị xã Chí Linh có 20 đơn vị hành chính gồm: 08 phường và 12 xã

“Dân số toàn thị xã năm 2013 khoảng 175.050 người”[3] Trong đó:

+ Dân số thường trú là: 163.434 người

+ Dân số tạm trú quy đổi là: 11.616 người

+ Mức tăng dân số trung bình hàng năm: 1,55%

Dân số thường trú khu vực nội thị là 95.606 người

1.1.2 Điều kiện kinh tế

* Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp

Sản xuất Công nghiệp – Tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn Thị xã Chí Linh trong những năm qua phát triển ổn định, hầu hết các cơ sở chủ động việc phát triển sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nên sản lượng công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn thị xã tăng trưởng khá Năm 2013,giá trị sản xuất công nghiệp đạt 5.9024 tỷ đồng chiếm tỷ trọng 83,1% Tốc độ tăng trưởng trong giai đoạn 2011 – 2013 đạt 5,84% Năm 2014, ước đạt 6.443 tỷ đồng; dự kiến đến hết năm 2015 đạt 6.771 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân hàng đạt 3,7%/năm,trong đó công nghiệp địa phương đạt 3.285 tỷ đồng, “tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân đạt 11,3%/năm”

[4] Thị xã Chí Linh có nhà máy nhiệt điện Phả Lại quy mô 205 ha và 5 cụm công nghiệp (Văn An I, Văn An II, Hoàng Tân, Tân Dân, Cộng Hòa) Theo quy hoạch giai đoạn 2016 – 2020 sẽ phát triển công nghiệp mới Văn Đức quy mô 50ha Ở thị xã Chí Linh có: 55 công ty TNHH, 17 doanh nghiệp tư nhân và một số hợp tác xã kinh doanh và các doanh nghiệp có vốn đầu tư

nước ngoài

Sự phát triển công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp có sự đóng góp rất lớn của công nghiệp sản xuất và phân phối điện, nước,“dự kiến đến hết năm 2015 giá trị sản xuất ngành công nghiệpđạt 8.107 tỷ đồng; trong đó: Công nghiệp sản xuất và phân phối điện nước ước đạt 4.944 tỷ đồng, chiếm 61,6%; công nghiệp chế biến ước đạt 3.048 tỷ đồng,chiếm 37,6%; công nghiệp khai thác ước đạt 65 tỷ đồng,chiếm 0,8% giá trị sản xuất toàn ngành công nghiệp” [25,tr.3]

Trong giai đoạn vừa qua, thấy rõ tầm quan trọng của công nghiệp đối với

sự phát triển kinh tế trong tình hình mới, Chí Linh đã tập trung cao độ vào việc khuyến khích các đơn vị, cá nhân trong cũng như ngoài thị xã tham gia khai thác các tiềm năng cho sản xuất công nghiệp như tổ chức các cơ sở sản xuất có quy mô, hợp lí tạo ra khối lượng sản phẩm lớn và giải quyết việc làm cho người lao động

* Thương mại, dịch vụ

Theo thống kê năm 2013, “tổng giá trị sản xuất ngành Thương mại – Dịch vụ đạt 653,6 tỷ đồng với tốc độ tăng trưởng giai đoạn 2011 - 2013 là 18,41%” [4]

Với vai trò là đô thị trung tâm của tỉnh nên thị xã Chí Linh là địa bàn tập trung các hoạt động dịch vụ, là một trong những đầu mối giao lưu, trao đổi hàng hóa với khu vực đồng bằng Sông Hồng và vùng tam giác phát triển Ngành Dịch vụ - Thương mại và du lịch của toàn thị xã luôn giữ vị trí quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế, phục vụ kịp thời cho sản xuất

và đời sống của nhân dân

Dịch vụ ăn uống, khách sạn: Kinh tế dịch vụ ăn uống, kinh doanh

khách sạn, nhà nghỉ phát triển Trên địa bàn thị xã hiện có 63 cơ sở thương mại, dịch vụ, tập trung chủ yếu ở thành phần kinh tế ngoài quốc doanh, ngoài ra còn có một số đơn vị hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ du lịch (vận tải, hướng dẫn du lịch trong địa bàn) bước đầu nghiên cứu thị trường để đầu

tư hoạt động địa bàn nhưng do điều kiện suy thoái kinh tế chung nên chưa triển khai thực hiện

Dịch vụ vận tải: “Tiếp tục phát triển mạnh, đáp ứng tốt các nhu cầu vận tải hàng hóa và đi lại của nhân dân, doanh thu vận tải đạt 287,5 tỉ đồng (năm 2013) tăng 10,7% so với năm 2012” [13].Duy trì hoạt động 03 tuyến

xe Bus liên tỉnh qua trung tâm thị xã;hiện có 6 hãng taxi vận chuyển hành khách có trụ sở chính thức trên địa bàn thị xã với trên 90 đầu xe; có gần 80 phương tiện ô tô chở khách các loại và một số tuyến vận tải hành khách liên tỉnh qua địa bàn theo trục quốc lộ 37 và trục quốc lộ 18

Với vị trí thuận lợi về giao thông, cùng với sự phát triển của mạng lưới đường giao thông liên vùng, liên tỉnh qua đô thị nên ngành dịch vụ vận tải cũng phát triển nhanh, tập trung chủ yếu là vận tải hành khách và hàng hóa

Dịch vụ du lịch: Các loại hình du lịch ở thị xã Chí Linh hiện nay chủ yếu là du lịch lịch sử văn hóa - tâm linh, ngoài ra còn có các danh thắng và cảnh trí thiên nhiên đẹp như núi Nam Tào, Bắc Đẩu, sông Lục Đầu Giang,…tạo thành cụm du lịch lớn của tỉnh, bên cạnh đó có sân Golf Ngôi Sao Chí Linh Hàng năm có nhiều du khách trong nước và quốc tế đến tham quan du lịch

Thị xã Chí Linh là nơi tập trung nhiều di tích lịch sử với 303 di tích, trong đó có 2 di tích cấp quốc gia đặc biệt là Côn Sơn, Kiếp Bạc, và 9 di tích cấp quốc gia và nhiều di tích cấp tỉnh… tiêu biểu là Đền Cao, Đền Chu Văn

An, Lăng mộ Chu Văn An, Chùa Thanh Mai, Đền Bà Chúa Sao Sa, Đền Mẫu Sinh, Đền Khê Khẩu, Đền Quốc Phụ, Chùa Ngũ Đài Sơn Ngoài ra còn

có “Chí Linh bát cổ”:Trạng nguyên cổ đường, Tiều Ẩn cổ bích, Dược Lĩnh cổ viên, Nhạn Loan cổ độ, Thượng Tể cổ trạch, Phao Sơn cổ thành, Vân Tiên cổ

động (Huyền Thiên cổ tự), Tinh Phi cổ tháp là 8 di tích điển hình của Chí Linh, đồng thời cũng là 8 di tích quan trọng của tỉnh Hải Dương, gắn liền với nhiều nhân vật và sự kiện lịch sử nổi tiếng của dân tộc

Hàng năm các di tích lịch sử còn tổ chức lễ hội quy mô lớn đã thu hút được đông đảo khách thập phương đến tham dự.Năm 2013 ước tính “có khoảng 300.000 lượt người trong đó các di tích của thị xã khoảng 75.000 lượt người, riêng di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc khoảng 225.000 người” [24,tr.15] Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, diễn ra đầu năm âm lịch thu hút được 90%lượng khách du lịch trong tỉnh cũng như các khu vực lân cận

Quy hoạch khu di tích côn Sơn – Kiếp Bạc theo Quyết định số 920/QĐ-TTg, ngày 18/06/2010 của Thủ tướng Chính Phủ, bước đầu đang triển khai thủ tục cắm mốc quy hoạch theo quy định Địa điểm quy hoạch trên địa bàn 10 xã, phường với diện tích quy hoạch là: 8.340 ha, được phân thành hai vùng: Vùng bảo tồn và khai thác đặc biệt (vùng I) có diện tích 3.568 ha, thuộc địa phận các xã, phường: Cộng Hoà, Lê Lợi, Hưng Đạo, Văn An; vùng đệm (vùng II): diện tích 4.772 ha, là khu vực bao quanh vùng I

* Sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản

Giá trị sản xuất ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản (Giá cố định năm 2010) năm 2014 ước đạt 1.612 tỷ đồng, “dự kiến đến hết năm 2015 đạt 1.665 tỷ đồng; tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân dự kiến đến năm

2015 đạt 8,3%/năm,trong đó: ngành nông nghiệp tăng bình quân 7,4% (Trồng trọt tăng 6,1%/năm, chăn nuôi tăng 9,0%/năm, dịch vụ nông nghiệp tăng 8,6%/năm), ngành lâm nghiệp tăng bình quân 5,9%/năm, ngành thủy sản tăng bình quân 18%/năm” [23,tr.42] Trong tổng giá trị sản xuất ngành nông, lâm nghiệp và thuỷ sản thị xã Chí Linh thì nông nghiệp là lĩnh vực có đóng góp lớn nhất, “chiếm tới 84,7% (trong đó lĩnh vực trồng trọt đóng góp 51,9%, chăn nuôi 42,7%, dịch vụ nông nghiệp 5,4%), ngành lâm nghiệp chiếm 0,9%, ngành thuỷ sản chiếm 14,4% tổng giá trị sản xuất toàn ngành Giá trị sản phẩm thu hoạch trên 1 ha đất trồng trọt và nuôi trồng thủy sản đạt

97,6 triệu đồng, tăng bình quân 12,5%/năm”[23,tr.44]

- Sản xuất nông nghiệp: có những chuyển biến tích cực, việc đưa

nhanh các giống cây trồng, vật nuôi có tiềm năng, năng suất, hiệu quả kinh

tế cao vào sản xuất được các cấp, các ngành, các địa phương tích cực chỉ đạo và thực hiện

Trồng trọt: Diện tích gieo cấy lúa hàng năm từ 9.170-9.300 ha, năng suất bình quân ước đạt 54 tạ/ha/năm, sản lượng đạt trên 50.500 tấn.Diện tích lúa lai, lúa chất lượng cao đạt 3.500 ÷ 4.000 ha/năm, chiếm trên 40% diện tích gieo cấy, tăng trên 5% so với giai đoạn 2006-2010; “hàng năm xây dựng

từ 40-45 mô hình sản xuất lúa hàng hoá tập trung tại các xã, phường” [2]

Cơ cấu trà vụ có sự chuyển dịch rõ nét; trà lúa xuân sớm giai đoạn 2006-

2010 chiếm trên 30% diện tích gieo cấy, “giai đoạn 2011-2015 giảm còn dưới 10% diện tích gieo cấy; trà lúa mùa muộn giai đoạn 2006-2010 chiếm trên 20% diện tích gieo cấy, giai đoạn 2011-2015 giảm còn dưới 5% diện tích gieo cấy” [13]

Đưa nhanh các giống ngô lai có tiềm năng năng suất cao vào sản xuất

ở các vụ trong năm, đưa năng suất ngô từ 42tạ/ha lên 44tạ/ha, với diện tích

từ 350-520 ha/năm

Duy trì từ 1.100 - 1.200 ha/năm cây công nghiệp, trong đó: cây lạc

900 ha – 1.000 ha, đưa các giống lạc chất lượng cao vào sản xuất chiếm tỷ lệ trên 70% đưa năng suất lạc từ 15 tạ/ha lên 24 tạ/ha; duy trì diện tích cây đậu tương 300-350 ha, sản lượng đạt 540-620 tấn Diện tích cây vụ đông, cây rau màu được duy trì từ 2.500 ha -2.700 ha, trong đó cây vụ đông gieo trồng

từ 1.200-1.400 ha

Đưa các giống cây ăn quả có hiệu quả kinh tế cao vào sản xuất tại các

xã như: Vải thiều, nhãn lồng, na dai, hồng không hạt, chè giống mới; “diện tích cây lâu năm tính đến 2014 là 5.874 ha; trong đó: diện tích cây vải cho thu hoạch 4.258 ha; sản lượng vải năm 2014 đạt trên 11.200 tấn Thực hiện

dự án sản xuất vải thiều theo tiêu chuẩn VietGap với diện tích 40ha” [22, tr.3]

Thực hiện dự án trồng chè mới, trồng xen 64 ha Chè chất lượng cao (Kim Tuyên, Phúc Vân Tiên) vào thay thế diện tích vải già cỗi, thoái hóa hiệu quả kinh tế thấp

Phát triển chăn nuôi theo hướng tập trung:Đẩy mạnh phát triển chăn nuôi theo hướng gia trại, trang trại góp phần ổn định, phát triển, nâng cao chất lượng đàn gia súc, gia cầm, đảm bảo vệ sinh môi trường

Đàn lợn tăng trên 3%/năm, sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng năm 2014 đạt 8.896 tấn, năm 2015 ước đạt 9.800 tấn Đàn lợn nái 6.500 con chiếm 10% tổng đàn lợn “Đàn lợn thịt100% là lợn lai 1/2 máu ngoại trở lên, trọng lượng xuất chuồng đàn lợn tăng từ 60 kg/con lên trên 80 kg/con” [25,tr.22]

Đàn gia cầm tăng trên 15%/năm và có xu hướng phát triển về chất và lượng, sản lượng thịt gia cầm xuất bán năm 2015 ước đạt 6.700 tấn Các giống gia cầm mới chất lượng cao được đưa vào sản xuất

Đàn trâu, bò có biến động và không ổn định, có xu hướng giảm đàn, giai đoạn 2011-2015 giảm khoảng trên 5% tổng đàn; sản lượng thịt hơi xuất chuồng năm 2013 đạt 421 tấn, năm 2015 ước đạt 450 tấn

Công tác vệ sinh môi trường đã được đặc biệt quan tâm, 100% các trang trại, gia trại xây dựng hầm khí Biogas “giai đoạn 2011-2014, toàn thị

xã đã xây dựng được 320 hầm Bioga” [18, tr.7] Cơ sở vật chất các trang trại chăn nuôi và trang trại tổng hợp đã đầu tư xây dựng kiên cố

Tình hình dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm được kiểm soát, trên địa bàn không để xảy ra các bệnh dịch nguy hiểm như: Lở mồm long móng ở đàn gia súc, bệnh tai xanh trên đàn lợn, H5N1 trên đàn gia cầm; tỷ lệ tiêm phòng cho đàn gia súc, gia cầm đạt trên 80%/năm

Triển khai dự án phát triển chăn nuôi tập trung nâng cao chất lượng, quy mô đảm bảo vệ sinh môi trường giai đoạn 2011-2015, tỉnh Hải Dương, theo đó thị xã đã triển khai tới các địa phương, đã có 48 hộ tham gia dự án, tổng số tiền vay được hỗ trợ lãi xuất là 2,078 triệu đồng

Dịch vụ trong nông nghiệp từng bước đáp ứng được yêu cầu sản xuất; các

khâu dịch vụ như: làm đất, thu hoạch, bảo vệ cây trồng, vật nuôi phát triển, “Giá trị ngành dịch vụ nông nghiệp năm 2014 (theo giá cố định năm 2010) đạt 60 tỷ đồng, dự kiến năm 2015 đạt 62 tỷ đồng, giá trị sản xuất tăng bình quân 8,6

%/năm, chiếm 5,4% giá trị sản xuất ngành nông nghiệp” [26,tr.9]

-Sản xuất lâm nghiệp: Tổng diện tích đất lâm nghiệp hiện có 9.534 ha,

chiếm 33,8% diện tích tự nhiên toàn thị xã, trong đó“Rừng phòng hộ: 4.271

ha, chiếm 44,8% diện tích đất lâm nghiệp; rừng đặc dụng: 1,217 ha, chiếm 12,8% diện tích đất lâm nghiệp; rừng sản xuất: 4.046 ha, chiếm 42,4% diện tích đất lâm nghiệp” [24,tr.32] Công tác quản lí, bảo vệ và phát triển rừng được các cấp, các ngành đặc biệt quan tâm, đảm bảo đáp ứng được diện tích rừng phòng hộ, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế từ rừng và tạo cảnh quan phát triển kinh tế du lịch.Năm 2015,“giá trị sản xuất ngành lâm nghiệp (theo giá cố định 2010) đạt 16 tỷ đồng, giá trị sản xuất tăng bình quân 5,9%/năm, tuy nhiên đóng góp của ngành lâm nghiệp còn thấp chỉ chiếm 0,9% trong toàn ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản” [25,tr.37]

- Phát triển thủy sản: Triển khai thực hiện đề án “Phát triển chăn nuôi,

nuôi trồng thủy sản tập trung, nâng cao chất lượng, quy mô đảm bảo vệ sinh môi trường giai đoạn 2011-2015 tỉnh Hải Dương”,theo đó thị xã Chí Linh đã

tổ chức xây dựng một số khu nuôi trồng thuỷ sản tập trung ở các xã, phường như: Tân Dân 64.07 ha; Chí Minh 43.56 ha; Hoàng Tiến 57.04 ha; Hưng Đạo - Lê Lợi diện tích 185 ha Việc xây dựng các khu nuôi trồng thuỷ sản tập trung đã phát huy được thế mạnh và hiệu quả kinh tế trong sản xuất tăng năng suất, sản lượng tăng thu nhập của người dân

Áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong nuôi trồng thuỷ sản các loại cá giống mới được nhập từ các địa phương khác đưa vào nuôi trồng trên địa bàn như

cá Lăng, Chép dòn cho hiệu quả kinh tế cao đặc biệt với mô hình nuôi cá lồng trên sông

Diện tích nuôi trồng thủy sản đến năm 2015 đạt khoảng 1.000 ha (tính

cả diện tích nuôi thả cá ở các vùng cấy một vụ lúa).Sản lượng thủy sản nuôi

trồng năm 2014 đạt 5.545 tấn, dự kiến đến năm 2015 đạt 6.424 tấn, năng suất đạt 6,32 tấn/ha Đưa các giống cá có năng suất, chất lượng vào nuôi trồng, tận dụng mặt nước để nuôi cá lồng trên sông, hồ hiện tại có 13 hộ tham gia với tổng số lồng cá nuôi là 160 lồng“sản lượng cá thương phẩm nuôi lồng năm 2013 đạt 800 tấn; năm 2014 đạt 850 tấn; năm 2015 ước đạt

1000 tấn” [6,tr.13]

1.1.3 Điều kiện chính trị

Chí Linh được hình thành từ lâu đời.Năm 891 vua Lê Đại Hành đã chọn

An Lạc tức Chí Linh hiện nay, là cơ sở chỉ huy chống quân xâm lược Tống Trải qua các thời kỳ phong kiến, Chí Linh đã được nhiều triều đại chọn là nơi xây dựng cung thành, tỉnh lỵ như thành Phao (Phả Lại) – đời nhà Mạc, thành Vạn (Tân Dân) Chí Linh còn có tên gọi là Bằng Châu hay Bằng Hà sau đó đổi tên là Phượng Hoàng và sau này là Chí Linh.Tháng 6 năm 1886, thực dân Pháp thành lập Nha Chí Linh thuộc phủ Nam Sách.Tháng 4 năm 1947, Chí Linh thuộc tỉnh Quảng Hồng.Tháng 11 năm 1948, Chí Linh thuộc tỉnh Quảng Yên.Tháng 2 năm

1955, Chí Linh thuộc tỉnh Hải Dương” [24]

Ngày 26/1/1986, hai tỉnh Hải Dương và Hưng Yên hợp nhất thành tỉnh Hải Hưng Chí Linh là một trong 22 đơn vị hành chính

Ngày 27/3/1978, thị trấn Sao Đỏ được thành lập theo Quyết định số 52 –

Bt của Bộ trưởng Phủ Thủ tướng và trở thành đô thị huyện lỵ của Chí Linh

Ngày 16/1/1981, Hội đồng Chính phủ ra quyết định số 19 – CP về mở rộng thị trấn Phả Lại và điều chỉnh địa giới các xã Cổ Thành, Nhân Huệ Như vậy, tính đến năm 1981, Chí Linh có 20 đơn vị hành chính, gồm 17 xã và 3 thị trấn (Sao Đỏ, Phả Lại, Nông Trường)

Ngày 1/1/1997, tỉnh Hải Hưng được chia tách thành 2 tỉnh Hải Dương và Hưng Yên Chí Linh là huyện miền núi (được công nhận từ năm 1993) của tỉnh Hải Dương, toàn huyện giữ nguyên số đơn vị hành chính và có 146 thôn và 26 khu dân cư

Ngày 12/2/2010 huyện Chí Linh đã được Chính phủ nâng cấp thành thị xã

Chí Linh Theo Nghị định số 09/NĐ – CP về việc thành lập thị xã Chí Linh và các phường thuộc thị xã Chí Linh Theo Nghị quyết, Chí Linh có 8 phường nội thị là: Sao Đỏ, Cộng Hòa, Bến Tắm, Thái Học, Chí Minh, Văn An, Hoàng Tân;

12 xã ngoại thị là: Cổ Thành, Nhân Huệ, Tân Dân, Đồng Lạc, Văn Đức, An Lạc, Hoàng Tiến, Hưng Đạo, Lê Lợi, Bắc An, Hoàng Hoa Thám và Kênh Giang

Ngày nay, thị xã Chí Linh được khẳng định là đô thị lớn thứ 2 của tỉnh Hải Dương, trung tâm kinh tế động lực phát triển của vùng phía Bắc tỉnh, có vị trí quan trọng về an ninh quốc phòng

Tổ chức bộ máy của thị xã bao gồm: Thị ủy, Hội đồng nhân dân thị xã;

Ủy ban nhân dân thị xã; các Phòng, ban; khối Đảng, đoàn thể; Đơn vị sự nghiệp; các xã, Phường

1.1.4 Điều kiện xã hội

Quá trình đô thị hóa ở Thị xã Chí Linh đã đưa tới kết quả là đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của nhân dân được cải thiện rõ rệt,“Thu nhập bình quân đầu người năm 2013 đạt trung bình 41,16 triệu đồng/người/năm, bằng 1,06 lần thu nhập bình quân đầu người trên cả nước”[4].Nhu cầu ăn ở, đi lại, học hành, khám chữa bệnh và hưởng thụ văn hóa ngày càng được nâng lên Các cấp Ủy Đảng, chính quyền luôn quan tâm chăm sóc gia đình thương binh, gia đình liệt sĩ

và người có công với Cách mạng

Công tác y tế, dân số kế hoạch hóa gia đình có sự chuyển biến đáng kể Mạng lưới y tế từ trung ương đến địa phương được củng cố 1 bước “Cơ sở y tế đạt bình quân 2,29 giường bệnh/1000 người” [19] Bệnh viện đa khoa thị xã được đầu tư trang thiết bị khám chữa bệnh hiện đại và tăng cường y, bác sĩ có trình độ chuyên môn cao Công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ y, bác sĩ được coi trọng bằng nhiều hình thức như: đào tạo chuyên sâu, đào tạo sau đại học và nâng cao trình độ cho cán bộ y tế xã phường

Hoạt động văn hóa, thể dục thể thao ngày càng đa dạng và phong phú Hoạt động thể dục thể thao thu hút nhiều đối tượng và diễn ra trên địa bàn toàn thị xã Số trung tâm thể dục thể thao cấp đô thị có 04 công trình Các di tích lịch

sử được bảo tồn và tu sửa nhằm giũ vững được bản sắc văn hóa dân tộc

Báo chí, thông tin từng bước được đổi mới cả nội dung và hình thức theo hướng hiện đại Hoạt động văn hóa nghệ thuật của thị xã có bước phát triển mới Đến nay, truyền thanh và truyền hình được phủ sóng trên tất cả các địa bàn trong thị xã

Vấn đề giải quyết việc làm cho người lao động cũng được thị xã quan tâm chú trọng dưới nhiều hình thức khác nhau Đời sống nhân dân từng bước được cải thiện, số hộ giàu tăng và hộ nghèo giảm “Tỉ lệ hộ nghèo cuối năm 2013 là 4,45%, thấp hơn so với quy định dưới 17 – 12%”[14]

Những thành tựu mà nhân dân thị xã đạt được chính là những tiền đề, cơ

sở thúc đẩy cho quá trình đô thị hóa phát triển mạnh mẽ

1.1.5 Điều kiện văn hóa

Chí Linh nằm ở vị trí có địa hình gồm đồi núi, đồng bằng xen kẽ, là nơi hợp lưu của 6 con sông, còn gọi là “Lục Đầu Giang” của các con sông: sông Cầu, sông Đuống,sông Thương, sông Lục Nam, sôngKinh Thầy và sông Thái Bình Đồng thời, Chí Linh là vùng đất có nhiều di tích và danh nhân văn hóa, đây là tiềm năng của ngành du lịch địa phương

Trong chiều dài lịch sử, vùng đất Chí Linh gắn liền với các tên tuổi của nhiều danh nhân nổi tiếng trong lịch sử dân tộc như: Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; Đệ nhị tổ Pháp Loa thiền phái Trúc Lâm; đệ tam tổ Huyền Quang; Vạn thế sư biểu Chu Văn An; Anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa Nguyễn Trãi; Bà chúa Sao sa Nguyễn Thị Duệ,… Chí Linh hiện còn lưu giữ 59 di tích lịch sử, trong đó có 09 di tích lịch sử văn hóa được xếp hạng quốc gia như: Khu văn hóa quốc gia đặc biệt Côn Sơn – Kiếp Bạc, đền Bắc Đẩu, đền Chu Văn An, đền Gốm, đền Cao, chùa Thanh Mai, đền Sinh, đền Quốc Phụ và đình Chí Linh Trong đó quần thể di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc, là điểm du lịch, lễ hội văn hóa tâm linh nổi tiếng.Cùng với Yên Tử, Quỳnh Lâm, Thanh Mai, Côn Sơn là chốn

tổ Thiền phái Trúc Lâm, một Thiền phái mang đậm bản sắc Việt Khu vực Kiếp Bạc nằm ở phía Tây dãy Côn Sơn mang đậm dấu ấn lịch sử của thời Trần Tại đây có “Lục Đầu Giang” lừng danh với trận Vạn Kiếp oanh liệt đánh thắng quân

Nguyên Mông Di tích quan trọng nhất là đền Kiếp Bạc, là nới thờ Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, nhà quân sự, tư tưởng, chính trị lỗi lạc và là công thần của nhà Trần

Ngoài ra, Chí Linh còn có các di tích danh thắng và cảnh trí thiên nhiên tuyệt vời như núi Nam Tào, Bắc Đẩu, sông Lục Đầu Giang,… đã tạo thành cụm

di tích lớn của tỉnh và bước đầu hình thành tuyến du lịch kết nối Hà Nội, Hải Dương, Quảng Ninh (Côn Sơn – Kiếp Bạc, Yên Tử,…).Bên cạnh các di tích lịch

sử và thắng cảnh thiên nhiên, Chí Linh còn có sân golf Ngôi sao Chí Linh, hàng năm có nhiều khách du lịch trong nước và quốc tế đến chơi golf và tham quan

du lịch

Khu di tích đền thờ thầy giáo Chu Văn An được quy hoạch tổng thể, quy hoạch chi tiết trong quần thể di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc với diện tích quy hoạch 28 ha Hiện tại hồ sơ đang hoàn thiện chờ thẩm định, phê duyệt

để thực hiện

Các di tích khác trong “Chí Linh bát cổ” được từng bước đưa vào quy hoạch trong quy hoạch tổng thể của các xã, phường phục vụ các bước quy hoạch chi tiết để thực hiện Một số di tích đã được bước đầu nghiên cứu lập quy hoạch trình phê duyệt để từng bước đầu tư tôn tạo

Các xã, phường đã và đang thực hiện quy hoạch tổng thể (quy hoạch phân khu đối với các phường, quy hoạch xây dựng nông thôn mới đối với các xã) từng bước triển khai quy hoạch chi tiết để thực hiện như các hạng mục công trình phục vụ cho các khu, cụm di tích thị xã quản lý như: Khu di tích đền Sinh, đền Hóa xã Lê Lợi; cụm di tích đền Cao xã An Lạc; di tích chùa Thanh Mai xã Hoàng Hoa Thám; di tích chùa Ngũ Đài thuộc xã Hoàng Tiến; di tích Đền Gốm xã Cổ Thành

Trong quy hoạch chung của thị xã, đã đề nghị Tỉnh chuyển một số khu, cụm công nghiệp thành các khu đô thị cho phù hợp định hướng phát triển thị xã như: chuyển cụm công nghiệp Chí Minh thành khu đô thị sinh thái Cotrexim; chuyển một phần khu công nghiệp Cộng Hòa sang khu đô thị phía Đông thị xã

Một số dự án lớn phục vụ phát triển du lịch trên địa bàn được quan tâm triển khai thực hiện như: Dự án Côn Sơn Resort được UBND tỉnh Hải Dương phê duyệt Quy hoạch chi tiết xây dựng và Quy định quản lý xây dựng theo đồ

án quy hoạch chi tiết; Khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng Hồ Bến Tắm trong quy hoạch tổng thể thị xã đang được các nhà đầu tư nghiên cứu lập dự án đầu

tư phục vụ du lịch; các công trình công cộng phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí của nhân dân đã và đang được triển khai xây dựng như: quảng trường Hồ Mật Sơn, Nhà văn hóa thiếu nhi, Trung tâm văn hóa thể thao thị xã…

Công tác đầu tư xây dựng tôn tạo các di tích trên địa bàn do tỉnh quản

lí được các cấp, các ngành, nhân dân và du khách thập phương quan tâm đầu

tư, ủng hộ như:

Dự án tu bổ, tôn tạo di tích đền Kiếp bạc với 12 hạng mục tổng mức

tư trên 77 tỷ đồng là đợt trùng tu thứ 4 và là đợt trùng tu lớn nhất trong lịch

sử di tích được khởi công năm 2013, đến nay hoàn thành giai đoạn 1; “Dự

án đầu tư đường vào di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc tổng mức đầu tư 715,4 tỷ đồng, gồm 3 giai đoạn, đến nay đã giải ngân được 160 tỷ đồng hiện đang thực hiện thi công giai đoạn 1” [24]

Các di tích do thị xã quản lí được đầu tư, tu bổ cải tạo các hạng mục chính với tổng mức đầu tư: 106.302.591.000 đồng như: Khu di tích Đền Sinh, Đền Hóa xây dựng hậu cung và một số hạng mục sân vườn Đền Sinh, tôn tạo, phục dựng Đền Hoá sau sự cố hoả hoạn; “Khu di tích Đền Chu Văn An xây dựng các hạng mục chính trong khu vực đền, khu lăng mộ;Khu di tích Đền Cao, tôn tạo khu di tích đền Cao; phục dựng Đình Lạc Đạo ” [17]

Các công trình phụ trợ phục vụ du lịch đến các di tích: Thực hiện quy hoạch được cấp thẩm quyền phê duyệt các công trinh đầu tư hạ tầng đường giao thông như: Đường vào di tích Chùa Ngũ Đài; đường vào di tích Đền Quốc phụ; đường thuộc cụm di tích Đền Cao xã An Lạc; công trình trung tâm văn hóa, tổ chức lễ hội Đền Cao; công trình bãi đỗ xe và đường vào di tích Đền Nguyễn Thị Duệ; bằng nguồn vốn do ngân sách hỗ trợ và đóng góp xã hội hóa

Công tác tổ chức quản lý các di tích trên địa bàn đã được củng cố, từng bước đi vào nề nếp Chí Linh có nhiều di tích lịch sử có giá trị, trên địa bàn còn rất nhiều phong tục, tập quán, lễ hội truyền thống mang đậm nét văn hóa Việt Để có đơn vị chuyên ngành quản lý giá trị các di tích lịch sử gắn với nhiều lễ hội truyền thống, thị xã Chí Linh đã thành lập Ban quản lý di tích thị xã Chí Linh là đơn vị sự nghiệp có nhiệm vụ quản lý các di tích trên địa bàn (ngoài di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc do tỉnh quản lý); đội ngũ cán bộ, nhân viên Ban quản lý di tích gồm 17 người, được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về quản lý di tích, cơ bản đáp ứng được yêu cầu về quản lý, giới thiệu, hướng dẫn du khách đến thăm quan di tích Đến thời điểm hiện tại Ban quản

lí di tích thị xã quản lý 4 di tích là: Đền thờ Thầy giáo Chu Văn An, khu di tích Đền Cao, cụm di tích Đền Sinh, Đền Hóa Trong hoạt động, ban đầu còn nhiều khó khăn nhưng từng bước đã được khắc phục, cơ bản hoàn thành nhiệm vụ quản lý các di tích, được nhân dân địa phương và du khách đánh giá cao, hoạt động theo hướng tích cực, tốt hơn trước, thể hiện là số lượng khách đến các di tích ngày một đông hơn, nguồn kinh phí tâm đức của du khách thập phương năm sau cao hơn những năm trước Tổng kinh phí từ nguồn tâm đức tại 3 di tích Cụm di tích Đền Cao, cụm di tích Đền Sinh, Đền thờ thầy Chu Văn An từ năm 2010-2014là:12.789.088.000 đồng

1.2 HOẠT ĐỘNG ĐÔ THỊ HÓA Ở THỊ XÃ CHÍ LINH GIAI ĐOẠN

2010 - 2015

1.2.1 Quy hoạch đô thị

Thị xã Chí Linh rất coi trọng công tác quy hoạch đô thị Tăng cường công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch, quy hoạch nông thôn mới, quy hoạch các phân khu chức năng, quy hoạch khu dân cư, đô thị và triển khai quy hoạch chi tiết để thực hiện các dự án đầu tư như: quy hoạch khu di tích Đền Sinh, đền thờ Nguyễn Thị Duệ, đền thờ thầy giáo Chu Văn An, khu trung tâm văn hóa thể thao… và được UBND tỉnh phê duyệt chương trình phát triển đô thị; đề án nâng cấp thị xã Chí Linh lên đô thị loại III, hoàn chỉnh Quy chế quản lý quy hoạch,

kiến trúc đô thị, điều chỉnh quy hoạch một số dự án tại cụm công nghiệp Cộng Hòa, khu đô thị phía đông đường Yết Kiêu, đề nghị tỉnh điều chỉnh quy hoạch cụm công nghiệp Chí Minh sang quy hoạch Khu đô thị sinh thái Hồ Mật Sơn, và quy hoạch di tích lịch sử - văn hoá Côn Sơn - Kiếp Bạc…

Quy hoạch khu hành chính và khu văn hóa – thể thao với quy mô 3,53 ha

Dự án xây dựng cung thiếu nhi với quy mô 10.000 m2, địa điểm tại phường Sao Đỏ

Dự án nâng cấp nhà máy nước Sao Đỏ từ “công suất 4.000 m3/ngày đêm lên 8000 m3/ngày đêm” [7]

Dự án cấp nước sinh hoạt khu Hố Dầu giai đoạn 1với số vốn 2,880 tỉ đồng, được xây dựng tại phường Bến Tắm

Dự án xây dựng nhà máy xử lí chất thải rắn Hồng Việt công suất 60 – 70 tấn/ng.đ Tổng số vốn đầu tư là 100,000 tỉ đồng

Dự án xây dựng một nhà tang lễ thị xã với tổng số vốn đầu tư 25,000 tỉ đồng

Dự án trùng tu tôn tạo di tích Đền thờ Chu Văn An, khu di tích Phượng Hoàng

1.2.2 Xây dựng cơ bản

Chí Linh đã hoàn thành đưa vào sử dụng các công trình: Đường Thống Nhất (phường Sao Đỏ); nhà lớp học Trường tiểu học Cộng Hòa; nhà văn hóa khu tái định cư Thạch Thủy (Phường Phả Lại); đường Trần Phú (Phường Sao

Đỏ); di chuyển đường điện 22 kV hồ Mật Sơn

Thị xã chí Linh đã “xây dựng 8 công trình phúc lợi xã hội; nâng cấp mở rộng 230 km đường giao thông nông thôn; duy tu bảo dưỡng 200 km đường giao thông; xây mới 20 km đường bê tông xi măng cho các xã, phường” [10]

Bên cạnh đó, thị xã Chí linh còn đang triển khai dự án xây dựng đường vào khu di tích Kiếp bạc giai đoạn 1 và giai đoạn 2; dự án an toàn giao thông đường giao thông quốc lộ 18, dự án đường điện 500 KV, dự án đường thủy nội địa, đường sắt Lim – Phả lại, Phả lại – Hạ Long.Trong những năm qua thị xã đã tập trung, tăng cường quản lí, phát triển, nuôi dưỡng và khai thác tốt các nguồn

thu, chống thất thu ngân sách có hiệu quả; quản lí tốt các nguồn thu để đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng Tổng vốn đầu tư cho xây dựng cơ bản giai đoạn 2011-

2015, ước đạt: 6.803,785 tỷ đồng, tăng bình quân 9,5%/năm “trong đó: năm 2011

là 1.017,929 tỷ đồng, năm 2012 là 950,726 tỷ đồng, năm 2013 là 1.074,349 tỷ đồng, năm 2014 là 1.292 tỷ đồng, năm 2015 ước đạt 1.526 tỷ đồng” [10]

1.2.3 Xây dựng các công trình phúc lợi xã hội

- Giáo dục – Đào tạo: Trong nhiều năm qua sự nghiệp Giáo dục – Đào tạo được quan tâm phát triển đã đạt được kết quả toàn diện cả về quy mô loại hình đào tạo và chất lượng giáo dục, góp phần quan trọng nâng cao dân trí, bổ sung nguồn nhân lực cho phát triển của toàn tỉnh và thị xã

Hệ thống giáo dục phổ thông được xây dựng với đầy đủ các cấp học và trình độ đào tạo từ mầm non đến trung học phổ thông

Mẫu giáo – mầm non: “Có 25 trường với 265 lớp gồm 252 phòng học và

21 phòng học cấp IV Tỉ lệ phòng kiên cố chiếm 91%”[24,tr.39]

Tiểu học: 100% phường, xã đã có trường tiểu học Tính đến 2015, “trên địa bàn thị xã có 22 trường với 373 lớp gồm 373 phòng học… Tỉ lệ phòng học kiên cố chiếm 91%”[24,tr.40]

Trung học cơ sở: “Có 19 trường với 262 lớp gồm 180 phòng học, tỉ lệ phòng kiên cố chiếm 87,8%” [24,tr.42]

Trung học phổ thông: “Có 4 trường, trong đó 4 trường công lập Tổng số

mở cũng phát huy hiệu quả tích cực, tạo thành mạng lưới y tế 19 xã, phường,

“Tính đến 2015, đã xây dựng 20/20 trạm y tế xã, phường cao tầng kiên cố đạt chuẩn quốc gia” [19] Đến nay hệ thống y tế đáp ứng tốt các nhu cầu khám chữa bệnh cho người dân tại thị xã cũng như trong toàn tỉnh

- Thể dục thể thao: Đáp ứng nhu cầu rèn luyện sức khỏe của cán bộ và

nhân dân, thị xã Chí Linh đã đầu tư xây dựng nhiều công trình thể thao trong đó

có 04 công trình lớn là sân vận động, sân bóng đá, cụm sân bóng chuyền và nhiều sân bóng đá bóng chuyền tại phường xã phục vụ nhu cầu luyện tập thể dục thể thao cho người dân đô thị Nhiều tụ điểm sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể dục – thể thao được hình thành từ phong trào xã hội hóa đáp ứng phần nào nhu cầu hưởng thụ văn hóa, văn nghệ và rèn luyện sức khỏe của nhân dân

- Các công trình phúc lợi công cộng như: Trung tâm văn hóa thể thao cộng đồng, thư viện, quảng trường, cửa hàng sách báo… đã được đầu tư xây dựng và phát triển hiệu quả.Các điểm vui chơi giải trí như: Công viên Hồ Mật Sơn,Trung tâm Văn hoá Thể thao đã hoàn thành; Nhà thiếu nhi, sân vận động,

bể bơi và một số công trình phúc lợi trung tâm đang triển khai, “100% các xã, phường có điểm Bưu điện văn hoá; nhà văn hóa, 30% số xã, phường đã có sân vận động, 100% các thôn, khu dân cư có nhà văn hóa kết hợp thư viện thôn,100% các xã, phường có trạm Y tế đạt chuẩn Các trường đại học, cao đẳng, trung học phổ thông đạt chuẩn 100%, ở các trường THCS, Tiểu học, Mầm non đạt 93% đạt chuẩn” [27,tr.6]

1.2.4 Xây dựng hệ thống đường xá giao thông

Thị xã đã thực hiện, triển khia nhiều dự án, cải tạo chỉnh trang đô thị Trong đó đặc biệt chú ý đến xây dựng hệ thống đường xá giao thông

Đường sắt quốc gia Kép – Hạ Long: “Đây là tuyến đường sắt chạy qua khu vực Tây Bắc phường Sao Đỏ, dài 8,87 Km khổ lồng 1.435 mm” [28].Trên địa bàn thị xã hiện có 02 ga đường sắt là Cổ Thành ở phường Phả Lại và ga Chí Linh tại phường Bến Tắm, tạo điều kiện thuận lợi để thị xã Chí Linh kết nối liên vùng

Đường bộ: Quốc lộ 18 là tuyến đường đi qua 4 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Dương, Quảng Ninh Từ Nội Bài đến thị xã Chí Linh – Bắc Luân (Quảng Ninh) dài 340km Đoạn Bắc Ninh – Bãi Cháy qua Hải Dương dài 20km

có lộ giới 12 m, mặt đường rộng 9m đã được cải tạo tiêu chuẩn lên cấp III, chất

lượng tuyến đường tốt, cơ bản đáp ứng được nhu cầu lưu thông

Quốc lộ 37 đoạn từ Cộng Hòa – Thị xã Bắc Ninh – Lê Lợi (Chí Linh) “dài 12,4 km lộ giới 7,5 m, mặt đường rộng 5,5 m, kết cấu bê tông nhựa” [26,tr.25]

Quốc lộ 37 (quốc lộ 183 cũ): Từ ngã baTiền Trung – Sao Đỏ (Chí Linh) dài 23 km,“Lộ giới 12 m, mặt đường rộng 11 m, kết cấu bê tông nhựa Đạt cấp III, cầu cống đạt tải trọng H30” [26,tr.25]

Đường thủy:Trên địa bàn Thị xã Chí Linh nói riêng và tỉnh Hải Dương nói chung có nhiều tuyến giao thông thủy với sông Thái Bình, sông Thương, sông Đông Mai, sông Kinh Môn, tổng chiều dài đã sử dụng vào mục đích vận tải 393,5

km,phục vụ cho nhu cầu trao đổi hàng hóa giữa thị xã và các vùng lân cận

Giao thông nội thị: Hiện có 28 tuyến đường chính do thị xã quản lý với chiều dài khoảng 32,1 km, “Tổng diện tích đất giao thông đô thị là 340,72 ha, diện tích đất giao thông chính đô thị là 254,83 ha; tỷ lệ đất giao thông trên đất xây dựng đô thị là 20,5%, mật độ đường chính khu vực nội thị đạt 12,63 km/km2,bình quân diện tích đất giao thông chính đô thị trên dân số nội thị đạt 25,1 m2/người” [11] Chất lượng đường tốt đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế,

đi lại cho người dân đô thị

1.2.5 Xây dựng các khu công nghiệp

Việc hình thành và phát triển các khu, cụm và điểm công nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư tới đầu tư sản xuất trên địa bàn Chí Linh hiện có “01 khu công nghiệp Cộng Hòa với diện tích 357 ha (đang được điều chỉnh lại còn trên 200 ha) và 05 cụm công nghiệp gồm: Văn An I, Văn

An II, Tân Dân, Hoàng Tân, Cộng Hòa; các khu, cụm công nghiệp có vị trí thuận lợi, nằm dọc theo tuyến quốc lộ 18 và quốc lộ 37” [13,tr.9]

Các ngành công nghiệp chính hiện nay của Chí Linh chủ yếu là công nghiệp khai thác khoáng sản, công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng (đá, cát sỏi, ), công nghiệp chế biến nông sản, lâm sản, thực phẩm, may mặc, xay sát lương thực, các ngành nghề cơ khí, dịch vụ sửa chữa cơ khí, đặc biệt là công nghiệp sản xuất và phân phối điện

Hiện nay, trên địa bàn thị xã có “03 làng nghề được UBND tỉnh Hải Dương công nhận đang hoạt động; có 19 lò gạch thủ công cải tiến được phép hoạt động; 09 nhà máy gạch tuynel; 01 cơ sở sản xuất gạch bê tông khí chưng áp; có 03 công ty liên doanh với nước ngoài về sản xuất may mặc và 01 nhà máy giầy da; tổng số lao

động tại các doanh nghiệp may mặc trên 2.300 lao động; sản lượng sản phẩm trung bình đạt 200.000 bộ quần áo/năm; 750.000 đôi giầy dép/năm” [25,tr.22]

1.2.6 Xây dựng các khu trung tâm thương mại

Các khu trung tâm thương mại lớn được xây dựng tại khu vực nội thị đông dân cư như siêu thị Happro, siêu thị Việt Tiên Sơn, siêu thị Sao Đỏ, siêu thị Thiên Ân, kết hợp với mạng lưới chợ của Thị xã bao gồm các khu vực trung

tâm nội thị và các xã ngoại thị tạo nên hoạt động mua bán nhộn nhịp

Ngoài ra hệ thống các cửa hàng dịch vụ thương mại của tư nhân đang ngày càng gia tăng đáng kể, các cửa hàng, cửa hiệu được nâng cấp, chỉnh trang,

mở rộng và phát triển, hình thành nên những dãy phố, khu vực kinh doanh với nhiều hình thức đa dạng, phong phú nhờ đó số lao động và thu nhập trong lĩnh vực thương mại – dịch vụ ngày càng gia tăng

Bảng 1.1: Bảng thống kê các công trình dịch vụ, thương mại trên địa bàn

thị xã Chí linh năm 2013

Trích nguồn [12]

1.2.7 Xây dựng các trung tâm bưu chính viễn thông

Bưu điện Chí Linh đã triển khai tham gia cung cấp một số dịch vụ hành chính công như dịch vụ chi trả lương hưu và chế độ BHXH, dịch vụ thu BHYT tự nguyện, dịch vụ thu tiền điện qua hệ thống Bưu điện các dịch

vụ trên đã tạo được sự đồng thuận của người dân, góp phần nâng cao chất lượng công tác an sinh xã hội trên địa bàn

Trung tâm viễn thông Chí Linh là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp dịch vụ viễn thông trên địa bàn đã đầu tư, lắp đặt và đưa vào sử dụng 41 trạm VT- CNTT hữu tuyến cung cấp chất lượng các loại hình dịch vụ VT-CNTT, có 29 trạm BTS vô tuyến Vinaphone, hàng chục nghìn Km cáp viễn thông các loại, đảm bảo đáp ứng nhu cầu sử dụng của khách hàng, về cung cấp các dịch vụ viễn thông như điện thoại cố định, điện thoạidi động, internet, truyền hình MyTV…“hiện tại có trên 9.000 thuê bao internet, hơn

9200 thuê bao điện thoại cố định, 1.285 thuê bao mytv, 1303 thuê bao di động trả sau, khoảng 30.000 thuê bao di động trả trước, đang khảo sát và xin cấp phép lắp đặt thêm các trạm BTS và trạm 3G để đáp ứng nhu cầu của khách hàng” [15] Ngoài ra trên địa bàn thị xã còn có các đơn vị cung cấp dịch vụ viễn thông đảm bảo sự cạnh tranh lành mạnh vì mục tiêu phát triển

và chất lượng dịch vụ phục vụ nhân dân như Vietel, FPT

Hệ thống bưu chính viễn thông được trang bị hiện đại, công nghệ cao

và chất lượng tương đối đồng bộ, nối mạng hoàn chỉnh đến tất cả các địa

bàn trong thị xã

Tiểu kết chương 1

Thị xã Chí Linh là đô thị động lực, trung tâm giao lưu phát trển kinh tế vùng phía Đông Bắc của tỉnh Hải Dương, là đô thị trọng điểm phát triển du lịch của đồng bằng sông Hồng và của cả nước Thị xã Chí Linh còn có nhiều lợi thế

do vị trí kinh tế đặc trưng, có thế mạnh tiềm năng về tài nguyên khoáng sản, du lịch văn hóa - lịch sử - tâm linh, là khu vực có tiềm năng phát triển lớn của tỉnh Hải Dương Từ khi lên thị xã, quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng với quy

mô ngày càng lớn Trên cơ sở đó, thị xã Chí linh có những bước phát triển vượt bậc về kinh tế - xã hội, mức tăng trưởng kinh tế hàng năm luôn đạt được mức cao, tỉ lệ hộ nghèo giảm, đời sống vật chất tinh thần của người dân được nâng cao Chí Linh đã tập trung đầu tư cho các công trình cơ sở hạ tầng, kiến trúc đô thị, công trình công cộng làm cho cảnh quan, kiến trúc của thị xã ngày càng

khang trang, sạch đẹp hơn

Chương 2

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA ĐẾN KINH TẾ -XÃ HỘI

THỊXÃ CHÍ LINH (HẢI DƯƠNG) GIAI ĐOẠN 2010 – 2015

2.1 VỀ KINH TẾ

2.1.1 Mặt tích cực

2.1.1.1 Đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế, tăng năng suất lao động

Cơ sở hạ tầng, vật chất kĩ thuật được đầu tư xây dựng đã tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế hoạt động, phát triển Quy mô đô thị mở rộng, hệ thống điện, nước, thông tin được thiết lập… đã tạo điều kiện hình thành các nhà máy – xí nghiệp, các khu trung tâm thương mại ra đời hoạt động Trong sản xuất, hệ thống máy móc, kỹ thuật hiện đại với công nghệ cao đã làm tăng năng suất lao động

Đại hội Đảng bộ thị xã lần thứ XXI đề ra mục tiêu phát triển trên lĩnh vực kinh tế 5 năm 2010-2015, đó là: Tiếp tục phát triển kinh tế và thực hiện chuyển đổi cơ cấu kinh tế, phát triển sản xuất kinh doanh theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa Tập trung nguồn lực đầu tư xây dựng, phát triển kết cấu hạ tầng, cùng các chỉ tiêu cụ thể:

Trên cơ sở đó, thị xã Chí Linh đã duy trì và phát triển mạnh nghành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, phấn đấu giá trị sản xuất ngành công nghiệp tăng bình quân 10,1%/năm, “phấn đấu đến năm 2015 tổng sản phẩm ngành công nghiệp, xây dựng đạt trên 5.500 tỷ đồng”[25,tr.16]

Phát triển đa dạng các ngành thương mại, dịch vụ, “phấn đấu đến năm

2015, tổng sản phẩm ngành thương mại, dịch vụ đạt trên 1.500 tỷ đồng, giá trị sản xuất tăng bình quân 20,1%/năm” [25, tr.14]

Duy trì trì tốc độ tăng trưởng, phát triển nông nghiệp toàn diện theo hướng sản xuất hàng hóa và bền vững, giá trị sản xuất ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng bình quân 4,3%/năm

Tổng thu ngân sách địa phương tăng bình quân 6%/năm, “Thu nhập

bình quân đầu người đạt 32-35 triệu đồng/năm” [2]

Tính đến năm 2015, nhìn chung thị xã Chí Linh đã có những bước thay đổi đáng kể về cơ cấu ngành kinh tế và đang từng bước xây dựng, điều chỉnh sự phát triển các ngành phù hợp với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước Tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân một số ngành kinh tế chủ yếu:

Ngành “công nghiệp tăng 3,7%/năm, (trong đó công nghiệp địa phương tăng 11,3%/ năm)” [24, tr.33]

Ngành “xây dựng tăng 9,4%/năm” [6, tr.5]

Ngành “Nông, lâm, thủy sản tăng 8,3%/năm (mục tiêu Đại hội tăng 4,3%/ năm)” [6,tr.5]

Tổng mức bán lẻ hàng hóa trên địa bàn tăng 11,6%/năm.Doanh thu dịch vụ lưu trú và ăn uống tăng 9,2%/năm

Giá trị sản phẩm thu hoạch trên 1 ha đất trồng trọt và nuôi trồng thủy sản dự kiến đến năm 2015 đạt 97,6 triệu đồng/ha

Thu ngân sách nhà nước tăng bình quân so với kế hoạch giao hàng năm tăng trên 10%“Thu nhập bình quân đầu người năm 2014 đạt 43 triệu đồng/người” [14,tr.2]

2.1.1.2 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế - xã hội nhanh

Cơ cấu kinh tế có sự chuyển dịch theo hướng tích cực, ngày càng hợp lí

“Giá trị sản xuất năm 2013 trong ngành nông, lâm, thủy sản tăng 5,5% /năm; sản xuất ngành công nghiệp, xây dựng tăng 0,5%/năm; thương mại dịch vụ tăng 10,6%/năm” [25,tr.29]

Chỉ tính riêng từ năm 2011 đến nay, tốc độ tăng trưởng kinh tế của thị xã đạt bình quân 7%/năm Nền kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, tăng nhanh các ngành công nghiệp, thủ công nghiệp, xây dựng, thương mại, dịch vụ Năm

2014, giá trị sản xuất công nghiệp, tiểu, thủ công nghiệp đạt 7.447 tỷ đồng (giá so sánh năm 2010), tăng 5,6% so với năm 2013 Hoạt động sản xuất kinh doanh một

số ngành thương mại, dịch vụ phát triển nhanh, hàng hóa đa dạng, hình thành

mạng lưới bán buôn, bán lẻ, siêu thị đến các điểm đông dân cư Dịch vụ vận tải phát triển phong phú; giá trị sản xuất một số ngành thương mại, dịch vụ đạt 561 tỷ đồng tăng 12,9% so với năm 2013, tổng mức bán lẻ hàng hóa trên địa bàn đạt 1.601 tỷ đồng, tăng 4,5%; giá trị sản xuất một số ngành dịch vụ đạt khá như: thương nghiệp sửa chữa đạt 167 tỷ đồng, tăng 12,4 %, khách sạn nhà hàng đạt 75,8 tỷ đồng, tăng 11,5%, vận tải đạt 326 tỷ đồng, tăng 13,4% “Thu nhập bình quân đạt 40 triệu đ/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm dưới 4%” [24,tr.39] Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế - xã hội ngày càng theo chiều hướng tốt và phù hợp với quan điểm, phương hướng chuyển dịch kinh tế - xã hội của thị xã

2.1.1.3 Cơ sở vật chất kỹ thuật hạ tầng hiện đại

Giao thông:đến nay đã được cứng hóa và mở rộng đạt 100% hệ thống đường quốc lộ, tỉnh lộ; đường thị xã 90%; trục đường xã, phường 60%; đường trục thôn, khu dân cư 65%; đường xóm, ngõ 52 % và đường ra đồng ruộng đạt 38%, cụ thể là các dự án: dự án tăng cường ATGT trên quốc lộ 18, Đường Yết Kiêu, Bắc Bình Giang, Trần Phú, Thống Nhất, Chí Minh, Văn An, Hoàng Tân, đền Sinh, Quốc Phụ, Di tích Kiếp Bạc và một số tuyến đường đang được triển khai xây dựng, cầu Đại Tân, Hoàng Tiến (quốc lộ 18), Ninh Chấp (quốc lộ 37) Cầu Văn An; Hoàng Tiến (Cấp xã) Xây dựng 3 hệ thống tín hiệu giao thông đô thị, bến xe phía Đông thị xã,Trạm kiểm định xe cơ giới Văn An…

Cấp nước sạch: Hoàn thành xây dựng một số nhà máy cấp nước sạch như nhà máy nước An Lạc 750m3/ngày đêm, Đồng Lạc 750m3/ngày đêm Đang triển khai nâng cấp nhà máy nước Sao Đỏ lên 8000m3/ngày đêm; Xây dựng mới các nhà máy nước: Phả Lại 10.000m3/ngày đêm,Cổ Thành 2.500m3/ngày đêm, Chí Minh 20.000m3/ngày đêm,

Thoát nước: Hệ thống thoát nước mặt đang khảo sát lập dự toán triển khai cải tạo, sửa chữa một số trục thoát nước tại phường Sao Đỏ, kiên cố hệ thông kênh mương, cải tạo, nạo vét một số hồ đập đảm bảo thoát lũ và cảnh quan môi trường khu vực

Xử lý nước thải: Đang triển khai đầu tư xây dựng cơ sở xử lý nước thải

sau khi được xử lý đổ ra kênh Phao Tân- An Bài và sông Đông Mai cụ thể: Phả Lại-CổThành(3.000m3/ngày đêm); Sao Đỏ (7.000m3/ngày đêm); Chí Minh (3.000m3/ngày đêm);Hoàng Tân (3.000m3/ngày đêm)

Thu gom chất thải rắn, vệ sinh môi trường: Trước mắt chất thải rắn sinh hoạt thu gom tại các phường Sao Đỏ, Phả Lại, Cộng Hòa, Bến Tắm, Chí Minh, Văn An được xử lý, chôn lấp tại phường Cộng Hòa về lâu dài sẽ xây nhà máy

xử lý rác thải tập trung Dự án nhà máy xử lý rác đã được UBND tỉnh phê duyệt đang triển khai các thủ tục để đầu tư; Nhà tang lễ thị xã đang tập trung triển khai trong dự án khu công viên Hoa Lạc viên Chí Minh

Cây xanh đô thị:Hiện tại diện tích cây xanh đô thị đạt 55 ha/114 ha trong

đó trung tâm Sao Đỏ hiện có khoảng 18,3 ha đất cây xanh tỷ lệ 3 m2/người (đạt 50% so với tiêu chí) Các phường còn lại 3.5 m2/ người “Công viên cây xanh

Hồ Mật Sơn; đường Nguyễn Trãi Sao Đỏ, diện tích cây xanh đô thị: 15/60ha, đạt 25% chỉ tiêu” [26, tr.24]

Cấp điện sinh hoạt: Để đáp ứng nhu cầu sử dụng điện ngày một tăng đã

bổ sung mới, thay thế được 33/50 trạm biến áp tổng công suất 12.500 KVA; 10,0 km đường dây trung thế, 100% hộ dân dùng điện sinh hoạt

Chiếu sáng công cộng: Gồm các trục đường quốc lộ18, đường ngõ phố, khu

đô thị là 30 km, đạt 30/80km=38% đề án Khu vực trung tâm thị xã chiếu sáng được khoảng 5km; tỷ lệ đường phố chính khu vực nội thị được chiếu sáng đạt 98%, các đường ngõ được chiếu sáng khu vực nội thị đạt trên 65% xã hội hóa

Bưu chính, viễn thông: “nâng cấp các điểm bưu điện, truyền thanh ở 100% các xã, phường Điện thoại, đạt 161.438 thuê bao, mật độ 92 máy/100 người Internet phát triển đến 100% thôn, khu dân cư” [15]

+ Xây dựng hạ tầng xã hội:

Hạ tầng các công trình công cộng: Các điểm vui chơi giải trí như Công viên Hồ Mật Sơn,Trung tâm Văn hoá Thể thao đã hoàn thành; Nhà thiếu nhi, sân vận động, bể bơi và một số công trình phúc lợi trung tâm đang triển khai, 100% các xã, phường có điểm Bưu điện văn hoá; nhà văn hóa, 30% số xã, phường đã

có sân vận động, “100% các thôn, khu dân cư có nhà văn hóa kết hợp thư viện thôn” [16,tr.8], 100% các xã, phường có trạm Y tế đạt chuẩn Các trường đại học, cao đẳng, trung học phổ thông đạt chuẩn 100%, ở các trường THCS, Tiểu học, Mầm non đạt 93% đạt chuẩn

Khu đô thị mới đang được triển khai thực hiện, đẩy nhanh tốc độ đô thị hoá như: Khu đô thị Trường Linh, Việt Tiên Sơn, Sao Đỏ, Chúc Cương, Khu đô thị phía đông đường Yết Kiêu, Khu đô thị sinh thái Hồ Mật Sơn, Khu dân cư Hàm Ếch

và các công trình dự án quy hoạch khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc

2.1.1.4 Có sức hút đầu tư trong và ngoài nước

Thị xã Chí Linh nằm trong vùng tam giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, có đường giao thông thuận lợi Đường bộ có Quốc lộ 18 chạy dọc theo hướng đông - tây qua trung tâm thị xã nối liền Hà Nội - Quảng Ninh, đường Quốc lộ 183 nối Quốc lộ 5 và đường 18, đường 37 là đường vành đai chiến lược quốc gia từ trung tâm thị xã đi tỉnh Bắc Giang Đường thủy có chiều dài 40km đường sông bao bọc phía đông, tây, nam của thị xã thông thương với Hải Phòng, Bắc Giang, Đáp Cầu (Bắc Ninh) Cùng với những cải cách, đột phá thu hút vốn đầu tư từ Uỷ ban nhân dân tỉnh Hải Dương, điều kiện địa lý thuận lợi cũng là lợi thế để thị xã Chí Linh thu hút được nhiều nguồn đầu tư trong và ngoài nước Chủ trương phát triển của tỉnh “Đẩy mạnh hội nhập, hợp tác quốc tế, khu vực và các tỉnh: Đẩy mạnh hợp tác, liên kết liên doanh, hình thành hiệp hội tạo tiềm lực trong cạnh tranh, trước hết hợp tác với Hà Nội và các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm Tập trung phát triển ngành, lĩnh vực, sản phẩm có lợi thế trong hội nhập”[28]

Tiêu biểu như ở xã Tân Dân có nhiều lợi thế phát triển kinh tế Trên địa bàn

xã có 10 công ty đang hoạt động trong đó có Công ty TNHH Nhôm Đông Á Đây là công ty 100% vốn đầu tư của Hong Kong - Trung Quốc “Quy mô đầu tư sản lượng30.000tấn/năm,vốn điều lệ là 11.280.000USD, tổng đầu tư 30.000.000USD, tổng diện tích đất 60.000m2, diện tích đất sử dụng 50.000m2, số lượng công nhân viên dự kiến là trên 1.800 người, tổng sản phẩm hàng năm là 150.000.000USD”[21]

Công ty TNHH Nhôm Đông Á là doanh nghiệp lớn chuyên sản xuất nhôm định hình, đồng thời cũng là một trong những doanh nghiệp hàng đầu trong ngành xây dựng lắp đặt khung cửa nhôm và kính chắn tường

Hoạt động trên lĩnh vực sản xuất kinh doanh các sản phẩm hợp kim nhôm

và lắp dựng cửa kính khung nhôm chất lượng cao, ngoài việc nâng cao chất lượng sản phẩm, tìm kiếm và mở rộng thị trường, Công ty Nhôm Đông Á còn thực hiện nhiều giải pháp nhằm đảm bảo môi trường

Năm 2014, Công ty TNHH Nhôm Đông Á đã đầu tư 1 tỉ đồng cho hoạt động đảm bảo môi trường như cải tạo lại hệ thống xử lý khí thải khu vực xưởng khuôn; xây dựng lại một số hệ thống xử lý nước thải sản xuất, nước thải sinh hoạt, nước mưa chảy tràn phân lập Đối với nước thải sản xuất, công ty tiến hành lắp đặt máy đo PH tự động, bổ sung hóa chất xử lý và thay thế máy ép bùn theo công nghệ cũ lạc hậu bằng máy ép bùn băng tải; nước thải sinh hoạt được xử lý theo phương pháp sinh học;đồng thời, thực hiện việc giám sát môi trường, báo cáo định kỳ và kê khai, nộp phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghệp theo quy định Công ty Nhôm Đông Á hiện tạo việc làm cho khoảng 600 lao động, với thu nhập bình quân 5 triệu đồng/người/tháng Không những mang lại thu nhập chính đáng cho hơn nửa triệu người lao động, Công ty Nhôm Đông Á còn góp phần làm gia tăng giá trị ngành dịch vụ, thương mại của địa phương Sự lớn mạnh của công ty cũng như năng lực tạo công ăn việc, thu nhập ổn định cho người lao động là điều kiện để các ngành dịch vụ: kinh doanh ăn uống, hàng tạp hóa, thực phẩm,… có cơ hội phát triển Nhờ đó, không chỉ những gia đình có người lao động tham gia làm việc tại Công ty Nhôm Đông Á được hưởng lợi mà rất nhiều hộ gia đình khác được hưởng lợi từ những dịch vụ đi kèm

2.1.1.5 Tiêu thụ nhiều sản phẩm hàng hóa mang tính đa dạng

Quá trình đô thị hóa ở thị xã Chí Linh thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế ngày càng nhanh chóng đặc biệt là các sản phẩm hàng hóa của thị xã ngày càng

đa dạng phong phú

Sản phẩm tiểu thủ công nghiệp: Chổi Chít ở làng nghề Mật Sơn được tiêu