Nuôi cấy Virus dại có thể nuôi cấy vào bào thai gà 7 ngày và các tế bào thường trực như : tế bào vero, tế bào thận chuột đất BHK-21.. Khả năng gây bệnh Virus dại có khả năng gây bệnh cho
Trang 1VIRUS DẠI
(Rabies virus)
1 Đặc điểm sinh vật
1.1 Hình thể và cấu trúc
Virus dại thuộc nhóm Rhabdovius nên có hình trụ giống như hình viên đạn với một đầu hình tròn và đầu kia phẳng, virus có kích thước khoảng 180 x 75nm Vỏ envelope là một lớp lipid kép, bao phủ mặt ngoài của envelope là glycopotein và mặt trong bởi một lớp protein (matrix protein) Nucleo-capsid bao gồm 1 phân ARN một sợi âm uốn lượn và bao quanh là vỏ capsid
Virus dại
1.2 Sức đề kháng
ether, formalin, xà phòng
Virus dại bền vững trong các môi trường có glycerol và phenol Chúng có thể
1.3 Nuôi cấy
Virus dại có thể nuôi cấy vào bào thai gà 7 ngày và các tế bào thường trực như : tế bào vero, tế bào thận chuột đất BHK-21
1.4 Sự nhân lên
Virus hoà vỏ envelope với màng tế bào chủ và bơm nucleocapsid vào bào tương Quá trình sao mã, giải mã tổng hợp protein cấu trúc và cuối cùng là sự lắp ráp xảy ra ở bào tương Virus được giải phóng theo hình thức nảy chồi
1.5 Kháng nguyên
Virus dại gồm có các loại kháng nguyên sau:
Trang 2− Kháng nguyên S: Chỉ có ở hạt virions vừa tách ra khỏi tế bào, nó kích thích cơ thể sinh kháng thể kết hợp bổ thể
2 Dịch tễ học và khả năng gây bệnh
2.1 Dịch tễ học
Virus dại lưu hành khắp thế giới, nhưng tập trung nhiều ở các vùng nhiệt đới như: Đông Nam Á, Châu Phi, Nam Mỹ… và ổ chứa chủ yếu là động vật máu nóng Bệnh dại có 2 thể dịch tễ:
- Thể thành thị: Lan truyền chủ yếu do chó, mèo không được tiêm chủng
- Thể hoang dã: Lây truyền do chồn hôi, cáo, gấu, cầy, sói
2.2 Khả năng gây bệnh
Virus dại có khả năng gây bệnh cho người, các động vật máu nóng bằng cách nhân lên trong cơ thể chủ rồi lan theo thần kinh ngoại biên đến các dây thần kinh trung ương và não với các tổn thương đặc hiệu Bất kể ở người hay động vật khi mà có biểu hiện bệnh này thì tiến triển rất nặng nề và kết thúc là chết
Biểu hiện lâm sàng ở người: Sau khi ủ bệnh 1- 3 tháng thì xuất hiện tiền triệu kéo dài 1- 4 ngày với các triệu chứng như sốt nhẹ, nhức đầu, buồn nôn, chảy nước mắt, nước mũi Đến thời kỳ toàn phát bệnh nhân bị kích thích mọi giác quan, cho nên bệnh nhân chết trong tình trạng liệt cơ hô hấp và rối loạn tuần hoàn
3 Chẩn đoán vi sinh vật
Rất ít làm vì lấy bệnh phẩm khó khăn và không có ý nghĩa trong điều trị
Có các phương pháp chẩn đoán sau:
3.1 Tìm tiểu thể Negri
Đối với chó nghi dại, mổ lấy não nhuộm tiêu bản tìm thể Negri, đó là những tiểu thể do virus gây biến đổi tế bào bắt màu eosin, kích thước 0,25- 25nm
3.2 Phân lập virus
Bệnh phẩm là nước dãi người hoặc chó lúc đang mắc bệnh hoặc não khi đã chết Não phải được được giữ trong dung dịch glycerol nguyên chất, trung tính và
vô khuẩn Tiêm truyền bệnh phẩm và não chuột mới đẻ, sau 7- 8 ngày chuột xuất hiện liệt mềm
3.3 Chẩn đoán huỳnh quang tìm kháng nguyên
Có thể lấy nước dãi hoặc não của bệnh nhân hay súc vật bị dại phết lên tiêu bản Virus (kháng nguyên) sẽ được phát hiện bằng nhuộm kháng thể gắn huỳnh quang đã biết
4 Phòng bệnh và điều trị
Trang 34.1 Phòng bệnh
- Khi chưa có dịch: Hạn chế nuôi chó; nếu nuôi chó thì phải nhốt xích, ra đường phải rọ mõm, diệt chó vô chủ Tiêm phòng vaccin dại và quản lý tốt đàn chó trong cụm dân cư
- Khi có dịch: Thì phải diệt hết chó dại và cả những chó đã tiêm phòng Người tiếp xúc với chó, mèo cắn thì phải tiêm phòng ngay
4.2 Điều trị dự phòng trường hợp bị chó cắn
- Điều trị tại chỗ: Rửa vết cắn bằng xà phòng, sau đó là nước muối sinh lý và sát khuẩn bằng cồn Tiêm phòng uốn ván và dùng kháng sinh
- Điều trị vaccin và kháng huyết thanh phòng dại:
+ Nếu vết cắn vào chỗ nguy hiểm (gần đầu, sâu) hoặc nếu chó bị mất tích, bị đánh chết hoặc chó con thì phải tiêm vaccin và huyết thanh phòng dại ngay + Nếu vết cắn nông, xa đầu thì theo dõi chó: Nếu sau 10 ngày bị chó bị chết thì phải tiêm vaccin và huyết thanh ngay
Vaccin hiện nay thường dùng là: Vaccin sống giảm độc lực như Fuenzalida hoặc vaccin chết Semple
Huyết thanh thường tinh chế từ ngựa và thường dùng trước 72 giờ với tổng liều là 40đv/kg ở bệnh nhân có vết cắn gần thần kinh trung ương
LƯỢNG GIÁ
1 Trả lời đúng hoặc sai các câu sau:
Vius dại thuộc nhóm Rhabdovirus có hình thể như đầu viên
đạn
Vỏ envelope của virus dại là một lớp lipid kép
Virus dại tương đối bền vững, chúng không bị bất hoạt bởi
nhiệt độ và các dung môi hoà tan lipid
Virus dại lưu hành nhiều ở các vùng nhiệt đới và chỉ gây bệnh
cho người
Khi người có biểu hiện bệnh dại thì thường tử vong
Phải tiêu diệt hết chó khi có dịch virus dại xảy ra
Tất cả các trường hợp chó cắn đều phải tiêm phòng dại
Nếu vết cắn của chó vào chỗ nguy hiểm (gần đầu, sâu) hoặc
chó bị đánh chết hay chó con thì phải tiêm phòng ngay
Khi vết cắn nông, xa đầu thì theo dõi chó trong vòng 10 ngày
Nếu sau 10 ngày chó bị chết thì phải tiêm phòng ngay
2 Điền từ hoặc cụm từ thích hợp vào các câu sau:
-Nêu 3 kháng nguyên của virus dại:
Trang 4- Nêu tên 2 loại vaccin phòng dại hay sử dụng hiện nay:
A………B………
- Nêu 3 phương pháp chẩn đoán virus dại đã biết:
A……… B………C………