Thực trạng KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC DOANH THU BHCCDV TRONG KIỂM TOÁN BCTC THEO CHƯƠNG TRÌNH KIỂM TOÁN MẪU VACPA

- Sơ đồ cơ cấu tổ chức chi nhánh TNHH Kiểm toán FAC tại Đà Nẵng - Phụ lục 2.2 Giám đốc chi nhánh: Đứng đầu là Giám đốc chi nhánh, đây là người chịu trách nhiệm cao nhất trong chi nhánh,

HẦN II: THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC DOANH THU BH&CCDV TRONG KIỂM TOÁN BCTC DO CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN FAC CHI NHÁNH ĐÀ NẴNG THỰC HIỆN

A Giới thiệu về Công ty TNHH Kiểm toán FAC

I Quá trình hình thành và phát triển

Công Ty TNHH Kiểm toán FAC "FAC CO.,LTD" được sáp nhập từ Công

ty TNHH Tư vấn tài chính và Kiểm toán Đông Phương,:0308292718, số ĐKKD:

410207912, do Sở Kế hoạch và Đầu tư TP.HCM cấp ngày 20/04/2009 vào Công

ty TNHH Kiểm toán FAC, tên cũ Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn Đệ NhấtTên công ty : CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN FAC

Tên giao dịch: FAC AUDITING COMPANY LIMITED

Tên viết tắt : FAC Co., Ltd

Vốn điều lệ : 2.800.000.000 VND (hai tỷ tám trăm triệu đồng Việt Nam)

Địa chỉ : 39/3L Phạm Văn Chiêu - P8- Quận Gò Vấp –TP.Hồ Chí Minh

Văn phòng giao dịch: 64 Đường C18 Khu K300 (Cộng Hòa) - P12 - Quận Tân

và các Qui định về đầu tư xây dựng cơ bản hiện hành của Việt Nam, đồng thời lựa

chọn vận dụng những chuẩn mực thông lệ chung của Quốc tế trong lĩnh vực nghềnghiệp phù hợp thực tiễn hoạt động kinh doanh và quản lý kinh tế ở Việt Nam

Với phương châm uy tín và chất lượng luôn đi đầu cùng với mục tiêu phấnđấu trở thành một công ty kiểm toán và tư vấn họat động chuyên nghiệp ở ViệtNam, có chất lượng Quốc tế Công ty luôn song hành cùng khách hàng để tạo ranhững giá trị gia tăng đích thực, làm giàu chính đáng bằng năng lực chính mìnhtrong nền kinh tế toàn cầu đang thay đổi một cách nhanh chóng

Công Ty TNHH Kiểm toán FAC (FAC CO.,LTD) đã và đang tạo được sự tintưởng, quan tâm của các đơn vị, các cơ quan gần, xa Để đáp lại sự tin tưởng ấy,Công ty TNHH Kiểm toán FAC đang và sẽ không ngừng cải thiện các hình thứcphục vụ và chất lượng dịch vụ, đi cùng sự phát triển của khách hàng trong mốiquan hệ hợp tác và tin cậy, hỗ trợ khách hàng những giải pháp hữu hiệu nhằmnâng cao năng lực hoạt động và đảm bảo tính an toàn trong hoạt động tài chính

II Thông tin cơ bản về công ty TNHH Kiểm toán FAC chi nhánh Đà Nẵng

Chi nhánh Công ty TNHH Kiểm toán FAC tại Đà Nẵng được Sở Kế hoạchđầu tư Đà Nẵng cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 0305992447-003,sửa đổi bổ sung lần thứ hai ngày 30/03/2010

Địa chỉ : 89 Phạm Văn Bạch, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Điện thoại : (84-511) 3 638 068 hoặc 3 707 252

Giám đốc chi nhánh Ông Trình Quốc Việt, điện thoại: 0905693638

III Đặc điểm tổ chức quản lý của công ty

- Sơ đồ cơ cấu tổ chức công ty TNHH kiểm toán FAC – Phụ lục 2.1

Bộ máy quản lý công ty được tôt chức theo mô hình khối chức năng, vớimột ban Lãnh đạo và đội ngũ chủ nhiệm kiểm toán vững mạnh, nhiều kinh nghiệm

do vậy công việc luôn được giải quyết với một trình độ chuyên môn hóa cao và đa

dạng của khách hàng Bộ máy quản lý được thiết kế gọn nhẹ, khoa học rất phù hợpvới quy mô vừa và nhỏ của công ty.

Tại chi nhánh của công ty ở Đà Nẵng, đây gần như là một công ty thu nhỏcủa Công ty TNHH Kiểm toán FAC, với cơ cấu tổ chức đơn giản nhưng hợp lý,các bộ phận làm việc một cách khoa học và hiệu quả dưới sự chỉ đạo của giám đốcchi nhánh và lãnh đạo chính tại TP Hồ Chí Minh, đã không ngừng mở rộng địabàn khách hàng tại miền Trung và luôn đem đến cho khách hàng gói dịch vụ chấtlượng tốt nhất

- Sơ đồ cơ cấu tổ chức chi nhánh TNHH Kiểm toán FAC tại Đà Nẵng - Phụ lục

2.2

Giám đốc chi nhánh: Đứng đầu là Giám đốc chi nhánh, đây là người chịu

trách nhiệm cao nhất trong chi nhánh, có đầy đủ tư cách pháp lý và năng lực quản

lý chi nhánh, là người tổ chức và điều hành hoạt động kinh doanh của chi nhánh.Đại diện cho công ty ký hợp đồng kinh doanh (hợp đồng cung cấp dịch vụ kiểmtoán và các dịch vụ khác) tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên, giao dịch vớikhách hàng và chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh của chi nhánh trước công ty

mẹ, pháp luật, chế độ chính sách của nhà nước

Bộ phận kiểm toán: trực tiếp thực hiện các cuộc kiểm toán, làm dịch vụ kế

toán cho khách hàng

Bộ phận tư vấn: Chịu trách nhiệm cung cấp các dịch vụ tư vấn về thuế, sử

dụng các nguồn tài chính, tu vấn quản lý cho khách hàng Ngoài ra còn tư vấn,cung cấp các phần mềm quản lý, phần mền kế toán cho khách hàng

Kế toán: ghi sổ kế toán, tổng hợp đối chiếu số liệu tổng hợp với chi tiết, xác

định kết quả kinh doanh, lập báo cáo tài chính…

Thủ quỹ: theo dõi thu chi bằng tiền mặt hàng ngày của chi nhánh.

IV Các loại hình dịch vụ của công ty

Công ty TNHH Kiểm toán FAC là một tổ chức kiểm toán độc lập cung cấptoàn bộ các dịch vụ kiểm toán, kế toán và tư vấn tài chính cho khách hàng trong và

ngoài nước nằm trong khuôn khổ chính sách, quy định nghề nghiệp của Nhà nướcViệt Nam Chi tiết các loại dịch vụ mà công ty cung cấp như sau:

1 Kiểm toán báo cáo tài chính

Kiểm toán Báo cáo tài chính là một trong những thế mạnh của công ty Cáckiểm toán viên của công ty TNHH Kiểm toán FAC là những chuyên gia với kinhnghiệm chuyên sâu về tài chính, kế toán, kiểm toán, thuế, đã từng thực hiện kiểmtoán nhiều hợp đồng kiểm toán Báo cáo tài chính cho các doanh nghiệp nhà nước,doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp hoạt động theo Luật Doanhnghiệp, các cơ quan hành chính, sự nghiệp, các Ban quản lý dự án, các dự án tàitrợ, vay vốn của các tổ chức quốc tế, các tổ chức trong và ngoài nước Với đội ngũkiểm toán viên, thẩm định viên về giá chuyên nghiệp, được tích lũy được nhiềukinh nghiệm thực tế, chúng tôi luôn sẵn sàng phục vụ tất cả các Doanh nghiệpcùng các tổ chức với chất lượng dịch vụ tốt nhất

-Mục tiêu: Đưa ra ý kiến xác nhận rằng báo cáo tài chính có được lập trên

cơ sở chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành (hoặc được chấp nhận), có tuân thủpháp luật liên quan và có phản ánh trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọngyếu hay không

- Quy trình kiểm toán: qui trình kiểm toán của FAC được xây dựng dựa trên

cơ sở tuân thủ những quy định của Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam, đồng thời lựachọn và vận dụng những chuẩn mực, thông lệ chung của Quốc tế trong lĩnh vựcnghề nghiệp, trên cơ sở phù hợp với thực tiễn hoạt động kinh doanh và quản lýkinh tế Việt Nam

2 Thẩm tra dự toán

Đảm bảo việc lập dự toán là hợp pháp, nội dung dự toán tính đúng, tính đủkhối lượng và các khoản chi phí của dự án Nội dung kiểm tra gồm:

- Tính pháp lý của Đơn vị lập dự toán

- Sự đầy đủ về số lượng và chất lượng của tài liệu: thuyết minh, dự toán,bản vẽ thiết kế

- Tính hiệu lực của các tài liệu

- Khối lượng các hạng mục công việc.

- Tính hợp lý của định mức vật tư, nhân công và ca máy bằng việc sử dụngcác phần mềm dự toán chuyên dụng

- Các hệ số điều chỉnh dự toán

- Lập báo cáo sơ bộ và kiến nghị

- Phối hợp cùng Đơn vị lập dự toán điều chỉnh sai sót (nếu có)

- Báo cáo thẩm tra

3 Dịch vụ kế toán

Kế toán là một công tác quan trọng ảnh hưởng rất lớn đến tình hình hoạtđộng và sự phát triển của doanh nghiệp Mọi doanh nghiệp đều cần phải có Hệthống kế toán được thiết lập phù hợp với các quy định của pháp luật ngay từnhững ngày đầu đi vào hoạt động

Với đội ngũ chuyên viên gồm các kiểm toán viên và kế toán viên am hiểusâu rộng về các Chuẩn mực Kế toán và các quy định của pháp luật về thuế củaViệt Nam, nhiều năm kinh nghiệm làm việc thực tiễn tại các doanh nghiệp Dịch

vụ kế toán do FAC cung cấp luôn làm hài lòng cho các khách hàng Các dịch vụ

mà chúng tôi đã, đang và sẵn sàng cung cấp cho Quý khách hàng bao gồm:

- Ghi sổ kế toán, lập báo cáo tài chính và các báo cáo khác theo yêu cầukhách hàng

- Tổng hợp và lập các báo cáo tài chính hoặc báo cáo quản trị

- Soát xét báo cáo tài chính

- Thiết kế, triển khai vận hành hệ thống kế toán

- Thiết kế, triển khai và hỗ trợ vận hành hệ thống kiểm soát nội bộ

- Cung cấp nhân viên kế toán và kế toán trưởng

4 Dịch vụ tư vấn

Công việc này được thực hiện bởi các chuyên gia tư vấn có kiến thức sâurộng, am hiểu về pháp luật cùng với kinh nghiệm làm việc thực tiễn đã cung cấpcho các khách hàng những giải pháp tốt nhất, giúp khách hàng cải thiện hệ thống

kiểm soát nội bộ, nâng cao hiệu quả kinh doanh, tuân thủ các qui định pháp luật.Các dịch vụ tư vấn FAC cung cấp:

- Tư vấn về thuế

- Tư vấn các vấn đề liên quan đến kế toán, tài chính

- Tư vấn quản lý, tái cấu trúc doanh nghiệp

- Tư vấn ứng dụng công nghệ thông tin

- Dịch vụ bồi dưỡng, cập nhật kiến thức tài chính, kế toán, kiểm toán

Thẩm định giá Bất động sản: Quyền sử dụng đất, khu đất dự án, nhà ở, nhàxưởng, trung tâm thuơng mại, trang trại, (Giấy tờ cần thiết và mức phí xem tạiphụ lục số 3 kèm theo) Đây được xem là thế mạnh của FAC với công tác Thẩmtra dự toán, thẩm định giá Bất động sản, thẩm định giá trị doanh nghiệp nhằm cácmục đích khác nhau của khách hàng:

Loại tài sản:

- Quyền sử dụng đất; Khu đất dự án;

- Nhà ở, Nhà xưởng, Trung tâm thuơng mại, Chung cư, Trang trại,

- Máy móc thiết bị của doanh nghiệp

Phục vụ cho các mục đích:

- Cổ phần hóa, mua bán doanh nghiệp

- Liên doanh, thành lập hoặc giải thể doanh nghiệp

- Mua bán, chuyển nhượng, thế chấp, bảo lãnh vay vốn ngân hàng

- Hạch toán kế toán để tính bảo hiểm

V Khách hàng của công ty

Khách hàng của công ty bao gồm các doanh nghiệp và tổ chức hoạt động ởcác lĩnh vực khác nhau trên phạm vi toàn lãnh thổ Việt Nam như:

- Các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

- Các công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty tư nhân

- Các cơ quan nhà nước, đơn vị hành chính sự nghiệp, các tổ chức kinh tế xãhội

- Các công trình xây dựng cơ bản hoàn thành bàn giao

VI Tóm tắt quy trình kiểm toán BCTC của công ty FAC

Sơ đồ Quy trình kiểm toán BCTC tại công ty kiểm toán FAC Bước 1: Khảo sát hoạt động và tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ

Ở bước này công ty sẽ gặp gỡ ban giám đốc hoặc Kế toán trưởng công ty nhằm:

- Thu thập thông tin chung về Công ty

- Tìm hiểu sơ bộ Hệ thống kiểm soát nội bộ, hệ thống sổ sách, chứng từ và báo cáo tài chính của công ty

- Xác định mục tiêu, phạm vi và phương thức tiến hành

- Lựa chọn nhân viên kiểm toán, phân công công việc trong nhóm kiểm toán và giới thiệu nhóm kiểm toán với ban giám đốc

Bước 2: Khảo sát sơ bộ

Kiểm toán hoạt động và tìm hiểu hệ thống kiểm soát

nội bộ

Kiểm toán sơ bộ

Thực hiện kiểm toán kết thúc năm tài chính

Trao đổi, tổng hợp và soạn thảo Báo cáo kiểm toán

Bước 1

Bước 2

Bước 3

Bước 4

- Thu thập tất cả hồ sơ, liên quan đến hoạt động kinh doanh của công ty

- Kiểm tra hệ thống kiểm soát nội bộ và hệ thống kế toán

- Lập kế hoạch kiểm toán chi tiết

- Lập chương trình kiểm toán chi tiết

Bước 3: Thực hiện kiểm toán kết thúc năm tài chính

- Kiểm tra trên cơ sở chọn mẫu chứng từ, tài liệu liên quan đến các khoảngóp vốn, mua sắm máy móc thiết bị, chi phí xây dựng cơ bản, hàng tồn kho, công

nợ, doanh thu và chi phí

- Kiểm tra thủ tục mua hàng và thanh toán với nhà cung cấp

- Kiểm tra các thủ tục bán hàng và thu tiền khách hàng

- Xác nhận số dư tài khoản vay, TGNH, công nợ phải thu, phải trả

- Phân tích một số chỉ tiêu tài chính chủ yếu liên quan đến tình hình tài sản,

tỷ suất lợi nhuận, khả năng thanh toán của Công ty

Bước 4: Trao đổi, tổng hợp và soạn thảo báo cáo kiểm toán

- Trao đổi với ban giám đốc công ty những vấn đề cần xem xét và các bút toán cần bổ sung và điều chỉnh

- Tổng hợp và lập báo cáo kiểm toán dự thảo, trình bày ý kiến của kiểm toán viên về mức độ trung thực hợp lý của BCTC tổng hợp gửi BGĐ

- Phát hành Báo cáo kiểm toán chính thức sau nhận được phúc đáp của ban giam đốc về dự thảo Báo cáo kiểm toán

- Phát hành thư quản lý ghi nhận những vấn đề còn tồn tại của Công ty về

hệ thống kiểm soát và quản lý

Khi kết thúc quá trình cung cấp dịch vụ, công ty sẽ cung cấp cho khách hàng:

- Báo cáo kiểm toán về Báo cáo tài chính của công ty

- Thư quản lý (nếu có)

B Thực trạng kiểm toán khoản mục doanh thu trong kiểm toán BCTC do Công ty TNHH Kiểm toán FAC chi nhánh Đà Nẵng thực hiện

Để hiểu rõ hơn về quy trình kiểm toán của công ty TNHH kiểm toán FACchi nhánh Đà Nẵng, sau đây người viết xin mô tả lại quy trình kiểm toán Doanhthu BH&CCDV tại công ty Cổ phần ABC

I Lập kế hoạch kiểm toán khoản mục doanh thu BH&CCDV trong kiểm toán BCTC

1 Đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán

Công ty Cổ phần ABC là một trong những khách hàng thường xuyên củaFAC, loại hình kinh doanh là dịch vụ, thương mại, khách sạn Để xem xét việcchấp nhận kiểm toán hay không, KTV sẽ xem lại thông tin khách hàng ở hồ sơthường trực, đồng thời tiến hành trả lời bảng câu hỏi để đảm bảo các thông tin đầy

đủ đã được thu thập để cho phép Công ty quyết định xem có nên tiếp tục hợp đồngkiểm toán không Câu hỏi phải được hoàn tất hàng năm dựa trên kết luận của cuộc

kiểm toán năm trước (Phụ lục 2.3)

2 Nhận diện lý do kiểm toán của công ty khách hàng

Qua tìm hiểu, kiểm toán viên biết rằng khách hàng muốn mời kiểm toán vìmục đích minh bạch BCTC cho các cổ đông trong công ty do đây là công ty cổphần và đưa BCTC ra trước cuộc họp Đại hội cổ đông thường niên của công ty.Sau khi thu thập thêm thông tin, công ty Kiểm toán FAC đã quyết định nhận kiểmtoán BCTC cho công ty Cổ phần ABC cho năm tài chính kết thúc vào ngày31/12/2011

thức báo cáo kiểm toán, thời gian thực hiện và các điều khoản về phí, xử lý tranh

chấp hợp đồng (phụ lục 2.4)

4 Lập kế hoạch kiểm toán sơ bộ

Sau khi tiến hành ký kết hợp đồng kiểm toán, KTV của FAC sẽ tiến hànhthảo luận về kế hoạch kiểm toán Đây là bản kế hoạch chính làm việc của công ty,bản kế hoạch sẽ được lập thành 2 bản, công ty giữ một bản và sẽ giao bản còn lạicho khách hàng Trong đó nêu rõ: lịch trình của công việc, nhóm kiểm toán vànguồn lực, kế hoạch về thời gian kiểm toán, chi phí cho cuộc kiểm toán; những tàiliệu yêu cầu công ty cung cấp Đây là bước quan trọng nên công ty rất chú trọng

xây dựng bản kế hoạch này (Phụ lục 2.5)

- Lựa chọn đội ngũ thực hiện kiểm toán: Đội ngũ KTV tham gia phải đảmbảo tính độc lập với khách hàng Việc xem xét này được trưởng nhóm kiểm toánkiểm tra thông qua bảng câu hỏi liên quan đến việc tiếp tục cung cấp dịch vụ cho

khách hàng (Phụ lục 2.3)

Trước khi cuộc kiểm toán bắt đầu, KTV tham gia kiểm toán phải tiến hành

ký vào bảng xác nhận tính về tính độc lập đối với khách hàng (Phụ lục 2.6)

5 Tìm hiểu ngành nghề và hoạt động kinh doanh khách hàng

Vì Công ty Cổ phần ABC là khách hàng cũ của công ty FAC nên các thôngtin về khách hàng được lưu tại hồ sơ kiểm toán chung Hàng năm, KTV tiến hànhcập nhật các thông tin về khách hàng vào bảng tìm hiểu hoạt động kinh doanh đơn

vị (phụ lục 2.7).

6 Thực hiện các thủ tục phân tích:

Sau khi đã thu thập được các thông tin cơ sở và thông tin về nghĩa vụ pháp

lý của khách hàng, KTV của FAC tiến hành thực hiện các thủ tục phân tích đối vớicác thông tin thu thập để hỗ trợ cho quá trình kiểm toán

Trong giai đoạn lập kế hoạch, KTV chủ yếu phân tích trên BCDKT và Báocáo KQHĐKD Đây là một bước khá quan trọng trong quy trình kiểm toán BCTC.Thủ tục phân tích này giúp cho KTV suy đoán được những sai phạm có thể xảy ra

hay khoanh vùng sai phạm, điều này phần nào giúp tiết kiệm được thời gian, chiphí và tăng hiệu quả của cuộc kiểm toán.

Đối với khoản mục doanh thu BH&CCDV thì KTV đi phân tích Báo cáoKQHĐKD mà chủ yếu phân tích số chênh lệch giữa năm nay và năm trước, đồngthời xem xét tỷ trọng chênh lệch đó như thế nào, biến động nhiều hay ít, chiềuhướng tốt, xấu Từ đó đưa ra nhận xét về tình hình kinh doanh của đơn vị Nếu cónhững biến động bất thường, KTV lưu ý những vấn đề đó lại để khoanh vùngkiểm tra, giải trình nguyên nhân thay đổi đó

 Thủ tục phân tích – Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Phụ lục 2.8)

7 Tìm hiểu hệ thống KSNB và đánh giá sơ bộ hệ thống KSNB

Trưởng đoàn sẽ tìm hiểu thông qua các phương pháp như: dựa vào kinhnghiệm kiểm toán trước đây tại đơn vị, phỏng vấn các nhà quản lý, nhân viên giámsát và những nhân viên khác hay kiểm tra các loại tài liệu, sổ sách…

Đối với khách hàng là công ty Cổ phần ABC năm nay không có sự thay đổilớn trong bộ máy quản lý nên có thể tin tưởng Thủ tục kiểm soát được xây dựngtrên ba nguyên tắc: nguyên tắc phân công phân nhiệm, nguyên tắc bất kiêm nhiệm

và nguyên tắc ủy quyền phê chuẩn KTV sử dụng Bảng câu hỏi có sẳn để đánh giá

hệ thống KSNB và đánh giá sơ bộ rủi ro kiểm soát

Với mỗi khoản mục, sẽ có một bảng câu hỏi áp dụng riêng Đối với khoảnmục Doanh thu BH&CCDV, KTV sử dụng bảng câu hỏi đánh giá HTKSNB đối

với khoản mục Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Phụ lục 2.9)

Kết luận của KTV: Hệ thống KSNB đối với khoản mục Doanh thuBH&CCDV của đơn vị tổ chức khá tốt, rủi ro kiểm soát được đánh giá là thấp

8 Xác lập mức trọng yếu và rủi ro kiểm toán

8.1 Đánh giá mức trọng yếu

Mức trọng yếu được xác định theo xét đoán mang tính nghề nghiệp củaKTV khi xét trên hai mặt định lượng và định tính Qua quá trình tìm hiểu sơ bộ vềkhách hàng, KTV căn cứ vào nhân tố ảnh hưởng để đưa ra ước tính ban đầu vềmức trọng yếu cho tổng thể BCTC (PM) Mức ước lượng này chính là mức sai sót

có thể chấp nhận được của toàn bộ BCTC Sau đó KTV sẽ phân bổ mức ước tínhban đầu cho các khoản mục của BCTC căn cứ trên bản chất của từng khoản mục,đánh giá rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát, kinh nghiệm kiểm toán và chi phíkiểm tra các khoản mục.

KTV tiến hành thực hiện theo mẫu 5.05 để xác lập trọng yếu

Thực tế tại công ty Cổ phần ABC, công tác xác lập mức trọng yếu được thực hiệnnhư sau:

Biểu mẫu: Xác lập mức trọng yếu

Mức trọng yếu cho từng khoản mục (75% mức

trọng yếu của kế hoạch) (IM)=75%(PM) 124.979.258,5 223.785.960,9

Ngưỡng trọng yếu (2%-5% của

mức trọng yếu cho từng khoản

mục) (MT)

Giai đoạn đưa ra ý kiến 100%PM 166.639.011,4 298.381.281,2

Sau khi tính mức trọng yếu cho năm 2011 và so sánh với trọng yếu của nămtrước thì KTV thống nhất mức trọng yếu như sau: mức độ trọng yếu của tổng thểđược chọn (PM) là 166.639.011,4VNĐ ; mức trọng yếu cho từng Khoản mục (IM)

là 75% của PM là 124.979.258,5 VNĐ và mức trọng yếu giai đoạn đưa ý kiến là100%PM

Ngưỡng trọng yếu (2%-5%), với sai số (>= 2%IM) thì cần xem xét ảnhhưởng của nhóm đến tổng thể như thế nào từ đó quyết định điều chỉnh không.KTV xác định ngưỡng trọng yếu là 5% của mức trọng yếu cho từng khoản mục

IM là 6.248.962,93 VNĐ

8.2 Đánh giá rủi ro

Rủi ro tiềm tàng: là loại rủi ro phụ thuộc vào loại hình hoạt động kinh

doanh của khách hàng KTV đã xem xét và thấy rằng Công ty Cổ phần ABC cóphạm vi hoạt động tương đối hẹp, quan hệ khách hàng khá tốt, KTV không nghingờ về tính liêm khiết của BGĐ Do đó KTV đánh giá rủi ro tiềm tàng ở mứctrung bình

Rủi ro kiểm soát: rủi ro này được quyết định bởi KTKSNB, KTV đã tiến

hành thu thập về cách thiết kế và vận hành HTKSNB Đây là đánh giá ban đầu vềHTKSNB nên KTV chỉ tiến hành bằng cách quan sát cách làm việc của kế toán,cách kiểm tra, lưu giữ chứng từ, cách phân công trách nhiệm giữa các công việctrong bộ phận kế toán Qua tìm hiểu, KTV nhận thấy HTKSNB của công ty CPABC hoạt động hiệu quả tuy nhiên khả năng ngăn ngừa được một số sai phạmtrọng yếu còn thấp do vậy KTV ước lượng rủi ro kiểm soát ở mức trung bình

Rủi ro phát hiện: rủi ro phát hiện hoàn toàn phụ thuộc vào công việc kiểm

toán Nó phụ thuộc vào quy trình, phương pháp, phạm vi, trình độ và kinh nghiệmcủa KTV Đó chính là khả năng không phát hiện ra gian lận, sai sót trọng yếutrong quá trình kiểm toán của KTV Để rủi kiểm toán mong muốn ở mức thấp,KTV thường phải hại thấp rủi ro phát hiện

II Thực hiện kiểm toán khoản mục doanh thu BH&CCDV

1 Thiết kế chương trình kiểm toán Khoản mục Doanh thu BH&CCDV

Khi tiến hành kiểm toán doanh thu, KTV tiến hành thực hiện theo mẫu giấy tờ làmviệc của công ty

Tham chiếu

I Thủ tục chung

1

Kiểm tra các nguyên tắc kế toán áp dụng nhất quán với năm

trước và phù hợp với quy định của chuẩn mực và chế độ kế

toán hiện hành.

[E110]

2

Lập bảng số liệu tổng hợp có so sánh với số năm trước Đối

chiếu các số liệu trên bảng số liệu tổng hợp với Bảng CĐPS

và giấy tờ làm việc của kiểm toán năm trước (nếu có).

[E110]

II Thủ tục phân tích

1

So sánh doanh thu bán hàng và doanh thu hàng bán bị trả lại,

tỷ lệ các khoản mục giảm trừ doanh thu trên tổng doanh thu

giữa năm nay và năm trước, thu thập giải trình cho những

biến động bất thường.

[E150]

2

Phân tích sự biến động của tổng doanh thu, doanh thu theo

từng loại hoạt động giữa năm nay với năm trước, thu thập sự

giải trình cho những biến động bất thường.

[E150]

III Kiểm tra chi tiết

1 Kiểm tra chọn mẫu doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

ghi nhận trong năm/kỳ bằng cách:

- Đối chiếu với chứng từ chứng minh hàng hóa dịch vụ đã

cung cấp (đơn đặt hàng, phiếu xuất kho, hóa đơn, hợp đồng,

biên bản thanh lý hợp đồng, biên bản xác nhận khối lượng

công việc hoàn thành )

- Kiểm tra sự phù hợp của giá bán với quy định của đơn vị

- Kiểm tra sự phù hợp của thuế suất thuế GTGT với luật thuế

GTGT hiện hành

- Cách tính toán trong hóa đơn, chứng từ là đúng

2. Kiểm tra sự liên tục của hóa đơn để đảm bảo doanh thu bán

hàng và cung cấp dịch vụ được ghi nhận là đầy đủ C [E170]

3

So sánh doanh thu trên sổ sách kế toán với số liệu trên tờ khai

thuế GTGT và tìm hiểu nguyên nhân các khoản chênh lệch

nếu có

4

Kiểm tra các nghiệp vụ trong tài khoản doanh thu trong

những ngày đầu kỳ kế toán tiếp theo, với những chứng từ liên

quan đến việc giao hàng hoặc thực hiện dịch vụ để xác định

việc nghi nhận đúng kỳ của doanh thu

- CO: Chia cắt niên độ

2 Tìm hiểu và đánh giá sơ bộ HTKSNB đối với KM DTBH&CCDV

Vì Công ty Cổ phần ABC là khách hàng thường xuyên của công ty nênKTV đã phần nào hiểu được HTKSNB của công ty, cùng với việc đã đánh giá lạiHTKSNB trong giai đoạn lập kế hoạch nên KTV bỏ qua bước này, đi thẳng vàothực hiện các thủ tục kiểm toán

3 Thủ tục chung:

3.1 Xem xét tính nhất quán của nguyên tắc kế toán

KTV tiến hành kiểm tra các nguyên tắc kế toán áp dụng nhất quán với nămtrước và phù hợp với quy định của chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành Và kếtluận được rằng so với năm trước thì chế độ kế toán tại doanh nghiệp không có gìthay đổi Cụ thể là:

Biểu mẫu: Kiểm tra tính nhất quán của nguyên tắc kế toán

Thực hiện kiểm toán:

- Tiến hành phỏng vấn bộ phận kế toán, BGĐ về việc thực hiện chế độ kế toán tại công ty, các quy định liên quan đến việc áp dụng nguyên tắc kế toán hiện hành,…

- Kiểm tra hình thức kế toán thông qua hình thức ghi sổ của công ty.

- Kiểm tra chế độ kế toán áp dụng

- So sánh hình thức kế toán năm nay với năm trước.

- Xem xét chính sách kế toán áp dụng cho doanh thu BH&CCDV có phù hợp với các chuẩn mực

kế toán (VAS 14, 15)

- Kiểm tra việc thực hiện các thông tư hướng dẫn thực hiện các chuẩn mực của Bộ tài chính, các văn bản khác,…

Kết luận:

- Công ty áp dụng Chế độ Kế toán Doanh nghiệp Việt Nam.

- Công ty sử dụng hình thức kế toán nhật ký chung.

- Báo cáo tài chính được trình bày theo nguyên tắc giá gốc.

- Công ty tuân thủ các chuẩn mực kế toán VAS14, 15 áp dụng đối với khoản mục doanh thu

- Nguyên tắc ghi nhận doanh thu của công ty Cổ phần ABC:

+ Khi bán hàng hóa, thành phẩm doanh thu được ghi nhận khi phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với việc sở hữu hàng hóa đó được chuyển giao cho người mua và không còn tồn tại yếu tố không chắc chắn đáng kể liên quan đến việc thanh toán tiền, chi phí kèm theo hoặc khả năng hàng bán bị trả lại + Khi cung cấp dịch vụ, doanh thu được ghi nhận khi không còn những yếu tố không chắc chắn đáng kể liên quan đến việc thanh toán tiền hoặc chi phí kèm theo Trường hợp dịch vụ được thực hiện trong nhiều kỳ kế toán thì việc xác định doanh thu trong từng kỳ được thực hiện căn cứ vào tỷ lệ hoàn thành dịch vụ tại ngày cuối kỳ

3.2 Lập bảng tổng hợp số liệu và so sánh với năm trước

Trong bước công việc này, KTV thực hiện theo trình tự sau:

 Lập Biểu tổng hợp trình bày số liệu từng loại doanh thu bán hàng và cungcấp dịch vụ, chiết khấu thương mại, hàng bán bị trả lại và giảm giá hàng bán

 Đối chiếu số năm/kỳ trước trên Biểu tổng hợp, Báo cáo kết quả hoạt độngkinh doanh, sổ cái, sổ chi tiết với số liệu năm/kỳ trước hoặc hồ sơ kiểm toánnăm trước (nếu có)

 Đối chiếu số năm nay/kỳ này trên Biểu tổng hợp với sổ chi tiết

 Kết hợp với các Kiểm toán viên làm các phần hành khác lập Bảng tổng hợp chi phí sản xuất kinh doanh theo yếu tố.

lý doanh nghiệp Vì vậy đối với bước thực hiện này người viết xin phép bỏ qua

4 Thực hiện các thử nghiệm cơ bản

4.1 Thực hiện các thủ tục phân tích

Việc áp dụng thực hiện các thủ tục phân tích sẽ giúp cho KTV nắm đượctoàn bộ sự biến động phát sinh của doanh thu, hợp lý hay không hợp lý và từ đó sẽkhoanh vùng được rủi ro cũng như chọn mẫu thích hợp.

Tại công ty TNHH Kiểm toán FAC, việc thực hiện các thủ tục phân tíchđược các KTV thực hiện như sau:

4.1.1 Kiểm tra tính hợp lý và nhất quán với năm trước của từng loại doanh thu BH&CCDV

Đầu tiên KTV xem xét tính hợp lý và nhất quán với các năm trước của từngloại doanh thu BH&CCDV Sau đó tìm hiểu và thu thập các giải trình cho các biếnđộng bất thường

Thực hiện:

- Kiểm tra việc ghi nhận đối với từng loại doanh thu có thực hiện đúng chuẩnmực kế toán không (VAS14, 15)

- Kiểm tra việc ghi sổ doanh thu trên sổ sách kế toán

- Phỏng vấn các cá nhân liên quan

- Lập bảng so sánh doanh thu từng loại năm nay với năm trước, tìm hiểu và thuthập cho những biến động bất thường

Biểu mẫu: Bảng so sánh từng loại Doanh thu BH&CCDV qua 2 năm

Kết luận: Nhìn chung hoạt động kinh doanh trong năm 2011 giảm sút nhiều so

với năm trước, hầu nhu doanh thu các loại đều giảm so với năm trước Sau khi tiếnhành phỏng vấn ban lãnh đạo và tìm môi trường kinh doanh của khách hàng, KTVnhận thấy trong năm 2011 giá đầu vào tăng và sự canh tranh cao trong ngànhkhiến công ty gặp khó khăn Nên việc sụt giảm doanh thu nhận định ban đầu làhợp lý, cần sử dụng thêm các thử nghiệm cơ bản để làm rõ hơn vấn đề này

4.1.2 So sánh doanh thu giữa các tháng trong năm

Thực hiện:

Bước 1: KTV lập bảng tổng hợp doanh thu, so sánh DT BH&CCDV qua các

tháng của năm 2011 so với các tháng của năm 2010, thu thập sự giải trình cho biếnđộng bất thường

Biểu mẫu: Bảng so sánh doanh thu từng tháng qua 2 năm

Tháng 1 975.812.935 1.258.642.335 -282.829.400 -22,47 Tháng 2 345.311.517 600.727.150 -255.415.633 -42,52 Tháng 3 1.123.717.806 2.853.200.802 -1.729.482.996 -60,62 Tháng 4 1.105.726.043 1.668.099.375 -562.373.332 -33,71 Tháng 5 977.510.403 1.911.256.347 -933.745.944 -48,86 Tháng 6 715.338.523 1.308.211.000 -592.872.477 -45,34 Tháng 7 1.103.109.036 2.285.045.065 -1.181.936.029 -51,72

Tháng 8 1.390.382.709 1.990.876.521 -851.493.812 -42,77 Tháng 9 839.324.679 1.210.654.899 -371.330.220 -30,67 Tháng 10 621.157.723 500.218.590 120.939.133 24,17 Tháng 11 674.415.826 722.901.224 -48.485.398 -6,71

Nhận xét: Qua bảng số liệu phân tích trên, cho thấy DTBH&CCDV năm

2011 giảm sút mạnh so với năm 2010 Kết hợp với bảng so sánh từng loại doanhthu qua 2 năm KTV nhận thấy việc sụt giảm mạnh doanh thu theo bước đầu nhậnđịnh là hợp lý Tuy nhiên cần xem xét đến các vấn đề như công tác bán hàng, phục

vụ, quản lý, sử dụng thêm thử nghiệm cơ bản

Bước 2: Phân tích biến động doanh thu giữa các tháng trong năm

KTV tiến hành lập biểu đồ phân tích sự biến động của doanh thu trong năm, từ đógiải trình cho những biến động bất thường

Biểu mẫu: Biểu đồ phân tích biến động DT trong năm 2011

Kết luận: Qua biểu đồ thể hiện rõ, DT BH&CCDV biến động nhiều nhất ở tháng 2, 3, tháng 8 Cụ thể là

DT tháng 8 đạt cao nhất là 1.390.2382.709 DT thấp nhất ở tháng 2 là 345.311.571 Do công ty này kinh doanh nhà hàng khách sạn, karaoke nên biến động này là hợp lý vì đây là thời điểm nghỉ tết và mùa nghỉ

- 200,000,000 400,000,000 600,000,000 800,000,000 1,000,000,000

dưỡng vào mùa hè Việc biến động doanh thu tháng 1, 2, 8 như vậy cũng không có gì bất thường.

4.1.3 So sánh tỷ lệ lãi gộp trên doanh thu BH&CCDV của năm nay với năm trước

KTV tiến hành tính và so sánh tỷ lệ lãi gộp trên doanh thu của năm 2010 và2011.Xem xét các yếu tố tác động đến sự thay đổi này (giá cả, số lượng hàng bán,giá vốn hàng bán,…)

Kết luận: Tỷ lệ lãi gộp trên doanh thu BH&CCDV năm nay giảm so với năm

trước Cụ thể là năm 2010 tỷ lệ lãi gộp là 54,25% trong khi năm 2011 chỉ có39,84% Điều này là do doanh thu của năm 2011 giảm mạnh, trong khi giá vốnhàng bán giảm là do chủ yếu sụt giảm doanh thu Điều này càng thể hiện việc kinhdoanh của công ty có phần giảm sút

 Kết luận chung:

Qua việc sử dụng thủ tục phân tích trên đã giúp cho KTV nhận thấy rõ sựsụt giảm của doanh thu BH&CCDV năm nay so với năm trước Điều này sẽ giúpKTV tập trung vào các thử nghiệm chi tiết để tìm ra các nguyên nhân dẫn đến sựbiến động của doanh thu cũng như phát hiện các rủi ro, sai phạm nếu có

4.2 Thực hiện các thủ tục kiểm tra chi tiết

4.2.1 Kiểm tra chọn mẫu doanh thu BH&CCDV trong năm

Mục đích: Kiểm tra sự phát sinh, sự đầy đủ và phân loại doanh thu

Thực hiện:

- Đối chiếu với chứng từ chứng minh hàng hóa dịch vụ đã cung cấp (đơn đặt hàng,phiếu xuất kho, hóa đơn, hợp đồng, biên bản thanh lý hợp đồng, )

- Kiểm tra sự phù hợp của giá bán với quy định của đơn vị

- Kiểm tra sự phù hợp của thuế suất thuế GTGT với luật thuế GTGT hiện hành

- Cách tính toán trong hóa đơn, chứng từ là đúng

Việc kiểm tra chọn mẫu tại công ty được thực hiện như sau:

- Tổng doanh thu phát sinh (A): 11.064.489.281 VNĐ

- Mức trọng yếu đã tính cho khoản mục doanh thu (B): 6.248.962,93VNĐ

Đầu tiên, kiểm toán viên tiến hành kiểm tra tất cả các hóa đơn GTGT đầu ra có giátrị lớn hơn hoặc bằng mức trọng yếu là 124.979.258,5 VNĐ

Các mẫu kiểm tra được minh họa như sau:

6 0078 02/01 Khách lẻ Đồ nhấm, đồ uống 6.378122 X

7 0336 10/02 Nhung – Cty QN Phòng ngủ, giặt là 6.250.019 X

8 0399 13/02 Khách lẻ Karaoke, xông hơi, ăn 12.901.203 X

4.2.2 Kiểm tra sự liên tục của hóa đơn

Mục đích: Kiểm tra doanh thu có được ghi nhận đầy đủ

Thực hiện:

- KTV sẽ tiến hành phỏng vấn bộ phận kế toán, quy định của ban lãnh đạo

về việc sử dụng hóa đơn, đánh số hóa đơn, quy định đối với hóa đơn bị hủy vì một

lý do nào đó,

- KTV tiến hành kiểm tra hóa đơn và thực hiện đối chiếu hóa đơn với nhật

ký bán hàng, bảng kê hóa đơn mua hàng, đơn đặt hàng (nếu có)

- KTV xem xét đơn vị có hạch toán hóa đơn đầy đủ không, các hóa đơnđược phê duyệt đầy đủ của người có thẩm quyền, các hóa đơn bị hủy có được ghi