TỔNG QUÁT VỀ TRANG BỊ ĐIỆN TRÊN ÔTÔ

+TỔNG QUÁT VỀ TRANG BỊ ĐIỆN TRÊN ÔTÔ I. NHIỆM VỤ, YÊU CẦU VÀ PHÂN LOẠI CÁC HỆ THỐNG ĐIỆN CƠ BẢN TRÊN ÔTÔ 1. Nhiệm vụ: Ngày nay, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, trên ôtô hiện nay được trang bị nhiều chủng loại thiết bị điện điện tử khác nhau. Từng nhóm thiết bị có cấu tạo và tính năng riêng biệt nhằm phục vụ vào một số mục đích nhất định như: Đem lại sự tiện nghi, thoải mái cho người điều khiển. Tạo sự ổn định trong vận hành của ô tô. Tối ưu hóa đến mức cao nhất hoạt động của ôtô theo các tiêu chuẩn hiện hành như: EURO, SAE. . . 2. Yêu cầu: Các yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống điện điện tử trên ô tô Nhiệt độ làm việc : Tùy theo vùng khí hậu mà hệ thống điện trên ô tô cũng có những yêu cầu riêng biệt nhằm đảm bảo tính năng vận hành của nó : Vùng lạnh và cực lạnh (40 oC) như ở Nga, Canada, Nauy. . . Ôn đới (20 oC) như Mỹ, Nhật Bản và Các nước Châu Âu. Nhiệt đới như Việt Nam, các nước ĐNA và châu Phi. Sự rung xóc : Các hệ thống điện trên ôto phải chịu được sự rung xóc với tần số rơi vào khoảng 50 Hz  250 Hz, và chịu được gia tôc 150 ms2. Điện áp : Hệ thống phải chịu được điện áp cao khoảng vài trăm volt Độ ẩm : Chịu được độ ẩm cao Độ bền : Phải chịu được điện áp thường xuyên khoảng 1,25 U đm (U đm là 12v hoặc 24v) 3. Phân loại hệ thống điện trên ôtô Hệ thống điện trên ô tô được phân loại tính năng sử dụng. Hệ thống khởi động Hệ thống đánh lửa Hệ thống cung cấp điện Hệ thống chiếu sáng tín hiệu Hệ thống đo đạt kiểm tra Hệ thống điều khiển động cơ Hệ thống điều khiển xe Hệ thống điều hòa không khí. II. SƠ ĐỒ VÀ NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA CÁC MẠCH ĐIỆN TRÊN ÔTÔ. 1. Sơ đồ mạch điện (EWD) Để có thể sửa chữa hệ thống điện trên ô tô, người ta cần phải biết vị trí của các bộ phận, màu dây và hình thức đấu nối như thế nào trên xe ô tô. Ngày nay mỗi xe ô tô được sản xuất đều có sơ đồ mạch điện kèm theo. Sơ đồ nầy người ta gọi là sơ đố dấu dây hay là EWD, sơ đố nầy thể hiện đầy đủ tất cả các hướng dẫn cần thiết để tra cứu vị trí rắc dây, số chân (pin), màu dây. . . Hình 1.1 : Sơ đố đi dây của TOYOTA COROLLA Để đọc, hiểu được quyển ‘Sơ đồ di dây’, đòi hỏi người đọc phải có một lượng kiến thức nhất định về cách tra cứu, đọc hiểu ký hiệu, màu dây v.v.v 2. Tra cứu EWD. (trong khuôn khổ bài học nầy, chỉ giới thiệu cách tra cứu sơ đồ mạch của TOYOTA để làm ví dụ điển hình) a. Mục lục : Mục lục chỉ cho chúng ta vị trí cần tìm trong cuốn sách EWD. Tất cả các mục trong sách đề thể hiện rõ vị trí (số trang) trong phần mục lục.

+TỔNG QUÁT VỀ TRANG BỊ ĐIỆN TRÊN ÔTÔ

I NHIỆM VỤ, YÊU CẦU VÀ PHÂN LOẠI CÁC HỆ THỐNG ĐIỆN CƠ BẢN TRÊN ÔTÔ

1 Nhiệm vụ:

Ngày nay, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, trên ôtô hiện nay được trang bị nhiều chủng loại thiết bị điện điện tử khác nhau Từng nhóm thiết bị có cấu tạo và tính năng riêng biệt nhằm phục vụ vào một số mục đích nhất định như:

- Đem lại sự tiện nghi, thoải mái cho người điều khiển

- Tạo sự ổn định trong vận hành của ô tô

- Tối ưu hóa đến mức cao nhất hoạt động của ôtô theo các tiêu chuẩn hiện hành như: EURO, SAE

2 Yêu cầu:

Các yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống điện điện tử trên ô tô

* Nhiệt độ làm việc :

Tùy theo vùng khí hậu mà hệ thống điện trên ô tô cũng có những yêu cầu riêng biệt nhằm đảm bảo tính năng vận hành của nó :

- Vùng lạnh và cực lạnh (-40 oC) như ở Nga, Canada, Nauy

- Ôn đới (20 oC) như Mỹ, Nhật Bản và Các nước Châu Âu

- Nhiệt đới như Việt Nam, các nước ĐNA và châu Phi

* Sự rung xóc :

Các hệ thống điện trên ôto phải chịu được sự rung xóc với tần số rơi vào khoảng 50 Hz

 250 Hz, và chịu được gia tôc 150 m/s2

* Điện áp :

Hệ thống phải chịu được điện áp cao khoảng vài trăm volt

* Độ ẩm :

Chịu được độ ẩm cao

* Độ bền :

Phải chịu được điện áp thường xuyên khoảng 1,25 U đm (U đm là 12v hoặc 24v)

3 Phân loại hệ thống điện trên ôtô

Hệ thống điện trên ô tô được phân loại tính năng sử dụng

- Hệ thống khởi động

- Hệ thống đánh lửa

- Hệ thống cung cấp điện

- Hệ thống chiếu sáng tín hiệu

- Hệ thống đo đạt kiểm tra

- Hệ thống điều khiển động cơ

- Hệ thống điều khiển xe

- Hệ thống điều hòa không khí

II SƠ ĐỒ VÀ NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA CÁC MẠCH ĐIỆN TRÊN ÔTÔ.

1 Sơ đồ mạch điện (EWD)

Để có thể sửa chữa hệ thống điện trên ô tô, người ta cần phải biết vị trí của các bộ phận, màu dây và hình thức đấu nối như thế nào trên xe ô tô Ngày nay mỗi xe ô tô được sản xuất đều có sơ đồ mạch điện kèm theo Sơ đồ nầy người ta gọi là sơ đố dấu dây hay là EWD, sơ đố nầy thể hiện đầy đủ tất cả các hướng dẫn cần thiết để tra cứu vị trí rắc dây, số chân (pin), màu dây

Hình 1.1 : Sơ đố đi dây của TOYOTA COROLLA

Để đọc, hiểu được quyển ‘Sơ đồ di dây’, đòi hỏi người đọc phải có một lượng kiến

thức nhất định về cách tra cứu, đọc hiểu ký hiệu, màu dây v.v.v

2 Tra cứu EWD (trong khuôn khổ bài học nầy, chỉ giới thiệu cách tra cứu sơ đồ mạch của TOYOTA để làm ví dụ điển hình)

a Mục lục :

Mục lục chỉ cho chúng ta vị trí cần tìm trong cuốn sách EWD Tất cả các mục trong sách đề thể hiện rõ vị trí (số trang) trong phần mục lục

Hình 1.2 : Mục lục của EWD

b Các chữ viết tắt thường dùng

c Bảng chú giải ký hiệu.

Bảng nầy sẽ hướng dẫn, giải thích các ky hiệu được sử dụng trong EWD

Hình 1.3 : Bảng chú thích các ký hiệu

d Các mạch điện trên hệ thống

Trong bản vẽ sơ đồ mạch điện nó thể hiện mối quan hệ của tất cả các bộ phận của hệ thống điện như : dây dẫn, các jack nối, các rơle ., từ nguồn điện đến điểm nối mass của mỗi hệ thống

Mỗi jack cắm và chân cắm được ký hiệu bằng mã hoặc số hiệu.Việc tìm mã và số hiệu của jack cắm và chân cắm sẽ giúp người thợ chuẩn đoán một cách dễ dàng, nhanh chóng và hiệu quả

Hình 1.4 : Bảng vẽ thể hiện mã, ký hiệu của các chân cắm, jack cắm

e Các bộ phận

Các khu vực in đậm thể hiện các bộ phận, Các bộ phận được thể hiện bằng màu xanh

da trời (Hình 1.5)

Hình 1.5

Ví dụ : ‘C8’ thể hiện mã jack nối, ‘công tắc tổ hợp-Combination SW’ chỉ rõ tên của bộ phận (hình 1.6)

hình 1.6

Các số 9,10,11 cho ta biết số hiệu vị trí dây trên jack nối (hình 1.7)

hình 1.7

f Đọc số chân của giắc nối

Các chân cắm gồm có chân đực(male) và chân cái(female), trong đó chân đực sẽ cắm vào chân cái Các giắc nối có chân đực được gọi là giắc đực, còn các giắc có chân cái gọi là giắc cái Các giắc nối có khóa để đảm bảo rằng các mối nối vững chắc, tiếp xúc tốt.(hình 1.8)

hình 1.8

Các chân trên giắc được đọc theo qui luật sau :

Dối với giắc cái đọc từ trái qua phải, từ trên xuống dưới

Dối với giắc đực đọc phải qua trái, từ trên xuống dưới (hình 1.9)

hình 1.9

g Giắc nối dây : Là bột bó dây dẫn được được nới thành một bó dây

Các giắc đấu dây trong sơ đồ mạch được thể hiện như trong (hình 1.10)

hình 1.10

cấu tạo của giắc nối dây như (hình 1.11)

hình 1.11

h Các điểm chia và điểm nối mass

Ký hiệu trong hình lục giác là thể hiện điểm chia, hình tam giác là điểm nối mass (hình 1.12) Điềm chia nối vào dây không thông qua một giắc nối Điểm nối mass nối với thân xe hoặc thân động cơ

Hình 1.12

k Màu dây dẫn

Màu dây được ký hiệu trên bảng vẽ bằng chữ cái, thông thường là chữ đầu tiên của các màu bằng tiếng Anh, bảng màu và ý nghĩa của các chữ cái được qui định dưới đây (đối với TOYOTA)

Ví dụ :

Tìm chân 11 của giắc nối BB1 của Radio

Bước 1 : Tìm vị trí chân 11 của giắc nối BB1

Bước 2 :

Tìm giắc BB1, nhìn vào trang thông tin của mạch hệ thống, ta tìm thấy BB1 ở trang 70

Bước 3 : Lật đến trang 70 của EWD ta sẽ tì thấy vị trí giắc BB1

Bước 4 : Lật trang tiếp the chúng ta có thể tìm thấy sơ đồ chân của giắc cắm BB1 Sơ

đồ sẽ cho ta thấy vị trí của chân số 11 trên BB1

Ví dụ về sơ đồ hệ thống đánh lửa của động cơ TOYOTA 1NZ-FE