Những bài văn bài hai đứa trẻ thạch lam ngữ văn 11 (16)

Đúng vậy, ít có tác phẩm nào hình ảnh đêm tối lại được miêu tả đậm đặc, trở đi trởlại … như một ám ảnh không dứt như trong truyện Hai đứa trẻ của Thạch Lam: tác phẩm mở đầu bằng những dấ

VĂN MẪU 11: HAI ĐỨA TRẺ - THẠCH LAM

BÀI VĂN MẪU “CẢM NHẬN CỦA BẠN VỀ HÌNH TƯỢNG BÓNG TỐI TRONG TRUYỆN NGẮN HAI ĐỨA TRẺ CỦA THẠCH LAM”

ấn tượng không thể nào quên

Đúng vậy, ít có tác phẩm nào hình ảnh đêm tối lại được miêu tả đậm đặc, trở đi trởlại … như một ám ảnh không dứt như trong truyện Hai đứa trẻ của Thạch Lam: tác phẩm

mở đầu bằng những dấu hiệu của một “ngày tàn và kết thục bằng một “đêm tịch mịch

đầy bóng tối”, ở trong đó, màu đen, bóng tối bao trùm và ngự trị tất cả; đường phố và các

ngõ con dần dần chứa đầy bóng tối, tối hết cả con đường thăm thẳm ra sông, con đườngqua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại sẫm đen hơn nữa Một tiếng trống cầm canh ởhuyện, đánh tung lên một tiếng ngắn, khô khan, không vang động ra xa, rồi cùng chìmngay vào bóng tối… Cả đoàn tàu từ Hà Nội mang ánh sáng lướt qua trong phút chốc rồicũng “đi vào đêm tối” … Người đọc cảm nhận đây không chỉ là đêm tối của thiên nhiên,của không gian và thời gian, mà còn là bóng tối của cuộc đời, của những kiếp người nơiphố huyện Một bức tranh thiên nhiên đầy ấn tượng, được vẽ lên bằng những nét bút tinh

tế, lại hàm chứa nhiều ý nghĩa sâu sắc

Trong cái phông của khung cảnh bống tối dày đặc này, là những mảnh đời củanhững con người sông trong tăm tôi Họ là những con người bình thường, chỉ xuất hiệnthoáng qua, hầu như chỉ như một cái bóng, từ hình ảnh mẹ con chị Tí với hắng nước tồi

tàn đên một gia đình nhà xẩm sông lê la trên mặt đất, cho đến cả những con người khôngtên: một vài người bán hàng về muộn, những đứa trẻ con nhà nghèo cúi lom khom nhặtnhạnh tìm tòi … Tất cả họ không được Thạch Lam miêu tả chi tiết: nguồn gốc, xuất thân,

sô phận … nhưng có lẽ nhờ thế mà số phận họ hiện lên càng thêm bé nhỏ, tội nghiệp, aicũng sống âm thầm, nhẫn nhục, lam lũ giống như những cải bóng lầm lũi, lặng lẽ trongcái bóng tối bao trùm và ngự trị tất cả phố huyện Bóng tối ấy bủa vây kín mít khiên cho

ngọn đèn leo lét của hàng nước chị Tí “chỉ chiếu sáng một vùng đất nhỏ” và ánh lửa từ

thùng phở bác Siêu cũng chỉ hắt ra một vầng sáng con con Không phải ngẫu nhiên màhình ảnh ngọn đèn chị Tí cứ trở đi trở lại đến bảy lần trong mấy trang truyện ngắn nhưmột biểu tượng đầy ám ảnh về những kiếp sông nhỏ nhoi leo lét, vô nghĩa giữa đêm tối

mênh.mông của cuộc đời “Ngọn đèn và ánh lửa cuộc đời” ấy thật yếu ớt và tội nghiệp

gợi lên niềm xót xa thương cảm trong lòng người đọc trước một cảnh sống, mỏi mòn vàngưng đọng Cảnh phô’ huyện chiều tối hôm nay cũng giống như hôm qua và sẽ lặp lạitrong ngày mai: mẹ con chị Tí lại lễ mễ dọn hàng, bác phở Siêu lại gánh hàng ra và thổilửa, bác xẩm lại rải chiếu và bày cái thau sắt… Nhịp sống ấy cứ lặp đi lặp lại ngày nàysang tháng khác, đơn điệu, uể oải, buồn tẻ

Và càng đau xót, ám ảnh hơn khi cái bóng tối ấy đã len vào con người, hủy hoạicuộc sống con người, làm cho tâm hồn họ bị chai sạn và xơ cứng Mà con người đó lại lànhững em bé mới lớn, còn ngây thơ trong trắng Mở đầu tác phẩm ta bắt gặp hình ảnh

Liên ngồi yên lặng bên mấy quả thuốc sơn đen “đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần và cái

buồn của buổi chiều xuyến thấm vào tâm hồn ngây thơ của chị” và “chị thấy buồn man mác trước cái giờ khấc của ngày tàn” Thạch Lam không miêu tả tỉ mỉ đời sống vật chất

của Liên, nhà văn chủ yếu đi sâu thể hiện thế giới tinh thần của nhân vật với nỗi buồnman mác, mơ hồ của một cô bé không còn hoàn toàn trẻ con, nhưng cũng chưa phải là

người lớn Tác giả gọi “chị” vì quả Liên là một người chị biết quan tâm săn sóc em, biết

đảm đang tảo tần thay mẹ, nhưng tâm hồn Liên thì vẫn còn là tâm hồn trẻ dại với những

khao khát hồn nhiên, thơ ngây, bình dị Một tâm hồn như thế mà “buồn man mác trước

cái giờ khắc của ngày tàn” thì thật thấm thía biết bao, đáng cho ta suy nghĩ biết bao về

cảnh sống lúc bây giờ nơi phố huyện

Liên đã nhìn thấy những con người bé nhỏ, tội nghiệp lầm lũi đi vào bóng tối: mẹcon chị Tí bán hàng nước, bác phở Siêu, gia đình bác xẩm và bà cụ Thi điên cười sằngsặc … Cuộc đời Liên cũng đã âm thầm đi vào bóng tối từ lúc nào, cô đã sống trong cái

bóng tối dày đặc của phố huyện từ bao lâu … mà đến nay, “đêm tối đối với Liên quen

lắm, chị không sợ nó nữa” “Không sợ nó nữa” nghĩa là đã từng sợ Chỉ mấy từ “không

sợ nó nữa” mà gợi ra bao liên tưởng Hẳn là Liên đã từng sợ cái bóng tối dày đặc đã từng

bao vây những ngày đầu mới dọn về đây Còn bây giờ Liên đã “quen lắm” Sống mãi

trong bóng tối rồi cũng thành quen cũng như khổ mãi người ta cũng quen dần với nỗi

khổ Có một cái gì tội nghiệp, cam chịu qua hai từ “quen lắm” mà nhà văn đùng ở đây.

Và người đọc cũng cảm thấy xót xa khi một tâm hồn thơ ngây non trẻ đã bị vùi sâu trongbóng tối của cuộc đời đến mức thành chai sạn Một câu văn ngắn mà hàm chứa bao ýnghĩa, để lại nhiều dư vị, dư vang

Cuối cùng là những con người dường như đã chìm ngập trong cái bóng tối củacuộc đời không còn biết gì đến ánh sáng nữa như gia đình, bác xẩm lê la trên manh chiếu

rách và “ngủ gục trong bóng tối tự bao giờ”, như bà cụ Thi lảo đảo đi vào bóng tối và

mất hút trong cái bóng tối ấy Những người khác còn lại chút ánh sáng thì mong manh

yếu ớt biết bao: ngọn đèn trên chõng hàng nước chị Tí “chỉ chiếu sáng một vùng đất

nhỏ”, ánh lửa từ thùng phở bác Siêu cũng chỉ hắt ra một vầng sáng con con còn ngon đèn

của “hai đứa trẻ” chỉ là “những hột sáng lưa thưa lọt qua phên nứa” … Bóng tối của phố

huyện đã bủa vây mịt mùng, kín mít, ngự trị lên cuộc đời nghèo nàn, tăm tối của họ …Hình tượng bóng tối trong truyện ngắn Hai đứa trẻ chính là hiện thực cuộc đời lúc bấygiờ: cuộc đời của những kiếp người nhỏ bé, vô danh, không bao giờ được biết đến ánhsáng và hạnh phúc, cuộc sống mãi mãi bị chôn vùi trong tăm tối, nghèo đói, buồn chánnơi phố huyện, và nói rộng ra, trên đất nước còn chìm đắm trong cảnh nô lệ và đói nghèo.Hình tượng bóng tối là một sáng tạo nghệ thuật đặc sắc của Thạch Lam, gieo vào lòng ta

một niềm xót thương vô hạn đối với những kiếp người như thế, và hơn bảy thập kỉ qua,

nó vẫn là một ám ảnh sâu sắc không thôi đối với nhiều thế hệ người đọc

BÀI VIẾT SỐ 2:

I.Giới thiệu tác giả Thạch Lam và phong cách nghệ thuật

Thạch Lam (1910-1942) là một trong các nhà văn lãng mạn nổi tiếng giai đoạn

30-45 Khi những nhà văn khác như Nhất Linh, Khái Hưng thiên về tầng lớp trên xã hội thìThạch Lam lại lặng lẽ viết về những con người nhỏ bé, nghèo khổ Họ thường nép mìnhtrong bóng tối của một không gian hẹp: phố huyện tiêu điều xơ xác hoặc những xómnghèo ngoại ô Hà Nội,… mà không dám nhìn về tương lại, mạng nặng một mặc cảmtrong lòng khi nghĩ về mai sau Ông lặng lẽ hướng ngòi bút của mình về phía họ với tấmlòng trắc ẩn chân thành.Văn Thạch Lam nhẹ nhàng với lối quan sát độc đáo và phân tíchtâm lí tinh tế Truyện của Thạch Lam không có cốt truyện, ít hành động, ít sự kiện, nhưngđầy ắp những tâm trạng bâng khuâng Nó có chiều sâu hun hút, chiều sâu của cuộc sống,chiều sâu của lòng người Mỗi câu chuyện là một bài thơ trữ tình đầy xót thương

“Hai đứa trẻ” là đặc trưng của hồn văn Thạch Lam Nhà văn Nam Cao đã tóm tắt

truyện như sau: Một mẩu chuyện sinh hoạt kéo dài của hai chị em đứa trẻ thay mẹ trônghàng trên phố huyện Đêm đêm, bóng tối những người bình thường cũng lù mù đi quatrước gian hàng Trong cái bộn bề chìm chìm nhạt nhạt, bỗng có tiếng động mạnh và luồnánh sáng mạnh của chiếc xe lửa kéo qua hàng ngày Hai chị em ngày nào cũng chờ mộtcon tàu đêm như thế

II Giới thiệu vẫn đề

Trong sự giao thoa giữa các nền văn học, Thạch Lam được coi là sứ giả hoà giảicho văn xuôi và thơ, giữa hiện thực và lãng mạn tạo nên một phong cách hiện thực thi vịtrữ tình riêng biệt không lẫn với bất kì nhà văn nào Xây dựng hình ảnh tương phản là thủpháp tiêu biểu trong văn chương lãng mạn Thạch Lam, được thể hiện trên nhiều phươngdiện như xây dựng nhân vật, hoàn cảnh, các chi tiết nhỏ…và sẽ còn mờ nhạt khi khôngnhắc đến hai hình ảnh tương phản độc đáo nhất: ánh sáng và bóng tối

Ánh sáng và bóng tối vốn là hai phương diện quan trọng của cuộc sống, luôn luôntồn tại bên cạnh nhau, bổ sung cho nhau Trong hội họa, ánh sáng và bóng tối là một thủpháp cơ bản được dùng để khắc họa con người và sự vật Trong văn chương, nó được sửdụng như một nghệ thuật nhằm tạo tình huống truyện, chuyển tải nội dung tư tưởng, chủ

đề tác phẩm Truyện ngắn “Hai đứa trẻ”toàn bộ câu chuyện đặt trong một sự tương tranh giữa bóng tối và ánh sáng "biểu hiện cách khai thác hình tượng đối với cuộc sống, một

thủ pháp thuyết phục và thu hút độc giả".

Tác phẩm có thể chia làm ba đoạn, mỗi đoạn gắn liền với một tâm trạng của nhânvật chính, chị Liên:

a) Đoạn một: Tâm trạng Liên trước cảnh ngày tàn

b) Đoạn hai: Tâm trạng Liên trước những cảnh đời tăm tối

c) Đoạn cuối: Cảnh đợi tàu và niềm khát khao của Liên

Có thể thấy xung đột, giao tranh giữa bóng tối và ánh sáng khá mạnh mẽ Mở đầutruyện ánh sáng yếu dần, sau đó bóng tối hiện lên rồi bao trùm lên tất cả Chính ánh sángbáo hiệu bóng tối và bóng tối cũng là cái nền cho ánh sáng.Tác phẩm như một bức tranhphối hai gam màu tương phản nhưng vẫn không tách ra thành hai mảng riêng biệt, ánhsáng và bóng tối đan xen, hoà vào nhau trong bản điệp khúc buồn man mác trên một phốhuyện nghèo, cùng làm nổi bật nhau Khép lại ánh sáng và bóng tối lại mở ra Cái khéplại mở ra ấy cài vào nhau như tạo ra một cuộc sống mà ta thấy là luẩn quẩn, tù đọng vàngột ngạt

Ta thấy rõ được rằng, qua từng đoạn, bóng tối cứ ngập đầy dần, càng lúc càngquánh đặc xâm chiếm toàn bộ cảnh vật và đi vào tiềm thức hai đứa trẻ, lấn át ánh sáng.Ánh sáng thực chỉ là những khe sáng, vệt sáng, hột sáng li ti mờ nhạt, leo lét, yếu ớt, ánhsáng trong trí nhớ của Liên, ánh sáng con tàu rực rỡ chỉ là mộng tưởng và sự tiếc nuối.Cuối truyện nó rực lên mạnh mẽ, chói loà, rồi sau đó tắt hắn cho bóng đêm chiếm lĩnhhoàn toàn không gian, cả tâm hồn con người

Khác với Vich-to Huy-go, bậc thầy về sử dụng hình ảnh tương phản bóng tối - ánhsáng để chứng minh sự vận động từ bóng tối ra ánh sáng của tâm hồn, của lương tri xãhội, Thạch Lam sử dụng hình ảnh này để gây ấn tượng và thể hiện cái nhìn rất hiện thực

về cuộc đời

IV Hình tượng bóng tối

Cấu tứ truyện là cấu tứ vòng tròn xoay quanh hình ảnh bóng tối được lặp đi lặp lạikhông dưới ba mươi lần Khi miêu tả cảnh trời phố huyện cũng như cảnh đời của nhữngcon người nơi đây, tác giả đã hướng con mắt từ nhiều thời điểm, từ hiều góc nhìn, nhiềutâm cảnh khác nhau Bóng tối như một ám ảnh, như một sự hăm dọa, như một quái vật

Để rồi thật hãi hùng, nó hoạt động, thâm nhập, len lỏi một cách âm thầm, lặng lẽ Nónhấn cả miền quê vào màn đêm đen mênh mông không đáy Và bóng tối cũng chính làkhông gian nghệ thuật cuả tác phẩm, không gian xã hội của con người

a) Cảnh chiều muộn nới phố huyện

Bức tranh hiện thực, nơi phố huyện ngèo xơ xác, tiêu điều hiện lên khi ánh hoánghôn cuối cùng của một ngày đã nhạt Cái bóng tối đầu tiên xuất hiện trong truyện bắt đầu

từ hình ảnh dãy tre trước làng đen kịt Ngày tàn, dãy tre làng tưởng như đã mất hết sựsống, khoác lên mình tấm áo choàng màu đen Tiếng trống thu không rời rạc, lẻ tẻ và tắtdần Âm thanh như rơi tõm vào khoảng không gian đang chết lặng Không có hồi âm, nóchỉ nhấn mạnh thêm cái buồn tẻ đến rợn người

Như một mô típ nghệ thuật, cái phố huyện hẻo lánh lại hiện ra trong khung cảnhchợ vãn buổi chiều khi còn lèo tèo vài ba người bán hàng đang thu dọn gánh, vài đứa trẻ

đi thu lượm các thứ lặt vặt Cái bức tranh ấy một lần hiện lên trong “Gió lạnh đầu mùa” nhưng sao nó vẫn nhuốm một nỗi buồn khó tả vào cái giờ khăc ngày tàn trong “Hai đứa

trẻ” Từ thiên nhiên đến số phận con người đều có một cái gì tàn lụi, không tương lại, leo

lét một cách tôi nghiệp trong nghèo đói, buồn chán và tăm tối

Dần dần xâm chiếm và ngự trị, bóng tối không chỉ ở ngoại cảnh mà nó cũng dần

len vào tâm hồn con người “Chiều, chiều rồi”- Câu văn thốt lên như một tiếng thổn thức,

chút buồn, chút bâng khuâng và gì đó lưu luyến, bàng hoàng như một tiếng thở dài

Liên là nhân vật trung tâm của tác phẩm, được Thạch Lam dành những nét miêu tảsinh động và hết sức trìu mến, yêu thương Đó là những nét vẽ sâu lắng khám phá thậtsâu về tâm hồn lắm xúc cảm, giàu tình thương của Liên Dường như ngòi bút của ThạchLam đã đạt đến độ thăng hoa khi tinh tế dựng lên một thế giới nội tâm của trẻ thơ chânthực và phong phú Thạch Lam rất thành công khi miêu tả đôi mắt Liên, vừa trong trẻomột nét hồn nhiên, vừa đượm buồn một sự day dứt Đôi mắt ấy như một điểm nhấn ám

ảnh trong không gian phố huyện và như một cánh cửa đi vào thế giới tâm hồn Liên “Đôi

mắt chị bóng tối ngập đầy dần và cái buồn của buổi chiều quê thám thía vào tâm hồn ngây thơ chị” Cảnh phố huyện lúc chiếu tối như một khúc nhạc buồn mà điệp khúc cứ

lặp đi lặp lại một các đơn điệu buồn tẻ Phút ngày tàn cũng để lại cho Liên một nỗi buồnkhó tả Tâm hồn trẻ thơ đang bị bóng tối xâm chiếm dần dường như sắp chai sạn Qua đôimắt trong veo lại hiện lên bao hình ảnh lam lũ thân quen của những con người vẫn ẩmthầm, chịu đựng cuộc sống trong bóng tối

Hình ảnh bà cụ Thi điên, có thể nói đây là nạn nhân của nhịp sống mòn mỏi quanhcái phố huyện này Người điên thì còn đó, thể xác cuộc sống vật chất vẫn hiện hữu nhưngdường như ý thức đã không còn, trí tuệ, tinh thần đã kiệt quệ, tầm hồn ấy đã bị bóng tốichiếm đi mất, cụ Thi như một cái cây đã tàn lụi, héo úa, kiếp người heo hắt đắm chìmtrong rượu bất lực không thể giải thoát, không chút niềm tin, không một hi vọng đang

khuất dần vào bóng đêm tịch mịch Hình ảnh “bà cụ đi lẫn về bóng tối, tiếng cười khanh

khách nhỏ dần về phía làng” chỉ thoáng qua nhưng gieo vào lòng người đọc bao nỗi day

dứt bi thương Từ bóng tối đi ra, rồi lại tìm vào bóng tối

b)Cảnh đêm tối

Trời nhá nhem tối và rồi dần dần đi vào màn đêm đen đặc Không gian phố huyện

u tối và buồn thương, bóng tối bao phủ và đeo đẳng những kiếp người nhỏ bé “Tối hết

cả, con đường thăm thẳm ra sông, con đường qua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại càng

sẩm đen hơn nữa Đến cả tiếng trống cầm canh cũng không xuyên qua được bóng tối dày đặc, nó chỉ “tung lên một tiếng ngắn khô khan không vang động ra xa, rồi chìm ngay vào bống tối” Hiếm có tác phẩm nào trong văn học mô tả bóng tối dày đặc như hai đứa trẻ

của Thạch Lam Tối quá, nhưng tại sao một đứa trẻ như An vẫn không thấy sợ, tại saoLiên lại quen ngồi lặng lẽ nhìn vào bóng tối ? Bóng tối dường như đã đi vào tiềm thức haichị em vì đã bao đêm sống miên man trong bóng tối

Âm thầm trong đêm đen phố huyện là những mảnh đời của những con người bénhỏ, cam chịu Họ xuất hiện thoáng như một chiếc bóng Bóng tối là hướng đi về, đi đến,

đi ra của biết bao con người…Khi những người bán hàng, kiếm ăn ban ngày “từ từ đi

trong đêm”, chìm vào bóng tối thì từ trong bóng tối ấy, những người kiếm ăn đêm lại lục

tục kéo ra Từ bác phở Siêu, mẹ con chị Tí hàng nước, vợ chồng bác Sẩm, tất cả nhữngbóng hình lam lũ, đau khổ và cam chịu ấy thu vào đôi mắt Liên với một tình thương khôncùng Đây không phải là sự sống thực sự mà là cầm cự cuộc sống, tranh giành với cái đói

và cái chết Tâm hồn nhạy cảm và yêu thương đã biết xót xa, đã biết thương cảm chonhững số phận xung quanh mình nhưng lại bất lực, không biết làm gì để giúp họ vì ngaychính chị cũng đang phải đối diện với bóng tối quanh mình Trên cái bóng tối đen đặcnền, là những phiến cảnh cuộc đời, về những con người bé mọn, thậm chí ngay cả nhữngkhát khao của họ, những cậu chuyện họ nói với nhau cũng quá mờ nhạt

Vợ chồng bác xẩm, ngồi trên manh chiếu, thau sắt trắng trước mặt, thằng con bò ranghịch nhặt những rác bẩn vùi trong cát Bác Xẩm góp tiếng đàn run bần bật trong đêmtối mà không hề có một chút ánh sáng nào Cuộc đời này vẫn đang mờ hồ, mò mẫm chìmtrong cát bụi và bóng đêm của số phận và sự im lặng, không thể thắp lên được một ngọnđèn nào cho riêng mình Đó là những kiếp người tàn dười mái lá nát Cảnh phố huyệnđêm ấy cũng giống như ngày hôm qua, và sẽ lại ở ngày mai nhưng nó còn lặp lại cho đếnbao giờ nữa?

Thạch Lam hạ bút viết một câu văn đầy nỗi day dứt, thấm thía nỗi buồn thân phận

và niềm cảm thông: “Chừng ấy người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho

sự sống nghèo khó hàng ngày của họ” Nhưng họ vẫn tiếp tục cầm cự cuộc sống nghèo

nàn ấy, trong cái bóng tối uất ức nhẫn nại của đời nhà quê

c) Bóng tối sau khi con tàu đi qua

Tưởng như đã quá quen với bóng tối, tưởng như tất cả cứ lặp đi lặp lại, tù đọng,nhức buốt, lặng thầm từ ngày này qua ngày khác…Song với Liên và An, vẫn muốn tìm ởđời thường cái mới lạ Đêm nào hai chị em cũng cố thức để đợi đoàn tàu đêm đi qua.Chúng chờ đợi chuyến tàu suốt một ngày buồn tẻ Chờ thật lâu chỉ để được nhìn đoàn tàuchạy qua phố huyện vài phút Và rồi con tàu lại vụt đi, tiếp tục cuộc hành trình Ánh sángchói loà cũng mất, để lại phố huyện một lần nữa lại chìm vào đêm tối Trong Liên khôngcòn là nỗi buồn man mác của một buồi chiều quê nữa mà đó là sự hẫng hụt Bóng tối ấylại bủa vây xung quanh, lại nuốt chửng cả phố huyện nghèo tĩnh mịch, càng quánh đặchơn Những con đom đóm Liên cũng không nhìn thấy nữa Bác Siêu gánh hàng đi về, chị

Tí dọn hàng, và rồi tất cả lại chìm vào giấc ngủ Bóng tối không chỉ đến với những hònsỏi mấp mô, không còn chỉ trên bờ sông, trên những con đường, không chỉ trên nhữnghàng quán bé nhỏ của những người dân nghèo, không chỉ lấp đầy đôi mắt Liên nữa mà

giờ đây mó còn phủ kín cả giấc mơ của chị “Những cảm giác ban ngày lắng đi trong

tâm hồn Liên và hình ảnh thế giời quanh mình mờ đi trong mắt chị…Liên ngập vào giấc ngủ yên tĩnh, cũng yên tĩnh như đêm ở trong phố, tĩnh mịch và đầy bóng tối”

Ý nghĩa hình tưọng bóng tối

Trong bóng tối là những cuộc đời bóng tối Bóng tối tả thực diễn tả không giancảnh vật phố huyện về đêm Lặp đi lặp lại gián tiếp hình tượng bóng tối cũng chính làcách tác giả bộc lộ chủ đề tác phẩm qua cảm quan thương xót và tạo cho truyện một ẩmhưởng cấu tứ như một bài thơ trữ tình Nó đã tái hiện một bối cảnh xã hội giai đoạn trướccách mạng Bóng tối bủa vậy, đè nặng lên những kiếp người sống trong bế tắc Họ lànhững con nguời nhỏ bé vô danh cuộc sống mãi chôn vùi trong tăm tối, nghèo đói, buồnchán, uể oải, mòn mỏi, quẩn quanh nơi phố huyện luôn mơ về ánh sáng và hạnh phúc.Tiếng nói phê phán và Thạch Lam cũng đặt ra vấn đề khi những kiếp người cứ chìm dần