Đề cương ôn thi học kì 1 môn văn lớp 10

nó thẻ hiện ước mơ vàtinh thần lạc quan của nhân dân lao động về cuộc sống, thể hiện ước mơ cái thiện luôn chiến thắng cái ác và triết lí về hạnh phúc của nhân dân lao động xưa.. àMâu th

Đề cương ôn thi học kì 1 môn văn lớp 10

Posted by Thu Trang On Tháng Sáu 04, 2016 0 Comment

Đề cương ôn tập học kì 1 môn ngữ văn, lớp 10

Đề cương được đóng góp bởi Trần Thị Huyền Trang, Thu Trang rấtcảm ơn những chia sẻ của bạn

-Truyện cổ tích có 3 loại: cổ tích thần kì, cổ tích sinh hoạt, cổ tích

về loài vật

àTruyện cổ tích thần kì có nội dung phong phú nhất và chiến số lượng nhiều nhất, là loại truyện tiêu biểu nhất cho truyện cổ tích nói chung.

-Tấm Cám thuộc kiểu truyện về người mồ coi trong truyện cổ tích thần kì

b/ Đặc trưng: truyện cố tích thần kì có một số đặc trưng sau:

-Các yếu tố thần kì: phép mày biến hóa: tiên, bụt

-Nhân vật chính: người bình thường hoặc bất hạnh

-Mô thuẫn thường gặp: gia đình (anh/chị – em, mẹ ghẻ – con

chồng), xã hội (tốt – xấu, thiện – ác….)

-Kết thúc truyện: ở hiền gặp lành, ác giả ác báo

2/ Truyện Tấm Cám

a/ Đặc điểm

b/Tóm Tắt: Tấm là cô gái mồ coi, ở với dì ghẻ và người em cùng

cha khác mẹ tên là Cám Ở với dì ghẻ, Tấm không những phải làmviệc vất vả mà còn bị mẹ con Cám đối xử tàn tệ (lừa giỏ tép, giết chết cá bống, tìm cách không cho Tấm đi dự hội…) Mỗi khi gặp chuyện bất hạnh, Tấm chỉ biết khóc May sao có Bụt luôn hỗ trợ

và giúp đỡ cô Cuối cùng, Tấm được nhà vua cưới về cung làm Hoàng Hậu Vào ngày giỗ cha, Tấm về nhà làm giỗ bố và bị mẹ Cám giết chết Dì ghẻ đưa Cám vào cung thây Tấm làm hoàng hậu Qua những lần bị mẹ Cám hãm hại, Tấm nhiều lần hóa thân thành chim Vàng Anh, cây xoan đào, khung cửi Cuối cùng, Tấm hóa thân thành quả thị, được lão hàng nước đón về nhà, ở đây, nhờ có miếng trầu têm, nhà vua đã nhận ra Tấm Vua đón Tấm vềcung và yêu thương như xưa Mẹ con cá đều phải chịu nhận cái chết

c/ Chủ đề

-Truyện phản ánh những xung đột sâu sắc giữa cái thiện và cái ác,giữa nhân dân lao động và giai cấp bóc lột nó thẻ hiện ước mơ vàtinh thần lạc quan của nhân dân lao động về cuộc sống, thể hiện ước mơ cái thiện luôn chiến thắng cái ác và triết lí về hạnh phúc của nhân dân lao động xưa

3/ Bố cục

-Phần 1: “ừ đầu đến hằn học của mẹ con Cám”: Cô gái mồ côi trở thành hoàng hậu: thân phận của Tấm và con đường đến với hạnh phúc của cô

-Phần 2; còn lại: tấm với 4 kiếp hồi sinh: Cuộc đấu tranh gian nan,quyết liệt để giành và giữ hạnh phúc của Tấm

Hành trình đi tìm hạnh phúc của cô Tấm chia làm 3 chặng:

Chặng 1: bắt tép à chăn trâu à đi hội à lên ngôi hoàng hậu

Chặng 2: hóa Vàng Anh à hóa xoan đào à hóa khung cửi à ẩn

trong quả thị

Chặng 3: trở về cung à trả thù

II/ ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

1/ MÔ THUẪN GIỮA TẤM VÀ MẸ CON CÁM

được giao lưu với xã

hội Nhưng bị đối Xử

+ Lừa Tấm lấy cắp giỏ Tép + Lén lút giết cá

Bống + Lập mưu bắt Tấm ở nhà không được đi xem hội

– Bụt xuất hiện, giúp đỡ:

Mỗi khi Tấm buồn, tủi thân, đau khổ và khóc

àMâu thuẫn xã hội:Thiện – Ác, chính nghĩa – phi nghĩa trở nên một mất một còn

2/NHỮNG HÌNH THỨC BIẾN HÓA CỦA TẤM VÀ Ý NGHĨA CỦA QUÁ TRÌNH BIẾN HÓA

a/ Ý nghĩa những lần hóa thân

-Mượn hình thức thuyết luân hồi của đạo Phật để thể hiện tinh thần lạc quan của nhân dân

+Hóa thân thành Vàng Anh àSức sống mãnh liệt của con người+Hóa thân thành cây xoan đào – khung cửi àtha thiết với hạnh phúc và tình yêu

+Hóa thân thành cây thị – quả thị à đấu tranh vạch mặt kẻ thù

+Trở về làm người à Ước mơ của nhân dân

ð– Thể hiện sức sống mãnh liệt của Tấm.

– Thể hiện ước mơ về chiến thắng của chính nghĩa

1 b) Ý nghĩa việc trả thù của Tấm:

– Hành động trả thù của Tấm là hành động của cái thiện trừng trị cái ác

– Phù hợp với quan niệm của nhân dân: “ở hiền gặp lành”, “ác giả

ác báo”

c/ Thể hiện quan niệm và ước mơ của nhân dân

-Về hạnh phúc: hạnh phúc chỉ có được khi ta biết giành và giữ lấy.-Về sự chiến thắng của cái Thiện đối với cái ác

-Về lẽ công bằng trong xã hội

d/ Ý nghĩa của những vật hóa thân và hình ảnh “miếng trầu cánh phượng”:

– Những vật hóa thân như: chim vàng anh, cây xoan đào, khung cửi…rất gần gũi, quen thuộc với đời sống của người dân; là nơi Tấm gửi linh hồn để trở về đấu tranh quyết liệt với cái ác để giànhlại hạnh phúc

– “Miếng trầu cánh phượng”: Vật nối duyên, mang đậm đà bản sắc dân tộc

III/ TỔNG KẾT

1/Nội dung

-Bản chất của mô thuẫn và xung đột àGiá trị hiện thực

-Cảm thông trước số phận của người dân lao động

–Sức sống và sự trỗi dậy mãnh liệt của con người trước sự vùi dập,

tấn công của cái Ác

Ước mơ đổi đời -> niềm lạc quan trong cuộc sống

àTinh thần nhân đạo

2/ Nghệ thuật

-Cốt truyện li kì hấp dẫn, khắc hoạc tính cách nhân vật

-Yếu tố kì ảo: tạo sức hấp dẫn và kết thúc có hậu

-Các câu văn cần: giàu chất thơ, khắc sâu cốt truyện

IV/ LUYỆN TẬP

1/ câu hỏi

Câu 1: tại sao nói: “Mô thuẫn giữa cô Tấm (truyện cổ tích “Tấm Cám”) mồ côi, xinh đẹp, hiền lành với mẹ con dì ghẻ độc ác, tàn nhẫn phát triển từ thấp đến cao”

Câu 2: Quá trình hóa thân của Tấm nói lên ý nghĩa gì?

Câu 3: Anh/ chị chỉ ra vai trò của yếu tố thần kì trong truyện “TấmCám”

2/ đề văn

“Đặc sắc nghệ thuật của truyện thể hiện ở sự chuyển biến của hình tượng nhân vật Tấm: từ yếu đuối, thụ động đến kiên quyết đâu tranh giành lại sự sống và hạnh phúc cho mình (SGK ngữ văn

10 tập 1 trang 72) Anh chị hãy phân tích truyện Tấm Cám để làmsáng tỏ điều đó

Đây là đề thi của bạn Trần Thị Huyền Trang gửi tới website, http://thutrang.edu.vn/

Thu Trang cảm ơn bạn, hi vọng sẽ nhận được nhiều tài liệu hữu ích của quý bạn đọc./

TAM ĐẠI CON GÀ

NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY

-Khai thác những sự việc, hành vi, thói xấu xủa một bộ phận đối tượng trong dân gian.

-Chứa đựng những mô thuẫn trái quy luật tự nhiên và tiềm ẩn những yếu tố gây cười

-Dung lượng ngắn, kết cấu logic chặt chẽ và kết thúc bằng những

sự việc hoặc liên tượng bất ngờ

-Mang ý nghĩa giải trí và giáo dục

àTruyện cười không chỉ là sản phẩm của óc khôi hài mà còn là một vũ khí đấu tranh đặc dụng của nhân dân ta.

c/Phân loại: Truyện khôi hài (giải trí), truyện trào phúng (phê

phán)

2/ Văn bản: “Tam đại con gà”, “Nhưng nó phải bằng hai mày”

a/ Thể loại: trào phúng

b/Nội dung: Phê phán thầy đồi dốt nát (truyện Tam đại con gà),

và quan lại tham những (nhưng nó phải bằng hai mày)

II/ ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

1/TAM ĐẠI CON GÀ

a/ Đối tượng cười: anh học trò dốt làm thầy đồ.

b/Nội dung cười: phê phán thói giấu dốt.

c/Tình huống gây cười:

-Thầy đồ liên tiếp bị đưa vào những tình huống làm tăng mức độ phi lí trong hành động, lời nói của thầy đồ

+Lần 1: hạy học mà chữ “kê” nghĩa là gà thầy cũng không biết bịhọc trò hỏi dồn, thấy bí quá lại giấu dốt nên nói bừa àCười thầy dốt lại nói liều

+Lần 2:Sợ có người biết, thầy thận trọng bảo học trò đọc khẽ à cười sự giấu dốt, thói sĩ diện hão của thầy

+Lần 3: Thầy không chịu tìm hiểu lại xin quả âm dương rồi đắc chíbảo học trò đọc to (cái dốt vô tình được khuếch đại) à cười thói

mê tin; cười thầy dốt lại thích huênh hoang

+Lần 4: Biết mình dốt nhưng khi bị phát hiện lại cố tình tìm cách bào chữa cho cái dốt (lời biện minh)

à cười cái dốt, ưa chống chế, bao biện cho cái dốt của

-Dốt mà vẫn ham khỏe giỏi

-Dù đã biết mình dạy dốt vẫn cũ nhất quyết bao biện cho mình bằng lí sự cùn hàng toàn không thể tin tưởng được

à Bản chất dốt của thầy đồ đã được bộc lộ rõ.

àTất cả những hành động cố gắng lấp liếm cái dốt này, chỉ làm cho thầy đồ càng thảm bại hơn.

-Cách vào truyện tự nhiện, cách kết thúc truyện rất bất ngờ

-Thủ pháo “Nhân vật tự bộc lộ”: cái dốt của nhân vậy tự hiện ra tăng dần thao mạch phát triển truyện

2/ NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY

a/ Giới thiệu thầy Lý

-Là một viên quan xử kiện, đại diện cho sự công bằng của luật pháp

-Có tật ăn hối lộ nhưng lại được tiếng xử kiện giỏi

b/Việc xử kiện của thầy Lý

-Cải và Ngô đánh nhau và cũng tìm đến thầy Lý để kiện, ai cũng

sợ kém thế

-Kết quả xử kiện của thầ Lý căn cứ vào số tiền mà Cải và Ngô đút lót:

+Cải: lót trước 5 đồng

+Ngô: biện chè lá 10 đồng (gấp đôi cải)

-Lẽ phải mà thầy xử thuộc về Ngô, vì Ngô đút lót tiền cho

thầy bằng hai lần số tiền của Cải đót lót quan.

c/ Nghệ thuật gây cười trong việc xử kiện của thầy Lý

-Cách tạo các mâu thuẫn gây cười đầy kịch tính thông qua cử chỉ

và hành động gây cười

+Cử chỉ của Cải khi xòe 5 ngón tay và nhìn thầy Lý khẽ bẩm

+Cử chỉ của thầy Lý cũng xòe 5 ngón tay trái úp lên 5 ngón tay mặt

 Phải thứ 2: chỉ điều buộc cần phải có

-Thầy Lý xử kiện vừa bằng lời nói lại vừa bằng cử chỉ

+Xòe năm ngón tau trai úp lên năm ngón tay mặt

 Ngón tay = đơn vị tiền

 Lẽ phải = tiền

àĐồng tiền che mắt kẻ tham lam, làm mờ công lý.

àĐồng tiền có sức mạnh vạn năng: biến trái thành phải, biến sai thành đúng, biến kẻ tội đồ thành kẻ vô tội…

d/ Nhân vật Cải và Ngô trong câu chuyện xử kiện

-Cải và Ngô là những người đi kiện nhau chỉ vì một xích mích nhỏ

-Họ đã dùng tiền đút lót quan để rồi tự biến mình thành nạn nhân của thủ phạm trong tấn bi –hai của việc xử kiện Nhất là Cải đã mất tiền lại còn bị phạt một chục roi.

àTiếng cười chua chat cũng dành cho họ

àHọ vùa đáng thương vùa đáng trách.

e/ Ý nghĩa phê phán của truyện cười

-Phê phán một cách trào lộng mà thâm thúy nạn tham nhũng của những viên quan lại xử kiện trong XHPK

-Đưa ra bài học cho những người dân thường: đừng vì quyền lợi riêng mà tự biến mình thành nạn nhân và thủ phạm bị kịch cho những viên uant ham nhũng

III/ TỔNG KẾT

1/ NỘI DUNG

-Truyện vạch trần bản chất tham nhũng của quan lại thời xưa.-Truyện ít nhân vật, bố cục chặt chẽ, ngắn gọn hấp dẫn người đọcngười nghe

2/ NGHỆ THUẬT

-Tình huống gây cười dần dần phát triển và bộc lộ qua hành động

và lời nói nhân vật

-Xây dung được những cử chỉ và hành động gây cười mang nhiều

Câu 1: Ý nghĩa phê phán của truyện “Tam đại con gà”

Câu 2: Ý nghĩa của truyện “Nhưng nó phải bằng hai mày”

Câu 3:Từ hai truyện cười trên, anh/chị hãy cho biết đặc điểm nghệthuật của truyện cười dân gian

CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA

-Ca dao diễn tả thế giới nội tâm con người

b/Nội dung của ca dao:Ca dao diễn tả đời sống tâm hồn, tình

cảm của nhân dân trong các mối quan hệ lứa đôi, gia đình, quê hương, đất nước…, thể hiện tinh thần lạc quan của người dân lao động

c/ Nghệ thuật

-Thể thơ: lục bát (lục bát biến hình) chủ yếu

– Ngôn ngữ:

+Giản dị, gần gũi với lời nói hàng ngày, giàu hình ảnh

+Có lỗi diễn đạt mang tính motip

-Các BPNT: so sánh, ẩn dụ, hoán duh, nhân hóa, phép lặp, câu hỏi

tu từ…

d/ Phân loại: ca dao than thân, ca dao hài hước, ca dao yêu

thương tình nghĩa

2/ Văn bản

-Ca dao than thân: bài 1, 2

Ca dao yêu thương tình nghĩa: 3, 4, 5, 6

àCa dao là hòn ngọn quý của nhân dân

àCác nhà thơ, nhà văn học tập được nhiều ở ca dao.

II/ TÌM HIỂU VĂN BẢN

1/ NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN

vNét chung

-Chủ đề than thân: người phụ nữ

-Mở đầu: thân em

àTiếng than thân ngậm ngùi

àThân phận nhỏ nhoi, đáng thương

-Hình ảnh: Tấm lựa đào, ruột trong thì trắng

àGiá trị, phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ.

àKhông được trân trọng

-Biết vào tay ai

àCảm giác đắng cay của thân phận bếp bênh trong xã hội xưa

àBài ca dao là lời than thân của cô gái không thể làm chủ được tương lai, hạnh phúc của mình.

Tiểu kết: cả hai bài ca dao không chỉ nói lên thân phận bị

lệ thuộc của người phụ nữ trong XHPK mà còn lên tiếng khẳng định vẻ đẹp và giá trị phẩm chất của họ Vang lên

cả hai bài ca dao là nỗi đau, sự ngậm ngùi chua xót nhưng vẫn mang giá trị nhân văn sâu sắc.

2/TIẾNG HÁT YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA

-Câu hỏi tu từ “Có nhớ ta chăng”

à Nỗi nhớ thường trực, mỏi mòn

-Câu thơ cuối: với nghệ thuật so sánh khẳng định sự thủy chung đinh ninh của nhân vật trữ tình

àBài ca dao thể hiện nỗi buồn vì tình duyên lỡ dở nhưng tình nghĩa thì mãi bền vững.

Bài 4:

-Điệp ngữ: thương nhớ

-Hình ảnh nhân hóa, hoán dụ: khăn, đèn, mắt

à Tâm trạng nhớ nhung da diết của người đang yêu

-Hai câu cuối:

+Tâm trạng:Lo phiền

-Nhân vật trữ tình: cô gái

-Lời nói: sông rộng một gang, bắc câu dải yếm

àTính chất phóng đại, hóm hỉnh.

-Hình ảnh biểu tượng:

+Sông: sự cách trở

+Cây cầu: sự đoàn viên, hạnh phúc

+Dải yếm: mềm mại, gần gũi mang hơi ấm con người

àCầu dải yếm không có thực, nó được dệt nên bằng ước

mơ táo bạo của con người

àƯớc muốn được gần nhau, thể hiện tình cảm rất táo bạo nhưng cũng rất đầm thắm và đầy nữ tính

àTình yêu mãnh liệt và sự chủ động, táo bạo của cô gái vượt lên mọi tỏa chiết của lễ giáo phong kiến hà khắc Bài 6

-Nhân vật trữ tình: vợ chồng

-Hình ảnh: muối mặn – gừng cay

à Tượng trưng cho tình nghĩa mặn mà nồng nàn

-Tình nghĩa con người: ba vạn sáu ngàn ngày mới xa

-Hình ảnh: muối mặn – gừng cay

àThủy chung trọn đời

àBài ca dao thể hiện sự gắn bó thủy chung, son sắt, bền vững của tình cảm vợ chồng

III/ TỔNG KẾT

1/NỘI DUNG

Những bài ca dao đã vẻ lên bức tranh tâm tình của người bình dântrong cuộc sống, nỗi niềm chua xót, đắng cay và tình cảm yêu thương chung thủy trong xã hội cũ được nộ lộ chân thành và sâu sắc.

Câu 1: nét chung và nét riêng của bài ca dao 1, 2

Câu 2:Tác giả dân gian đã sử dụng thủ pháp nghệ thuật gì để diễn

tả nỗi nhớ trong bài ca dao số 4? Hiệu quả của thủ pháp nghệ thuật này?

Câu 3: vì sao khi nói đến tình nghĩa của con người, ca dao lại dùnghình ảnh “muối – gừng”

Câu 4: Nét chung về NT trong các bài ca dao trên? Tìm trong kho tang ca dao VN những bài ca dao thể hiện rõ những nét chung nghệ thuật

2/ Đề văn

Phân tích một số bài ca dao đã học và học thêm để làm rõ ý kiến sau: “ca dao trữ tình là tiếng hát than thân, những lời ca dao yêu thương tình nghĩa cất lên từ cuộc đời còn nhiều xót xa, cay đắng nhưng đằm thắm ân tình của người bình dân Việt Nam” (SGK Ngữ văn 10 – tập 1)

CA DAO HÀI HƯỚC

I/ GIỚI THIỆU VỀ CA DAO HÀI HƯỚC

2/ Vị trí, ý nghĩa

Tiếng cười dân gian của ca dao hài hước là vẻ đẹp tâm hồn, trí tuệdân gian: sự hóm hỉnh, thông minh, bao dung, lòng yêu đời, tinh thần lạc quan của con người binh dân xưa dù cuộc sống nhiều lo toan, cay cực

3/ Nội dung

-Phản đối chính sách cai trị hà khắc

-Phê phán chế độ đa thê

-Cười cợt những thói hư tật xấu

-Cười cợt cái nghèo

a/ Hình thức kết câu: kiểu đối đáp

-Từ nhân xưng: anh – em

+Lời chàng trai: 6 câu đầu

+Lời đáp cô gái: các câu con lại

-Dấu hiệu đối đáp: hai gạch đầu dòng tương ứng với 2 lượt lời

àHình thức đối đáp được thể hiện rất nhiều trong ca dao Nhất là trong những cuộc vui đùa hay hát giao duyên trai gái ở đây, lời hát cất lên như trong chặng hát cưới của dân ca.

b/ Nội dung chính: Sính lễ dẫn cưới và thách cưới.

c/ Vật dẫn cưới của chàng trai

Tát, hứa hẹn một cũng có phần suy diễn hài hước

Đén cưới kinh đình

Quyết định dẫn cưới

–Miễn: cứ có là được

-Thú bốm chân: đảm bảo tiêu chuẩn số lượng

-Chuột béo: chất lượng đảm bảo

àChàng chọn được vật dẫn cưới độc đáo đến phi lí, xưa nay chưa

từng có

àCách nói dí dỏm, hóm hỉnh, hài hước thông minh

àTinh thân lạc quan, yêu đời, vui vẻ, phóng khoáng của chàng trai

àQua cách nói này, chàng trai cũng đã khéo léo bày tở gia cảnh của mình để cô gái thông cảm

d/ Lời thách cưới của cô gái

àCoi trọng tình nghĩa hơn của cái vật chất

e/ Yếu tố nghệ thuật tạo nên sự hài hước cho bài ca dao

-Lối nói khoa trương, phóng đại: dẫn voi, trâu, bò

-Lối nói giản dần:

+voiàtrâuà bòà chuột

+Củ toàcủ nhỏàcủ mẻàcủ rím, củ hà

-Cách nói đối lập

-Chi tiết độc đáo: con chuột béo

f/ ý nghĩa phê phán: đằng sau tiếng cười ấy là sự phê phán tục dẫn cưới, thách cưới nặng nề của người xưa

2/ Bài ca dao số 2, 3, 4

a/ Bài ca dao số 2

-Đối tượng châm biếm là nam nhi yếu đuổi, lười biếng

-Nghệ thuật: kết hợp biện pháp đối lập với cách nói ngoa dụ Cách nói ngoa dụ có tác dụng phóng đại, tô đậm đối tượng châm biếm

-Tiếng cười có ý nghĩa nhắc nhở: làm trai cho đáng nên trai

-Tiếng cười có ý nghĩa nhắc nhở

c/ Bài ca dao số 4

-Chế giễu những người phụ nữ đỏng đảnh, vô duyên

-Nghệ thuật: phóng đại, trí tưởng tượng phong phú

-Tiếng cười có ý nghĩa nhắc nhở

Câu 2: những biện pháp nghệ thuật nào thường được sử dụng

trong các bài ca dao hài hước trên?

ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM

I/ TÌM HIỂU CHUNG

1/ Đặc trưng của văn học dân gian

– Nghệ thuật ngôn từ truyền miệng.

– Sáng tạo tập thể.

Þ VHDG gắn bó với các sinh hoạt trong đời sống cộng đồng ; phục

vụ các sinh hoạt của nhân dân

2 Thể loại của VHDG :

3 Thể loại chính :

– Truyện dân gian (thần thoại, truyền thuyết, sử thi, cổ tích,

truyện cười, ngụ ngôn)

– Câu nói dân gian (tục ngữ, câu đố)

– Thơ ca dân gian (ca dao, dân ca, vè)

– Sân khấu dân gian (chèo)

1 Đặc trưng chủ yếu : Sử thi, Truyền thuyết, Cổ tích,truyện

cười, Ca dao,truyện thơ

Thể loại

Mục đích sáng tác

HT lưu truyề n

ND phản ánh Kiểu NVchí nh

Đặc điểm NT

Sử thi anh

hùng Ghi lại cs và

ước mơ phát triển cộng

Hát, Kể

XH TN

cổ đại đang ở thời công xã thị tộc

Người ah sử thi cao đẹp,

kì vĩ.

NT: so sánh, phóng đại, trùng điệp,

dồng của người dân TN xưa

hình tượng hoành tráng

Truyền

thuyết

Thể hiện thái độ

và cách đánh giá của ND->

sự kiên

và các

NV lịch sử

Kể, diễn xướng ( lễ hội )

– Kể về các sự kiện lịch

sử và nhân vật lịch

sử có thật nhưng được khúc xạ -> cốt chuyện

hư cấu

– Nhân vật lịch sử được truyền thuyết hoá (

An Dương Vương, Mị Châu – Trọng Thuỷ

– Từ cốt lõi lịch

sử ->

hư cấu thành câu chuyện mang yếu tố hoang đường,

kì ảo.

Truyện cổ

tích

Thể hiện ước mơ của ND trong

XH có g/c, chính nghĩa

sẽ thắng gian tà

Kể

Xung đột xã hội cuộc đấu tranh giữa thiện và

ác, chính nghĩa và gian tà

Người con riêng, người con út, người lao động nghèo khổ, bất hạnh …

– Truyện

hư cấu không

có thật kết cấu theo đường thẳng… theo 3 chặng cuộc đời Truyện

cười mua vui, giải

trí, châm biếm, phê phán

XH GD

Kể

Những điều trái

tự nhiên, những thói hư tật xấu đáng

– Kiểu nhân vật có thói

hư tật xấu ( Anh học trò dấu dốt, thầy lý tham lam

– Ngắn gọn tình huống bất ngờ

>< phát triển

trong nội bộ ndvà lên án

tố cáo g/c thống trị

cười trong xã hội

nhanh, kết thúc đột ngột -> gây cười.

3 So sánh các thể loại : Sử thi, truyền thuyết, truyện

– Ca dao yêu thương tình nghĩa : Đề cập đến tình cảm, phẩm

chất của người lao động (tình bạn, tình yêu)

– Ca dao hài hước : Tâm hồn lạc quan yêu đời của người lao

động

1 b) Nghệ thuật :

– Thể thơ : Lục bát, lục bát biến thể, song thất lục bát.

– Ngôn ngữ : Giản dị, gần với ngôn ngữ nói

chữ quốc ngữ xuất hiện nhưng chưa có thành tựu đáng kể

Văn học chữ Hán Văn học chữ Nôm

thơ…) -Chủ yếu là thơ, rất ít tác phẩm văn xuôi

II/ CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HỌC TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THÉ KỶ XIX

Giai

đoạn

Đặc điểm

Từ TK X đến hết TK XIV

Từ TK

XV đến hết

TK XVII

Từ TK XVIII đến hết

TK XIX

Nửa cuối TK

-Chống quân Minh, nội chiến

-Nội chiến phân tranh, chống Xiêm, Thanh

-Chống thực dân Pháp

-Tác giả

-Phạm Ngũ Lão, Trần Quốc Tuấn,

Lý Công Uẩn…

-Nguyễn Trãi, Nguyễn

Dữ, Nguyễn Bỉnh Khiêm…

-Nguyễn

Du, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Công Trứ

-Nguyễn Đình Chiểu, Nguyễn Khuyến, Tú Xương….

-Tác phẩm

-Nội dung

-Thuật hoài, Hịch tướng

sĩ, Chiếu dời đô…

-Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo…

-Truyện Kiều, Chinh phụ ngâm…

-Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Lục Vân Tiên… -Yêu nước

(âm hưởng hào hùng)

-Yêu nước (ca ngợi, phản ánh hiện thực)

-Chủ nghĩa nhân đạo

-Yêu nước (bi tráng, hào hùng)

-Nghệ

thuật

-Văn chính luận, thơ phú…Chữ Nôm bắt đầu

phát triển

-Văn chính luận, văn xuôi tự sự , Đường luật…

-Văn xuôi, văn vần, khúc ngâm , hát nói, truyện thơ….

-Văn thơ chữ Hán, Nôm, văn xuôi Quốc Ngữ

III/ NHỮNG ĐẶC ĐIỂM LỚN VỀ NỘI DUNG CỦA VĂN HỌC TỪ

TK X ĐẾN HẾT TK XIX

1/ Chủ nghĩa yêu nước

-Là nội dung lớn, xuyên suốt

-Đặc điểm: gắn liền với tư tưởng “trung quân ái quốc”

-Biểu hiện:

+Ý thức độc lập tự chủ, tự hào dân tộc

+Căm thù giặc sâu sắc

+Tự hào trước những chiến thắng lịch sử

+Biết ơn, ca ngợi anh hùng hi sinh vì nước

+Tình yêu thiên nhiên đất nước…