Đặt vấn đề • Tiêm truyền trên bệnh nhân • Can thiệp mạch qua da • Tổn thương thành mạch nặng • Sử dụng thuốc chống đông Số lượng tổn thương mạch máu do thầy thuốc iatrogenic ngày càng tă
Trang 1TỔN THƯƠNG MẠCH MÁU
DO THỦ THUẬT VÀ
XỬ TRÍ CẤP CỨU NGOẠI KHOA
• Nguyễn Duy Thắng
Trang 2Đặt vấn đề
• Tiêm truyền trên bệnh nhân
• Can thiệp mạch qua da
• Tổn thương thành mạch nặng
• Sử dụng thuốc chống đông
Số lượng tổn thương mạch máu do thầy thuốc (iatrogenic) ngày càng tăng
Trang 3Phân nhóm tổn thương
• Tổn thương do tiêm thuốc vào lòng ĐM
• Tổn thương do thiết bị theo dõi huyết động ở trẻ em
• Tổn thương tại vị trí chọc mạch máu
• Tổn thương tại mạch máu can thiệp
Trang 4Tiêm thuốc vào lòng động mạch
• Hiếm gặp
• Ít được báo cáo
• Hậu quả rất nghiêm trọng, phụ thuộc bản chất của thuốc được tiêm – truyền
Trang 8Tiêm thuốc vào lòng động mạch
Can thiệp ngoại khoa:
• Mở cân
• Vá da
• Cắt cụt
Vai trò
• Kiểm soát tiêm truyền, đặc biệt là tiêm bắp
• Tiêm TM (IV): sử dụng TM sâu?
Trang 9Theo dõi huyết động ở trẻ em
• Mạch trẻ em có khẩu kính rất nhỏ
• Hiện tượng co thắt mạch (Vasospasm)
• Hậu quả: Thiếu máu chi cấp tính, tắc mạch
ngoại vi (distal embolism) và hoại tử ngón
• Lin và cộng sự(2001) báo cáo can thiệp vào
ĐM đùi ở 1674 trẻ em, 2% tai biến cần can
thiệp với tỷ lệ tử vong 3%, cắt cụt 12%
Lin PH, Dodson TF, Bush RL, et al Surgical intervention for complications caused by
femoral artery catheterization in pediatric patients J Vasc Surg 2001 Dec 34(6):1071-8
Trang 10Theo dõi huyết động ở trẻ em
Sinh bệnh học
• Lòng mạch bị choán chỗ
• Mạch co thắt
• Hình thành tơ fibrin tại đầu catheter
• Huyết khối tắc mạch ngoại vi
• Vasospasm
Trang 11Theo dõi huyết động ở trẻ em
Hậu quả
• Thiếu máu cấp tính chi
• Thiếu máu ngọn chi (fingertip)
• Hoại tử
Trang 14Theo dõi huyết động ở trẻ em
Trang 16Tổn thương tại vị trí chọc ĐM
• Chảy máu
Trang 17Tổn thương tại vị trí chọc ĐM
• Máu tụ sau phúc mạc
Trang 19Tổn thương tại vị trí chọc ĐM
• Giả phồng động mạch
Trang 20Tổn thương tại vị trí chọc ĐM
• Thông động mạch – tĩnh mạch
Trang 21Tổn thương tại vị trí chọc ĐM
Vai trò của can thiệp ngoại khoa:
• Phẫu thuật đơn giản, hiệu quả cao
• Hạn chế các biến chứng trên bằng:
– Chọc mạch dưới hướng dẫn siêu âm
– Sử dụng thiết bị cầm máu
– Băng ép sau can thiệp ít nhất 6h
– CHọn đường vào can thiệp
Trang 23Tổn thương tại mạch máu can thiệp
• Gồm có: lóc tách và vỡ mạch máu
• Các biến chứng đều nặng, có thể gây hậu quả nghiêm trọng: Thiếu máu chi cấp tính, máu tụ lớn, shock mất máu
• PCI: Tamponade
Trang 24Tổn thương tại mạch máu can thiệp
• Lóc tách thành mạch
Trang 25Tổn thương tại mạch máu can thiệp
• Vỡ mạch máu (rupture)
Trang 26Tổn thương tại mạch máu can thiệp
Trang 27Tổn thương tại mạch máu can thiệp
Can thiệp ngoại khoa:
• Phẫu thuật lấy máu tụ
• Thay đoạn ĐM tổn thương
• Bắc cầu mạch máu