LOẠI HÌNH NGÔN NGỮ * Khái niệm loại hình: Là tập hợp những sự vật, hiện tượng cùng có chung những đặc trưng cơ bản nào đó * Khái niệm loại hình ngôn ngữ: Là một cách phân loại ngôn ngữ
Trang 1ĐẶC ĐIỂM LOẠI HÌNH TIẾNG VIỆT
Trang 2ĐẶC ĐIỂM LOẠI HÌNH TIẾNG VIỆT
I LOẠI HÌNH NGÔN NGỮ
Họ ngôn ngữ Nam Á
Dòng Môn – Khmer
Tiếng Việt – Mường chung Tiếng Việt Tiếng Mường
Tiếng Việt có nguồn gốc bản địa, thuộc họ ngôn ngữ Nam Á, dòng ngôn ngữ Môn – Khmer, có quan hệ họ hàng gần gũi nhất với tiếng Mường.
Trang 3ĐẶC ĐIỂM LOẠI HÌNH TIẾNG VIỆT
I LOẠI HÌNH NGÔN NGỮ
* Khái niệm loại hình: Là tập hợp những sự vật, hiện tượng cùng có chung
những đặc trưng cơ bản nào đó
* Khái niệm loại hình ngôn ngữ: Là một cách phân loại ngôn ngữ dựa trên
những đặc điểm cơ bản nhất của ngôn ngữ đó như: ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp…
* Có hai loại hình ngôn ngữ quen thuộc:
- Loại hình ngôn ngữ đơn lập, ví dụ: tiếng Hán, tiếng Việt, tiếng Thái…
- Loại hình ngôn ngữ hòa kết, ví dụ: tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nga…
Trang 4II ĐẶC ĐIỂM LOẠI HÌNH CỦA TIẾNG VIỆT
1 Tìm hiểu ví dụ
“Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lí chói qua tim
(Tố Hữu - Từ ấy)
Các tiếng trong tiếng Việt tách rời nhau cả về cách đọc và cách viết, không có
hiện tượng luyến giữa các tiếng.
Trang 5TIẾNG VIỆT - TIẾNG ANH
“Các anh” không được phát âm thành “cá canh”
“Một ổ” không thể phát âm thành “mộ tổ”
Lí do: Phát âm luyến như vậy sẽ làm thay đổi về nghĩa của từ
I believe in angels
I believe-in angles
II ĐẶC ĐIỂM LOẠI HÌNH CỦA TIẾNG VIỆT
Trang 6II ĐẶC ĐIỂM LOẠI HèNH CỦA TIẾNG VIỆT
- Trong tiếng Việt, tiếng là đơn vị cơ sở của ngữ phỏp,
là đơn vị ngụn ngữ nhỏ nhất dựng để tạo cõu.
Trong Tiếng Việt, tiếng cú thể
là từ đơn và cũn là yếu tố cấu tạo từ phức, từ ghộp, từ lỏy
=> Đú là những đặc điểm đầu tiờn để chỳng ta chứng minh: Tiếng Việt thuộc loại hỡnh ngụn ngữ đơn lập.
b Vớ dụ 2:
Cho những cõu tiếng Việt và tiếng Anh cú ý
nghĩa tương đương nhau:
Câu tiếng Việt Câu tiếng Anh
Anh ấy đã cho tôi một cuốn
sách.(1) Tôi
cũng cho anh ấy
hai cuốn sách
(2)
He gave me a
book.(1) I gave
him two books
too.(2)
Trang 7Nhận xột cỏc từ in đậm và gạch chõn
Anh ấy đó cho tụi một cuốn sỏch.(1) Tụi cũng cho anh ấy hai cuốn sỏch (2)
He gave me a book.(1) I gave him two books too.(2)
Ngôn ngữ
Tiêu chí
Tiếng Việt Tiếng Anh
Về vai trò ngữ
pháp ngữ pháp
trong câu.
Có sự thay đổi.
Ví dụ: Tôi(1) là
chủ ngữ ->
Tôi(2) là bổ
ngữ của động từ
cho
Có sự thay đổi tương tự.
Ví dụ: He trong câu (1) là chủ ngữ, ở câu (2) nó
đã trở thành him giữ vai trò là bổ ngữ của động
từ ở thời quá khứ gave.
Về hình thái Không có sự
biến đổi giữa các từ in
nghiêng ở câu
(1) và câu (2).
Có sự thay đổi giữa câu (1) và (2), vì hai lí do:
- Do thay đổi về vai trò ngữ pháp: He -> him,
me -> I.
- Do thay đổi từ số ít thành số nhiều: book -> books.
Trang 8=> Từ tiếng Việt không có sự biến đổi về hình thái trong khi Đó là một đặc điểm nữa để chứng tỏ tiếng Việt thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập
c Ngữ liệu 3:
Cho một câu thường dùng trong giao tiếp:
- Tôi mời bạn đi chơi.
-> - Bạn mời tôi đi chơi.
- Đi chơi tôi mời bạn…
-> NX: Có rất nhiều cách đảo trật tự từ trong câu, nhưng tất cả những sự đảo trật tự ấy đều làm cho câu gốc thay đổi về cấu trúc ngữ pháp và nội dung ý nghĩa, hoặc sẽ làm cho câu trở nên vô nghĩa.
Trang 9Biện pháp chủ yếu để thể hiện ý nghĩa ngữ pháp là sắp đặt từ theo thứ tự trước sau.
K hông
-> Tôi đã mời bạn đi chơi.
sẽ
=> NHỮNG ĐẶC ĐIỂM ĐÓ MỘT LẦN NỮA CHỨNG MINH TIẾNG VIỆT THUỘC LOẠI HÌNH NGÔN NGỮ ĐƠN LẬP.
THÊM HƯ TỪ HOẶC THAY ĐỔI HƯ TỪ THÌ CẤU TRÚC NGỮ PHÁP VÀ CẢ Ý NGHĨA NGỮ PHÁP CỦA CÂU CŨNG THAY ĐỔI -> HƯ TỪ CÓ VAI TRÒ ĐẶC BIỆT QUAN TRỌNG TRONG TIẾNG VIỆT, NHẤT LÀ VỀ MẶT NGỮ PHÁP.
Trang 102 Kết luận:
a. Tiếng là đơn vị cơ sở của ngữ pháp
Tiếng cũng có thể là từ hoặc là nhân tố để cấu tạo từ
b. Trong tiếng Việt, từ không biến đổi
hình thái
c. Biện pháp chủ yếu để biểu thị ý
nghĩa ngữ pháp của tiếng Việt là sắp đặt
từ theo thứ tự trước sau và sử dụng các hư từ
GHI NHỚ: SGK
Trang 11III TỔNG KẾT
SƠ ĐỒ THỂ HIỆN CÁC ĐẶC ĐIỂM LOẠI HÌNH CỦA TIẾNG VIỆT
Tiếng Việt thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập
Tiếng (âm tiết) là
đơn vị cơ sở để tạo từ
tạo câu.
Từ không biến đổi
hình thái.
ý nghĩa ngữ pháp thể hiện chủ yếu nhờ phương thức trật tự từ và hư từ.
Trang 12Bài tập 1 SGK
-> Vị trí thay đổi + vai trò ngữ pháp thay đổi + hình thái từ không thay đổi
=>Thuộc loại hình ngôn ngữ đơn
lập + những ngữ liệu trên được viết bằng tiếng Việt => Tiếng Việt thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập
IV LUYỆN TẬP
Trang 13A Tiếng Việt là thứ tiếng đơn âm, ý
nghĩa ngữ pháp chủ yếu được thể hiện bằng phương thức trật tự từ và hư từ
B. Tiếng Việt không có trọng âm từ,
âm tiết là đơn vị cơ sở, từ không biến đổi hình thái
với ba đặc trưng cơ bản: âm tiết (tiếng) là đơn vị cơ sở, từ không biến đổi hình thái,
ý nghĩa ngữ pháp thể hiện chủ yếu nhờ phương thức trật tự từ và hư từ
D. Tiếng Việt thuộc loại hình ngôn
ngữ chắp dính, từ không biến đổi hình
thái