Tuan3 tu ngon ngu chung den loi noi ca nhan tiep62

Kiểm tra bài cũ- Ngôn ngữ là tài sản chung của xã hội, tính chung trong ngôn ngữ được biểu hiện ở những phương diện nào?. - Lời nói là sản phẩm riêng của cá nhân, cái riêng trong lời nói

Kiểm tra bài cũ

- Ngôn ngữ là tài sản chung của xã hội, tính chung trong ngôn ngữ được biểu hiện ở

những phương diện nào?

- Lời nói là sản phẩm riêng của cá nhân, cái riêng trong lời nói cá nhân được biểu hiện

ở những phương diện nào?

NGÔN NGỮ CHUNG LỜI NÓI CÁ NHÂN

TÀI SẢN CHUNG CỦA XÃ HỘI SẢN PHẨM RIÊNG CỦA CÁ NHÂN

câu -Phương thức chuyển nghĩa từ

Giọng nói

cá nhân

Vốn từ ngữ

cá nhân

Vận dụng linh hoạt sáng tạo

Sự chuyển đổi, sáng tạo

Tạo ra các từ mới

1 Vì sao người Việt Nam lại có thể giao tiếp được với nhau?

A Vì mọi người đều là thành viên của xã hội

2 Tính chung trong ngôn ngữ của cộng

đồng không bao gồm yếu tố nào sau

3 Lời nói cá nhân là gì?

A Giọng nói khác nhau của từng người khi sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp

B Là sản phẩm được cá nhân tạo ra trên cơ

sở vận dụng các yếu tố ngôn ngữ chung

C Các từ ngữ được lựa chọn và vận dụng một cách sáng tạo, độc đáo trong giao tiếp

D Các kiểu câu được sử dụng linh hoạt, sáng tạo trong giao tiếp

4 Dấu ấn của cá nhân không được thể hiện ở phương diện nào dưới đây?

A Việc chuyển đổi, sáng tạo trong nghĩa

( TIẾT II )

III Quan hệ giữa ngôn ngữ

chung và lời nói cá nhân

1 Tìm hiểu ngữ liệu

Cho biết sự khác nhau của các từ hoa trong các

câu thơ sau:

- Hoa hồng nở, hoa hồng lại rụng

( Cảnh chiều hôm – Hồ Chí Minh)

- Thềm hoa một bước, lệ hoa mấy hàng

( Truyện Kiều – Nguyễn Du)

- Nàng rằng khoảng vắng đêm trường

Vì hoa nên phải đánh đường tìm hoa

( Truyện Kiều – Nguyễn Du)

- Hoa thường hay héo, cỏ thường tươi

( Nguyễn Trãi)

- Hoa tàn mà lại thêm tươi

Trăng tàn mà lại hơn mười rằm xưa

( Truyện Kiều – Nguyễn Du)

NGÔN NGỮ CHUNG LÀ CƠ SỞ

SẢN SINH LỜI NÓI CÁ NHÂN LĨNH HỘI NỘI DUNG LỜI NÓI

LỜI NÓI CÁ NHÂN VỪA CÓ PHẦN BIỂU HIỆN CỦA NGÔN NGỮCHUNG, VỪA CÓ NHỮNG NÉT RIÊNG

2 Kết luận

Lưu ý: Cá nhân có thể sáng tạo

để góp phần làm biến đổi và phát triển ngôn ngữ chung

Bài tập 1

Từ nách là một từ quen thuộc với mọi người nói tiếng Việt với nghĩa “mặt dưới chỗ cánh tay nối

với ngực” (Từ điển tiếng Việt – Hoàng Phê)

Nhưng trong câu thơ dưới đây, Nguyễn Du (trong

Truyện Kiều) đã có sự sáng tạo riêng khi dùng từ

nách như thế nào?

Nách tường bông liễu bay sang láng giềng

- Nghĩa của từ nách trong câu thơ của Nguyễn

Du: chỉ vị trí giao nhau giữa hai bức tường

=> Nghĩa chuyển dựa trên cơ sở giống nhau về

vị trí trên cơ thể người và trên sự vật

Bài tập 2: Phân tích nghĩa của từ xuân trong mỗi lời thơ sau:

Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại

( Hồ Xuân Hương, Tự tình II)

-Xuân (đi): tuổi xuân, vẻ đẹp của con người

-Xuân ( lại): Nghĩa gốc, chỉ mùa xuân

Cành xuân đã bẻ cho người chuyên tay

(Nguyễn Du, Truyện Kiều)

- Xuân có nghĩa là:

vẻ đẹp của người con gái

Nguyễn Khuyến

Chén quỳnh tương ăm ắp bầu xuân

( Nguyễn Khuyến, Khóc Dương Khuê)

- xuân có nghĩa là: chỉ men

say nồng của rượu ngon,

sức sống dạt dào

và tình bạn thắm thiết

Mùa xuân là tết trồng cây Làm cho đất nước càng ngày càng xuân

( HồChí Minh)

-xuân thứ nhất chỉ mùa xuân

- xuân thứ hai chỉ sức sống mới, sự thịnh

vượng ,giàu có

Bài tập 3

a “Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt trời chân lí chói qua tim”

( Tố Hữu, Từ ấy)

mặt trời chỉ lí tưởng cách mạng

b Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then đêm sập cửa”

(Huy Cận, Đoàn thuyền đánh cá)

Mặt trời trong thơ Huy Cận có nghĩa gốc

(mặt trời của tự nhiên), được nhà thơ nhân hóa.

c Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi

Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng”

( Nguyễn Khoa Điềm,

Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ)

-mặt trời thứ nhất dùng với nghĩa gốc,

- mặt trời thứ hai chỉ đứa con

Bài tập 4

a Nhưng ngẫm nghĩ một chút, họ sẽ thấy những vật mọn mằn nhất chứa cả một sự thông tin sâu sắc (Báo Quân đội nhân dân)

b Gái miệt vườn giỏi giắn, làm trăm công

nghìn việc không biết mệt.

( Minh Tuyền)

-Từ mới: giỏi giắn

- Tiếng có sẵn: giỏi

- Quy tắc cấu tạo:láy hai tiếng, lặp lại phụ

âm đầu (âm gi).

- Giỏi giắn nghĩa là rất giỏi ( có sắc thái

thiện cảm, được mến mộ)

c Tôi được xem băng ghi hình mọi chi tiết của cuộc mổ bằng ca-mê-ra chuyên dụng của chính máy nội soi

( Quang Đẩu)

Từ mới: nội soi

- Được tạo ra từ hai tiếng có sẵn ( nội,

soi)

- Theo nguyên tắc động từ chính đi sau, phụ từ bổ sung ý nghĩa được đặt trước

Câu 1: Điền lần lượt những cụm từ còn

thiếu vào nhận định sau.

Thông qua , những “hạt ngọc ngôn ngữ mới nhất” ra đời, góp phần làm phong phú thêm , thúc đẩy phát triển.

A lời nói cá nhân/ ngôn ngữ chung/ ngôn ngữ chung

B lời nói cá nhân/ lời nói cá nhân/ ngôn ngữ chung

C ngôn ngữ chung/ lời nói cá nhân/ lời nói cá nhân

D lời nói cá nhân/ ngôn ngư chung/ lời nói cá nhân

Câu 2: Trong các cách kết hợp sau, cách kết hợp nào thể hiện rõ nhất dấu ấn

riêng của cá nhân trong việc sử dụng

ngôn ngữ ?

A Vì trời mưa nên chúng tôi được nghỉ học.

B Tôi muốn tắt nắng đi.

C Công ti đã đầu tư hàng tỉ đồng cho công

trình thế kỉ ấy.

D Chúc anh lên đường thuận buồm xuôi

gió.

Câu 3: Đọc hai câu thơ sau và cho biết ý nào

không phải là sự sáng tạo trong lời nói cá nhân của nhà thơ

Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám

Đâm toạc chân mây đã mấy hòn

( Hồ Xuân Hương, Tự tình II)

Dặn dò:

• Soạn bài Bài ca ngất ngưởng của

Nguyễn Công Trứ: Trả lời các câu hỏi 1,2,3,4/39 SGK

Phân tích sự sáng tạo của cá nhân tác

giả trong những đoạn thơ sau:

a Mưa đổ bụi êm êm trên bến vắng

Đò biếng lười nằm mặc nước sông trôi

Quán tranh đứng im lìm trong vắng lặng

Bên chòm xoan hoa tím rụng tơi bời

( Chiều xuân – Anh Thơ)

b Sầu đong càng lắc càng đầy

Ba thu dọn lại một ngày dài ghê

( Truyện Kiều – Nguyễn Du)

Gì sâu bằng những trưa hiu quạnh

Ôi ruộng đồng quê thương nhớ ơi!

Đâu những lưng cong xuống luống cày

Mà bùn hi vọng nức hương ngây

Và đâu hết những bàn tay ấy

Vãi giống tung trời những sớm mai

( Nhớ đồng – Tố Hữu)