Phân tích bài ôn dịch, thuốc lá trong tác phẩm từ thuốc lá đến ma túy – bệnh nghiện – nguyễn khắc viện

Tác giả dùng phương pháp tăng cấp để thu hút sự chú ý của người đọc và nhấn mạnh tầm quan trọng của vấn đề được đặt ra trong bài viết của mình.. Ở phần 2, tác giả khẳng định rằng thuốc l

bài: Phân tích bài Ôn d ch, thu c lá trong

Là m t bác s lâu n m giàu kinh nghi m, tác gi Nguy n Kh c Vi n ã vi t bài T thu c lá n ma túy ộ ĩ ă ệ ả ễ ắ ệ đ ế ừ ố đế để phân tích tác h i to l n c a thu c lá i v i i s ng cá nhân và c ng n g, thông qua ó nêu lên quy t ạ ớ ủ ố đố ớ đờ ố ộ đồ đ ế tâm ch ng thu c lá c a Nhà nố ố ủ ước ta o n ôn d ch, thu c lá Đ ạ ị ố được trích t v n b n này.ừ ă ả

Trước h t, ta nên hi u t a ế ể ự để trên nh th nào cho ú ng?ư ế đ

Thu c lá là cách nói t t c a t nghi n thu c lá Ôn d ch là t dân gian dùng ố ắ ủ ệ ệ ố ị ừ để ch ch ng các lo i b nh ỉ ủ ạ ệ nguy hi m, d lây lan và làm ch t ngể ễ ế ười hàng lo i Ví d d ch t , d ch HIV, SARS… Tác gi so sánh tác ạ ụ ị ả ị ả

h i á ng s c a thu c lá v i h u qu ghê g m c a ôn d ch là r t chính xác T ôn d ch còn ạ đ ợ ủ ố ớ ậ ả ớ ủ ị ấ ừ ị được dân gian dùng làm ti ng ch i r a v i hàm ý ghê t m Có th di n gi i m t cách c th ý ngh a c a t a ế ử ủ ớ ở ể ễ ả ộ ụ ể ĩ ủ ự đề bài

v n nh sau: Thu c lá là m t th ôn d ch.ă ư ố ộ ứ ị

C u trúc v n b n này chia thành b n ph n :ấ ă ả ố ầ

Ph n 1: T u … n n ng h n c AIDS : Nh n xét khái quát v tác h i c a thu c lá.ầ ừđầ đế ặ ơ ả ậ ề ạ ủ ố

Ph n 2: Ti p theo… n t n hao s c kh e: Ch ng minh tác h i c th c a thu c lá i v i s c kh e ầ ế đế ổ ứ ỏ ứ ạ ụ ể ủ ố đố ớ ứ ỏ

người hút

Ph n 3: Ti p theo… n con ầ ế đế đườn g ph m pháp: Nêu tác h i c a khói thu c lá i v i nh ng ngạ ạ ủ ố đố ớ ữ ười không hút

Ph n còn i : C m ngh và l i bình c a tác gi ầ Ịạ ả ĩ ờ ủ ả

M u o n trích, tác gi nêu nh n xét chung v h u qu ghê g m c a nh ng n n d ch t trởđầ đ ạ ả ậ ề ậ ả ớ ủ ữ ạ ị ừ ướ đếc n nay và l y ó làm c s ấ đ ơ ởđể kh ng n h tác h i nghiêm tr ng c a thu c lá: D ch h ch, th t , hàng v n ẳ đị ạ ọ ủ ố ị ạ ổ ả ạ hàng tri u ngệ ười ch t, nh ti n b y h c, loài ngế ờ ế ộ ọ ườ ầi h u nh ã di t tr ưđ ệ ừđược nh ng d ch kh ng khi p ữ ị ủ ế

y Nh ng vào cu i th k này l i xu t hi n nh ng ôn d ch khác

ấ ư ố ế ỉ ạ ấ ệ ữ ị

C th gi i a ng lo âu v n n AIDS, ch a tìm ra gi i pháp, thì nhi u nhà bác h c, sau m y ch c n m và ả ế ớ đ ề ạ ư ả ề ọ ấ ụ ă

h n n m v n công trình nghiên c u ã l n ti ng báo n g:ơ ă ạ ứ đ ớ ế độ

Ôn d ch thu c lá a ng e d a s c kh e và tính m ng loài ngị ố đ đ ọ ứ ỏ ạ ười còn n ng h n c AIDS.ặ ơ ả

Câu cuối này chính là luận đề của văn bản Phần sau giải thích và chứng minh cho luận đề Cách đặt vấn

đề nhự vậy thật độc đáo Tác giả dùng phương pháp tăng cấp để thu hút sự chú ý của người đọc và nhấn mạnh tầm quan trọng của vấn đề được đặt ra trong bài viết của mình

Ở phần 2, tác giả khẳng định rằng thuốc lá đã và đang đe dọa sức khỏe và tính mạng loài người

Tác giả đã mượn câu nói nổi tiếng của nhà quân sự thiên tài Trần Hưng Đạo: Nếu giặc đánh như vũ bão thì không đáng sợ, đáng sợ là giặc gặm nhấm như tằm ăn dâu để so sánh những khó khăn trong việc chống thuốc lá không kém gì việc chống giặc ngoại xâm Khói thuốc lá được ví như thứ giặc vô hình, rất khó đối phó Các chất độc trong khói thuốc không tàn phá ngay một lúc sức khỏe con người mà nó gặm nhấm từng chút một theo kiểu tằm ăn lá dâu, rốt cuộc là không còn gì cả Người hút không thấy ngay tác hại của thuốc lá và càng không hể biết rằng hơn bốn ngàn chất độc trong khói thuốc lá cố khả năng gây

ra những bệnh hiểm nghèo Ngược lại, họ còn thấy sảng khoái, thư giãn khi ngậm điếu thuốc phì phèo nhả khói, thậm chí còn coi đó là một biểu tượng quý trọng (!) Nhiều thiếu niên còn lấy thuốc lá để chứng

tỏ là mình “sành điệu” và khẳng định rằng mình đã lớn Tại sao mọi người lại có thái độ chủ quan, coi nhẹ tác hại của thuốc lá như vậy? Bởi vì, người hút thuốc lá không lăn đùng ra chết, không say bê bết như người uống rượu nên không sợ

ph n 2, tác gi ã phân tích c n k và nêu ra hàng lo t d n ch ng c th ch ng minh m c nguy

Ở ầ ả đ ặ ẽ ạ ẫ ứ ụ ể để ứ ứ độ

h i c a khói thu c:ạ ủ ố

Khói thu c lá ch a nhi u ch t ố ứ ề ấ độc, th m vào c th N n nhân ấ ơ ể ạ đầu tiên là nh ng lông rung c a nh ng t ữ ủ ữ ế bào niêm m c vòm h ng, ph qu n, nang ph i b ch t h c ín trong khói thu c lá làm tê li t Các ạ ở ọ ở ế ả ở ổ ị ấ ắ ố ệ lông mao này có ch c n ng quét d n b i b m và các vi khu n theo lu ng không khi tràn vào ph qu n vàứ ă ọ ụ ặ ẩ ồ ế ả

ph i; khi các lông mao ng ng ho t ổ ừ ạ động, b i và vi khu n không ụ ẩ đượ đẩc y ra ngoài n a, tích t l i gây ho ữ ụ ạ hen và sau nhi u n m gây viêm ph qu n.ề ă ế ả

Trong khói thu c lá l i có ch t ô-xít các-bon, ch t này th m vào máu, bám ch t các h ng c u không cho ố ạ ấ ấ ấ ặ ồ ầ chúng ti p c n ôxi n a Không l gì s c kh e c a ngế ậ ữ ạ ứ ỏ ủ ười nghi n thu c ngày càng sút kém.ệ ố

Th m vào các t bào, ch t h c ín l i thấ ế ấ ắ ạ ường gây ra ung th Ta ư đến b nh vi n K s th y rõ: Bác s vi n ệ ệ ẽ ấ ĩ ệ

trưởng cho bi t trên 80% ung th vòm h ng và ung th ph i là do thu c lá.ế ư ọ ư ổ ố

Ta đến Vi n Nghiên c u các b nh tim m ch, bác s vi n trệ ứ ệ ạ ĩ ệ ưởng cho bi t: Ch t ni-cô-tin c a thu c lá làm ế ấ ủ ố các động m ch co th t l i, gây nh ng b nh nghiêm tr ng nh huy t áp cao, t c ạ ắ ạ ữ ệ ọ ư ế ắ động m ch, nh i máu cạ ồ ơ tim Có th y m t b nh nhân b t c ấ ộ ệ ị ắ động m ch chân lên nh ng c n au nh th nào, r i ph i c t d n t ngạ ữ ơ đ ư ế ồ ả ắ ầ ừ

ngón chân đế ản c bàn chân; có th y nh ng ngấ ữ ười 40 – 50 tu i ã ch t ổ đ ế đột xu t vì nh i máu c tim; có ấ ồ ơ

th y nh ng kh i ung th ghê t m m i nh n ra tác h i ghê g m c a thu c lá.ấ ữ ố ư ở ớ ậ ạ ớ ủ ố

Cu i cùng, tác gi k t lu n v tác h i ghê g m c a khói thu c lá không ch ố ả ế ậ ề ạ ớ ủ ố ỉ đố ớ ứi v i s c kh e con ngỏ ười

mà c n ồ đố ới v i các l nh v c khác trong xã h i, cao h n n a là c n n kinh t qu c dân:ĩ ự ộ ơ ữ ả ề ế ố

Không c n nh c ầ ắ đến nh ng vi c nghiêm tr ng nh v y, ch riêng b nh viêm ph qu n c a hàng tri u ữ ệ ọ ư ậ ỉ ệ ế ả ủ ệ

ngườ ũi c ng ã làm m t bao nhiêu ngày công lao đ ấ động và làm t n hao s c kh e c ng ổ ứ ỏ ộ đồng

V y thì nh ng b nh n ng h n do thu c lá gây ra nh ung th , tim m ch… s làm t n hao bao nhiêu ti n ậ ữ ệ ặ ơ ố ư ư ạ ẽ ổ ề

c a cho ngủ ườ ệi b nh và công s c c a nh ng ngứ ủ ữ ười ph i b vi c ả ỏ ệ để ph c v b nh nhân? Rõ ràng, thu c ụ ụ ệ ố

lá gây thi t h i r t l n cho b n thân, gia ình và xã h i.ệ ạ ấ ớ ả đ ộ

Bên c nh vi c nêu lên tác h i c a khói thu c lá ạ ệ ạ ủ ố đố ớ ải v i b n thân người hút, tác gi còn nêu ra tác h i ả ạ đối

v i c nh ng ngớ ả ữ ười không hút thu c ố Để làm n i b t i u này, tác gi nh c l i nh ng l i ch ng ch ổ ậ đ ề ả ắ ạ ữ ờ ố ế

thường g p nh ng ngặ ở ữ ười nghi n hút: Tôi hút, tôi b b nh, m c tôi! B ng nh ng l p lu n ch t ch , d n ệ ị ệ ặ ằ ữ ậ ậ ặ ẽ ẫ

ch ng sinh ứ động và c s b c xúc, tác gi ã bác b lu n i u sai l m y:ả ự ứ ả đ ỏ ậ đ ệ ầ ấ

Xin áp l i: Hút thu c là quy n c a anh, nh ng anh không có quy n đ ạ ố ề ủ ư ề đầ độu c nh ng ngữ ườ ở ầi g n anh Anh u ng rố ượu say m m, anh làm anh ch u Nh ng hút thu c thì ngề ị ư ố ườ ầi g n anh c ng hít ph i lu ng khói ũ ả ồ

c i u này hàng nghìn công trình nghiên c u ã ch ng minh r t rõ

V con, nh ng ngợ ữ ười làm vi c cùng phòng v i nh ng ngệ ớ ữ ười nghi n thu c c ng b nhi m ệ ố ũ ị ễ độc, c ng au ũ đ tim m ch, viêm ph qu n, c ng b ung th Anh có quy n hút, nh ng có m t ngạ ế ả ũ ị ư ề ư ặ ười khác, xin m i anh ra ờ ngoài sân, ngoài hành lang mà hút

T i nghi p thay nh ng cái thai còn n m trong b ng m , ch vì có ngộ ệ ữ ằ ụ ẹ ỉ ười hút thu c ng i c nh m mà thai bố ồ ạ ẹ ị nhi m ễ độc, r i m ồ ẹ đẻ non, con sinh ra ã suy y u Hút thu c c nh m t ngđ ế ố ạ ộ ườ đi àn bà có thai qu là m t ả ộ

t i ác.ộ

B và anh hút, chú bác hút không nh ng ố ữ đầ độu c con em mình mà còn nêu gương x u…ấ

Tác gi ã c th hoá hai khái ni m ả đ ụ ể ệ được các nhà nghiên c u y h c s d ng là hút thu c lá ch ứ ọ ử ụ ố ủ động và hút thu c lá b ố ị động Người không hút nh ng thư ường xuyên ph i hít khói thu c c ng b nh hả ố ũ ị ả ưởng x u ấ

n s c kh e B n thân ng i hút t làm h i mình ng th i c ng làm h i bao nhiêu ng i khác ây là

đế ứ ỏ ả ườ ự ạ đồ ờ ũ ạ ườ Đ

i u mà m i ng i cán bi t và lên án

đ ề ọ ườ ế

ch ng minh thu c lá gây thi t h i nh th nào v m t kinh t , tác gi ã l y d n ch ng t xã h i Âu –

Để ứ ố ệ ạ ư ế ề ặ ế ả đ ấ ẫ ứ ừ ộ

M xa xôi ĩ để so sánh v i nớ ước ta:

T l thanh thi u niên hút thu c các thành ph l n nỉ ệ ế ố ở ố ớ ước ta ngang v i t l các thành ph Âu – M Chi ớ ỉ ệ ố ĩ

có khác là v i m t thanh niên M 1 ô la mua m t bao thu c lá là m t kho n ti n nh , còn ớ ộ ĩ đ ộ ố ộ ả ề ỏ đố ới v i m t ộ thi u niên Vi t Nam, mu n có 15.000 ế ệ ố đồng mua m t bao 555 – (giá hi n nay là sáu mộ ệ ươi ngàn đồng) vì

ã hút là ph i hút thu c sang – ch có m t cách là tr m c p Tr m m t l n, quen tay T i u thu c sang

đ ả ố ỉ ộ ộ ắ ộ ộ ầ ừ đ ế ố

c c bia r i ố ồ đến ma túy, con đường ph m pháp th c ra ã m ạ ự đ ở đầu v i i u thu c.ớ đ ế ố

C tứ ưởng i u thu c lá là chuy n nh không áng k nh ng th c ra nó không nh chút nào Trung bình đ ế ố ệ ỏ đ ể ư ự ỏ

m i n m có bao nhiêu t ỗ ă ỉ đồng b ị đốt thành khói, trong khi ó đ đờ ối s ng v t ch t c a nhi u ngậ ấ ủ ề ườ ẫ ởi v n

m c nghèo kh ?! Ngứ ổ ười nghi n hút có ti n mua thu c ã ành, còn không thì khi th y ngệ ề ố đ đ ấ ười khác hút là lên c n thèm, ành chìa tay xin ho c nh t nh nh t ng m u thu c lá th a ngơ đ ặ ặ ạ ừ ẩ ố ừ ười khác v t i T cách lúc ứ đ ư

y th t th m h i T h n n a là l y tr m ti n c a gia ình mua thu c hút và sau ó thì chuy n nhúng

ấ ậ ả ạ ệ ơ ữ ấ ộ ề ủ đ để ố đ ệ

tay vào nh ng vi c x u xa và sa chân vào vòng tù t i chi còn trong gang t c.ữ ệ ấ ộ ấ

T góc ừ độ ủ c a m t nhà giáo d c, tác gi ch ra r ng: B và anh hút thu c, chú bác hút không nh ng ộ ụ ả ỉ ằ ố ố ữ đầu

c con em mình mà còn nêu g ng x u…

Ngườ ới l n hút thu c trố ước m t tr em, l y i u thu c làm m t c ch cho bi u tặ ẻ ấ đ ế ố ộ ử ỉ ể ượng quý tr ng, chính là ọ

ã y con em vào con ng ph m pháp

đ đẩ đườ ạ

úng nh v y! Ngày nay, không ít h c sinh Trung h c c s và Trung h c ph thông ã t p tành phì

Đ ư ậ ọ ọ ơ ở ọ ổ đ ậ

phèo i u thu c trên môi Không ch nam mà c n đ ế ố ỉ ả ữ

ó là nh ng hình nh không p v tu i h c trò trong tr ng, h n nhiên Nhà tr ng và gia ình c n l u

Đ ữ ả đẹ ề ổ ọ ắ ồ ườ đ ầ ư tâm khuyên nh và ng n ch n k p th i.ủ ă ặ ị ờ

Trước nh ng tác h i ghê g m c a thu c lá, tác già ã bày t s b c xúc c a mình và ữ ạ ớ ủ ố đ ỏ ự ứ ủ đưa ra m t s gi i ộ ố ả pháp tích c c ự để kh ng ch và d n d n i ố ế ầ ầ đ đến vi c c m s n xu t và s d ng thu c lá trên ph m vi toàn ệ ấ ả ấ ử ụ ố ạ

th gi i:ế ớ

Ngày nay, i các nđ ước phát tri n, âu âu c ng n i lên chi n d ch ch ng thu c lá Ngể đ đ ũ ổ ế ị ố ố ười ta c m hút ấ thu c t t c nh ng n i công c ng, ph t n ng nh ng ngố ở ấ ả ữ ơ ộ ạ ặ ữ ười vi ph m ( B , t n m 1987, vi ph m l n ạ Ở ỉ ừ ă ạ ầ

th nh t ph t 40 ô la, tái ph m 500 ứ ấ ạ đ ạ đồ la) Kh p n i, nh ng tài li u, kh u hi u ch ng thu c lá d n d n ắ ơ ữ ệ ẩ ệ ố ố ầ ầ

l n át nh ng qu ng cáo c a các h ng thu c lá Và nhi u nấ ữ ả ủ ả ố ề ướ đc ã c m qu ng cáo thu c lá trên báo chí, ấ ả ố

vô tuy n truy n hình Ch trong vài n m, chi n d ch ch ng thu c lá nàyế ề ỉ ă ế ị ố ố ã làm gi m h n s ngđ ả ẳ ố ười hút, và

người ta ã th y tri n v ng có th nêu lên kh u hi u cho nh ng n m cu i th k XX: “M t châu Âu không đ ấ ể ọ ể ẩ ệ ữ ă ố ế ỉ ộ còn thu c lá” Nố ước ta khác v i các nớ ước châu Âu, ang còn trong tình tr ng có nhi u b nh t t do vi đ ạ ề ệ ậ trùng, kí sinh trùng gây ra, nay l i theo òi các nạ đ ước phát tri n, nhi m thêm các b nh do thu c lá; s t rét, ể ễ ệ ố ố

b nh phong, lao, a ch y ch a thanh toán ệ ỉ ả ư được, l i ôm thêm ôn d ch thu c lá này Ngh ạ ị ố ĩ đến mà kinh ã Đ

n lúc m i ng i ph i ng lên ch ng l i, ng n ng a n n ôn d ch này

đế ọ ườ ả đứ ố ạ ă ừ ạ ị

Trong nh ng n m g n ây, B Giáo d c và ào t o ã ữ ă ầ đ ộ ụ Đ ạ đ đưa ch ủ đề tác h i c a thu c lá vào chạ ủ ố ương trình

Ng v n trung h c c s ữ ă ở ọ ơ ở để giúp h c sinh nh n th c ọ ậ ứ được tác h i ghê g m c a thu c lá và h n ch ạ ớ ủ ố ạ ế

d n t hút thu c lá trong cán b , công nhân viên, ầ ệ ố ộ đặc bi t là ệ đội ng giáo viên, nh ng ngũ ữ ười mà hai lá

ph i c a h là “công c ” quan tr ng nh t c a ngh d y h c Riêng ổ ủ ọ ụ ọ ấ ủ ề ạ ọ đố ớ ọi v i h c sinh, khi ã nh n th c đ ậ ứ đầy

v tác h i c a thu c lá, các em s lánh xa t nghi n hút và góp ph n y lùi t nghi n thu c lá trong

đủ ề ạ ủ ố ẽ ệ ệ ầ đẩ ệ ệ ố

gia ình c ng nh ngoài xã h i.đ ũ ư ộ

Gi ng nh ôn d ch, n n nghi n thu c lá r t d lây lan và gây nh ng t n th t nghiêm tr ng cho s c kho ố ư ị ạ ệ ố ấ ễ ữ ổ ấ ọ ứ ẻ

và tính m ng con ngạ ười N n nghi n thu c lá còn nguy hi m h n c ôn d ch b i nó g m nh m s c kh e ạ ệ ố ể ơ ả ị ở ặ ấ ứ ỏ nên người ta khó nh n bi t Bên c nh ó nó còn gây ra tác h i nhi u m t ậ ế ạ đ ạ ề ặ đố ới v i cu c s ng gia ình và ộ ố đ

xã h i B i v y, mu n tiêu di t thu c lá, m i ngộ ở ậ ố ệ ố ọ ườ ầi c n ph i có quy t tâm cao và bi n pháp tri t ả ế ệ ệ để ơ h n

c vi c phòng ch ng nh ng n n ôn d ch khác.ả ệ ố ữ ạ ị