Sáng kiến kinh nghiệm môn mĩ thuật lớp 1 – phương pháp giúp học sinh vẽ hình tự tin tạo bố cục thuận mắt trong btranh đề tài Tên đề tài: Phương pháp giúp học sinh lớp 1 vẽ hình tự tin
Trang 1Sáng kiến kinh nghiệm môn mĩ thuật lớp 1 – phương pháp giúp học sinh vẽ hình tự tin tạo bố cục thuận mắt trong b
tranh đề tài
Tên đề tài:
Phương pháp giúp học sinh lớp 1 vẽ hình tự tin tạo bố cục thuận mắt trong bài vẽ tranh đề tài
Người thực hiện : Vũ Thị Xuân Hương
Trường: Tiểu học Cát Linh – Đống Đa – Hà Nội
Hà Nội 2001
A- Phần mở đầu:
1 Lý do chọn đề tài
Với sự phát triển ngày càng đi lên của thế giới nói chung và việt nam nói
riêng, việc đưa môn mĩ thuật trở thành một trong 9 môn học bắt buộc trong nhà
trường tiểu học là quan trọng và cần thiết Giáo dục thẩm mĩ cho học sinh ,
nhất là những năm đầu đi học, từng bước giúp trẻ hoà nhập thế giới xung
quanh ;trẻ biết suy xét và mong muốn làm theo cái đẹp – chính là giúp trẻ
tự hoàn thiện mình, trở thành người công dân có ích cho xã hội
Trang 2Là người giáo viên dạy mĩ thuật, tôi luôn mong ước với kiến thức của mình có thể giúp trẻ em , nhất là trẻ em mới vào lớp 1 nhìn nhận và thể hiện cái đẹp thông qua các bài vẽ tranh đề tài một cách tự tin
2 Mục đích của đề tài
- Nhằm phát huy cách vẽ hồn nhiên , ngây thơ của trẻ từ mẫu giáo
- Giúp trẻ bộc lộ sự phát triển trí tuệ , cảm quan đối với thế giới xung quanh một cách tự nhiên , “rất trẻ thơ” qua các bài vẽ tranh đề tài
- Giúp trẻ lớp 1 ngày càng yêu thích môn mĩ thuật - làm nền tảng cho việc giáo dục thẩm mĩ cho học sinh khi học ở các lớp trên trong bậc tiểu học
Cụ thể hơn là giúp trẻ lớp 1 điều chỉnh nét vẽ thật tự nhiên , cách sắp xếp hình vẽ ( bố cục ) trong khuôn khổ giấy vẽ cho phù hợp
- Tôi đã chọn đề tài này với mong muốn giúp trẻ lớp 1 càng ngày vẽ càng
tự tin hơn , đạt hiệu quả -phù hợp mục tiêu giáo dục của môn mĩ thuật : Giúp trẻ có sân chơi lí thú , bổ ích , phần nào có cái nhìn tổng thể đối với sự vật , hình ảnh quen thuộc xung quanh Đây cũng là một yếu tố giúp trẻ học các môn khác tốt hơn
3 Phạm vi nghiên cứu
Học sinh khối 1 trường tiểu học Cát linh quận Đống đa năm học 2000
-2001
- Thời gian 1 năm
B Nội dung
Chương I
Trang 31 Những vấn đề tổng quát chung
- Chương trình giáo dục mĩ thuật ở bậc tiểu học mục đích không phải là đào tạo học sinh trở thành hoạ sĩ , mà với tiêu chí giúp trẻ làm quen với môn mĩ thuật – cụ thể là với ngôn ngữ của mĩ thuật ( đường nét , hình mảng, bố cục , mầu sắc ) Do đó giáo viên dạy mĩ thuật tiểu học , nhất là giáo viên dạy học sinh lớp 1 càng phải quan tâm đến việc giáo dục thẩm
mĩ ở trẻ hơn - hướng cho trẻ vẽ đẹp song phải thật tự nhiên ; tạo cho trẻ
kĩ năng vẽ hình phù hợp khổ giấy , nét vẽ khoáng đạt , thể hiện đuợc nội dung đề tài định vẽ
2 Những cơ sở lí luận
- Tôi nghiên cứu đề tài này luôn chú trọng đến đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi tiểu học mà các nhà tâm lí học đã đúc kết với mong muốn phần nào giúp trẻ lớp 1 điều chỉnh cách vẽ hình cho thật đẹp , phù hợp mục tiêu giáo dục của môn mĩ thuật
- Dựa vào các kiến thức đã học ở trường Cao đẳng , lớp bồi dưỡng mĩ thuật của trường đào tạo cán bộ giáo dục , tôi thấy mình có nhiệm vụ phải truyền thụ lại phần nào cho học sinh , nhất là học sinh lớp 1 cách vẽ hình , làm bố cục tranh một cách mĩ thuật :
+ Nét vẽ khoáng đạt , tự tin , rất trẻ thơ
+ Hình vẽ được sắp xếp phù hợp tờ giấy
Mục đích làm trẻ yêu thích môn Mĩ thuật , hào hứng khi được học môn
Mĩ thuật
Chương 2
Trang 4Cơ sở thực tiễn
- Hiện nay học sinh ở Mẫu giáo đã được làm quen với môn Mĩ thuật song do cách tư duy tưởng tượng của trẻ vẫn còn tản mạn , ít có tổ chức , hình ảnh của tưởng tượng còn đơn giản hay thay đổi , chưa bền vững , chỉ một số ít học sinh vào lớp 1 có ý thức sắp xếp bố cục trong tờ giấy , còn đa
số học sinh lớp 1 bỡ ngỡ chưa làm quen được với cách học của bậc tiểu học – các em vẽ hình bằng chì , hình vẽ nhỏ , hay tẩy xoá không tự tin khi vẽ hình , tạo bố cục trống trải không đẹp mắt dẫn đến khó tô màu , khó biểu đạt nội dung đề tài
- Quan niệm từ trước , cứ vẽ hình là cô giáo tiểu học cho dùng bút chì ; nhiều
em vẽ rất đẹp ở mẫu giáo , lên lớp 1 lại lúng túng không tìm được cách thể hiện bài vẽ thoải mái dẫn đến nhiều bài vẽ hình vẽ đẹp song lại quá bé không phù hợp tờ giấy hoặc tâm lí sợ vẽ không đúng với thực tế
Ví dụ : trẻ khi vẽ con chó , chúng muốn là phải thật giống , nếu vẽ sai sợ cô giáo chê , hoặc khi vẽ người : Trẻ vẽ người có chân tay dài hơn thật , khi bị bạn chê vội tẩy xoá ngay
Vậy để giúp học sinh , nhất là học sinh lớp 1 ngay từ ngày đầu cấp học đã có thiện cảm với môn Mĩ thuật , luôn muốn được vẽ – được hoạt động phù hợp sinh lí trẻ – tôi muốn đưa ra một cách làm mà theo tôi là đạt hiệu quả , giúp trẻ
vẽ hình tự tin , thoải mái , sắpxếp hình hợp khuôn khổ giấy vẽ
Chương III
Những nội dung nghiên cứu
1 Tâm lí trẻ 6 tuổi
Trang 5* Theo các nhà tâm lí học , ở lứa tuổi tiểu học , sự tri giác của các em có các đặc điểm sau :
Tri giác : tri giác của các em mang tính đại thể , ít đi sâu vào chi tiết , tri giác những gì gây ấn tượng mạnh đối với các em hoặc các em tri giác những gì mình thích
Tình cảm có ảnh hưởng đến độ nhanh, độ bền trong trí nhớ của các em Các em
có thể nhớ rất nhanh và làm những gì mình thích
Do đó , khi dạy vẽ học sinh lớp 1 , ta lợi dụng đặc điểm tâm lí trên để hướng trẻ vẽ tranh đề tài với cách nhìn của mình Trong mỗi tiết học vẽ , tatạo ra sự hứng thú cho trẻ đối với những đề tài định vẽ ; không khí lớp học thoải mái , nhẹ nhàng ; đưa ra đồ dùng trực quan hợp lí , ấn tượng , bám sát chủ đề tranh định vẽ ; các mẫu tranh vẽ là tranh của thiếu nhi , nhất là của chính học sinh lớp 1 – làm học sinh dễ hiểu dễ tri giác hơn
Ví dụ : Trong bài “ Vẽ con vật mà em thích” các em rất thích vẽ con trâu ; giáo viên mô tả lại con trâu một cách say sưa lôi cuốn , cho các em xem tranh các bạn
vẽ con trâu đanh hoạt động ( ăn cỏ , nằm nghỉ , đang cày ruộng ) và nêu bằng lời cách vẽ trâu : Đầu hình quả đu đủ , mình trâu hình quả trứng to hơn nhiều so với đầu , 2 sừng cong nhọn ,4 chân trâu đi guốc …
* Việc tìm hiểu những đặc điểm tâm lí nói trên rất có lợi cho việc dạy trẻ lớp 1 vẽ những sự vật hiện tượng quanh ta một cách tổng quát , song hồn nhiên theo cảm quan của các em
- Tư duy: ở học sinh lớp một , tính trực quan cụ thể vẫn còn chiếm ưu thế ( sẽ chuyển dần sang tính trừu tượng , khái quát ở lớp cuối cấp )
Trang 6Cho nên đồ dùng trực quan đưa ra phải đẹp , cô đọng , phong phú về thể loại ( tranh vẽ , băng hình video , máy chiếu hắt , máy soi ảnh ) hoặc vật thật Mục đích cho học sinh lớp 1 tiếp xúc nhiều với những sự vật hiện tượng sắp được vẽ Tranh vẽ đẹp của các bạn năm trước được giới thiệu với học sinh sẽ làm cho các
em có chuẩn của cái đẹp mà vẽ bài hứng thú hơn
Cô giáo dạy Mĩ thuật vẽ thị phạm lên bảng , lên giấy sẽ giúp học sinh nhận biết cách vẽ nhanh hơn , dễ hơn nhiều so với chỉ dạy trên tranh mẫu
- Hoạt động chủ đạo của trẻ dưới 6 tuổi là vui chơi ( ở gia đình , ở lớp mẫu giáo ) Đến 6 tuổi , các em vào học trong trường tiểu học ; lúc này hoạt động chủ đạo của các em là hoạt động học tập ; môi trường của các em có sự thay đổi
Thời gian đầu của lớp một các em gặp một số khó khăn , chưa quen bạn và cô giáo , khó tiếp thu trong khi học , tính kỉ luật chưa cao Giáo viên dạy Mĩ thuật phải biết điều chỉnh – gây không khí hào hứng trong lớp học song vẫn giữ được tính kỉ luật , trật tự : Cho phép các em trao đổi ý kiến , xem , nhận xét bài bạn – Nhưng giáo viên phải nhắc nhở những học sinh mải chơi , nói chuyện riêng ngoài việc học vẽ
- Tưởng tượng : Lứa tuổi này là lứa tuổi giàu tưởng tượng ,tuy nhiên tưởng tượng của các em còn tản mạn , ít có tổ chức Hình ảnh của tưởng tượng còn đơn giản , hay thay đổi , chưa bền vững ; nhất là lớp 1 , các em phải dựa vào đối tượng cụ thể Cho nên tranh vẽ theo đềtài của các em còn đơn giản về các hoạt động (của nhân vật ) , ít chi tiết , bố cục chưa đẹp
Do đó người giáo viên dạy Mĩ thuật chú ý tập cho các em kĩ năng vẽ hình đơn giản song cô đọng , dạy cách sắp xếp hình ảnh hợp với khuôn khổ giấy vẽ qua nhiều tiết học
Trang 7Người giáo viên dạy Mĩ thuật phải biết cách khai thác óc tưởng tượng phong phúc của trẻ phục vụ cho việc biểu hiện hình vẽ trong bài vẽ tranh đề tài ; Có thể dùng phương pháp hỏi đáp , kể chuyện , so sánh để bật ra đặc điểm của bức tranh định
vẽ
- Ví dụ vẽ bài “ Cây và nhà” : Cô giáo hỏi học sinh : Con biết các loại cây gì ? Con thử mô tả lại đặc điểm của cây đó … Đi ngoài phố , con nhìn thấy những ngôi nhà giống hay khác nhau – mô tả cụ thể … Cô kể lại ngôi nhà của mình có đặc điểm nào đó Cô hỏi một vài học sinh về ngôi nhà của mình Hoặc so sánh nhà ở nông thôn và thành phố bằng cách hỏi học sinh
* Tư duy lứa tuổi học sinh tiểu học có những nét đặc thù so với những lứa tuổi khác Mà bậc học tiểu học là bậc học nền tảng cho những bậc học sau này Vì vậy , giáo viên dạy Mĩ thuật phải lựa chọn phương pháp dạy học tối ưu , phù hợp với nội dung từng bài vẽ tranh đề tài ( Cũng như các phân môn vẽ khác ) Hướng dẫn các em tích cực suy nghĩ để hình thành kiến thức về Mĩ thuật , khuyến khích học sinh chủ động , tự tin khi vẽ bài ; Người giáo viên có vai trò hướng dẫn giúp
đỡ chứ không áp đặt , làm thay các em
Nắm vững đặc điểm tâm sinh lí của học sinh tiểu học , cụ thể là học sinh lớp 1 , giúp cho giáo viên dạy vẽ như bản thân tôi rất tự tin trong việc nghiên cứu hướng dẫn cho các em cách vẽ hình tự tin , tạo bố cục thuận mắt trong bài vẽ tranh đề tài
2 Khái niệm “tranh vẽ theo đề tài”
- Đây là một phân môn của Mĩ thuật trong chương trình dạy học ở bậc tiểu học
- Học sinh được vẽ những đề tài về cuộc sống xung quanh : Thiên nhiên , sinh hoạt của con người , thế giới động vật …