PHƯƠNG HƯỚNG, NHIỆM VỤ VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINHTẾ - XÃ HỘI VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG THỜI KỲ ĐẾN NĂM 2010 VÀ NHỮNG NĂM TIẾP THEO ĐẾN NĂM 2020

PHƯƠNG HƯỚNG, NHIỆM VỤ VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINHTẾ - XÃ HỘI VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG THỜI KỲ ĐẾN NĂM 2010 VÀ NHỮNG NĂM TIẾP THEO ĐẾN NĂM 2020 Vùng đồng bằng sông Hồng ĐBSH gồm 2 thành

PHƯƠNG HƯỚNG, NHIỆM VỤ VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH

TẾ - XÃ HỘI VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG THỜI KỲ ĐẾN NĂM

2010 VÀ NHỮNG NĂM TIẾP THEO ĐẾN NĂM 2020

Vùng đồng bằng sông Hồng (ĐBSH) gồm 2 thành phố (Hà Nội, HảiPhòng) và 10 tỉnh (Hà Tây, Hải Dương, Hưng Yên, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc,Quảng Ninh, Thái Bình, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình), có diện tích tự nhiên

là 2,06 triệu ha, dân số năm 2004 khoảng 18,9 triệu người; chiếm 6,3% diện tích

và 23,07% dân số của cả nước; mật độ dân số cao nhất (1.087 người/km2) vàdiện tích đất nông nghiệp bình quân đầu người thấp nhất so với các vùng khác,bình quân đất nông nghiệp khoảng trên 500m2/người, chỉ tương ứng cho trên30% lao động nông nghiệp và có xu hướng ngày càng thu hẹp trong quá trình đôthị hoá

Sau hơn 15 năm đổi mới, vùng ĐBSH thể hiện là một trong những vùngphát triển năng động của cả nước, chỉ đứng sau vùng Đông Nam Bộ (ĐNB) và

đã góp phần quan trọng tạo nên sự chuyển biến tích cực của tình hình kinh tế

-xã hội nước ta khi bước vào kỷ nguyên mới

I - HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ-XÃ HỘI CỦA VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG

1-Vị trí và đặc điểm nổi bật của vùng đồng bằng sông Hồng

1.1- Vùng ĐBSH có vị trí quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hoá- xã hội ở phía Bắc và cả nước; có vùng kinh tế trọng điểm (KTTĐ) Bắc Bộ là động lực phát triển chung, có thành phố Hà Nội là Thủ đô của cả nước.

Vùng ĐBSH có lịch sử, truyền thống cách mạng, văn hóa lâu đời, nơi cộinguồn của dân tộc, là nơi địa đầu của Tổ quốc ở phía Bắc, có vị trí chiến lược vềphát triển đất nước và hợp tác quốc tế của Việt Nam; có đường hàng hải quốc tế

và đường xuyên Á đi qua, có các cảng biển Hải Phòng, Cái Lân, các sân bayquốc tế, có Thủ đô Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, khoa họccông nghệ lớn của cả vùng Bắc Bộ và cả nước; là đầu mối giao thông quantrọng, từ ĐBSH đi các nơi rất thuận tiện, bằng cả đường bộ, đường sắt, đườngsông, đường biển, đường hàng không Sự phát triển kinh tế- văn hoá- xã hội củavùng ĐBSH hội tụ được các yếu tố để thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước;

có ý nghĩa tác động và lan toả trực tiếp đến các tỉnh trung du- miền núi phía Bắc

và các tỉnh Khu IV cũ, các vùng chưa phát triển

Năm 2004, vùng ĐBSH đóng góp 23,3% GDP của cả nước, tổng thungân sách của vùng khoảng 33,5 nghìn tỷ đồng, chiếm 25,3% thu ngân sách của

cả nước; giá trị kim ngạch xuất khẩu chiếm 20,5% tổng kim ngạch xuất khẩucủa cả nước; thu hút được khoảng 27% vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài Riêngvùng KTTĐ Bắc Bộ mức thu ngân sách bình quân đầu người gấp 1,6 lần và giátrị xuất khẩu bình quân đầu người gấp 1,5 lần mức trung bình của cả nước

Năm 1997, Chính phủ đã ra quyết định thành lập vùng kinh tế trọng điểmBắc Bộ, gồm 5 tỉnh, thành phố là: Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương, Hưng Yên,Quảng Ninh Đây là vùng lãnh thổ có tiềm lực kinh tế lớn thứ hai sau vùngKTTĐ phía Nam, có tác động thúc đẩy phát triển của vùng Bắc Bộ và của cảnước Trong hội nghị các tỉnh vùng KTTĐ Bắc Bộ ngày 14-15/7/2003, Thủtướng Chính phủ đã có quyết định "Đồng ý bổ sung 3 tỉnh: Hà Tây, Bắc Ninh,Vĩnh Phúc vào vùng KTTĐ Bắc Bộ" (Thông báo kết luận của Thủ tướng Chínhphủ tại Hội nghị các tỉnh Vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, số 108/TB-VPCPngày 30/7/2003 của Văn phòng Chính phủ) Tổng diện tích của vùng KTTĐ Bắc

Bộ sau khi bổ sung 3 tỉnh là 11.346,7 km2, bằng 3,5% diện tích cả nước và dân

số (tính đến năm 2004) là 13,42 triệu người, bằng 16,4% so cả nước

1.2- Vùng ĐBSH là vùng có tiềm năng to lớn để phát triển mạnh và toàn diện kinh tế- văn hoá- xã hội - giao lưu quốc tế và khu vực

ĐBSH vừa có đồng bằng châu thổ hình thành vựa lúa lớn thứ hai củanước ta, vừa có vùng đất trung du địa hình cao dọc theo phần lớn tuyến đường

18, 21 có điều kiện thuận lợi để phân bố công nghiệp và phát triển đô thị

- Vùng ĐBSH có tiềm năng lớn về du lịch, phía đông giáp Vịnh Bắc Bộ,

tổng chiều dài bờ biển 620 km, có tài nguyên du lịch biển đặc sắc: nhiều bãibiển đẹp, cảnh quan nổi tiếng như Vịnh Hạ Long, Bái Tử Long cùng các hải đảo

đã được UNESCO công nhận là “di sản tự nhiên của thế giới”; trong nội địa cócác danh thắng chùa Hương, Ao Vua, Suối Hai, Tam Cốc, Bích Động ; với trên

1700 di tích lịch sử- văn hoá (chiếm 70% di tích của cả nước) được xếp hạng,tạo khả năng phát triển du lịch sinh thái đa dạng, hấp dẫn

- Vùng ĐBSH có lịch sử lâu đời trong công cuộc dựng nước và giữ nước,

là cội nguồn văn hoá lúa nước của dân cư người Việt, có vị trí góp phần đảm

bảo an ninh lương thực và nông sản xuất khẩu, đứng thứ hai trong cả nước

Nghề trồng lúa nước truyền thống, rau, hoa, quả, cây cảnh, chế biến nônghải sản thực phẩm, thu hút trên 70% dân số của ĐBSH, là nguồn hàng hoá lớn

để thực hiện quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn

- Vùng ĐBSH có lịch sử phát triển công nghiệp và đô thị sớm nhất nước

Vùng ĐBSH tuy không nhiều khoáng sản, song có một số khoáng sảnquan trọng: chiếm 98% trữ lượng than đá của cả nước (riêng của Quảng Ninh),25% trữ lượng đá vôi sản xuất xi măng, 40% trữ lượng sét cao lanh để làm gốm

sứ và vật liệu chịu lửa

Cho đến nay, ĐBSH vẫn là một trong hai vùng (ĐBSH và ĐNB) tập trungcông nghiệp, dịch vụ lớn nhất và có kết cấu hạ tầng cũng như cơ sở vật chất kỹthuật đã tạo dựng và phát triển nhất cả nước.

1.3- Là vùng có thế mạnh hơn cả về nguồn nhân lực và khả năng nghiên cứu triển khai khoa học, công nghệ, giáo dục, đào tạo, chăm sóc sức khoẻ so với các vùng khác

Dân trí cũng như chất lượng nguồn nhân lực khá hơn tất cả các vùng.Năm 2004 vùng ĐBSH tập trung tới 26 - 27% cán bộ có trình độ cao đẳng vàđại học, 72% cán bộ có trình độ trên đại học của cả nước Tổng số lao động kỹthuật của vùng là 1,72 triệu người, chiếm 23,2% lao động kỹ thuật của cả nước

Vùng ĐBSH là nơi luôn luôn có thế mạnh nhất cả nước về nguồn nhânlực; vùng này là nơi quan trọng cung cấp nguồn nhân tài cho đất nước

Năm 2004, 12/12 tỉnh, thành phố đã hoàn thành phổ cập tiểu học đúng độtuổi và đã hoàn thành phổ cập trung học cơ sở (mục tiêu của cả nước là đến năm2010)

Vùng tập trung phần lớn trường đại học, cao đẳng và trung tâm nghiêncứu khoa học của toàn quốc Toàn vùng có gần 100 trường cao đẳng, đại học, cóthể tiếp nhận khoảng 50 vạn sinh viên (cả nước có khoảng trên 90 vạn sinhviên); 70 trường trung học chuyên nghiệp, có thể tiếp nhận trên 6 vạn học sinh;

có trên 60 trường công nhân kỹ thuật, có khả năng tiếp nhận khoảng 4-5 vạn họcviên; ngoài ra còn có trên 40 trường dạy nghề, có thể thu nhận hàng ngàn ngườivào học mỗi năm Trong vùng có hàng trăm viện nghiên cứu chuyên ngành,trong đó có nhiều viện đầu ngành với lực lượng cán bộ khoa học tương đối khá(tuy còn hạn chế so quốc tế), tạo ra lợi thế so sánh cho bản thân vùng và là điềukiện quan trọng để hỗ trợ các tỉnh, thành phố trong cả nước (nhất là trong lĩnhvực cải tiến thiết bị công nghệ, tạo giống, chuyển giao công nghệ và kinhnghiệm quản trị )

Trên địa bàn vùng ĐBSH đã có trên 20 viện, bệnh viện đầu ngành, là mộttrong 3 trung tâm y tế chuyên sâu của cả nước; hàng năm có thể khám và chữabệnh cho 30- 40 nghìn người, đặc biệt có khả năng khám và điều trị các bệnhnan y (đối với các bệnh về thần kinh, tim mạch, thận; các bệnh ngoại khoa )

1.4- Đặc điểm nền đất của các công trình, nhà ở thấp hơn cốt của các lòng sông gây khó khăn không nhỏ; tình trạng lũ lụt có diễn biến nghiêm trọng hơn; phần lớn dân số sống ở nông thôn nhưng đất nông nghiệp lại ít và

số người nông dân thiếu đất canh tác ngày một gia tăng khi công nghiệp phát triển mạnh mẽ; bị ảnh hưởng lớn của tư duy bao cấp, trông chờ ỉ lại,…

2- Kết quả phát triển vùng ĐBSH

2.1- Những mặt được và thành tựu

2.1.1 - Vùng ĐBSH đã có bước phát triển đáng kể, giữ được mức tăng trưởng kinh tế (GDP) cao, có ý nghĩa tạo động lực cho sự phát triển của cả nước

Nhìn chung các tỉnh đều có cố gắng, có bước phát triển rõ nét và thu đượcnhững thành tựu đáng kể So với năm 1996, tổng GDP của vùng ĐBSH gấp 2,9lần; GDP bình quân đầu người gấp 2,7 lần; xuất khẩu bình quân đầu người gấp3,3 lần

Vùng ĐBSH có đóng góp đáng kể vào những thành tựu chung về pháttriển kinh tế - xã hội của cả nước và hội nhập quốc tế Tốc độ tăng trưởng GDPcủa vùng ĐBSH gấp khoảng 1,2-1,3 lần so với mức tăng chung của cả nước;năm 2004 vùng ĐBSH đóng góp khoảng 23,3% GDP; 20,5% giá trị xuất khẩu;22,4% thu ngân sách, 23% giá trị sản xuất (GTSX) công nghiệp của cả nước.Chỉ tính riêng vùng KTTĐ Bắc Bộ, mức đóng góp vào tăng trưởng GDP của cảnước khoảng 12,4%, vào tăng trưởng công nghiệp khoảng 14,3% và vào tăngtrưởng dịch vụ khoảng 13,5%

2.1.2- Nền kinh tế có bước tiến bộ rõ Cơ cấu kinh tế của vùng đã có bước chuyển dịch quan trọng, nhất là khu vực công nghiệp và dịch vụ

Tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ trong GDP ngày càng tăng Từ năm

1995 đến năm 2004 tỷ trọng nông, lâm nghiệp, thủy sản trong tổng GDP đãgiảm được 19% (từ 30,7 % còn 11,7%, so trong 3 ngành thì nông- lâm- thuỷ sản

là ngành phát triển nhanh); tỷ trọng công nghiệp tăng 13,9% (từ 26,6% lên40,5%); các ngành dịch vụ không nhiều, chiếm tỷ trọng 47,8% trong tổng GDPcủa vùng (tăng 5%), song khối lượng và chất lượng dịch vụ tăng nhanh, đặc biệt

về dịch vụ tài chính, ngân hàng, bưu chính viễn thông và du lịch

- Công nghiệp phát triển tương đối nhanh, tập trung nhiều ngành công nghiệp giữ vị trí quan trọng của cả nước, đã có một số lĩnh vực đạt trình độ tiêu chuẩn chất lượng quốc tế Giá trị sản xuất công nghiệp tăng bình quân khoảng 14%/năm Sản phẩm công nghiệp có khối lượng lớn, chất lượng cao hơn nhiều

vùng khác Một số xí nghiệp công nghiệp trong vùng đã được trang bị côngnghệ tiên tiến, sản phẩm hàng hoá được bán trên khắp cả nước, có nhiều sảnphẩm xuất khẩu (ước tỷ lệ sản phẩm xuất khẩu chiếm khoảng 60%) Các ngànhcông nghiệp điện tử (đèn hình, ti vi, mạch in), công nghệ phần mềm, côngnghiệp sản xuất vật liệu đã có bước phát triển khá Tính đến năm 2004, vùngĐBSH chiếm trên 40% công suất sản xuất xi măng, 28% công suất sản xuấtthép, 66% công suất lắp ráp ôtô, 62% công suất lắp ráp xe máy, 100% công suấtsản xuất đèn hình, 40% công suất lắp ráp ti vi, 54% công suất cơ khí, 38% côngsuất sản xuất sành sứ thuỷ tinh, 22% công suất sản xuất hàng may mặc và 36%công suất bia

- Nông nghiệp (theo nghĩa rộng bao gồm cả nông, lâm nghiệp, thủy sản)

có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn trước, đã và đang chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng sản xuất hàng hoá hướng về xuất khẩu Giá trị nông nghiệp có tốc

độ tăng trưởng bình quân năm ở thời kỳ 1997 - 2004 đạt 4 - 4,7%; tuy đầu tư

cho nông nghiệp còn thấp nhưng đã đạt và vượt chỉ tiêu quy hoạch về lươngthực, thịt lợn Đã xuất hiện một số sản phẩm có chất lượng tương đối tốt, rõnhất là gạo chất lượng cao, lợn sữa xuất khẩu Quỹ thời gian lao động ở khu vực

nông thôn được sử dụng ngày càng tăng (đạt ở mức 75%) Từ 1997 đến năm

2004 thu nhập của nông dân được nâng cao (từ 5,7 triệu đồng/hộ năm 1997 tănglên 8,7 triệu đồng/hộ năm 2004); giá trị thu nhập trên mỗi héc-ta canh tác tăngkhá (từ khoảng 20 triệu đồng lên khoảng 35 triệu đồng/ha)

Kinh tế thuỷ sản phát triển, xuất hiện một số mô hình nuôi trồng thuỷ sản

có hiệu quả Nổi bật là mô hình nuôi cá nước ngọt, nuôi tôm nước lợ, nuôi ngọctrai và nuôi hải sản Năm 2004, sản lượng thuỷ sản của vùng đạt 20,3 vạn tấn(riêng khai thác cá biển khoảng 7,8 vạn tấn), giá trị xuất khẩu thuỷ sản đạtkhoảng 70 triệu USD

- Khu vực dịch vụ có bước phát triển rõ nét, có loại dịch vụ đạt trình độ phát triển của khu vực và đem lại hiệu quả Về cơ bản, dịch vụ ngân hàng, viễn

thông đã được hiện đại hoá, có chất lượng, đạt trình độ chung của khu vực; cáchình thức thanh toán hiện đại đã bắt đầu phát triển, thúc đẩy sự phát triển chung.Tốc độ tăng giá trị các ngành dịch vụ bình quân hàng năm đạt khoảng 8,5%.Thương mại phát triển mạnh, cả ở thành thị và nông thôn Du lịch phát triểnngày một đa dạng và có chất lượng

2.1.3 - Mạng lưới kết cấu hạ tầng của vùng đã được tăng cường đáng

kể, về cơ bản nhiều mặt có thể đáp ứng yêu cầu phát triển, hợp tác ở mức cao hơn trước

Hệ thống giao thông được phát triển đáng kể, thời gian vận chuyển giảmnhiều so với trước (thời gian đi từ Hà Nội tới Hải Phòng giảm được khoảng mộtnửa, đi Hạ Long giảm khoảng 40%, đi Thanh Hóa - Nghệ An giảm hơn 30%, )

Các trục huyết mạch: Quốc lộ 1, Quốc lộ 5, Quốc lộ 18, Quốc lộ 10, 183,

39 đã hoàn thành việc nâng cấp hoặc đang được cải tạo; làm mới đường BắcThăng Long - Nội Bài, đường Láng - Hoà Lạc; xây dựng lại các cầu Bình, PhúLương, Lai Vu (Hải Dương); xây dựng mới cầu Tân Đệ (Thái Bình), cầu ThanhTrì (Hà Nội), Yên Lệnh (Hưng Yên); nâng cấp tuyến Bãi Cháy - Móng Cái và sẽhoàn thành cầu Bãi Cháy trong kế hoạch đến năm 2006

Hệ thống giao thông nông thôn, hệ thống thuỷ lợi vào loại khá so cả nước.Vùng đã hình thành các cảng và sân bay quan trọng, tập trung trên 40%công suất cảng biển của cả nước, hệ thống cảng biển, cảng sông đang được nângcấp, nổi bật là cảng Hải Phòng năm 2004 đã đạt công suất 11,8 triệu tấn/năm;cảng Cái Lân hiện đầu tư giai đoạn I là 1,1 triệu tấn/năm Sân bay quốc tế NộiBài được nâng cấp, có khả năng tiếp đón 4-6 triệu lượt hành khách mỗi năm

Mạng lưới bưu chính viễn thông phát triển nhanh, tính đến năm 2004 toàn

bộ các tỉnh trong vùng có mạng thông tin viễn thông kỹ thuật số, tất cả các xãđều có điện thoại, bình quân có 17,2 máy/100 dân, riêng Hà Nội trên 45máy/100 dân (trong khi cả nước đạt 12,2 máy/100 dân)

2.1.4 - Đô thị hóa phát triển nhanh Các đô thị lớn, đặc biệt là các thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Hạ Long (Quảng Ninh) phát triển nhanh, thu hút nhiều KCN, tạo ra cục diện mới cho tăng trưởng và giao thương quốc tế

Giai đoạn 1997 - 2004, dân số đô thị của vùng tăng hơn 1,3 triệu người.Vùng ĐBSH có mật độ đô thị dày nhất, ngoài 2 thành phố trực thuộc Trungương (Hà Nội, Hải Phòng) còn có 3 thành phố thuộc tỉnh, 11 thị xã, 105 thị trấn

và hàng trăm thị tứ góp phần tạo ra sự chuyển biến đáng kể cho vùng và thúcđẩy giao thương Trên địa bàn vùng đã hình thành 22 khu công nghiệp (KCN),khu chế xuất (KCX), trong đó có 15 khu đã đi vào hoạt động, thu hút hàng trăm

doanh nghiệp và tạo việc làm cho khoảng 1,5 vạn lao động, tạo ra khoảng 3,7

nghìn tỷ đồng GDP Các đô thị và các khu công nghiệp trong vùng có nếp sống

đô thị và phong cách kinh doanh tiên tiến, cuốn hút sự phát triển chung của cácvùng xung quanh

2.1.5 - Tại vùng ĐBSH, bước đầu trong một số lĩnh vực đã hình thành được đội ngũ doanh nhân và lao động kỹ thuật có năng lực tiếp cận trình độ quốc tế trong các lĩnh vực có vốn đầu tư nước ngoài như: điện tử, đồ điện dân

dụng, công nghệ phần mềm, sản xuất vật liệu, lắp ráp ô tô, xe máy; may mặc,giày dép, nước giải khát Vùng có khoảng 30 vạn doanh nghiệp công nghiệp(ước khoảng gần 90 vạn các nhà doanh nghiệp), chiếm 39,4% số doanh nghiệpcông nghiệp cả nước và hơn 5 nghìn doanh nghiệp thuộc ngành dịch vụ thươngmại, du lịch (ước khoảng gần 15-20 nghìn các nhà doanh nghiệp), chiếm 21% sốdoanh nghiệp thương mại du lịch cả nước

2.1.6 - Về lĩnh vực văn hoá - xã hội

Mạng lưới y tế phát triển mạnh so với các vùng khác Trung tâm y tếchuyên sâu đã và đang được đầu tư Mạng lưới bệnh viện, phòng khám đa khoaliên khu vực và các trung tâm y tế cơ sở tương đối hoàn chỉnh cả về theo tuyếndọc, cả về cơ cấu bộ môn chuyên ngành với cơ sở nghiên cứu, kỹ thuật, thiết bị

y tế từng bước được hiện đại hoá, đồng bộ hoá và phân bố rộng khắp trên cảvùng, từ đô thị đến các vùng nông thôn Số cơ sở y tế tư nhân phát triển nhanhchóng Công tác quản lý, sản xuất, cung ứng thuốc và trang bị y tế có tiến bộ;

hệ thống y học cổ truyền được củng cố Tính đến năm 2004, số dân trung bìnhtrên một cơ sở y tế của vùng ĐBSH là 1.757 người (cả nước là 6.150 người), có

tỷ lệ xã chưa có trạm y tế thấp nhất (0,1%, trong khi đó cả nước là 2,1%, TâyNguyên tới 5,0%) Tỷ lệ bệnh tật trẻ em giảm rõ rệt, hơn 99% số trẻ em dưới 1tuổi được tiêm chủng phòng 6 bệnh dịch nguy hiểm (cả nước khoảng 96%)

Hưởng thụ văn hoá được nâng cao một bước, 100% số hộ thành thị cóthiết bị nghe nhìn, khoảng 95% các hộ nông dân được dùng điện phục vụ chosinh hoạt văn hoá (phát thanh và truyền hình)

Các hoạt động văn hoá chuyên nghiệp tăng nhanh, đến nay vùng ĐBSHchiếm khoảng 26% số đơn vị nghệ thuật, 33% số rạp hát, 20% rạp chiếu bóngcủa cả nước Các hoạt động văn hoá nghệ thuật đem lai kết quả thiết thực, nhiềuloại hình văn hoá nghệ thuật truyền thống ở các làng quê được phục hồi; cáchoạt động lễ hội truyền thống được khôi phục và phát huy tác dụng tốt trongviệc nâng cao truyền thống và tự hào dân tộc; hương ước được phát triển rộngkhắp; gia đình văn hoá, cơ quan văn hoá và làng văn hoá được phát triển; nhân

dân có ý thức đấu tranh chống tệ nạn xã hội, đặc biệt triển khai có kết quả việcgiảm thiểu tai nạn giao thông, tạo lòng tin và phấn khởi trong nhân dân.

Các chính sách chăm sóc người có công, đền ơn đáp nghĩa gia đìnhthương binh liệt sĩ, công tác bảo trợ xã hội được thực hiện tốt Giao lưu văn hoávới các nước được mở rộng

2.1.7 - An ninh chính trị, kinh tế, tư tưởng văn hoá, an ninh thông tin

và trật tự an toàn xã hội được giữ vững.

2.2- Những mặt chưa được và yếu kém

2.2.1- Về kinh tế

(1) Các ngành kinh tế của ĐBSH phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của vùng; các mục tiêu quy hoạch đề ra hầu hết chưa thực hiện được Sau khi quy hoạch vùng ĐBSH được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt (tại

Quyết định số 667/QĐ-TTg ngày 23/8/1997), các ngành, các địa phương đã tíchcực triển khai thực hiện quy hoạch, bước đầu đã đạt được những thành tựu quantrọng, nhưng chưa tạo được đà bứt phá, mức đạt còn thấp so mục tiêu của quyhoạch

- Mục tiêu mức tăng GDP thời kỳ 1996 - 2000 chỉ bằng khoảng 80% mục

tiêu quy hoạch đã đề ra (9/11,45%/năm), tốc độ tăng GDP của các năm

2001-2004 cũng chỉ đạt mức khoảng 8,5 - 9%/năm Theo xu thế này, mục tiêu tăngtrưởng của quy hoạch (thời kỳ 2001 - 2005: 13% và thời kỳ 2006 - 2010: 14%)khó có khả năng đạt được

- Chưa tận dụng hết năng lực sản xuất công nghiệp, mức phát huy công suất thiết kế của phần lớn doanh nghiệp còn thấp Đến nay mức phát huy công

suất thiết kế cao nhất chỉ khoảng 60% (một số loại phát huy công suất tương đốicao như xi măng khoảng 70%, gạch ốp lát 62%, ti vi 53%, dệt vải 35%, quần áomay sẵn 58%, chế biến sữa 47%) Một số sản phẩm cao cấp đặc trưng của vùngnhư lắp ráp ôtô, xe máy, xe đạp, mức huy động công suất cũng không cao

- Xuất khẩu chỉ đạt được khoảng 78% so với mục tiêu đề ra (năm 2000

đạt khoảng 2,1 tỷ USD, năm 2002 đạt 2, 424 tỷ USD, năm 2004 xấp xỉ 3 tỷUSD) Kim ngạch xuất khẩu bình quân đầu người của vùng ĐBSH năm 2004bằng 88% xuất khẩu bình quân đầu người của cả nước và chỉ bằng khoảng 20-25% của vùng Đông Nam Bộ Các ngành tiểu thủ công nghiệp, mỹ nghệ tuy có

tiềm năng song phát triển còn hạn chế Do vậy độ mở của nền kinh tế của vùng

ĐBSH (XK/GDP) mới đạt khoảng 43% (của cả nước khoảng 47%)

- Thu ngân sách nhà nước còn thấp so với tiềm năng của vùng Tỷ lệ huy

động GDP vào ngân sách nhà nước năm 2004 đạt khoảng 20 %, thấp hơn mứctrung bình của cả nước và chưa có xu hướng tăng một cách ổn định

- Mục tiêu đảm bảo việc làm cho người lao động không đạt, vùng ĐBSH

có tỷ lệ thất nghiệp ở đô thị vào loại cao nhất cả nước, tới trên 6% (trung bìnhcủa cả nước 5,6%)

(2) Trong thời gian qua mới chú trọng thực hiện công nghiệp hoá, nội dung hiện đại hoá chưa đáng kể.

- Vùng ĐBSH, đặc biệt là vùng KTTĐ Bắc Bộ có công nghiệp phát triển

sớm nhất trong cả nước, song đến nay các ngành công nghệ cao chưa có nhiều,ngành cơ khí chế tạo và điện tử tin học còn nhỏ bé, chủ yếu là lắp ráp (như lắpráp tivi, ô tô, xe máy, các thiết bị nghe nhìn, ) Năm 1990, ngành chế tạo máymóc thiết bị tuy có tỷ trọng cao hơn so với mức chung cả nước, song cũng chỉ ởmức 4 - 5% tổng giá trị sản xuất của toàn ngành công nghiệp của vùng (cả nướcgần 2%), tính đến năm 2004, con số này khoảng 7- 8% (cả nước khoảng 6%);trong khi đó công nghiệp rượu bia, nước giải khát và chế biến thực phẩm chiếmtrên 24% toàn ngành công nghiệp của vùng (cả nước 24,7%)

- Tỷ lệ các doanh nghiệp tự động hoá khoảng 2%, thủ công chiếm tới17%; các ngành điện tử và sản xuất đồ điện dân dụng là ngành mới phát triển,song chủ yếu lắp ráp CKD

- Tốc độ đổi mới công nghệ của vùng ĐBSH cũng nằm trong tình trạngchung cả nước, ước khoảng 11-12% (cả nước 10%), so với tốc độ đổi mới côngnghệ của các nước tiên tiến trên thế giới thì đây là mức rất thấp

- Các ngành sản xuất vật liệu, đặc biệt sản xuất vật liệu mới tạo tiền đềcho các ngành sản xuất khác phát triển lại chưa hình thành Ngay đối với cácngành sản xuất vật liệu truyền thống như thép cũng chỉ mới sản xuất thép xâydựng thông thường, trong khi đó thép tấm và thép cao cấp phải nhập hoàn toàn

- Trong lĩnh vực nông nghiệp và thuỷ sản, trình độ khoa học-công nghệcòn thấp, đặc biệt trong lĩnh vực lai tạo giống mới phù hợp với điều kiện ViệtNam Năng suất một số cây trồng còn thấp so một số nước, ví dụ lúa đạt 55,3 tạ/

ha (Trung Quốc: 62,5 tạ/ha, Hàn Quốc: 62 tạ/ha); ngô đạt 31,1 tạ/ha (TrungQuốc: 54 tạ/ha, Úc: 80 tạ/ha)

Nông dân của vùng ĐBSH tuy có trình độ thâm canh nông nghiệp, nhưngsau nhiều năm đổi mới, cơ bản vẫn là sản xuất độc canh cây lúa, nuôi lợn tậndụng phân bón; chưa nỗ lực chuyển giao công nghệ mới và mang tính đột biến(nhất là chưa ứng dụng mạnh mẽ công nghệ sinh học); chưa coi trọng đầu tư đểhình thành và phát triển vùng nguyên liệu nông sản hàng hoá, phát triển ngànhnghề tiểu thủ công nghiệp và thị trường xuất khẩu; do đó, kinh tế nông nghiệp

và nông thôn của vùng chưa rõ hướng bứt phá Năm 2004 xuất khẩu hàng nôngsản đạt gần 1 tỷ USD (bằng khoảng 85% mục tiêu quy hoạch) Bộ Nông nghiệp

và Phát triển nông thôn có chủ trương xây dựng dự án phát triển vùng lúa xuấtkhẩu với số lượng 300 ngàn tấn/năm, đến nay chưa có kết quả, bởi chất lượnggạo, chủng loại gạo không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu

- Do trình độ hiện đại hoá thấp nên năng suất lao động còn ở mức thấp,nên mặc dù vùng ĐBSH có lao động dồi dào, kỹ năng lao động tương đối khá,song năng suất lao động mới chỉ bằng 1,2 lần năng suất lao động trung bình của

cả nước và bằng khoảng 40% năng suất trung bình của vùng Đông Nam Bộ (tínhtheo GDP/lao động)

(3) Cơ cấu kinh tế có bước phát triển song bộc lộ nhiều yếu kém, chuyển dịch cơ cấu kinh tế không đạt được mức đề ra của quy hoạch Năm 2004 so với

các mục tiêu đề ra cho năm 2000 thì tỷ trọng công nghiệp đã vượt (40,5/33,1%),

tỷ trọng nông nghiệp cũng đã vượt mức quy hoạch (11,7/15,9%), tỷ trọng dịch

vụ không đạt mục tiêu (47,8/51%) Biểu hiện cơ bản về yếu kém cơ cấu là:

- Các ngành công nghiệp hỗ trợ (bổ trợ) nhằm phát huy thế và lực trong

vùng ĐBSH còn rất kém, chính vì vậy dẫn đến giá trị quốc gia trong sản phẩm của vùng còn thấp.

Đến nay các ngành sản xuất phụ trợ đi theo lắp ráp ôtô, xe máy, tivi nhưcông nghiệp sản xuất phụ tùng ôtô, phụ tùng xe máy, linh kiện điện tử, vỏ ti vi còn quá non trẻ và không đáng kể nên tỷ lệ nội địa hoá rất thấp, chẳng hạn đốivới sản phẩm dệt chỉ đạt 30%, ôtô 6%, hàng điện tử 10% Đánh giá chung, giátrị quốc gia (thể hiện qua công nghiệp bổ trợ) chỉ khoảng 20-25% Đây là mộtkhoảng cách rất lớn phải phấn đấu gia tăng

- Dịch vụ chất lượng cao chưa phát triển.

Kinh nghiệm các nước, để đảm bảo nền kinh tế phát triên vững chắc, thìgiá trị gia tăng các ngành sản xuất (công nghiệp-xây dựng và nông lâm, ngưnghiệp) tăng 1% thì giá trị gia tăng ngành dịch vụ phải tăng từ 1,1-1,8% Nhưvậy, thời gian qua các ngành sản xuất tăng khoảng 8,8%/năm thì dịch vụ tăng ítnhất là 10%, song thực tế chỉ tăng khoảng 7%/năm

- Chưa lựa chọn được cơ cấu kinh tế hấp dẫn các nhà đầu tư, nhất là các

nhà đầu tư nước ngoài Mức thu hút đầu tư nước ngoài còn thấp so với vùngĐNB Tính đến hết năm 2004, đầu tư trực tiếp nước ngoài của vùng chỉ bằngkhoảng 25% tổng mức của cả nước, và bằng 40% của vùng Đông Nam Bộ

- Tại vùng ĐBSH, chủ trương phát triển các sản phẩm chủ lực có ưu thế

cạnh tranh chưa rõ (chưa rõ cả về chủng loại sản phẩm, khối lượng và chất

lượng sản phẩm); do đó đầu tư phát triển các sản phẩm chủ lực của vùng ĐBSHcòn ít Đến nay các ngành cơ khí chế tạo, điện tử, sản xuất đồ điện vốn có thếmạnh của vùng, song không được phát triển tương xứng

Nhìn chung, từ lợi thế của vùng, từ những mô hình làm ăn có hiệu quả

cho thấy, nếu hỗ trợ phát triển nông nghiệp - công nghiệp - dịch vụ hợp lý từ

nguồn bù đắp chi ngân sách hàng năm của vùng, tạo thêm nhiều việc làm, hỗ

trợ thúc đẩy phân công lại lao động tại chỗ; chuyển giao và ứng dụng nhanh

khoa học công nghệ mới để tăng nguồn thu cho ngành và địa phương, thì

GDP của vùng ĐBSH có thể đạt cao hơn, bằng khoảng 1,4 lần so mức đã đạtđược hiện nay và tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế có thể đạt mức12-13%/năm chứ không phải mức 8-9%/năm như hiện nay

(4) Diện tích đất nông nghiệp không nhiều và có xu hướng giảm dần nhưng giá trị thu nhập trên đơn vị diện tích chưa cao, 80% dân số nông thôn còn làm nông nghiệp, tiềm lực trong dân cư hạn chế; các đô thị và đất phi nông nghiệp mở rộng, một bộ phận lớn nông dân không có việc làm , đang đặt ra nhiều vấn đề gay gắt.

Năm 2004 dân số nông thôn của toàn vùng có 14,5 triệu người, tổng sốđất dùng vào nông nghiệp khoảng 77,8 vạn ha (chiếm khoảng 42% diện tích tự

nhiên), diện tích lúa nước chỉ có khoảng 61,3 vạn ha, chiếm 18,1% diện tích lúanước của cả nước; diện tích mặt nước dùng vào nông nghiệp 60 nghìn ha Vớibình quân đất nông nghiệp đầu người dân nông thôn đạt khoảng 500m2, giả sửchuyển đổi cơ cấu nông nghiệp tạo ra mức thu cao, khoảng 50 triệuđồng/ha/năm (hiện nay chỉ khoảng 35 triệu đồng/ha) thì với diện tích đất trên chỉthu được khoảng 2,8 triệu đồng/người/năm (nếu tính thêm khoảng 20% giá trịchăn nuôi thì thu nhập từ nông nghiệp khoảng 3,36 triệu đồng/người/năm, chỉ đủnuôi sống bản thân một lao động nông nghiệp với mức chi dùng trung bình).Theo lô gích này, với quỹ đất nông nghiệp như vậy chỉ có thể nuôi sống khoảng

33 - 35% dân số ở khu vực nông thôn (tương ứng có chỗ làm việc cho khoảngtrên 30% số lao động nông nghiệp hiện nay) Đó là áp lực lớn về giải quyết việclàm ở nông thôn, về phân công lại lao động, về cơ chế chính sách đối với ngườitrồng lúa vùng ĐBSH

(5) Sự phát triển còn mang tính tự phát, không bám sát quy hoạch đề ra,

rõ nhất ở các lĩnh vực sau đây:

- Nhiều điểm đô thị phát triển tự phát, bám quá sát vào các trục giao thônglớn như ở đường 5, đường 18, đường 1A, đường 39 ; trình độ quản lý đô thịthấp, dẫn đến hạn chế việc mở rộng đường khi có nhu cầu; đặc biệt, làm cản trởgây ùn tắc và tai nạn giao thông

- Các làng nghề phát triển tự phát, hầu hết chưa có quy hoạch, đặc biệtkhông có biện pháp chống ô nhiễm môi trường, dẫn đến một số quận, huyện,thành phố và nhiều vùng nông thôn, môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng

- Hệ thống đào tạo từ bậc cao đẳng trở lên và dạy nghề ở vùng ĐBSHchưa được quy hoạch phát triển một cách có căn cứ khoa học là nguyên nhânchủ yếu làm cho chất lượng đào tạo thấp và chưa theo kịp yêu cầu của thịtrường

(6) Vẫn còn có sự chênh lệch đáng kể về trình độ phát triển giữa các tỉnh của hai tiểu vùng.

Hiện nay các tỉnh phía Nam của vùng ĐBSH vẫn còn khó khăn, kém pháttriển so với các tỉnh phía Bắc của vùng ĐBSH

- Các tỉnh, thành phố ở phía Bắc vùng ĐBSH (là vùng KTTĐ Bắc Bộ

theo Thông báo số 108/TB-VPCP ngày 30/7/2003 của Văn phòng Chính phủ)gồm 8 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Hà Tây, Quảng Ninh, Hải Dương,Hưng Yên, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh; trong đó có các thành phố lớn như Hà Nội,Hải Phòng, Hạ Long là những trung tâm thương mại và giao lưu quốc tế củavùng và cả nước; là địa bàn tập trung nhiều ngành công nghiệp (cơ khí chế tạo,điện tử tin học, sản xuất hàng tiêu dùng cao cấp) và dịch vụ (chiếm tới 83,6%trong tổng GDP của vùng, trong khi của cả vùng chỉ chiếm 76% so cả nước); tậptrung phần lớn cán bộ khoa học, các trường đại học và trung tâm nghiên cứu củavùng Tốc độ tăng trưởng GDP của các tỉnh KTTĐ Bắc Bộ (Bắc vùng ĐBSH)giai đoạn 1996-2004 đạt 10,2%/năm (bằng 1,13 lần mức tăng chung của vùng);GDP bình quân đầu người gấp 1,2 lần cả vùng ĐBSH và gấp 2 lần của các tỉnh

Nam ĐBSH; thu ngân sách trên 1 đồng GDP gấp 1,1 lần cả vùng ĐBSH và gấp1,8 lần so các tỉnh Nam vùng ĐBSH, xuất khẩu bình quân đầu người gấp 1,3 lần

cả vùng ĐBSH và gấp 4,8 lần vùng Nam ĐBSH

- Các tỉnh thuộc phía Nam của ĐBSH, gồm 4 tỉnh: Nam Định, Hà Nam,

Ninh Bình, Thái Bình chủ yếu vẫn là sản xuất nông nghiệp; công nghiệp và dịch

vụ chưa phát triển (mới chiếm 53,2% trong GDP); chưa huy động và thu hútđược nhiều đầu tư trong nước và nước ngoài, nhất là trong lĩnh vực nông, lâmnghiệp, thủy sản Lực lượng cán bộ khoa học và lao động kỹ thuật công nghiệpcòn ít Tốc độ tăng trưởng bình quân chỉ đạt 7,3%/năm, bằng 81% tốc độ tăngtrưởng của cả vùng ĐBSH và bằng khoảng 71% tốc độ tăng trưởng của các tỉnhKTTĐ Bắc Bộ (Bắc ĐBSH) Mức GDP bình quân đầu người chỉ bằng 60% của

cả vùng ĐBSH và 49% của các tỉnh Bắc ĐBSH Thu ngân sách thấp, thu không

đủ chi (hàng năm nhận trợ cấp của Trung ương khoảng 70-80%)

Sự phát triển và mức sống của dân cư ở hai tiểu vùng còn chênh lệch lớn,làm hạn chế sự phát triển chung, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp, đã đặt ranhiều vấn đề bức xúc cần sớm giải quyết

(7) Nhìn chung, trình độ công nghệ của vùng ĐBSH vẫn còn thấp và còn thấp nhiều so với nhiều nước trong khu vực.

Thiết bị của một số lĩnh vực như bưu chính viễn thông, sản xuất hàng điện

tử tiêu dùng, sản xuất điện, xi măng, một số ngành thực phẩm và hàng tiêu dùngđạt trình độ tương đối khá Việc phát triển khoa học, công nghệ trong các ngànhcòn lại và trong nông nghiệp, thuỷ sản còn rất hạn chế Các ngành công nghệcao, tự động hóa còn ít

(8) Chưa phát huy hết năng lực của các KCN đã có, tỷ lệ diện tích cho thuê thấp, đóng góp cho xuất khẩu và thu hút lao động chưa cao.

Trừ số ít KCN ở Hà Nội, có tỷ lệ lấp đầy trên 40% diện tích, còn lại hầuhết các KCN khác đạt tỷ lệ thấp, có KCN tỷ lệ đất cho thuê chỉ đạt khoảng 16%.Đến hết tháng 12/2004, có khoảng 15 trong 22 KCN của vùng đang hoạt động.Nhiều KCN tuy được cấp phép, đã hình thành Ban quản lý KCN, đã đầu tư xâydựng kết cấu hạ tầng nhưng phát huy hiệu quả rất thấp, thậm chí chưa pháthuy được hiệu quả Tổng diện tích các KCN đã được thành lập của vùng ĐBSH

là 3.500 ha, trong đó diện tích có thể cho thuê là 2.625 ha, thực sự mới phát huyđược khoảng 300 ha; tổng doanh thu các KCN năm 2002 ước đạt 3.500 tỷ đồng

(khoảng 225 triệu USD) Theo tính toán quy hoạch, nếu tận dụng hết khả năng

KCN thì doanh thu có thể đạt 2,8 tỷ USD và có thể tạo được việc làm cho khoảng 10 vạn lao động (gấp 10 - 12 lần so với mức đạt được hiện nay).

(9) Vùng ĐBSH tập trung số doanh nghiệp Nhà nước nhiều nhất trong cả nước (chiếm khoảng 40% số doanh nghiệp), nhưng nhiều doanh nghiệp hoạt động còn kém hiệu quả, không có lãi; nhiều doanh nghiệp Nhà nước trong diện chậm tiến hành cổ phần hoá, ảnh hưởng không nhỏ tới chuyển dịch cơ cấu kinh

tế và tăng trưởng của vùng.

Các doanh nghiệp Nhà nước vẫn đang gặp khó khăn, đặc biệt các doanhnghiệp Nhà nước trong ngành dệt, cơ khí thiếu vốn đầu tư trong việc thay đổithiết bị, công nghệ Nhiều sản phẩm sản xuất ra với giá thành cao, khó tiêu thụ,sức cạnh tranh kém Việc bố trí, sắp xếp, nâng cao hiệu quả các doanh nghiệpNhà nước trong vùng vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi phải tập trung sức giảiquyết dứt điểm

(10) Việc hình thành các loại hình thị trường vẫn quá chậm và chưa đồng bộ; tư duy về kinh tế thị trường thua kém các tỉnh phía Nam, vẫn còn nhiều yếu

tố tự cung tự cấp; mặt trái của cơ chế thị trường vẫn chi phối không nhỏ.

Tình trạng buôn lậu và gian lận thương mại, dẫn đến thất thu lớn ngân

sách nhà nước Đến nay, tình trạng bảo hộ còn quá rộng, đặc biệt đối với một sốdoanh nghiệp Nhà nước (thông qua chính sách miễn giảm thuế, miễn giảm tiền

sử dụng đất, thuê đất, ) đã tạo ra sự ỷ lại, dựa dẫm vào Nhà nước

Thị trường vốn và tiền tệ, nhất là thị trường vốn trung hạn, chưa thực sựphát triển mạnh, vốn trong dân còn nhiều chưa huy động được; hiệu quả sử dụngngoại tệ ở mức thấp, nguồn ngoại tệ huy động được chủ yếu phải đem ra gửi ởnước ngoài Thị trường chứng khoán bắt đầu hoạt động từ năm 2001, cho đếnnay còn quá nhỏ bé

Thị trường bất động sản còn nhiều bất cập, hiện tượng "sốt" đất do đầu cơđất vẫn chưa được ngăn chặn kịp thời, gây ra hầu hết các nguyên nhân khiếukiện, làm hạn chế rất lớn đến khả năng đầu tư Việc quản lý sử dụng đất ở cácđịa phương bị buông lỏng; chưa phân công, phân cấp rõ ràng hoặc chồng chéotrong quản lý quy hoạch giữa các ngành địa chính và xây dựng, đặc biệt ở các đôthị trong vùng; chưa có biện pháp, chế tài đủ mạnh để kiểm tra giám sát việcthực hiện

Thị trường lao động còn nhiều bất cập, người lao động tuy được tự do tìmviệc làm ở mọi nơi trong nước, song việc tổ chức, hướng dẫn còn lúng túng, tuy

có sôi động hơn nhưng chưa thực sự ổn định và hiệu quả Xuất hiện một số hiệntượng tiêu cực trong xuất khẩu lao động, gây thiệt hại và hoang mang trong tầnglớp lao động trẻ nông thôn

(11) Nhìn chung việc đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng (KCHT) chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, nhất là đầu tư phát triển KCHT của các đô thị lớn, mạng lưới đường cao tốc và hệ thống cơ sở vật chất cho phát triển công nghệ thông tin.

2.2.2- Những yếu kém về lĩnh vực văn hoá- xã hội

Đến nay vùng ĐBSH vẫn còn 37,4% số trạm y tế thiếu thuốc, 22,5% trạm

y tế thiếu cán bộ y tế, tới 62% trạm y tế khả năng đáp ứng dịch vụ y tế thấp.Công tác quản lý nhà nước về y tế chậm được đổi mới Chất lượng dịch vụ y tếtại tuyến tỉnh, huyện chưa đáp ứng được yêu cầu của người dân, nên dẫn đếntình trạng các bệnh viện tuyến trung ương, các thành phố lớn bị quá tải do ngườidân tự vượt tuyến, còn các bệnh viện tỉnh, đặc biệt bệnh viện huyện, thường sử

dụng không hết công suất Những tiêu cực trong y tế, y đức chậm được khắcphục

Nhiều tệ nạn xã hội như ma tuý, mại dâm, cờ bạc, hủ tục, buôn thần bánthánh vẫn chưa được khắc phục; bệnh dịch AIDS có chiều hướng gia tăng, đặcbiệt phát triển ở các thành phố và khu du lịch như Hạ Long, Hải Phòng, Hà Nội

và các tỉnh có nhiều lao động nông thôn đi làm tự do gây nhức nhối trong xãhội

Có lúc, có nơi có hiện tượng thương mại hoá các lễ hội, văn hoá- nghệthuật và tín ngưỡng gây tác hại trong nhân dân, tác động đến một bộ phậnkhông nhỏ thanh, thiếu niên

Tỷ lệ thất nghiệp lớn ở thành thị và bộ phận lao động trẻ nông thôn thiếuviệc làm, dồn ra thành thị, gây quá tải ở các thành phố, là nguy cơ tiềm tàng nảysinh tệ nạn xã hội, ô nhiễm môi trường Số lượng người chết vì tại nạn giaothông tuy giảm, song vẫn ở mức cao

2.3- Nguyên nhân chủ yếu

2.3.1 - Về quy hoạch phát triển

Quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội của vùng ĐBSH tuy được nghiên cứusớm, nhưng nhiều cấp chưa thấy hết tầm quan trọng về vị trí chiến lược củavùng để có cơ chế chính sách và tổ chức chỉ đạo tương xứng; chưa công phu tiếnhành điều tra cơ bản về tài nguyên, nguồn nhân lực nhằm khai thác thế mạnh,khắc phục có hiệu quả mặt hạn chế của vùng; nhiều quy hoạch chi tiết có tầmnhìn ngắn hạn, hoặc không theo quy hoạch tổng thể; các dự báo thị trường vàhội nhập quốc tế chưa được coi trọng và chậm được điều chỉnh cho phù hợp vớitình hình thực tế Sự phối hợp giữa các bộ ngành với địa phương trong xây dựng

và thực hiện quy hoạch chưa thật sự có hiệu quả, thiếu kiên quyết trong hướngdẫn, kiểm tra giám sát, chậm tổng kết đánh giá thực hiện; kế hoạch phát triểnchủ yếu do địa phương tự xây dựng và thụ động trông chờ vào sự trợ giúp của

trung ương; chưa có nhiều giải pháp, biện pháp cụ thể, tích cực để bứt phá, làm

cho quy hoạch chậm đi vào cuộc sống và giảm tác dụng

Việc quyết định hình thành vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ là đúng đắnnhưng thiếu giải pháp cụ thể; việc tổ chức thực hiện, (nhất là việc đầu tư) thiếuchủ động, không tích cực, lại có phần phân tán; do đó đến nay sự phát triểnthống nhất và mạnh mẽ trên địa bàn vùng KTTĐ Bắc Bộ chưa rõ nét, tác dụngcủa vùng KTTĐ chưa cao

2.3.2- Về đầu tư, nguồn vốn huy động cho đầu tư phát triển chưa nhiều, đầu tư cho phát triển nông nghiệp trong vùng chưa tương xứng

Thực tế tổng số vốn đã đầu tư cho phát triển vùng mới đáp ứng khoảng70% so với nhu cầu đã tính toán trong quy hoạch, chủ yếu mới chỉ dựa vàonguồn đầu tư từ ngân sách, nên việc huy động các nguồn vốn đầu tư trong dân

cư và tổ chức kinh tế còn hạn chế, nhất là đầu tư trong nông nghiệp do hiệu quảthấp nhưng cơ chế khuyến khích đầu tư chưa đủ sức hấp dẫn; lại chưa có sự đầu

tư tập trung tạo ngành chủ lực, tạo nền tảng cho sự phát triển quy mô lớn, trình

độ cao, tương xứng với vị trí của vùng đối với cả nước.

2.3.3 - Còn có tình trạng chậm đổi mới về tư duy trong đội ngũ cán bộ lãnh đạo các cấp, công tác điều hành còn bộc lộ thiếu chủ động, sáng tạo, năng động

Trước hết do chậm đổi mới về tư duy và tổ chức thực hiện, sức ỳ và cáchlàm cũ còn khá đậm nét; tiếp cận cơ chế thị trường chậm, còn trông chờ, ỷ lạivào ngân sách Trung ương, chờ đầu tư nước ngoài Thủ tục hành chính trongnhiều lĩnh vực còn phiền hà, chậm trễ, gây khó khăn cho các nhà đầu tư , doanhnghiệp và người dân Chưa phát huy tốt sức mạnh của các thành phần kinh tế,nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ Còn thiếu cơ chế điều hoà, phối hợpchung cả vùng, chưa quản lý điều hành, phối hợp có hiệu quả giữa trung ương

và địa phương, giữa các địa phương trong và ngoài vùng

Việc vận dụng cơ chế chính sách chưa tạo ra được sự phát triển có hiệu

quả; có những chính sách chưa được điều chỉnh kịp thời Việc tổ chức sắp xếp

lại hệ thống doanh nghiệp Nhà nước, việc cải cách thủ tục hành chính tiến hànhchậm và chưa phát huy tác dụng đẩy mạnh sản xuất kinh doanh Công tác xã hộihoá đối với những lĩnh vực có điều kiện huy động các nguồn lực của xã hội chưađáp ứng yêu cầu (giáo dục, y tế, môi trường đô thị )

2.3.4 - Đội ngũ cán bộ hoạch định chính sách, cán bộ quản lý điều hành, doanh nhân, lao động trình độ kỹ thuật cao thiếu về số lượng và yếu về chất lượng, một bộ phận chưa công tâm, thiếu tâm huyết dẫn tới bỏ lỡ nhiều cơ hội làm ăn, nảy sinh các biểu hiện tiêu cực tác động đến phát triển.

Đội ngũ những người hoạch định chính sách, cán bộ quản lý chưa đượcđào tạo bài bản theo cơ chế mới, việc bổ sung kiến thức cho họ còn hạn chế;chính sách sử dụng cán bộ công chức (chế độ trách nhiệm, quyền lợi) chưa rõràng phù hợp dẫn đến tình trạng dễ làm, khó bỏ, gây phiền hà cho cơ sở còn xảyra; buông lỏng kỷ cương phép nước, tính cục bộ địa phương còn nặng Theođiều tra, khoảng 80 - 90% số cán bộ quản lý nhà nước có trình độ tốt nghiệp đạihọc trở lên về các chuyên ngành khoa học, kỹ thuật, kinh tế, song kiến thức vàkinh nghiệm về quản trị kinh doanh, quản lý nhà nước còn yếu (tỷ lệ chưa quađào tạo về quản lý nhà nước các cấp của vùng khoảng 50 - 70% so với tổng số),trên 90% số người đăng ký lập doanh nghiệp chỉ có trình độ chuyên môn nghiệp

vụ ngành, chưa qua đào tạo quản lý doanh nghiệp, còn rất thiếu hiểu biết vềpháp luật

Lực lượng lao động kỹ thuật thiếu, lao động trình độ kỹ thuật cao lại càngthiếu, chưa thực sự chú ý chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài

Các hiện tượng lấn chiếm đất công, tệ nạn xã hội, tai nạn giao thông đã

làm mất đáng kể những đóng góp của dân và ngân sách của nhà nước Tìnhtrạng thiếu dân chủ ở một số nơi gây nên những bất hoà của dân và đang tiềm ẩnnhiều bất ổn đối với sự phát triển

II- PHƯƠNG HƯỚNG, NHIỆM VỤ VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÙNG ĐBSH

Xác định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp phát triển củavùng cần nhận rõ cơ hội, thách thức trong từng ngành, từng lĩnh vực, địa phươngnhằm tranh thủ thời cơ thuận lợi, khắc phục có hiệu quả những hạn chế củavùng.

Với lợi thế so sánh, vùng ĐBSH có nhiều cơ hội phát triển trong xu thếhội nhập kinh tế quốc tế và khu vực so với cả nước: đi đầu đẩy mạnh côngnghiệp hoá, hiện đại hoá vùng, nhất là công nghiệp hoá, hiện đại hoá nôngnghiệp, nông thôn; đi đầu trong những lĩnh vực then chốt, cơ bản, thúc đẩy sựchuyển biến của cả nước

ĐBSH cần vượt qua một số thách thức để phát triển trong thời gian tới

Đó là hiệu quả đầu tư phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế củavùng; chuyển dịch cơ cấu kinh tế và chất lượng các ngành kinh tế chưa cao,chưa tạo được đà bứt phá của nông nghiệp hàng hoá và xuất khẩu; chênh lệchgiữa hai tiểu vùng Bắc và Nam ĐBSH còn lớn; nhiều chỉ tiêu chưa đạt mức củaquy hoạch đề ra

A- QUAN ĐIỂM PHÁT TRIỂN

1 Phát triển vùng ĐBSH đi đầu trong chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổquốc xã hội chủ nghĩa của đất nước trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá,hiện đại hoá, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt đi đầu trong những lĩnhvực then chốt, cơ bản, thúc đẩy sự chuyển biến của cả nước Phát huy đồng bộsức mạnh tổng hợp của Trung ương, của vùng, của Hà Nội, của cả nước, của cácthành phần kinh tế, của hợp tác quốc tế trong quá trình phát triển vùng Khaithác nội lực là nhân tố quyết định, nguồn lực bên ngoài là quan trọng

2 Phát triển ĐBSH phải có tầm nhìn dài hạn và gắn kết chặt chẽ với cácvùng khác Phấn đấu, về cơ bản, vào năm 2020 vùng ĐBSH có công nghiệp,dịch vụ, nông nghiệp phát triển ở trình độ cao, hiện đại

3 Tăng trưởng và phát triển với tốc độ nhanh, có chất lượng cao và bềnvững trên cơ sở xây dựng cơ cấu kinh tế có khả năng cạnh tranh cao, phát huyhiệu quả vùng kinh tế trọng điểm và sức mạnh của Thủ đô, liên kết phối hợpgiữa các địa phương, các ngành làm động lực thúc đẩy sự phát triển của cả vùngBắc Bộ cũng như của cả nước, tạo ra sự phân công- hợp tác chặt chẽ trong một

cơ cấu thống nhất trên phạm vi vùng và cả nước

4 Trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện, kết hợp hài hoà các lĩnh vực chínhtrị, kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng; phát triển lực lượng sản xuấtgắn liền với xây dựng, củng cố quan hệ sản xuất; phát triển hài hoà giữa các loạiquy mô, giữa các loại trình độ, gắn hiệu quả trước mắt với hiệu quả lâu dài; đẩymạnh cải cách hành chính, áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, quản lý;xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ cao, có phẩm chất đạo đức và tâm huyết;phát triển kinh tế gắn với công bằng xã hội, giảm thiểu chênh lệch mức sốnggiữa đô thị và nông thôn, giữa Bắc và Nam vùng ĐBSH, giữa vùng và các vùngphụ cận

5 Đổi mới tư duy, nhất là tư duy kinh tế hơn nữa, đặc biệt chú ý cơ cấukinh tế, cơ chế chính sách phải đổi mới mạnh hơn nữa Đảm bảo môi trườngsinh thái bền vững, kể cả khu vực thành thị và nông thôn

B- MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN

1- Mục tiêu tổng quát

Phấn đấu đạt trình độ phát triển cao để tiếp tục khẳng định vai trò độnglực đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững, có hiệu quảcủa cả nước; đi đầu và thực hiện thành công sớm công nghiệp hoá, hiện đại hoá

và hội nhập kinh tế quốc tế; nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhândân và thúc đẩy, hỗ trợ các vùng khác, nhất là các vùng còn nhiều khó khăncùng phát triển

2- Mục tiêu cụ thể

2.1 Về kinh tế

- Đóng góp khoảng 18-20% vào tăng trưởng kinh tế chung của cả nước;đưa tỷ trọng GDP của vùng so với cả nước đạt khoảng 23-24% vào năm 2010 vàkhoảng 26-27% vào năm 2020 GDP bình quân đầu người vào năm 2005 tăng1,6 lần so với năm 2000, vào năm 2010 tăng 2,7 lần và vào năm 2020 tăngkhoảng 4,5 lần so với năm 2000

- Mức tăng tổng sản phẩm (GDP) bình quân năm của vùng đạt mức haicon số (từ 10% trở lên) cho thời kỳ 2006-2010 Trong đó, công nghiệp tăngkhoảng 13-14%; dịch vụ 11%, nông nghiệp khoảng 4-4,5% Riêng vùng KTTĐBắc Bộ có tốc độ tăng trưởng 10-11% (phương án cao đạt 11-12%)

- Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp vàdịch vụ, giảm dần tỷ trọng nông nghiệp song nông sản hàng hoá phát triểnmạnh Năm 2010, tỷ trọng của công nghiệp, xây dựng chiếm khoảng 42%, dịch

vụ 48% và nông nghiệp 10% trong GDP

- Đến năm 2010 xuất khẩu đạt 4,7-4,8 tỷ USD, chiếm khoảng 20-25% tổnggiá trị xuất khẩu cả nước

- Hình thành các ngành công nghiệp có hàm lượng kỹ thuật, công nghệ cao(công nghiệp điện tử, công nghiệp phần mềm và công nghệ thông tin, công nghệsinh học; công nghiệp cơ khí chế tạo, công nghiệp đóng tàu ) Hoàn thiện cácKCN ở ngoại vi các thành phố lớn, dọc đường 5, 10, đường 18 và đường 21

- Hình thành một bước cơ bản công nghiệp hoá nông nghiệp, nông thôncủa vùng; phát triển mạnh hàng hoá nông sản xuất khẩu, ngành nghề nông thôn,kinh tế biển và vùng ven biển; giải quyết việc làm và cuộc sống ổn định cho sốdân vùng ven biển

- Đóng góp lớn vào thu ngân sách, đến 2010 cân đối thu chi ngân sáchtrên toàn vùng

- Nâng cao vai trò trung tâm kinh tế và giao thương quốc tế của Thủ đô

Hà Nội, Hải Phòng và Hạ Long để đảm nhận chức năng dịch vụ cho cả khu vựcphía Bắc

- Xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng, thông tin hiện đại, phát triển công

nghiệp và nhà ở theo chiều cao nhằm giảm thiểu bất lợi của tình trạng “đất chậtngười đông”; cải tạo, nâng cấp và xây dựng mới hệ thống cảng biển, đường sắt,đường ô tô, đường sông, đường thuỷ và đường hàng không Phát triển kết cấu hạtầng, nhất là đường sá, cầu, cảng,… ở phía Bắc để đáp ứng nhu cầu dịch vụ vậnchuyển cho phía Bắc và Tây Nam Trung Quốc.

2.2 Về văn hoá, xã hội, giáo dục, y tế, thể dục thể thao

- Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống (cả vật thể và phivật thể) để góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội

- Đảm bảo dịch vụ có chất lượng, ở mức cao về giáo dục, đào tạo, dạynghề, chăm sóc sức khỏe và hưởng thụ văn hóa

- Xây dựng nền thể dục, thể thao tiên tiến với lực lượng thể dục, thể thaođạt trình độ cao trong khu vực; đẩy mạnh phong trào thể dục, thể thao quầnchúng

- Thực hiện có hiệu quả chủ trương xã hội hoá giáo dục, văn hoá, y tế,thể dục, thể thao

2.3 Về đời sống

- Nâng cao đời sống mọi mặt cho nhân dân Nâng cao tuổi thọ và chiềucao trung bình, tăng khẩu phần và chất lượng dinh dưỡng của người dân 100%dân đô thị được dùng nước máy, 85% dân số nông thôn được dùng nước sạch;75% số hộ gia đình nông thôn có hố xí hợp vệ sinh; dân đi lại dễ dàng và đượcchăm sóc sức khỏe tốt

- Giảm tỷ lệ hộ nghèo (theo tiêu chuẩn mới) còn dưới 5% vào năm 2005

và 2% vào năm 2010; giảm tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi SDD còn dưới 10%

2.4 Dân số, nguồn nhân lực

Phấn đấu giữ số dân ở mức 20 triệu người; lao động qua đào tạo chiếm45%; chuẩn hoá đội ngũ công chức các cấp Giảm tỷ lệ thất nghiệp đô thị còndưới 6%; tăng quỹ thời gian lao động ở khu vực nông thôn lên khoảng 80%

2.5 Về an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội

Đảm bảo ổn định vững chắc an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hộitrong mọi tình huống Loại trừ các loại bệnh dịch, giảm thiểu bệnh HIV/AIDS,

tệ nạn ma tuý, tệ nạn xã hội; đảm bảo an toàn giao thông

2.6 Môi trường

Đảm bảo bền vững môi trường cả ở đô thị và ở nông thôn; phủ xanh diệntích hoang hoá chưa sử dụng, đưa độ che phủ của rừng và cây lâu năm trongvùng lên khoảng 28% Phát triển các cơ sở xử lý chất thải đáp ứng yêu cầu

hiện đại với các ngành mũi nhọn có khả năng đột phá, có sức cạnh tranh trên thị trường trong nước, quốc tế, đem lại nhiều giá trị gia tăng nội địa.

1.1 - Đối với công nghiệp

Tập trung vào hiện đại hoá trên cơ sở ưu tiên phát triển công nghiệp nặnggắn với cảng, công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp sạch, chế biến thựcphẩm, vật liệu mới, nhưng cũng phải chú ý những ngành sử dụng nhiều lao động

và xuất khẩu Phấn đấu tăng sản phẩm hoàn chỉnh và giảm gia công

(1) Phát triển công nghiệp phần mềm, thiết bị tin học, tự động hoá thành ngành công nghiệp mũi nhọn.

- Hình thành ở Hà Nội trung tâm công nghiệp phần mềm - tin học, có sảnphẩm phần mềm xuất khẩu quy mô ngày càng lớn Hoàn thành khu công nghệcao Hoà Lạc; phấn đấu hoàn thành về cơ bản tin học hoá các lĩnh vực quản lýhành chính, quản lý tài chính và quản trị doanh nghiệp Thực hiện điện tử hoá,tin học hoá 50-60% các phương tiện đo lường, kiểm tra, điều khiển

- Sản xuất các thiết bị tự động hoá, rô-bốt trang bị cho các ngành kinh tếquốc dân

- Sản xuất các thiết bị khoa học công nghệ, y tế

- Phát triển các ngành công nghiệp để đảm bảo cứ 5 năm tăng gấp 2 lầnmức đáp ứng về nhu cầu điện thoại, nghe, nhìn và máy vi tính

(2) Sản xuất nguyên vật liệu

- Nghiên cứu sản xuất vật liệu mới để tăng khả năng đáp ứng nhu cầu

trong nước, giảm tối đa nhập khẩu Chú trọng thép hợp kim, vật liệu từ tính caocấp, vật liệu sứ kỹ thuật cao (chịu nhiệt, chịu mài mòn), sứ polyme cách điện,polyme dẫn điện

- Sản xuất xi măng, vật liệu nội thất và vật liệu lợp: Đến năm 2010 trong

vùng sẽ có khoảng 6-8 nhà máy xi măng lò quay công suất lớn với tổng côngsuất trên 17-20 triệu tấn xi măng/năm (trong đó có cả xi măng trắng và xi măngchịu thủy) Phát triển mạnh vật liệu nội thất (gạch men, thiết bị vệ sinh) và cácloại tấm lợp, vật liệu xây dựng chất lượng cao

- Sản xuất thép: Chuyển hướng mạnh sang sản xuất các sản phẩm thép

chất lượng cao, thép tấm, thép lá, thép chế tạo Phấn đấu sản lượng thép các loại

đến 2010 đạt trên 3 triệu tấn (gồm phôi thép 1 triệu tấn, thép tấm 0,6 triệu tấn,thép xây dựng gần 2,5 triệu tấn) Xây dựng nhà máy tạo phôi công suất 50 vạntấn/năm, cán thép 30 vạn tấn/năm, thép tấm 30 vạn tấn/ năm tại Quảng Ninh

(3) Xây dựng ngành công nghiệp hỗ trợ (bổ trợ) trong vùng ĐBSH có lợi thế so sánh

- Cơ khí chế tạo thiết bị, linh kiện phụ tùng thay thế

- Phát triển cơ khí chế tạo máy công cụ Phấn đấu vào năm 2010 chiếmlĩnh được khoảng 60-65% thị phần trong nước về các sản phẩm cơ khí chế tạo,vật liệu và thiết bị điện; xuất khẩu một số sản phẩm có lợi thế so sánh

- Phát triển cơ khí chế tạo máy xây dựng Đến năm 2010, phấn đấu đáp

ứng 60-70% nhu cầu phụ tùng cho ngành xi măng lò quay, 100% cho thiết bị xi

măng lò đứng của cả vùng Bắc Bộ; đáp ứng 100% dây truyền thiết bị sản xuấtgạch nung tuynen có công suất 7-20 triệu viên/năm, đáp ứng về cơ bản nhu cầucác trạm trộn bê tông, các trang thiết bị phục vụ xây lắp.

- Chú trọng sản xuất các ngành công nghiệp tạo nguyên liệu

(4) Phát triển công nghiệp đóng tàu, cơ khí chế tạo (đáp ứng nhu cầu chế biến nông sản thực phẩm, ngành nghề) và sản xuất hàng tiêu dùng cao cấp trở thành một trong những lĩnh vực công nghiệp chủ lực của vùng

- Hình thành trung tâm lớn về cơ khí đóng mới và sửa chữa phương tiệnvận tải, nhất là phương tiện vận tải thuỷ và vận tải đường sắt hiện đại của cảnước Đến năm 2005 đóng và sửa chữa được tàu 50.000 tấn trở lên, trên cơ sởphát triển cụm công nghiệp đóng tàu Quảng Ninh - Hải Phòng (nhà máy đóngtàu Bạch Đằng; nhà máy sửa chữa, đóng mới tàu có trọng tải lớn 5-6 vạn tấn ởĐình Vũ, Phà Rừng và Hạ Long) Xây dựng mới nhà máy tàu biển Cái Lân(Quảng Ninh) để sửa chữa và đóng tàu đến 50.000 tấn Sản xuất đầu tầu, đóngmới các toa tàu hoả hiện đại; các xe ô tô chở khách chất lượng cao, sản xuấtthiết bị bốc dỡ hàng hoá có sức nâng lớn

- Lắp ráp ô tô, xe máy Lắp ráp xe máy khoảng 1,1 triệu xe/năm (chiếm62% công suất lắp ráp xe máy cả nước) Sản xuất xe ô tô các loại, chú trọng

xe ô tô vận tải hành khách, xe taxi chất lượng cao, đạt khoảng 65 nghìn cái vàonăm 2010

- Phát triển cơ khí sản xuất động cơ nổ từ 32 CV trở lên, động cơ điện cócông suất lớn, máy kéo từ nhỏ tới lớn nhằm trang bị cho bản thân công nghiệp,đáp ứng về cơ bản yêu cầu của các ngành nông lâm, thủy sản Đầu tư chiều sâusản xuất máy bơm nước, sản xuất thiết bị chế biến nông sản thực phẩm, ươm tơ

30 tấn tơ/năm, thiết bị trích ly, ép dầu thực vật và các thiết bị đông lạnh

- Sản xuất hàng cơ khí tiêu dùng cao cấp như tủ lạnh, điều hoà không khí,

xe máy, xe đạp và phụ tùng; các mặt hàng thiết bị điện dân dụng trên cơ sở liêndoanh với nước ngoài

(5) Phát triển mạnh một số lĩnh vực quan trọng:

- Điện: Phát triển nhiệt điện chạy than, nghiên cứu xây dựng nhà máy

điện chạy khí để sử dụng nguồn khí ở vùng trũng ĐBSH Dự kiến công suất cácnhà máy nhiệt điện đạt vào khoảng 3.000-4.000 MW ( mở rộng nhà máy nhiệtđiện Phả Lại công suất khoảng 1.040 MW, xây dựng thêm nhà máy nhiệt điệnmới Cẩm Phả công suất 150MW, mở rộng nhà máy nhiệt điện Uông Bí với côngsuất 300MW, xây dựng nhà máy nhiệt điện 1.000 MW tại Mông Dương)

- Than: Đến năm 2010 sản lượng khai thác khoảng 28-29 triệu tấn, trong

đó 60% sản lượng than khai thác hầm lò; xuất khẩu 6-7 triệu tấn Nghiên cứu

dự án khai thác than vùng Thái Bình, Hải Dương Ngoài than đá, có kế hoạchkhai thác than bùn

- Dệt, may, da, giầy:

 Hiện đại hoá các xí nghiệp dệt hiện có, đưa sản lượng vải lênkhoảng 150 triệu mét vào năm 2010; mở rộng dệt kim từ 20 triệusản phẩm hiện nay lên 70 triệu sản phẩm vào năm 2010

 May mặc: Sản lượng may năm 2010 đạt khoảng 350 triệu sản phẩm(trong đó xuất khẩu 250-280 triệu sản phẩm) Phát triển may mặcchất lượng cao chủ yếu phục vụ xuất khẩu

 Da - giầy: Hiện đại hoá các nhà máy sản xuất giầy, năm 2010 đạtsản lượng khoảng 190-215 triệu đôi giầy/năm, trong đó 70% choxuất khẩu Tiếp tục đổi mới công nghệ nhà máy thuộc da hiện có,nghiên cứu phát triển các nhà máy sản xuất da nguyên liệu, thuộc

da mới có công nghệ hiện đại

1.2 - Đối với thương mại và du lịch

- Đẩy mạnh phát triển dịch vụ cơ bản, đem lại giá trị lớn và có chất

lượng cao, đặc biệt các ngành dịch vụ tài chính, ngân hàng, vận tải, thông tin

liên lạc, đào tạo và khoa học công nghệ, y tế , hình thành những trung tâm dịch

vụ tiêu biểu của quốc gia, mang ý nghĩa khu vực, quốc tế:

 Dịch vụ tài chính ngân hàng: Xây dựng hệ thống ngân hàng hiện

đại Hình thành tập đoàn tài chính

 Dịch vụ viễn thông, phát thanh, truyền hình phát triển ở trình độ

cao, hiện đại; mở rộng hợp tác, dịch vụ thông tin rộng khắp và kịpthời; đảm bảo thông suốt liên lạc quốc tế

 Dịch vụ vận tải hàng hải: Khuyến khích đổi mới tàu, nhất là đội tàu

lớn Ưu tiên đầu tư phát triển mạnh những dịch vụ hàng hải quốc tế,xuất khẩu thuyền viên

 Dịch vụ đường sắt nói chung và đặc biệt trong các thành phố lớn

như Hà Nội, Hải Phòng

 Dịch vụ hàng không: Hoàn thành việc hiện đại hoá các sân bay hiện

có; tiến tới xây dựng sân bay quốc tế mới đạt trình độ quốc tế vàphục vụ quy mô vận tải lớn

 Dịch vụ xây dựng: Thực hiện chính sách hiện đại hoá công nghệ

công nghiệp xây dựng để đáp ứng nhu cầu xây dựng trong nước vàxuất khẩu ra nước ngoài

- Hình thành những trung tâm thương mại hiện đại ngang tầm khu vực và

quốc tế, tập trung xây dựng Hà Nội, Hải Phòng, Hạ Long thành những trung tâm

giao thương lớn Mở rộng thương mại quốc tế và thương mại liên vùng

- Phát triển du lịch toàn diện và trở thành ngành kinh tế mũi nhọn với các

sản phẩm tiêu biểu là du lịch biển, đảo, núi, danh lam thắng cảnh, nghỉ dưỡng và

lễ hội văn hoá truyền thống, du lịch sinh thái.

1.3 - Đi đầu trong việc thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn và xây dựng thành công nông thôn mới

Phát triển nông, lâm nghiệp, thủy sản gắn với giải quyết tốt vấn đề nôngdân và theo hướng sản xuất hàng hoá chất lượng, năng suất và hiệu quả cao gắn

với phát triển các làng nghề; đảm bảo an ninh lương thực cho cả vùng và cáctỉnh vùng Trung du, Miền núi phía Bắc; đồng thời chuyển dịch cơ cấu kinh tếtheo hướng tăng tỷ trọng ngành chăn nuôi, thuỷ sản, giảm dần tỷ trọng ngànhtrồng trọt; phát triển ngành nghề nông thôn để chuyển một số lớn lao động nôngnghiệp sang các ngành sản xuất phi nông nghiệp Phát triển các mô hình nôngthôn mới và nhanh chóng nhân ra diện rộng.

Cần đảm bảo cho người nông dân có tỷ lệ nông sản hàng hoá tương ứng

giá trị sản xuất của các ngành phi nông nghiệp chiếm tỷ trọng khoảng trên 70%trong nông thôn (hiện nay khoảng 40%) Kéo theo đó dân số nông thôn đến năm

2010 còn khoảng 50-60% Để làm được điều này, cần tập trung vào:

- Chuyển mạnh cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp, nông thôn theo hướngphát triển nền nông nghiệp sinh thái sạch với công nghệ cao và công nghệ sinhhọc Thực hiện đổi mới phân công lao động, trong đó chỉ khoảng 30-40% laođộng làm nông nghiệp (khoảng 2,7-3 triệu lao động), còn lại làm phi nôngnghiệp, dịch vụ

- Hình thành các vùng sản xuất lúa, rau, chăn nuôi lợn, bò sữa, gia cầm,hoa, cây cảnh theo hướng phát triển có quy mô thích hợp và chất lượng caophục vụ xuất khẩu và cung cấp sản phẩm sạch cho nhân dân (nhất là cho đô thị

và khu công nghiệp) trên cơ sở đa dạng các loại hình sản xuất, trang trại, hộ giađình, phát triển mạnh kinh tế hợp tác và hợp tác xã; mở rộng liên kết giữa cácthành phần kinh tế Các cây trồng, con vật nuôi chủ lực của vùng ĐBSH tiêubiểu là lúa chất lượng cao, rau thực phẩm cao cấp; hoa, cây cảnh, cây ăn quả,giống cây, con, lợn siêu nạc, bò kiêm dụng thịt và sữa, vịt siêu trứng và vịt thịtchất lượng cao

 Phát triển lương thực: Góp phần đảm bảo an ninh lương thực quốc

gia, sản lượng lượng thực của vùng đến 2010 đạt 7,5-8 triệu tấn,riêng lúa khoảng 7 triệu tấn Ổn định diện tích lúa như hiện nay(khoảng 4,2 triệu ha) thông qua việc thâm canh , sử dụng các giốnglúa lai cho năng suất cao và giống lúa chất lượng cao, đưa vụ đôngdần trở thành vụ chính Đầu tư xây dựng vùng lúa chất lượng cao,

đi đôi với phát triển công nghiệp chế biến lúa gạo cung cấp cho cácthành phố và xuất khẩu với diện tích khoảng 30 vạn ha, sản lượng 2triệu tấn Phát triển cây ngô lai, ngô chất lượng cao đáp ứng nhucầu tiêu dùng và phát triển chăn nuôi Diện tích ngô năm 2010 đạt14,6 vạn ha

 Phát triển cây công nghiệp: Đối với cây chè, chỉ giữ quy mô như

hiện nay; nghiên cứu xây dựng thêm nhà máy chè tinh chế để tănggiá trị của chè xuất khẩu và nội địa Khôi phục diện tích dâu tằm đã

bị mai một, đến năm 2010 dự kiến 1 vạn ha dâu tằm, sản lượng 800tấn; sản phẩm tơ tằm chủ yếu để xuất khẩu

 Phát triển mạnh cây ăn quả, rau, hoa, cây cảnh phục vụ nhu cầu

trong nước và xuất khẩu Riêng cây ăn quả năm 2010 diện tíchkhoảng 7 vạn ha, trong đó nhãn, vải khoảng 3,3 vạn ha Phát triểnmạnh rau quả và nấm, đáp ứng nhu cầu của đô thị và xuất khẩu.Hướng vào rau quả sạch, cao cấp; các sản phẩm xuất khẩu nhưnhãn, vải, dứa, cà chua, tập trung ở Hưng Yên, Hải Dương, HàNam, Ninh Bình; phát triển nấm ở tất cả các tỉnh trồng lúa; rau cao

cấp và hoa ở các huyện, xã ven đô thị lớn

 Chăn nuôi: hình thành các trang trại chăn nuôi nái, thịt gia súc, gia

cầm quy mô lớn, tỷ suất hàng hoá cao, cung ứng sản phẩm cho các

đô thị, khu công nghiệp trong vùng và xuất khẩu Phát triển nhanhchăn nuôi lợn siêu nạc và lợn sữa xuất khẩu, đẩy mạnh sind hoá đàn

bò, mở rộng chăn nuôi bò sữa nơi có điều kiện Xây dựng các tiểuvùng và doanh nghiệp chăn nuôi an toàn dịch Đến năm 2010 chănnuôi trong vùng đạt : 740 nghìn con bò (có 25 nghìn bò sữa), 160nghìn trâu, 7 triệu con lợn, 100 triệu con gia cầm Xây dựng các xínghiệp chăn nuôi tập trung ở Thái Bình, Hưng Yên, Hà Nam, NamĐịnh, Ninh Bình Bò sữa phát triển ở ngoại thành Hà Nội, VĩnhPhúc, Hà Tây, Hà Nam, Hưng Yên

- Phát triển nuôi trồng thuỷ sản nước ngọt và nước lợ, đặc biệt trong cácvùng bãi triều và 8 vùng bãi bồi ven biển (Hải Phòng 3, Thái Bình 2, Nam Định

2, Ninh Bình 1) Năm 2010, chuyển dịch cơ cấu ruộng trũng, đưa diện tích nuôitrồng đạt 17 vạn ha và đưa năng suất nuôi trồng thuỷ sản bình quân lên trên 2tấn/ha, sản lượng đạt 38 vạn tấn Phát triển mạnh đánh bắt hải sản ngoài khơi xa,sản lượng đến năm 2010 đạt khoảng 74 nghìn tấn Xuất khẩu thuỷ sản năm 2010đạt khoảng 200 triệu USD

- Lâm nghiệp: Hướng vào khai thác có hiệu quả vùng đồi, hình thành cáckhu rừng ven biển, các dải cây xanh ven các thành phố lớn, bảo tồn danh thắng

và các vườn rừng quốc gia Giữ ổn định đất lâm nghiệp đến năm 2010 khoảng

40 vạn ha, trồng rừng 1 vạn ha, kết hợp với phát triển du lịch sinh thái

- Phát triển bền vững các làng nghề, khôi phục các làng nghề truyền thống

và hình thành nhiều làng nghề mới: sản xuất hàng tiểu thủ công mỹ nghệ, hàng

cơ, kim khí tiêu dùng, sản xuất đồ gỗ cao cấp, dệt may, cơ khí sửa chữa và sảnxuất vật liệu xây dựng Nâng kim ngạch xuất khẩu hàng tiểu thủ công nghiệpđến năm 2010 đạt khoảng 850-900 triệu USD

- Hình thành nhiều cụm công nghiệp vừa và nhỏ gắn với xây dựng cáclàng văn hóa mới, làm vệ tinh cho các trung tâm công nghiệp lớn Các trung tâmcông nghiệp lớn trong vùng có chức năng cung cấp thiết bị và công nghệ, làmhạt nhân cho các hoạt động công nghiệp gia công và sản xuất chi tiết thiết bịmáy móc cho các làng nghề, cụm công nghiệp vừa và nhỏ

1.4 - Xây dựng và thực hiện các đề án đảm bảo giữ vững an ninh - trật

tự, chú trọng các thành phố lớn, các vùng trọng điểm phức tạp phòng chống tội phạm kinh tế

2- Phát triển các tiểu vùng tạo sức mạnh tổng hợp cho cả vùng

2.1 - Phát triển tổng hợp, có hiệu quả của Vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ (tiểu vùng phía Bắc ĐBSH) và Nam ĐBSH.

a- Đối với các tỉnh vùng KTTĐ Bắc Bộ (các tỉnh phía Bắc của vùng ĐBSH).

Hướng phát triển của vùng KTTĐ Bắc bộ đã được ghi rất rõ trong Quyếtđịnh 145/2004/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 13 tháng 8 năm 2004 vềphương hướng chủ yếu phát triển KT-XH Vùng KTTĐ Bắc bộ đén năm 2010 vàtầm nhìn đến 2020 Trong báo cáo này chỉ nêu nhữung phương hướng chínhphát triển vùng này

Vùng KTTĐ Bắc Bộ “có vị trí quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh

tế-xã hội của cả nước, là vùng có đủ điều kiện và lợi thế phát triển công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp nặng, công nghiệp sử dụng công nghệ cao, phát triển khoa học và công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao, phát triển dịch

vụ du lịch để tăng trưởng nhanh, hiệu qủa và bền vững" (Thông báo số

108/TB-VPCP ngày 30/7/2003 của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Thủ tướngChính phủ tại Hội nghị vùng KTTĐ Bắc Bộ)

Để phát huy vai trò động lực của tiểu vùng này, hướng phát triển là:

- Đi đầu trong việc thực hiện hiện đại hoá Phát triển các ngành công nghệcao thuộc các lĩnh vực cơ khí chế tạo, điện tử tin học, sản xuất vật liệu mới, vậtliệu xây dựng chất lượng cao

- Phát triển nhanh công nghiệp hỗ trợ (bổ trợ) để nâng cao giá trị gia tăngcủa quốc gia trong mỗi sản phẩm, tăng sức cạnh tranh Hình thành các trung tâmcông nghiệp lớn (khai thác than, sản xuất điện, xi măng, sản xuất thép, đóng tàuquy mô lớn) gắn với các khu công nghiệp tập trung, thu hút một bộ phận laođộng từ các tỉnh thuộc tiểu vùng Nam ĐBSH

- Đẩy mạnh phát triển dịch vụ chất lượng cao, đưa tốc độ tăng trưởngvượt trước so với các ngành sản xuất từ 0,8 hiện nay lên khoảng 1,1-1,3 đếnnăm 2010 Tỷ trong các ngành dịch vụ chất lượng cao trong dịch vụ đạt khoảng70-75% Các ngành dịch vụ tài chính, ngân hàng, thông tin liên lạc, đào tạo vàkhoa học công nghệ, sẽ được phát triển với trình độ ngày càng cao, tiêu biểucho quốc gia và có được những trung tâm dịch vụ mang ý nghĩa khu vực, quốctế

- Hình thành khu "sinh dưỡng" công nghiệp cho cả vùng tại Vĩnh Phúc-Bắc

Hà Nội Đẩy nhanh phát triển Khu công nghệ cao Hoà Lạc

- Hình thành các trung tâm lớn tại Hà Nội, Hải Phòng, Hạ Long để tạovùng và giao lưu quốc tế, hỗ trợ cho các tỉnh Nam vùng ĐBSH về khoa họccông nghệ, đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực và làm hạt nhân liên kết phát triển

công nghiệp và du lịch; hình thành hệ thống các đô thị vệ tinh để giảm bớt mức

độ tập trung quá mức vào các đô thị lớn

- Phát triển mạnh kinh tế biển và chuyển dịch cơ cấu sản xuất nôngnghiệp, hình thành các vùng sản xuất nguyên liệu hàng hoá tập trung, chất lượngcao

- Phát triển hệ thống cảng đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh của vùng.Nghiên cứu xây dựng cảng nước sâu ở khu vực Hải Phòng-Quảng Ninh Xâydựng cảng cạn trung chuyển tại Hải Dương nhằm đẩy nhanh tốc độ giải toả hànghoá qua cảng

- Xây dựng mới Trung tâm đào tạo chất lượng cao và nghiên cứu xâydựng trường đại học đa ngành tại Hưng Yên

- Xây dựng khu kinh tế tổng hợp Vân Đồn (Quảng Ninh) với các chứcnăng: nghiên cứu xây dựng sân bay, du lịch sinh thái, khu bảo tồn quốc gia, nuôitrồng hải sản đặc sản, công nghiệp sạch

- Đi đầu trong hợp tác quốc tế và thu hút đầu tư nước ngoài

b- Đối với các tỉnh phía Nam vùng ĐBSH

Vùng Nam Đồng bằng sông Hồng có những đặc điểm về lợi thế và khókhăn, hạn chế, tác động đến quá trình phát triển là:

- Phát huy lợi thế là cửa ngõ phía Nam của vùng ĐBSH, liền kề và ảnh hưởng trực tiếp của vùng KTTĐ Bắc Bộ.

Khoảng cách nơi gần nhất Phủ Lý (Hà Nam) và nơi xa nhất là thị xã NinhBình đến Hà Nội chỉ khoảng 60-90km; tiểu vùng này sẽ là nơi nhận được sự hỗtrợ về đầu tư và khoa học-công nghệ, kinh nghiệm quản lý và vốn đầu tư củavùng KTTĐ Bắc Bộ nếu có chính sách phù hợp

- Phát triển nông nghiệp công nghệ cao, hàng hoá, có khả năng nâng cao thu nhập trên một đơn vị diện tích đất nông nghiệp, tuy nhiên phải đối mặt với

với tình trạng bình quân đất nông nghiệp trên đầu người thấp.

Hiện nay, vùng Nam ĐBSH chiếm 38% diện tích đất nông nghiệp toànvùng ĐBSH, là vùng đất tốt, có truyền thống trồng lúa lâu đời, có khả năngchuyển đổi cơ cấu để có thể đạt mức thu nhập trên 1 ha canh tác cao, từ 30 triệuđồng/ha hiện nay lên 50 triệu/ha trong tương lai Tuy nhiên theo tính toán, dođất nông nghiệp ít, dân số đông nên việc chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp đạtđược mục tiêu 50 triệu đồng/ha cũng chỉ nuôi sống cao nhất được khoảng 35%dân số khu vực nông thôn, còn lại phải giải quyết việc làm từ công nghiệp vàdịch vụ Đây là áp lực lớn đối với Tiểu vùng này và cũng cho thấy giải pháp cơ

bản phải có cơ chế chính sách để đẩy mạnh phát triển các ngành phi nông

nghiệp mới tạo thế đi lên cho Tiểu vùng.

- Ba trong bốn tỉnh Nam ĐBSH có biển, lại là khu vực biển được bồi tụ hàng năm là thế mạnh của vùng

Biển là điều kiện thuận lợi để phát triển các lĩnh vực kinh tế biển cho Tiểuvùng Hiện nay biển thuộc 3 tỉnh có lượng phù sa lấn biển tới 100m/năm; dải

ven biển có nhiều bãi triều để phát triển nông nghiệp và thuỷ sản, có nhiều bếncảng và hình thành các cụm công nghiệp vừa và nhỏ, có ý nghĩa lớn đối với từngtỉnh như ở Ninh Phúc (Ninh Bình), Diêm Điền (Thái Bình), Thịnh Long (NamĐịnh) Ngoài ra vùng biển có khả năng phát triển sản xuất muối khá tốt nhưThái Thuỵ, Tiền Hải (Thái Bình), Hải Hậu, Giao Thuỷ, Nghĩa Hưng (NamĐịnh) Nếu khai thác triệt để tài nguyên ven biển, biển và vùng úng trũng vàophát triển thuỷ sản cũng đã đem lại giá trị đáng kể cho nền kinh tế của Tiểuvùng.

- Phát triển có hiệu quả những làng nghề truyền thống, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn của vùng.

Từ lâu đời, các làng xã vùng Nam ĐBSH đều biết thêm một nghề phụ thủcông, từ đơn giản như đan lát, làm gốm thô sơ, đồ mộc đến các nghề thủ côngtinh xảo Các nghề chính là dệt, gốm và cơ khí, luyện kim Đến nay tiểu vùng

đã có trên 400 làng nghề, với các nghề sản xuất chính như : mộc, gốm sứ, mâytre đan, cói, thêu ren, dệt, làm muối, cơ khí, rèn, đúc, sửa chữa cơ khí Có nhữnglàng nghề như ở Cát Đằng - Yên Tiến, Tống Xá - Yên Xá, La Xuyên - Yên Ninh(Ý Yên), Xuân Tiến (Xuân Trường), Nam Giang (Nam Trực) của Nam Định đãsản xuất được những đồ đúc, đồ mộc, máy cơ khí có tính mỹ thuật, kỹ thuật cao

và thị trường tiêu thụ khắp cả nước

Những cơ sở làng nghề này là điều kiện và tiền đề phát triển công nghiệpnông thôn, hình thành các khu, cụm công nghiệp vừa và nhỏ ở các khu vực nôngthôn của tiểu vùng

Ngoài ra, lực lượng lao động trẻ có nghề (xây dựng, mộc, trồng hoa câycảnh, nuôi trồng thuỷ sản ) và lao động làm các nghề tự do quanh năm ở khắpmọi miền đất nước, tạo nguồn thu nhập chủ yếu cho hàng trăm nghìn gia đình ởnông thôn, nếu được tổ chức, hướng nghiệp, sử dụng phù hợp, là nguồn lao độngrất dồi dào của các địa phương

- Khai thác tài nguyên khoáng sản và tài nguyên du lịch

Tài nguyên cho phát triển du lịch: Nằm trong khu vực của nền văn minh

lúa nước, có nền văn hoá dân gian khá phong phú, các tỉnh trong tiểu vùng cónhiều di tích lịch sử, di tích văn hóa, lễ hội truyền thống Đó là các điều kiện đểphát triển du lịch, hình thành các điểm du lịch cuối tuần của vùng kinh tế trọngđiểm và các tuyến du lịch liên vùng của ĐBSH Đáng chú ý là quần thể di tíchhành cung nhà Trần ở Tức Mặc, chùa Phổ Minh, Phủ Giầy ; khu di tích Hoa

Lư, hang động Tam Cốc, Bích Động, Trường An Các sản phẩm văn hóa phivật thể, đó là các làn điệu hát chèo, hát chầu văn, hầu bóng, ả đào; nhiều hộilàng truyền thống như vật võ Liễu Đôi đã nổi tiếng trong cả nước

Phát triển mạnh và có hiệu quả du lịch, nhất là du lịch văn hoá và du lịchsinh thái Trong đó Ninh Bình, Hà Tây, Nam Định, Thái Bình gắn bó với nhauthành những tuyến du lịch hấp dẫn thông qua Hiệp hội du lịch chung

Ngoài ra, trong vùng còn có vườn quốc gia Cúc Phương, khu bảo tồnthiên nhiên vùng đất ngập nước Xuân Thuỷ, Thái Thuỵ Đây là những khu bảo