PHAN TICH 12 YEU TO MOI TRUONG BEN NGOAI

Phân tích các yếu tố môi trường bên ngoài thông quan ứng dụng kỹ thuật EFE đối với ngành gỗ tại Việt Nam. 1.1.Cơ hội mở rộng thị trường khi Việt Nam gia nhập TPP1.2.Chính sách cấp đất, cho vay tín dụng, cung cấp giống để doanh nghiệp trồng rừng1.3.Các thủ tục xuất nhập khẩu ngày càng thuận lợi1.4.Nhu cầu về đồ gỗ nội địa tăng lên1.5.Sự phát triển chuỗi cung ứng sản phẩm đồ gỗ trên toàn thế giới1.6.Sự phát triển của môi trường công nghệ chế biến gỗ cho phép các doanh nghiệp Việt Nam tăng năng suất và cải thiện chất lượng1.7.Giá trị đồng nội tệ giảm so với ngoại tệ...còn tiếp

3 Cơ sở lý thuyết

B- Nghiên cứu môi trường bên ngoài

1 Các yếu tố cơ hội:

1.1. Cơ hội mở rộng thị trường khi Việt Nam gia nhập TPP

Xuất khẩu gỗ và các sản phẩm từ gỗ là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của nước ta Với tốc độ tăng trưởng bình quân 15%/năm trong suốt 15 năm qua, Việt Nam đã trở thành nước đứng đầu Đông Nam Á, đứng thứ hai Châu Á và đứng thứ tư trên thế giới về giá trị xuất khẩu (sau Trung Quốc, Italia và Đức) Năm

2015, dự kiến doanh thu xuất khẩu từ ngành gỗ sẽ đạt 7 tỷ USD Những kết quả này là nền tảng cơ bản để ngành chế biến xuất khẩu gỗ phát triển mạnh mẽ, thu hút được nhiều nguồn đầu tư trong và ngoài nước,

Nhiều tập đoàn kinh doanh gỗ trên thế giới đã đặt văn phòng đại diện tại Việt Nam, như LKEA (Thụy Điển), HABUFA (Hà Lan), JB GLOBAL và LI&FUNG (Anh Quốc), ACESSWORD (Canada) Đây là thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam tìm kiếm đối tác, tìm kiếm thị trường tiêu thụ,

Lợi thế nhân công rẻ, nhiều tập đoàn kinh tế trên thế giới đã và đang có sự chuyển hướng đầu tư vào Việt Nam thay vì Trung Quốc, tạo điều kiện cho ngành

gỗ Việt Nam mở rộng thị trường, nâng cao năng lực sản xuất

Mặt khác, TPP ký kết sẽ giúp duy trì và mở rộng thị trường cho sản phẩm gỗ của Việt Nam tại EU nâng cao hình ảnh quốc gia và thương hiệu cho ngành công nghiệp gỗ Theo một báo cáo phân tích mới nhất của Viện Chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn (IPSARD) về những tác động của TPP tới thị trường nông nghiệp, xét về các mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam vào các nước tham gia TPP, thì gỗ - sản phẩm gỗ và thủy sản là hai mặt hàng

có kim ngạch xuất khẩu lớn và tập trung nhất với tổng kim ngạch đạt 7,3 tỉ đô la

Mỹ, chiếm tỷ trọng cao trong tổng kim ngạch xuất khẩu từng mặt hàng

Cụ thể, tỷ trọng xuất khẩu gỗ và các sản phẩm gỗ sang TPP chiếm 57,9% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ của Việt Nam, tỷ trọng xuất khẩu tôm và cá tra sang TPP lần lượt chiếm 55,7% và 35,6% tổng kim ngạch xuất khẩu tôm và cá tra Việt Nam Nhóm hàng xuất khẩu chủ lực kế tiếp là các loại cây công nghiệp (cà phê, điều, tiêu, cao su), trong khi gạo và rau quả là các sản phẩm có kim ngạch xuất khẩu tương đối khiêm tốn

Hoa Kỳ và Nhật Bản là các đối tác thương mại lớn nhất, tập trung vào các mặt hàng gỗ, sản phẩm gỗ, thủy sản và cây công nghiệp Đáng chú ý là Malaysia cũng là một bạn hàng lớn của Việt Nam trong hai sản phẩm gạo và cao su

Theo IPSARD, hoạt động xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang TPP mới chỉ tập trung vào một số mặt hàng chính và một số ít bạn hàng lớn Do đó, việc tham gia TPP là một cơ hội tốt để giúp Việt Nam mở rộng xuất khẩu sang các thị trường như Mexico, Australia và Canada cũng như đa dạng hóa các mặt hàng nông sản xuất khẩu

Nhiều chuyên gia nhận định, ngành gỗ và các sản phẩm từ gỗ sẽ được hưởng lợi từ TPP Ông Nguyễn Tôn Quyền, Tổng thư ký Hiệp hội gỗ và lâm sản Việt Nam (Vifores), cho rằng khi tham gia TPP, riêng ngành gỗ sẽ được hưởng lợi lớn

Thứ nhất là về xuất xứ ngành gỗ Trước khi tham gia TPP, Việt Nam có thể mua nguyên liệu gỗ của nhiều nước khác nhau để sản xuất và xuất đi nước thứ 3 Song theo hiệp định TPP, nếu muốn xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ trong nội khối được ưu đãi thuế suất thì phải đảm bảo một tỉ lệ nhất định về nguồn gốc nội khối của nguyên liệu gỗ Do đó, các doanh nghiệp ngành gỗ sẽ chuyển hướng sang nhập

khẩu gỗ nguyên liệu trong nội khối TPP với thuế suất bằng 0% và đảm bảo được tính hợp pháp của nguyên liệu, ví dụ như nguyên liệu gỗ từ Mỹ

1.2. Chính sách cấp đất, cho vay tín dụng, cung cấp giống để doanh nghiệp trồng

rừng

Chủ trương “đổi mới” được bắt đầu năm 1986, nhưng tiến trình đổi mới diễn

ra toàn diện và rõ nét từ năm 1989 Trong giai đoạn này, một số chính sách quan trọng đã được công bố để quản lý rừng và đất rừng nhằm mục tiêu bảo vệ phát triển rừng và quản lý rừng bền vững

Luật bảo vệ và phát triển rừng (1991)

Luật đất đai (1993)

Nghị định 02/CP, ngày 15/1/1994 của Chính phủ về giao đất lâm nghiệp cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích lâm nghiệp

Các chính sách này đã quy định quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất như sau:

Được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Được hưởng thành quả lao động, kết quả đầu tư trên đất được giao

Được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật

Được hưởng các lợi ích do công trình công cộng về bảo vệ, cải tạo đất mang lại

Được Nhà nước bảo vệ khi bị người khác xâm phạm đến quyền sử dụng đất hợp pháp của mình, được bồi thường thiệt hại về đất khi bị thu hồi

Được quyền góp đất để hợp tác sản xuất, kinh doanh theo quy định của pháp luật phù hợp với mục đích khi giao đất

Được quyền khiếu nại, tố cáo về những hành vi vi phạm quyền sử dụng đất hợp pháp của mình và những hành vi vi phạm luật đất đai

Điều quan trọng nhất của chính sách trên là đã khẳng định vai trò của hộ gia đình, cá nhân Họ là đối tượng chính để giao đất lâm nghiệp, là những người chủ

cụ thể của từng mảnh đất và khu rừng Quyền và nghĩa vụ của họ đã được thể chế hoá trong Luật bảo vệ và phát triển rừng; Luật đất đai

Chương trình 327 đã nâng cao cơ sở hạ tầng cho nông thôn miền núi, tạo công ăn việc làm cho đồng bào các dân tộc;

Quyết định 264/CT tháng 7 năm 1992 về chính sách tín dụng vay vốn ưu đãi

để trồng rừng sản xuất;

Một loạt các văn bản pháp quy về miễn giảm thuế đất trồng rừng

Dự án trồng 5 triệu ha rừng (tháng 11 năm 1997) hướng tới ngừng khai thác

gỗ rừng tự nhiên, đẩy mạnh trồng rừng và chuyển hướng chế biến gỗ rừng trồng

1.3. Các thủ tục xuất nhập khẩu ngày càng thuận lợi

Có thể nhìn nhận những tác động tích cực của các chính sách trong lĩnh vực hải quan đối với hoạt động XNK qua một số điểm cơ bản

Thứ nhất về chính sách mặt hàng và thủ tục hải quan: Hiện nay chính sách

quản lý xuất nhập khẩu hàng hoá thực hiện theo Nghị định số 12/2006/NĐ-CP ngày 23/01/2006 của Chính phủ Nghị định đã tạo được tính minh bạch hơn trước

về chính sách quản lý XNK; giảm số mặt hàng phải có giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu, xác nhận đơn hàng xuất nhập khẩu; mở rộng mặt hàng các Bộ chuyên ngành công bố tiêu chuẩn kỹ thuật để các doanh nghiệp trực tiếp làm thủ tục XNK tại Hải quan cửa khẩu Chính sách này đã tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp nhập khẩu hàng hoá để phục vụ sản xuất kinh doanh, góp phần giảm chi phí sản xuất kinh doanh, rút ngắn chu kỳ sản xuất kinh doanh

Cụ thể là: Điều 9, Nghị định số 12/2006/NĐ-CP ngày 23/01/2006 của Chính phủ quy định việc công bố danh mục hàng hoá theo mã số HS đã tạo nên tính minh bạch, rõ ràng; tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp khi làm thủ tục hải quan Thực

hiện Nghị định này, Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương trong việc thực hiện cấp phép tự động đối với hàng hoá nhập khẩu, nhằm hạn chế nhập siêu, nhưng vẫn tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Theo đó, danh mục mặt hàng áp dụng cấp phép nhập khẩu tự động chủ yếu là hàng tiêu dùng; không áp dụng cấp phép tự động đối với hàng hoá phục vụ sản xuất, đầu tư tạo tài sản cố định

Thứ hai về chính sách thuế và các vấn đề liên quan Để tháo gỡ khó khăn, góp phần ngăn chặn suy giảm kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội, chủ động đối phó với những tác động tiêu cực của suy thoái kinh tế thế giới, ngày 11/12/2008 Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 30/2008/NQ-CP Triển khai thực hiện Nghị quyết này, ngày 13/1/2009, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 05/2009/TT-BTC hướng dẫn một số nội dung về thủ tục hải quan, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu

Thông qua các thỏa thuận thương mại quốc tế, thuế quan đối với các sản phẩm gỗ chế biến nhìn chung đã được cắt giảm mạnh, với mức độ cắt giảm sâu hơn đáng kể so với các sản phẩm liên quan tới nông – lâm nghiệp Thuế MFN (thuế tối huệ quốc, áp dụng trong khuôn khổ WTO) đối với đồ gỗ nhập khẩu tại các thị trường lớn (Hoa Kỳ, EU…) đã gần chạm mức 0% ở nhiều dòng thuế.Thuế

ưu đãi trong các FTA đối với đồ gỗ hầu hết đã được loại bỏ hoàn toàn Đây là điều kiện rất thuận lợi để ngành chế biến đồ gỗ Việt Nam phát triển, mở rộng thị trường

và tăng sức cạnh tranh đáng kể ở các thị trường xuất khẩu, đặc biệt là các thị trường tiêu thụ lớn của thế giới

1.4. Nhu cầu về đồ gỗ nội địa tăng lên

Đánh giá của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho thấy: Những năm gần đây, nhu cầu về tiêu dùng đồ gỗ tại thị trường nội địa tăng lên mạnh mẽ, trong đó nhu cầu mua sắm đồ gỗ trong hộ gia đình là tương đối lớn Bình quân mỗi hộ gia

đình cần mua sắm đồ gỗ với khoảng 6 triệu đồng/hộ Nhu cầu đồ gỗ cho các khách sạn, văn phòng cho thuê và các khu đô thị mới cũng có xu hướng tăng nhanh

Theo nhận định của ông Ông Võ Trường Thành - Chủ tịch HĐQT CTCP

Tập đoàn Kỹ nghệ Gỗ Trường Thành “ Chúng ta nhận thấy chỉ số PMI gần như

trong vòng 12 tháng qua đều tăng trưởng và luôn trên 50 điểm Đơn hàng đến Việt Nam cũng ngày càng nhiều hơn Bên cạnh đó thị trường bất động sản trong nước đang ấm dần lên, cụ thể là năm 2014 đã có doanh số bán nhà hơn gấp 3 lần năm

2013 Có thể thấy đất nước đang bắt đầu 1 chu kỳ phát triển mới Chúng tôi hy vọng sự tăng trưởng trong nhu cầu đồ gỗ tại thị trường nội địa sẽ tăng đáng kể, có khả năng tăng 30% và cơ hội trong 2015 cũng như những năm tiếp theo sẽ còn nhiều hơn”

1.5. Sự phát triển chuỗi cung ứng sản phẩm đồ gỗ trên toàn thế giới

Khi tham gia vào chuỗi cung ưng toàn cầu (CCUTC), thứ nhất DN sẽ tiết kiệm được chi phí khi cung ứng trực tiếp vào hệ thống phân phối ở các thị trường nước ngoài, không mất các chi phí trung gian như từ trước đến nay Thứ hai, DN sẽ tạo được mối liên kết chặt chẽ với khách hàng, từng bước tạo được các khách hàng truyền thống giúp cho sản xuất của DN được liên tục bền vững Thứ ba, tham gia vào CCƯTC vô hình trung các DN đã loại bỏ đi sự cạnh tranh không lành mạnh với nhau, vì đã có mối liên kết chặt chẽ với nhau Ngoài ra, tham gia CCƯTC, DN

sẽ nâng cao được kiến thức, mở rông quan hệ, tạo mối liên kết, thuận lợi hơn cho nhà nước hỗ trợ cung cấp thông tin cho DN, đào tạo huấn luyện DN

1.6. Sự phát triển của môi trường công nghệ chế biến gỗ cho phép các doanh

nghiệp Việt Nam tăng năng suất và cải thiện chất lượng

Ứng dụng công nghệ 5S trong các xưởng sản xuất, chế biến gỗ (Công ty Cổ phần Topman); Ứng dụng công nghệ sấy gỗ chân không nhằm tiết kiệm thời gian, đảm bảo chất lượng và giảm giá thành sản phẩm (Công ty Cổ phần công nghiệp

Thái Dương); Ứng dụng công nghệ CNC trong sản xuất đồ gỗ và nội thất (Công ty TNHH đầu tư quốc tế Việt Nam); Giới thiệu các thiết bị chế biến gỗ (máy bào gỗ, máy cắt gỗ, máy đánh bóng gỗ ) của Công ty Cổ phần thiết bị và đầu tư xây dựng IPC…

1.7. Giá trị đồng nội tệ giảm so với ngoại tệ

Sẽ giúp gia tăng xuất khẩu trong nước

Mặt khác, nếu được quản lý một cách cẩn thận, các quốc gia có tiền tệ yếu

có thể sẽ vẫn hiên ngang mỉm cười vì điều họ có được chính là lợi nhuận Một đồng tiền yếu xét cho cùng có thể châm ngòi cho tăng trưởng kinh tế nhanh hơn theo hai cách sau đây:

Thứ nhất, một đồng tiền yếu sẽ khiến xuất khẩu trở nên rẻ hơn, hấp dẫn hơn đối với người mua nước ngoài

Thứ hai, một đồng tiền yếu sẽ khiến cho nhập khẩu trở nên đắt hơn, ít hấp dẫn hơn đối với người dân, và hướng người dân đến việc tiêu dùng hàng hóa nội địa

Hai hướng tác động ở trên sẽ góp phần thúc đẩy thương mại, tăng nhu cầu đối với nhiên liệu trong nước và giúp tăng trưởng kinh tế

2 Các yếu tố nguy cơ:

2.1 Sự tiếp cận nguồn nguyên liệu khó khăn

Theo thống kê của Hiệp hội Chế biến gỗ tỉnh Bình Dương (BIFA), hàng năm

VN phải NK 80% gỗ nguyên liệu, chiếm tới 37% giá thành sản phẩm

Mặc dù thị trường XK gỗ đang có nhiều tiềm năng, lao công dư thừa, nhưng các DN chế biến gỗ trong nước hiện vẫn không dám đẩy mạnh SX-KD, vì sao?

Trong đó, 90% nguồn gỗ nhập từ Lào và Campuchia đang ngày càng cạn kiệt, còn nguồn gỗ xẻ từ Malaysia và Indonesia hiện đang đóng cửa, gây ra nhiều khó khăn cho các DN chế biến gỗ trong nước

2.2. Hàng thay thế đồ gỗ ngày càng gia tăng

Xu hướng kiến trúc và nội thất hiện đại đã đẩy gỗ từ vị trí độc tôn xuống vị trí thấp hơn Ở đây, chúng ta chưa bàn tới việc thay thế của những vật liệu khác dành cho gỗ – khi mà gỗ đang hiếm dần Kiến trúc và nội thất hiện đại phóng khoáng hơn, thanh thoát, mới mẻ hơn và đòi hỏi nhiều công năng mới, đã cho thấy

ít nhiều nhược điểm của gỗ Sự phát triển của công nghệ, quy trình chế tạo các loại vật liệu mới theo hình thức công nghiệp thúc đẩy mạnh mẽ vào yếu tố này; góp phần ảnh hưởng tới vấn đề nội thất nói chung cũng như đồ đạc nội thất nói riêng

Gỗ không thể trong suốt và mỏng như kính, không thể thanh mảnh và bền chắc như inox, kim loại, gỗ cũng không thể êm như đệm bọc da… Với một số vấn đề thuộc về tập quán, khí hậu đã có máy móc và công nghệ hỗ trợ Ví như có quan niệm cho rằng dùng sofa không phù hợp vì khí hậu nước ta nóng, nhưng hiện nay máy lạnh đã trở nên quá phổ biến

Phong cách kiến trúc và nội thất có phần được thể hiện bởi chất liệu Bởi lẽ

đó, gỗ là một loại vật liệu truyền thống, quá quen thuộc – thậm chí nhàm chán, đã

bị giảm bớt, nhường chỗ cho những vật liệu mới, thể hiện hơi thở mới, cảm xúc mới hơn của phong cách hiện đại Một trong những đặc điểm của phong cách hiện đại là sự giảm bớt liều lượng vật chất trong không gian, hay “ít mà nói được nhiều” Gỗ tự nhiên khó làm được điều đó, nếu so sánh với vật liệu kính hay kim loại vốn thanh mảnh và nhẹ nhàng (về mặt thị giác) hơn rất nhiều Bởi vậy, nhiều công trình, nhiều chủ đầu tư không lựa chọn (hoặc giảm bớt) gỗ cho đồ nội thất, không phải là vì vấn đề kinh tế, không phải là không đủ tiền dùng chất liệu gỗ

Sự lên ngôi của những loại vật liệu thay thế gỗ tự nhiên trong việc sản xuất

đồ nội thất là điều tất yếu bởi cả hai lý do, nguồn vật liệu gỗ suy giảm và xu hướng hiện đại cùng vật liệu mới trong phong cách kiến trúc – nội thất Đó là điều tất yếu

có ý nghĩa tích cực

Các loại vật liệu khác thường xuyên có mặt trong đồ nội thất là kính, kim loại (sắt sơn, inox), da (tự nhiên, công nghiệp), vải, vật liệu nhựa composite Các loại sofa, bàn ăn, tủ kệ… theo phong cách nội thất hiện đại thường làm bằng những chất liệu này, cũng có thể kết hợp với gỗ tự nhiên, gỗ công nghiệp Với các loại đồ dùng chất liệu này, đa phần được sản xuất công nghiệp hàng loạt, khác với lối sản xuất đồ gỗ truyền thống theo phương thức thủ công Chính vì vậy, các sản phẩm có

độ chính xác cao, đường nét chuẩn, đẹp, rất bắt mắt người tiêu dùng Một số loại

bề mặt như da, vải có thể lựa chọn màu sắc hoặc thay thế, hoặc một số đồ cùng kiểu có nhiều màu sơn khác nhau; linh hoạt cho lựa chọn cũng như sử dụng Các loại đồ nội thất làm bằng chất liệu này thường đi kèm với nhiều phụ kiện kim khí riêng biệt Sự phát triển của công nghệ vật liệu và công nghệ sản xuất đã đưa những đồ nội thất này cạnh tranh mạnh mẽ với đồ gỗ truyền thống, góp phần làm phong phú thị trường nội thất và có ảnh hưởng nhất định về quan niệm thẩm mỹ, thói quen của người tiêu dùng, loại vật liệu khác, khá phổ biến, rẻ tiền cũng đang thay thế đồ gỗ truyền thống, đó là đồ nhựa Đồ nhựa đa phần là các loại hàng đáp ứng nhu cầu sử dụng thuần túy, không có nhiều giá trị thẩm mỹ, nhưng vẫn được

ưa chuộng bởi rẻ, dễ mua, dễ vệ sinh, ít hỏng hóc bộ phận như đồ gỗ Có thể thấy, phổ biến nhiều loại bàn ghế nhựa, thậm chí tủ, giá kệ bằng nhựa Tất nhiên các loại vật liệu này có hình dáng và cấu tạo rất đơn giản, và độ bền cơ học kém, nhưng có

ưu điểm gọn và rất nhẹ

2.3. Luật bảo vệ môi trường (luật yêu cầu chế biến gỗ phải có công nghệ thân

thiện với môi trường)

Các chất thải phát sinh quá trình cưa, cắt, xẻ gỗ, quá trình phun sơn hoàn thiện sản phẩm, đang gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, tác động trực tiếp tới sức khỏe người dân và ngày càng trở thành vấn đề bức xúc trong cộng đồng

Các văn bản pháp luật quy định về cam kết bảo vệ môi trường cho xưởng chế biến gỗ

Luật Bảo vệ môi trường số 52/2005/QH11 ngày 29/11/2005 (Điều 24 – 27) Nghị định số 29/2011/NĐ-CP ngày 18/04/2011 của Chính Phủ Quy định về Đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và cam kết bảo vệ môi trường (Điều 29 – 36)

Thông tư số 26/2011/TT-BTNMT ngày 19/07/2011 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết một số điều của nghị định số 29/2011/NĐ-CP ngày 18/04/2011 của Chính Phủ (Điều 45 – 48)

2.4. Cạnh tranh trên thị trường gỗ quốc tế

Theo nghiên cứu gần đây của Trung tâm Nghiên cứu các ngành công nghiệp (CSIL), khoảng 85% các công ty nội thất của EU là những công ty siêu nhỏ, có chưa đến 10 nhân viên, nhưng EU vẫn được coi là “mái nhà” của hơn 84 trong tổng số Top 200 nhà sản xuất nội thất lớn nhất thế giới.Những công ty này đến từ khu vực Tây Âu và Trung Đông Âu, cụ thể tập trung chủ yếu (theo thứ tự giảm dần) tại Đức, Italy, Thụy Điển, Pháp, Anh, Ba Lan, Phần Lan, Hà Lan, Áo, Đan Mạch, Lithuania, Tây Ban Nha và Rumani

Các công ty lớn về quy mô (nhiều lao động) thường có được doanh số rất cao khoảng 20 tỷ euro Hoạt động của những công ty này có phạm vi rất rộng, có những công ty còn xây dựng nhà máy ở các nước ngoài khu vực EU như Trung Quốc, Nga, Ukrana, Belarus và Hoa Kỳ Chiến lược được các công ty này sử dụng trong thời kỳ khủng hoảng gồm tinh giản biên chế (với việc đóng cửa một số nhà