Giáo viên chưa có nhận thức đúng đắn về dạy học phấn hóa, chưa hiểu thế nào là dạy học phân hóa, các hình thức dạy học phân hóa. Giáo viên còn có tư tưởng "Chủ nghĩa bình quân" trong cách đối xử với học sinh, không tính đến sự khác nhau của học sinh về tư chất, khả năng tiếp thu, cách thức phương pháp học tập cũng như khả năng giải quyết một vấn đề của học sinh là nhanh chậm khác nhau. Hầu hết giáo viên quá phụ thuộc vào sách hướng dẫn, sách thiết kế mà không chú ý đến chương trình, yêu cầu của chuẩn kiến thức kỹ năng tối thiểu nên mặc dù giáo viên có nhiều cố gắng nhưng vẫn không hạn chế số học sinh trong lớp. Việc thiết kế giáo án và quá trình lên lớp của giáo viên theo trình tự một đường thẳng, chung cho cả lớp học. Giáo viên dự kiến chủ yếu là những hoạt động trên lớp của chính mình (nói, viết bảng, vẽ sơ đồ, đặt câu hỏi…) và thời gian cho những việc làm đó, dự kiến chút ít về tình huống, cách trả lời của học sinh ra sao, giải bài tập như thế nào…) và yêu cầu mọi học sinh đều đồng loạt thực hiện các thao tác như nhau trong một khoảng thời gian bằng nhau. Do vậy, kết quả là có em theo kịp, hiểu bài và vận dụng được (học sinh khá - giỏi) một số em vì tư duy chậm, thao tác chậm không theo kịp nên yếu hơn và tụt lại phía sau.
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Sơn Bình, ngày 10 tháng 4 năm 2015
ĐƠN ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ
Kính gửi: Thường trực Hội đồng xét, công nhận sáng kiến cấp cơ sở
Chúng tôi ghi tên dưới đây:
Số
Ngày tháng năm sinh
Nơi công tác (hoặc nơi thường trú)
Chức danh
Trình độ chuyên môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến
Ghi chú
1 Vương Ngọc Thương 15/5/1979 Trường TH
Sơn Bình Hiệu trưởng Đại học 50%
2 Hoàng Thị Ngọc Yến 10/6/1980 Trường TH
Sơn Bình
Phó hiệu trưởng Đại học 50%
- Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: Một số biện pháp chỉ
đạo dạy học phân hóa môn toán khối 4 trường tiểu học Sơn Bình
- Cơ sở được yêu cầu công nhận sáng kiến: Trường Tiểu học Sơn Bình
- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Quản lý
- Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: tháng 8 năm 2014
- Mô tả bản chất của sáng kiến: Nhận thức rõ việc nâng cao chất lượng trong nhà trường là rất cần thiết Việc bù đắp kiến thức đảm bảo theo chuẩn kiến thức kỹ năng, từ đó có kế hoạch bồi dưỡng phù hợp đảm bảo tiến độ nhận thức cho học sinh Giáo viên chủ động xây dựng kế hoạch theo từng nhóm đối tượng sao cho đạt theo chuẩn kiến thức kỹ năng đồng thời giúp học sinh chủ động tiếp thu, lĩnh hội kiến thức
- Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Bồi dưỡng năng lực cho giáo viên, tư vấn phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phân hoá
Trang 2- Những thông tin cần được bảo mật: Không
- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã áp dụng sáng kiến và theo ý kiến của tác giả sáng kiến: Đối với Ban giám hiệu có kinh nghiệm chỉ đạo chuyên môn tốt hơn; Giáo viên nắm vững cách soạn giảng phân hoá theo nhóm đối tượng học sinh; Học sinh tự giác học tập, phát huy năng lực sở trường và giúp đỡ bạn cùng tiến bộ
- Những người tham gia tổ chức áp dụng sáng kiến lần đầu là người tham gia áp dụng giải pháp mới cùng với tác giả, không phải là đồng tác giả
năm sinh
Nơi công tác (hoặc nơi thường trú)
Chức danh
Trình độ chuyên môn
Nội dung công việc áp dụng
1 Trần Trung Hiếu 25/01/1983 Trường TH
Sơn Bình
Giáo viên Đại học Giảng dạy
2 Nguyễn Tuấn Anh 15/10/1983 Trường TH
Sơn Bình
Giáo viên Trung cấp Giảng dạy
3 Hoàng Thị Minh
Trường TH Sơn Bình
Giáo viên Trung cấp Giảng dạy
4 Phạm Văn Hai 01/5/1984 Trường TH
Sơn Bình
Giáo viên Cao đẳng Giảng dạy
5 Bùi Đức Thịnh 28/9/1983 Trường TH
Sơn Bình
Giáo viên Cao đẳng Giảng dạy
Chúng tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng
sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật
Người đăng ký
(Ký, ghi rõ họ tên)
2
PHÒNG GD&ĐT TAM ĐƯỜNG TRƯỜNG TIỂU HỌC SƠN BÌNH
THUYẾT MINH SÁNG KIẾN Một số biện pháp chỉ đạo dạy học phân hóa môn toán khối 4 trường tiểu học Sơn Bình
Tác giả: Vương Ngọc Thương Trình độ chuyên môn: Đại học Chức vụ: Hiệu trưởng
Đồng tác giả: Hoàng Thị Ngọc Yến Trình độ chuyên môn: Đại học Chức vụ: Phó hiệu trưởng Nơi công tác: Trường tiểu học Sơn Bình
Trang 4I THÔNG TIN CHUNG
1 Tên sáng kiến: Một số biện pháp chỉ đạo dạy học phân hóa môn toán lớp 4 trường tiểu học Sơn Bình trường tiểu học Sơn Bình
2 Tác giả/Đồng tác giả:
Họ và tên: Vương Ngọc Thương
Năm sinh: 1979
Nơi thường trú: Bản Sân Bay thị trấn Tam Đường huyện Tam Đường -tỉnh Lai Châu
Trình độ chuyên môn: Đại học
Chức vụ công tác: Hiệu trưởng
Nơi làm việc: Trường tiểu học Sơn Bình
Điện thoại: 01648353739
Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 50%
Họ và tên: Hoàng Thị Ngọc Yến
Năm sinh: 1980
Nơi thường trú: Bản Nậm Tường - thị trấn Tam Đường- huyện Tam Đường - thành phố Lai Châu
Trình độ chuyên môn: Đại học
Chức vụ công tác: Phó hiệu trưởng
Nơi làm việc: Trường tiểu học Sơn Bình
Điện thoại: 0988599398
Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 50%
3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Chuyên môn
4 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ ngày 25 tháng 8 năm 2014 đến ngày
31 tháng 5 năm 2015
5 Đơn vị áp dụng sáng kiến
Trang 5Tên đơn vị: Trường tiểu học sơn Bình
Địa chỉ: Bản 46 xã Sơn Bình - huyện Tam Đường – tỉnh Lai Châu
Điện thoại: 02313751655
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến
Trong giai đoạn hiện nay, nâng cao chất lượng giáo dục là mục tiêu hàng đầu mà mỗi nhà trường đều hướng tới bởi thương hiệu của mỗi nhà trường được khẳng định trên chất lượng đội ngũ giáo viên và chất lượng học sinh Để nâng cao chất lượng dạy và học nói chung, chất lượng từng bài dạy nói riêng yêu cầu giáo viên phải quan tâm đến mọi đối tượng học sinh trong giờ dạy Vì trong một lớp học, học sinh dù ở cùng một độ tuổi nhưng vẫn luôn có những khác biệt nhất định về thể chất, sở thích, tính cách, năng lực, trình độ phát triển tư duy… Trẻ
em làm nhiều việc giống nhau bởi lẽ các em đều là những con người và các em đều là những đứa trẻ nhưng giữa các em vẫn có những nét khác biệt cơ bản Chính vì những điểm chung này mà tạo nên loài người và những khác biệt tạo nên các cá nhân Vậy để làm sao trong cùng một tiết dạy, học sinh yếu kém không bị quá tải, mệt mỏi; học sinh giỏi - khá vẫn hứng thú với việc học tập và phát huy được hết khả năng của bản thân đó chính là dạy học phân hóa đối tượng học sinh Trong một lớp học phân hóa, sự tương đồng của các học sinh được thừa nhận và coi như điều hiển nhiên, còn những khác biệt là nhân tố quan trọng để lựa chọn nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, phương tiện dạy và
học (Những quan niệm về dạy học phân hóa- Lê Thị Thu Hương).
Hiện nay trong các nhà trường nói chung, trường tiểu học Sơn Bình nói riêng việc dạy học phân hóa đã và đang được thực hiện song chưa được chỉ đạo
và thực hiện một cách đúng mức nên chất lượng giáo dục còn hạn chế, tỷ lệ học sinh chưa đạt vẫn còn, tỷ lệ học sinh giỏi thấp Giáo viên chưa nắm vững về phương pháp, hình thức soạn giảng dạy học phân hoá từ đó dẫn đến chất lượng dạy học chưa bền vững được thể hiện qua các đợt kiểm tra, các hội thi giao lưu học sinh năng khiếu…Đây cũng chính là điều mà những người làm công tác quản lí phải trăn trở, suy nghĩ Vậy để nâng cao chất lượng giáo dục đặc biệt là chất lượng giáo dục đại trà, chất lượng giáo dục mũi nhọn thì dạy học phân hóa đối tượng là yêu cầu bức thiết của các trường tiểu học trong huyện và trường tiểu học Sơn Bình Bởi dạy học phân hóa giúp giáo viên phát hiện và bù đắp lỗ hổng kiến thức, tạo động lực thúc đẩy học tập, niềm đam mê trong cuộc sống thành động lực học tập vì thế dạy học phân hóa đáp ứng cả yêu cầu giữa giáo dục “đại trà” với giáo dục “mũi nhọn” giữa “phổ cập với “nâng cao”, cho nên
Trang 6chúng tôi mạnh dạn chọn sáng kiến "Một số biện pháp chỉ đạo dạy học phân hóa trong môn Toán lớp 4 trường tiểu học Sơn Bình" làm cơ sở nghiên cứu.
Mục đích : BGH nhà trường xác định được chất lượng chuẩn kiến thức kỹ năng môn toán khối 4 để từ đó có kế hoạch cụ thể cho từng lớp như bồi dưỡng năng lực cho giáo viên, xây dựng chuyên đề dạy học phân hóa trong môn toán, linh hoạt trong giảng dạy giao quyền cho giáo viên chủ nhiệm xây dựng kế hoạch tăng thời lượng cho các lớp, để đảm bảo tiến độ nhận thức của học sinh
Giúp giáo viên soạn giảng các phân môn nói chumg và phân môn toán nói riêng nắm rõ việc phân loại đối tượng học sinh phù hợp với nội dung kiến thức,
để từ đó tập trung hướng dẫn vào hs chưa đạt chuẩn
Giúp học sinh nhận thức rõ nhiệm vụ học tập của mình đó là ý thức tự giác học tập và phát huy năng lực sở trường của mình đồng thời khuyến khích các em, biết chia sẻ, trách nhiệm giúp đỡ nhau hoàn thành nội dung yêu cầu đề ra
2 Phạm vi triển khai thực hiện: Giáo viên và học sinh khối lớp 4 trường
tiểu học Sơn Bình
3 Mô tả sáng kiến
a Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến
Giáo viên chưa có nhận thức đúng đắn về dạy học phấn hóa, chưa hiểu thế nào là dạy học phân hóa, các hình thức dạy học phân hóa
Giáo viên còn có tư tưởng "Chủ nghĩa bình quân" trong cách đối xử với học sinh, không tính đến sự khác nhau của học sinh về tư chất, khả năng tiếp thu, cách thức phương pháp học tập cũng như khả năng giải quyết một vấn đề của học sinh là nhanh chậm khác nhau
Hầu hết giáo viên quá phụ thuộc vào sách hướng dẫn, sách thiết kế mà không chú ý đến chương trình, yêu cầu của chuẩn kiến thức kỹ năng tối thiểu nên mặc dù giáo viên có nhiều cố gắng nhưng vẫn không hạn chế số học sinh trong lớp
Việc thiết kế giáo án và quá trình lên lớp của giáo viên theo trình tự một đường thẳng, chung cho cả lớp học Giáo viên dự kiến chủ yếu là những hoạt động trên lớp của chính mình (nói, viết bảng, vẽ sơ đồ, đặt câu hỏi…) và thời gian cho những việc làm đó, dự kiến chút ít về tình huống, cách trả lời của học sinh ra sao, giải bài tập như thế nào…) và yêu cầu mọi học sinh đều đồng loạt
Trang 7thực hiện các thao tác như nhau trong một khoảng thời gian bằng nhau Do vậy, kết quả là có em theo kịp, hiểu bài và vận dụng được (học sinh khá - giỏi) một
số em vì tư duy chậm, thao tác chậm không theo kịp nên yếu hơn và tụt lại phía sau
b Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến
Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho giáo viên về dạy học phân hóa
Biện pháp này giúp cán bộ giáo viên hiểu thế nào là dạy học phân hóa, những hình thức dạy học phân hóa và vì sao phải dạy học phân hóa
Để đội ngũ giáo viên có thể hiểu, tiếp cận với dạy học phân hóa ngay từ đầu năm học nhà trường đã tổ chức giới thiệu, tuyên truyền, quán triệt đến toàn thể đội ngũ giáo viên về dạy học phân hóa, vai trò, tầm quan trọng, sự cần thiết của việc dạy học phân hóa, các hình thức dạy học phân hóa để mỗi người nắm
và hiểu rõ và thực hiện Lồng ghép nội dung và yêu cầu phân hóa trong các kế hoạch chỉ đạo chuyên môn, các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn
Đưa yêu cầu dạy học phân hóa thành một tiêu chí đánh giá tiết dạy của giáo viên Một tiết dạy không thể xếp loại tốt nếu không đảm bảo yêu cầu phân hóa,
có nghĩa là không đáp ứng được năng lực và nhu cầu học tập của các đối tượng học sinh khác nhau
Biện pháp 2: Bồi dưỡng cho giáo viên cách thu thập thông tin để nắm bắt năng lực, chẩn đoán, phân loại đối tượng học sinh theo trình độ
Giúp giáo viên nhận biết, đánh giá năng lực, trình độ nhận thức của mỗi học sinh để phân loại đúng, chính xác các nhóm, cá nhân học sinh theo đúng đối tượng, năng lực sở trường của các em
Như chúng ta đã biết sự hiểu biết của giáo viên về từng học sinh là điều kiện quan trọng bảo đảm hiệu quả dạy học phân hóa vì vậy giáo viên cần có những biện pháp, cách làm để nắm bắt được năng lực, khả năng nhận thức của từng học sinh như:
Nắm bắt được năng lực, khả năng nhận thức của học sinh thông qua quan sát, ghi chép, theo dõi việc học tập của các em hàng ngày trên lớp, qua kết quả khảo sát đầu năm, qua các bài kiểm tra thường xuyên, định kì, qua nghiên cứu các sản phẩm của các em tự làm, qua ý kiến của các giáo viên bộ môn, của phụ huynh học sinh, qua trò chuyện lắng nghe ý kiến của các em…từ đó giúp giáo viên phân loại học sinh vào các nhóm trình độ phù hợp và có biện pháp dạy học
Trang 8phù hợp nhằm phát huy tối đa năng lực sở trường của mỗi học sinh nhằm mang lại kết quả giáo dục tối ưu nhất
Biện pháp 3: Chỉ đạo soạn, giảng theo quan điểm dạy học phân hóa
Biện pháp này giúp giáo viên thực hiện các lớp dạy phân hóa nắm chắc cách soạn giảng theo đối tượng
Hiện nay các trường đã và đang thực hiện một số hình thức dạy học phân hóa nhằm phát huy năng lực sở trường của học sinh đó là:
Dạy học theo nhóm học sinh tự chọn (theo năng lực, sở trường) và nhóm đối tượng học sinh (một khối lớp được tổ chức thành các lớp với các nhóm đối tượng học sinh: Giỏi; Khá; TB; Yếu hay còn gọi là phân hóa ngoài
Dạy học theo nhóm đối tượng HS (một lớp gồm các đối tượng: Giỏi; Khá; TB; Yếu) hay còn gọi là phân hóa trong
Để dạy học phân hóa có hiệu quả thì quan điểm dạy học phân hóa phải được thể hiện đậm nét trong hoạt động dạy học của giáo viên từ khâu soạn giáo
án, soạn hệ thống câu hỏi, bài tập đến khâu dạy học trong lớp Để đạt được yêu cầu nêu trên cần chỉ đạo giáo viên thực hiện tốt một số nội dung sau:
3.1 Chỉ đạo soạn giảng phân hóa
3.1.1 Xác định mục tiêu của bài học
Chỉ đạo giáo viên nghiên cứu kỹ các yêu cầu của sách giáo khoa, bám sát chuẩn kiến thức kĩ năng và gợi ý của sách giáo viên, trình độ của học sinh trong lớp để đưa ra mục tiêu bài học đảm bảo mức độ kiến thức, kĩ năng tối thiểu và tối đa cho mỗi tiết học Tối thiểu có nghĩa là mức độ của chuẩn kiến thức kĩ năng mà mọi học sinh phải đạt được, tối đa có nghĩa là trong chừng mực cho phép của chương trình nhưng vẫn phát huy được tính sáng tạo, phát triển khả năng tư duy lôzic của học sinh nhưng vẫn tránh được xu hướng "quá tải" trong dạy học
3.1.2.Sử dụng hệ thống câu hỏi và bài tập phân hóa
Hiện nay trong quá trình dạy học chúng ta thường sử dụng hai loại câu hỏi
đó là câu hỏi đóng (chỉ có một câu trả lời đúng và thường rất ngắn) và câu hỏi
mở (có nhiều câu trả lời đúng và đòi hỏi trả lời chi tiết hơn) Câu hỏi mở đòi hỏi học sinh phải suy nghĩ và giúp cho giáo viên biết được rõ hơn mức độ hiểu bài của học sinh Ngược lại câu hỏi đóng không đòi hỏi học sinh phải suy nghĩ nhiều nó thường chỉ đơn thuần yêu cầu học sinh nhớ lại kiến thức không đòi
Trang 9hỏi học sinh phải tư duy.Chính vì vậy mặc dù các câu hỏi thường được đặt cho
cả lớp nhưng giáo viên phải có chủ định cho một nhóm học sinh hoặc cá nhân học sinh cụ thể Việc này giúp giáo viên đặt những câu hỏi đúng cho nhóm học sinh hoặc cá nhân học sinh mà mình chủ định Đối với những học sinh yếu kém giáo viên cần chia nhỏ câu hỏi và đặt những câu hỏi mà các em có thể trả lời được ( sử dụng câu hỏi đóng) Đối với học sinh khá - giỏi thì các câu hỏi phải khó hơn, đòi hỏi phải suy nghĩ nhiều hơn (sử dụng các câu hỏi mở)
Hệ thống bài tập là một phần của bài học dùng để nhắc lại kiến thức các
em đã được học, giúp học sinh thông hiểu, ứng dụng, phân tích, tổng hợp sâu chuỗi các kiến thức đã được học để giải quyết các vấn đề liên quan Vì vậy giáo viên phải nghiên cứu, sử dụng và lựa chọn đúng các bài tập để giao cho học sinh theo đúng trình độ năng lực của các em tránh đòi hỏi quá cao với học sinh trung bình - yếu và quá thấp đối với học sinh khá giỏi Bài tập dành cho học sinh trung bình - yếu chứa nhiều yếu tố dẫn dắt hơn là bài tập cho diện học sinh khá - giỏi
3.1.3 Chỉ đạo thực hiện quy trình dạy học phân hóa
Quy trình lên lớp là quá trình hiện thực hóa kịch bản mà người giáo viên
đã hình dung ra trong giáo án Giáo án, hệ thống câu hỏi và bài tập có được biên soạn công phu đến đâu nhưng không thực hiện được trong quá trình lên lớp thì việc chuẩn bị đó cũng chẳng có tác dụng gì Chính vì vậy quá trình lên lớp thể hiện rõ nhất tài năng sư phạm, nghệ thuật dạy học của mỗi giáo viên Trong dạy học phân hóa thầy giáo điều hành, quản lí lớp học như thế nào khi các học sinh trong lớp nhận thức, làm việc với mức độ và hứng thú khác nhau? Làm thế nào để đảm bảo tất cả các học sinh trong lớp đều tham gia vào quá trình học tập một cách tích cực và tự giác như nhau? Để giải quyết được vấn đề nêu trên giáo viên cần:
Nắm chắc về năng lực trình độ của mỗi học sinh, xác định được nội dung
cơ bản của bài học; lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, lựa chọn
hệ thống câu hỏi, bài tập phù hợp với từng nhóm, từng cá nhân học sinh; giao nhiệm vụ học tập ở mức độ khó - dễ khác nhau; tạo nhiều cơ hội để học sinh được luyện tập, thực hành, được thể hiện mình ở nhiều khía cạnh ,góc độ khác nhau; tổ chức giao lưu giữa thầy với trò,trò với trò, tạo không khí thân thiện vui vẻ
Thực hiện lên lớp theo giáo án đã thiết kế Đối với những dạng bài mới không thực hiện dạy phân hóa ở phần bài mới mà phân hóa chỉ thể hiện ở câu hỏi và nội dung phân hóa được thể hiện rõ ở phần luyện tập thực hành
Trang 104 Hiệu quả do sáng kiến đem lại
Giáo viên đã có nhận thức đúng đắn về dạy học phân hóa, hiểu được bản chất - hình thức dạy học phân hóa Giáo viên đã biết cách thiết kế các hoạt động dạy học có tính vừa sức với từng đối tượng, đã chuyển từ dạy học đồng loạt sang dạy học phân hóa, quan tâm đến từng đối tượng học sinh, học sinh chủ động hơn trong học tập
Chất lượng học sinh đã được nâng lên rõ rệt được thể hiện qua bảng kết quả dưới đây:
Stt
T.Số
học
sinh
Thời điểm khảo sát
1
5 Đánh giá về phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến
Qua bảng thống kê chất lượng thời điểm trước khi thực hiện và sau khi thực hiện chúng tôi nhận thấy rằng: Sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
"Một số biện pháp chỉ đạo dạy học phân hóa môn toán khối 4 trường tiểu học Sơn Bình" số lượng học sinh khá, giỏi tăng, số học sinh trung bình và học sinh yếu giảm rõ rệt Sáng kiến góp phần nâng cao năng lực trình độ của người giáo viên qua các tiết dự giờ, thao giảng trao đổi với các đồng nghiệp đã áp dụng đạt kết quả cao Các phương pháp dạy được áp dụng nhiều hơn, học sinh tích cực chủ động chiếm lĩnh kiến thức
Sáng kiến có thể áp dụng cho tất cả các khối lớp trong nhà trường và có thể nhân rộng ra các trường trong toàn huyện
6 Các thông tin cần được bảo mật: Không
7 Kiến nghị, đề xuất
Tiếp tục nghiên cứu, chỉ đạo giáo viên vận dụng phương pháp dạy học phân hóa đối tượng học sinh trong các tiết dạy, phổ biến kinh nghiệm đến các giáo viên trong toàn trường tham khảo, áp dụng