1. Nguyên nhân gây tai nạn2. Tải trọng phát sinh khi máy trục làm việc3. Nâng tải bằng cách giựt tải4. Những sự cố gây đứt cáp5. Nguyên tắc khi vận hành6. Quy định an toàn về móc và dây treo7. Quy định an toàn về điện
Trang 1KỸ THUẬT AN TOÀN TRONG SỬ DỤNG
MÁY TRỤC
I/ NHỮNG NGUYÊN NHÂN GÂY SỰ CỐ CHO MÁY TRỤC :
Đa số nhữg sự cố hư hỏng máy trục đều do vi phạm quy tắctổ chức và kỹ thuật an toàn khi sử dụng Vi phạm những chỉ dẫn chính trong hồ sơ kỹ
thuật của máy trục cũng như quy trình công nghệ Biện pháp an toàn lắp đặt đã được cơ quan có thẩm quyền duyệt
Đối với cần trục có đặc tính tải khi nâng hạ phải tuân theo trong giới hạn đó
Đối với cầu trục đặc biệt chú ý khi chuyển vật nâng theo phương nằm
ngang,cần phải nâng vâït nâng lên cao hơn các vật thể sẽ gặp trên đường di chuyển theo chiều cao quy định
Trang 2TẢI TRỌNG PHÁT SINH KHI MÁY TRỤC LÀM
VIỆC:
I/ kéo xiên cáp tải:
Góc xiên càng lớn thì lực kéo
trong dây cáp càng lớn gây ra lực
vượt tải lớn P = Q /cosα
Q
Trang 3 Khi kéo hết tải Cáp nâng hàng không theo phương thẳng đứng so với mặt phẳng dặt hàng.lúc đó ở tang cuốn cáp (
tang cần đối với cần trục ) sẽ xuất hiện ứng suất có giá trị vượt quá ứng suất tính toán lúc làm việc bình thường
Trường hợp này sẽ gây ra trượt cầu Trượt xe con, gây nguy hiểm đối với cầu trục
Đối với cần trục có thể làm biến dạng cơ cấu chịu lực hoặc gây đổ
Ngoài ra, đối với cần trục cáp tải căng xiên không theo
phương thẳng đứng Thì cánh tay đòn càng lớn, khoảng cách từ mặt phẳng lật của cần trục đến tải trọng bị kéo càng lớn Từ đó mô men lật càng lớn Như vậy xác xuất đổ cần trục càng lớn
Trang 4II/ NÂNG TẢI BẰNG CÁCH GIỰT TẢI
Giật tải là hiện tượng mà khi bắt đầu nâng Vận tốc của vật nâng khác (o) Giật tải có thể xảy ra đối với vật nâng đặt trên sàn khi để chùng dây cáp Hoặc đối với vật nâng ở trạng thái treo, khi nâng vói vận tốc lớn
Trong quá trình giật tải Toàn bộ hệ máy trục phải chịu tác dụng của tải trọng động Tải trọng dộng càng lớn khi vận tốc ban đầu của vật nâng càng lớn
Đối với máy trục, độ bền của các hệ kết cấu, của các chi tiết trong các cơ cấu đèu được tính toán tới trị số cho phép theo tải trọng của nó.qua tính toán người ta chỉ ra rằng Nâng giựt với vận tốc ban đầu với vận tốc nhứt định ở máy trục sẽ phát sinh những tải trọng động rất lớn Khi vật nâng có tải trọng bằng tải trọng của máy trục, toàn hệ lại chịu thêm tải trọng động do giật tải sẽ gây ra hiện tượng quá tải cho toàn hệ và sẽ gây ra sự cố nghiêm trọng
Với cần trục có thể gây ra hiện tượng đổ cần trục
Để tránh tải trọng động Khi mới nâng phải nâng từ tù Khi hạ tải phải hạ với tốc độ nhỏ không hãm và dừng vật nâng đột ngột
Trang 5NHỮNG SỰ CỐ GÂY ĐỨT CÁP TẢI
Bộ giới hạn chiều cao nâng làm việc không chính xác hoặc
bị hư, không làm việc
Do thợ lái nâng hàng làm ổ móc lên đến tận cùng sát puly
đầu cần mà không biết
Do khi nâng hàng không chú ý, hàng đang bị chôn chặt dưới
đất hoặc dính vào các thiết bị công trình khác
Do cáp bị mòn quá mức cho phép/ hoặc dùng dây buộc hàng
có cấu tạo, đường kính khác nhau
Tình trạng không tốt của cơ cấu nâng cần , phanh, tời hoặc
do cố định đầu cáp không tốt
Trang 6NGUYÊN NHÂN GÂY ĐỨT HOẶC TUỘT CÁP BUỘC TẢI
việc đứt và tuột cáp buộc tải do các nguyên nhân sau:
Do phương pháp buộc tải không đúng
Do các cụm chi tiết mang tải bị quá mòn
Các chi tiết mang tải bị khuyết tật cấu trúc trong
khi chế tạo
Chất lượng sửa chữa các cụm chi tiết mang tải kém
Tinh thần làm việc và trách nhiệm của công nhân vận hành máy trục, công nhân móc cáp chưa cao
Thiếu sự kiểm tra thường xuyên hàng ngày
Trang 7TRÁCH NHIỆM CỦA NGƯỜI LÁI MÁY TRỤC
KHI BẮT ĐẦU LÀM VIỆC
A/ đối với người lái máy trục nói chung:
Trước khi bắt đầu làm việc, người lái máy trục phải:
1/ Aùo quần phải gọn, với nữ tóc phải gài trong mũ
2/ Công nhân máy trục phải biết rõ nhiệm vụ Đặc điểm của tải trọng
3/Biết hướng dẫn phương pháp móc buộc cáp
4/ Xem xét kiểm tra máy trục, cụ thể là:
Tình trạng các mối liên kết kim loại chịu lực
Tình trạng các mối nối của cần trục, các loại cáp chằng giữ
Tình trạng cáp nâng tải, sự di chuyển của cáp trên các puly, tang, khả năng xếp cáp trên tang
Kiểm tra móc và các kết cấu của móc
Trang 8 Kiểm tra sự bôi trơn ở các hộp các te hộp giảm tốc Các bộ truyền, ổ trục, và bôi trơn cáp
Máy trục làm việc nhiều ca phải làm đúng thủ tục giao nhận
ca
Khi làm đêm phải có đèn chiếu sáng
Trước khi bắt tay vào làm việc phải làm thử mọi thao tác
không có tải để kiểm tra các cơ cấu
Khi có hiện tương hư hỏng phải ghi những hư hỏng vào sổ
giao nhận ca, và báo cáo cho người có trách nhiệm biết
Trường hợp không thể tự sửa chữa được phải ngừng làm việc để đảm bảo an toàn, báo cáo với canù bộ phụ trách để có biện pháp sửa chữa kịp thời
Trang 9NGƯỜI LÁI MÁY TRỤC PHẢI NGỪNG LÀM VIỆC NẾU a/ Có những chỗ nứt và cong vênh, biến dạng trong
câùu trúc kim loại của máy trục
b/ Chân chống của cần trục bị hư hoặc không đủ bộ
c/ Phát hiên ra các chỗ nứt ở các thiết bị mang vật,
hoặc bị mòn 10% so với kích thước ban đầu.các
chỗ kẹp chặt yếu hoặc thiếu cáp ở các chỗ kẹp chặt d/ Các thiết bị bảo vệ đã hư hay không còn đủ
e/ Thiếu phần che chắn các dây điện trần và các thiết
Trang 10ĐỐI VỚI NGƯỜI LÁI CẦU TRỤC
I/ NHỮNG YÊU CẦU VỚI NGƯỜI LÁI CẦU TRỤC
1/ biết nguyên tắc cấu tạo và vận hành an toàn các thiết bị nâng.biết các quy định
an toàn, quy định kỹ thuật liên quan đến mình Biết hướng dẫn các vấn đề cần thiết cho thợ buộc móc và đanùh tín hiệu
2/ thành thạo trong việc điều khiển và bảo dưỡng tất cả các cơ cấu và trang bị điện của cầu trục
3/ nhận biết và hiểu công dụng của các loại dầu mỡ, và các chế độ bôi trơn cho cầu trục
4/ biết trao đổi bằng tín hiệu với thợ móc cáp, biết quan sát trong
lúc làm việc
5/ nắm được các yêu cầu kỹ thuật của đường ray, của xe con, cách bảo quản và tiếp đất của chúng
Trang 11ÑOÂI VÔÙI NGÖÔØI LAÙI CAĂU TRÚC
6/ bieât caùc tieđu chuaơn loái boû caùp
7/ bieât xaùc ñònh ñoô an toaøn cụa caùp tại vaø caùp buoôc
8/ bieât xaùc ñònh möùc maøi moøn caùc chi tieât cụa caău trúc, ñoăng thôøi bieât söû dúng caùc bieôn phaùp khaĩc phúc chuùng
II/ NHIEÔM VÚ CỤA NGÖÔØI LAÙI CAĂU TRÚC KHI BAĨT ÑAĂU LAØM VIEÔC
1/ haøng ngaøy tröôùc khi baĩt ñaău laøm vieôc ngöôøi laùi phại:
a,/ kieơm tra caùc cô caẫu, phanh vaø caùc moâi baĩt noâi
b/ kieơm tra tình tráng bođi trôn cụa caùc chi tieât
c/ kieơm tra caùp , caùc moâi baĩt caùp leđn tang, tình trang caùp ñi qua caùc raõnh tang vaø puly
d/ kieơm tra moùc vaø caùc thieât bò mang tại gaău ngoám, thuøng chöùa
e/kieơm tra tình tráng beđn ngoaøi cụa caùc thieât bò ñieôn , caău dao, cođng taĩc, khôûi ñoông töø, cođng taĩc hán cheâ haønh trình
Trang 12ĐỐI VỚI NGƯỜI LÁI CẦU TRỤC
g/ kiểm tra đèn chiếu sáng nơi làm việc Còi chuông
h/ kiểm tra tuyến ray cầu trục Các đầu ray , các điểm tác dụng và đường dây của công tắc hành trình
i/ kiểm tra để đảm bảo trên càu trục và trên đường ray cầu trục không có
người sửa chữa và có vật cản
k/ kiểm tra mối nối dây tiếp đất của ray Chỗ uốn của cáp lấy điện
m/ kiểm tra để đảm bảo các tay điều khiển, các nút bấm ở vi trí không trước khi đóng cầu dao điện
l/ cho cầu trục làm việc không tải, kiểm tra tình trạng cả các cơ cấu thiết bị điện, và thiết bị an toàn
2/ sau khi kiểm tra xong người lái phải ghi vào sổ nhật kí của cầu trục và chuyển cho người trực ban
Trang 13NGƯỜI LÁI KHÔNG ĐƯỢC CHO CẦU TRỤC
LÀM VIỆC KHI
a/ móc không quay trong vỏ, móc bị mòn quá 10% so với kích thước ban đầu b/ puli treo, bộ phận quay của ắc không tự quay quanh trục của chúng
c/ cáp bị mòn hoặc bị đứt quá quy định cho phép
d/ phanh không làm việc, hoặc độ mòn của daiû phanh còn 50 %
e/ các hộp giảm tốc các bánh phanh các ổ trục, các động cơ điện và các thiết
bị khác không dược bắt chặt
f/ lớp cách điện của dây dẫn bị hư, dây tiếp đất bị đứt
g/ công tắc hạn chế hành trình, hoặc tay gạt không tác động, không quay
trở về vị trí cũ
Trang 14NGƯỜI LÁI KHÔNG ĐƯỢC CHO CẦU
TRỤC LÀM VIỆC KHI
h/ còi không hoạt động
i/ phần kim loại của cầu trục bị chạm điện
h/ đường ray cầu trục không ổn định có chỗ bị hỏng
k/ thời hạn bảo dưỡng của cầu trục đã bị quá hạn/
m/ phần kết cấu thép có vết nứt hoặc biến dạng
Trang 15TRÁCH NHIỆM CỦA NGƯỜI LÁI MÁY TRỤC
TRONG LÚC LÀM VIỆC
I/ NGUYÊN TẮC LÀM VIỆC TRÊN CẦU TRỤC:
1/ người lái cầu trục không được để cho ngừoi đứng trên cầu trục Không để cho người khác điều khiển cầu trục
2/ đóng ngắt các cơ cấu phải êm, không giựt không làm lắc móc, hoặc các thiết bị mang tải
3/ tới gần công tắc giới hạn Phải giảm tốc độ di chuyển của cầu trục
Không dùng các cơ cấu giới hạn làm công tắc dừng tự động các cơ cấu 4/ trước khi cho cầu trục chạy, khi nâng hạ và di chuyển vật, người lái phải phát tín hiệu bằng còi hoặc chuông điện
Trang 16NGUYÊN TẮC LÀM VIỆC TRÊN CẦU TRỤC
5/ người lái cầu trục tuyệt đối không được:
a/ nâng vật mà không biết rõ trọng lượng của nó
b/ kéo lê vật trên đất và cáp tải bị xiên
c/ đẩy cầu trục bên cạnh bằng cầu trục của mình
d/ ngắt cacù thiết bị an toàn
6/ người lái cầu trục phải ngừng làm việc ngay khi:
a/ có các hư hỏng đã nêu ở phần trên
b/ cáp của puly nâng hạ thiết bị đã bị xoắn Vặn hoặc bị trượt
c/ rơ le bảo vệ dòng điện cực đại bị chảy
7/ khi bị mất điện phải đưa các tay gạt về vị trí ( o )và ngắt cầu dao điện
Trang 17NHỮNG QUY ĐỊNH AN TOÀN VỀ MÓC VÀ
DÂY TREO
1/ khi nâng vật bằng móc có hai mỏ, thì phải móc đều dây vào cả hai mỏ
2 / không được dùng dây có cấu tạo khác nhau, hoặc có đường kính khác nhau để buộc Móc cùng một vật nâng
3/ phải chọn chiều dài dây treo Để khi móc vào tải trọng Góc xiên của dây treo theo quy định sau:
a/ nếu buộc hai dây thì góc hợp bởi hai dây này không lớn hơn 90 độ
b/ nếu buộc 3 dây thì góc hợp bởi mỗi dây với đường thẳng đứng không lớn hơn 45 độ c/ nếu buộc 1 dây thì phải buộc vào 2/3 phía trên trọng tâm tải trọng
d/ vật nâng phải được buộc chắc chắn, chỗ có cạnh sắc tỳ vào dây phải được đệm để dây không bị hỏng
Trang 18NHỮNG QUY ĐỊNH AN TOÀN VỀ ĐIỆN
1/ những cầu trục có đường dây dẫn điện trần( bằng dây hay bằng thép hình ) đặt ở phạm vi hoạt động của cầu
trục, mà buồng điều khiển gắn liền vào khung cầu trục và cửa lại mở về phía có thể đi đến đường dây điêïn đó
Thì phải đặt công tắc ngắt điên tự động ngay ở cửa ra vào buồng điều khiển, để khi mở cửa điện tự động bị ngắt
2/ buồng điều khiển câu trục phải đặt về phía không có dây dẫn điện trần
3/ phải trang bị đủ ánh sáng nơi điều khiển, ở trên đường
di chuyển máy trục và di chuyển tải trọng Đèn không
được làm chói mắt công nhân làm việc Độ chiếu sáng
phải đủ
Trang 19NGUYÊN TẮC DỪNG LÀM VIỆC CỦA CẦU TRỤC
+ Khi kết thúc công việc, trước khi ra khỏi cầu trục, người lái phải
a/ đưa cầu trục về vị trí quy định của nó
b/ hạ thiết bị mang tải xuống đất, kéo móc lên
c/ đưa tất cả tay gạt điều khiển, nút bấm về vị trí 0, ngắt cầu dao điện
d/ đóng cửa ca bin
e/ ngắt cầu dao tổng của cầu trục, ngắt cầu dao của trạm
phân phối, khóa trạm lại
f/ xem xét lại cầu trục Làm vệ sinh cho cầu trục ghi vào nhật ký của cầu trục về tình trạng và những tồn tại của cầu trục
Trang 20NHỮNG ỴÊU CẦU VỀ AN TOÀN TRONG ĐIỀU
KHIỂN, BẢO DƯỠNG CÂØU TRỤC
A / NHỮNG YÊU CẦU CHUNG :
1/ cầu trục chỉ được đưa vào sử dụng khi có giấy phép của cơ quan kỹ thuật nhà nước
2/ chỉ những người có chứng chỉ hợp lệ của cơ quan có thẩm quyền cấp mới được điều khiển và bảo dưỡng cầu trục
B/ NHỮNG YÊU CẦU VỀ KỸ THUẬT AN TOÀN:
1/ công nhân buộc ,móc cáp đánh tín hiệu và những người cùng làm việc với công nhân vận hành cầu trục, phải được đào tạo và phải có chứng chỉ sau khóa học
2/khi vắng người lái chính, người tập sự không được tự ý điều khiển cầu trục, khi ra khỏi ca bin , các tay gạt phải trả về vị trí số 0, và ngắt cầu dao địên
Trang 21NHỮNG YÊU CẦU VỀ KỸ THUẬT AN TOÀN
3/ không được ra, vào cầu trục trong lúc các cơ cấu đang làm việc Trước khi bước ra sàn công tác của cầu trục, người lái phải ngắt cầu dao điện vào cầu trục Và treo vào đó tấm biển báo ( không được đóng điện , đang có người làm việc trên sàn công tác
4/ CẤM KHÔNG ĐƯỢC:
a , kiểm tra, lau chùi cầu trục khi cầu dao điện vào cầu trục vẫn đóng
b/ đóng cầu dao và đóng mạch điện các cơ cấu của cầu trục khi trên đó đang có người
c/ để trên sàn cầu trục, trên xe con ,các dụng cụ, thiết bị khi chưa được bắt chặt vào kết cấu của cầu trục
d/ ném bất kỳ vật gì từ trên cầu trục xuống
e/ ra khỏi cầu trục khi nó đang chuyển động
f/ làm việc với bộ giới hạn bị hỏng
Trang 22YÊU CẦU VỀ KỸ THUẬT AN TOÀN
g/ nâng vật mà có người đứng trên vật nâng
h/ bốc dỡ hàng trên ô tô khi có người trong ca bin
i/ giữ treo vật nâng
5/ khi nâng và di chuyển vật, người lái phải tuân thủ các nguyên tắc sau a/ trước khi nâng vật phải phát tín hiệu cho người móc cáp , và xung quanh đứng xa khỏi vật nâng
b/ khi di chuyển vật nâng theo phương nằm ngang phải nâng vật lên cao hơn o,5m so với các vật thể sẽ gặp trên đường di chuyển
c/ khi có một lý do đặc biệt, như sụ cố cơ cấu nâng, làm cho vâït không hạ xuống được, người lái phải có biện pháp che chắn, hoặc cảnh báo để không cho mọi người qua lại dưới vật nâng
Trang 23HỆ THỐNG TÍN HIỆU
1 Nâng móc ( bộ
phận mang tải) Tay phải gập khuỷu ngang hông vuông góc thân người, bàn tay lật
ngửa hất lên vài lần
2 Nâng móc ( bộ
phận mang tải) Tay phải gập khuỷu ngang hông vuông góc thân người, bàn tay lật
úp hất xuống vài lần
thân theo người, bàn tay xòe ra lòng bàn tay hướng về phía trước, hất tay lên đến ngang vai vài lần
Trang 24HỆ THỐNG TÍN HIỆU
TT Tín hiệu Thực hiên trao đổi tín hiệu
bàn tay xòe hướng về phía trước,hất tay xuống ngang vai vài lần
5 Quay cần Tay phải gập khuỷu ngang hông, bàn tay
nắm ngang, lòng bàn tay hướng về phía quay, hất tay về phía quay vài lần
Trang 25HỆ THỐNG TÍN HIỆU
TT Tín hiệu Thực hiên trao đổi tín hiệu
bàn tay xòe hướng về phía trước,hất tay xuống ngang vai vài lần
5 Quay cần Tay phải gập khuỷu ngang hông, bàn tay
nắm ngang, lòng bàn tay hướng về phía quay, hất tay về phía quay vài lần