LUẬN văn THẠC sĩ NĂNG lực CẠNH TRANH của các DOANH NGHIỆP dệt MAY THÀNH PHỐ hà nội HIỆN NAY

Cạnh tranh là một trong những quy luật cơ bản của nền kinh tế thị trường và cạnh tranh ngày càng có vai trò tác động to lớn đối với mỗi quốc gia dân tộc khi tham gia hội nhập quốc tế. Canh tranh, là một động lực quan trọng thúc đẩy nền kinh tế cũng như các doanh nghiệp phát triển; thông qua cạnh tranh xác lập các doanh nghiệp có sức cạnh tranh tốt, loại bỏ các doanh nghiệp có sức cạnh tranh kém. Chính vì lẽ đó mà năng lực cạnh tranh và nâng cao năng lực cạnh tranh của mỗi nền kinh tế nói chung, của các doanh nghiệp nói riêng là vấn đề sống còn đối với mỗi quốc gia dân tộc và đối với mỗi doanh nghiệp.

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Diễn đàn hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương APEC

Hiệp định đối tác Kinh tế xuyên Thái Bình Dương TPP

MỤC LỤC

Trang

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH

DOANH NGHIỆP DỆT MAY CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI

101.1 Cạnh tranh, năng lực cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của

1.2 Quan niệm, tiêu chí và những nhân tố ảnh hưởng đến năng lựccạnh tranh doanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội 15

Chương 2 THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH

DOANH NGHIỆP DỆT MAY CỦA THÀNH PHỐ

2.1 Khái quát về doanh nghiệp dệt may của thành phố Hà Nội 292.2 Ưu điểm, hạn chế về năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Dệt

2.3 Nguyên nhân và những vấn đề đặt ra về năng lực cạnh tranhdoanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội hiện nay 40

Chương 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG

LỰC CẠNH TRANH DOANH NGHIỆP DỆT MAY CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐẾN NĂM 2020 VÀ TẦM

3.1 Quan điểm nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Dệt

3.2 Giải pháp chủ yếu nâng cao năng lực cạnh tranh doanhnghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội đến năm 2020 tầm

2

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Cạnh tranh là một trong những quy luật cơ bản của nền kinh tế thị trường

và cạnh tranh ngày càng có vai trò tác động to lớn đối với mỗi quốc gia dân tộckhi tham gia hội nhập quốc tế Canh tranh, là một động lực quan trọng thúc đẩynền kinh tế cũng như các doanh nghiệp phát triển; thông qua cạnh tranh xác lậpcác doanh nghiệp có sức cạnh tranh tốt, loại bỏ các doanh nghiệp có sức cạnhtranh kém Chính vì lẽ đó mà năng lực cạnh tranh và nâng cao năng lực cạnhtranh của mỗi nền kinh tế nói chung, của các doanh nghiệp nói riêng là vấn đềsống còn đối với mỗi quốc gia dân tộc và đối với mỗi doanh nghiệp

Kể từ khi Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng vào các tổ chức kinh

tế khu vực và thế giới như: (ASEAN, ASEM, APEC,WTO) Làm cho môitrường cạnh tranh ngày càng trở lên khốc liệt đối với nền kinh tế và các doanhnghiệp trong đó có doanh nghiệp dệt may của thành phố Hà Nội

Hà Nội là Thủ đô của cả nước, với việc mở rộng địa giới hành chính đãtạo nên những điều kiện thuận lợi để Hà Nội thu hút các doanh nghiệp nóichung, doanh nghiệp Dệt May nói riêng vào đầu tư phát triển Đến nay cácdoanh nghiệp Dệt May của Hà Nội đã dần khảng định được vị thế, bước đầuthể hiện được năng lực cạnh tranh, dần xây dựng được thương hiệu cho sảnphẩm của các doanh nghiệp mình Một số doanh nghiệp Dệt May phát huy tốtnăng lực cạnh tranh, SX - KD có hiệu quả, tạo nhiều việc làm cho người laođộng, tăng doanh thu và tạo đà phát triển cho thành phố Hà Nội

Để thực hiện mục tiêu phát triển các doanh nghiêp Dệt May đã đề ra trongbối cảnh tình hình phát triển KT - XH của Thành phố còn nhiều khó khăn như:thách thức to lớn đến các doanh nghiệp Dệt May, nhất là về năng lực cạnh tranh,chất lượng tăng trưởng, nhu cầu vốn đầu tư vốn lớn Đòi hỏi các doanh nghiệpDệt May cần có những định hướng và giải pháp cụ thể, phù hợp Thực tế chothấy, hiện nay trên địa bàn Hà Nội còn một bộ phận doanh nghiệp Dệt May đang

đứng trước nguy cơ phải giải thể, phá sản, hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp, khảnăng chiếm lĩnh thị trường và mở rộng thị trường trong nước cũng như trên thếgiới còn hạn chế Tình hình trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, nhưng một trongnhững nguyên nhân cơ bản nhất là năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Dệt Maycòn hạn chế Để tồn tại trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt như hiệnnay, đòi hỏi phải có đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao khả năng cạnh tranhdoanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội Với ý nghĩa đó, tác giả lựa chọn

vấn đề: “Năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội” làm

luận văn thạc sĩ Kinh tế chính trị

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Vấn đề năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là một trong những vấn

đề thu hút sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà nghiên cứu ở nước ta trongnhững năm vừa qua Nổi bật là các công trình tiêu biểu sau:

* Những công trình nghiên cứu lý luận chung về cạnh tranh, năng lựccạnh tranh của doanh nghiệp, doanh nghiệp dệt may, tiêu biểu có các côngtrình nghiên cứu như:

Đề tài “Nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp Nhà nước trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và tác động của nó đến củng cố quốc phòng ở Việt Nam hiện nay”, của tác giả Đỗ Huy Hà, luận văn thạc sĩ kinh tế, Học viện Chính trị

Quân sự, Hà Nội, 2004 Trong đó, tác giả đã làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn về cạnhtranh, sức cạnh tranh và sự cần thiết nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp Nhànước trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế Chỉ ra thực trạng vấn đề cạnh tranh

và nâng cao sức cạnh tranh của các doanh nghiệp Đồng thời, tác giả đề xuất quanđiểm và giải pháp nâng cao sức cạnh tranh của các doanh nghiệp Nhà nước

Đề tài: “Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong điều kiện toàn cầu hóa” của tác giả Trần Sửu, Nxb Lao động 2006 Tác giả đã phân tích, đề

cập đến cạnh tranh trong điều kiện toàn cầu hóa và các yếu tố ảnh hưởng đếnnăng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, chỉ rõ các yếu tố cấu thành và tiêu chí

4

đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Trên cơ sở đó tác giả đánhgiá thực trạng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và đưa ra một số giảipháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trongđiều kiện toàn cầu hóa.

Đề tài: “Nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp vừa và nhỏ ở tỉnh Thái Bình hiện nay” của tác giả Phạm Văn Minh, luận văn thạc sĩ kinh tế,

Học viện Chính trị, Hà Nội, 2009 Trong đó, tác giả đã làm rõ cở sở lý luận vàthực tiễn về cạnh tranh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vừa

và nhỏ và đề xuất những quan điểm giải pháp nâng cao sức cạnh tranh củadoanh nghiệp vừa và nhỏ Đặc biệt là phần cở sở lý luận, tác giả làm rõ cácquan niệm về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh và nâng cao năng lực cạnhtranh, đồng thời tác giả cũng đưa ra những nhân tố ảnh hưởng đến năng lựccạnh tranh của doanh nghiệp

* Những công trình nghiên cứu về thực trạng, giải pháp nâng cao nănglực cạnh tranh của doanh nghiệp, doanh nghiệp dệt may

Trong những năm qua Đảng và nhà nước chủ trương phát triển ngành dệtmay thành một trong những ngành trọng điểm, thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng ngàycàng cao trong nước, tạo nhiều việc làm cho xã hội, nâng cao khả năng cạnh tranhcủa từng doanh nghiệp ngành dệt may Phát triển ngành dệt may và nâng cao nănglực cạnh tranh hàng dệt may đang là vấn đề đóng vai trò rất quan trọng trong tăngtrưởng kinh tế Việt Nam Nắm bắt được xu thế đó những năm qua đã có nhiều đềtài, bài viết đã đi sâu phân tích thực trạng và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranhcủa doanh nghiệp nói chung, doanh nghiệp dệt may nói riêng, tiêu biểu như:

Đề tài: “Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dệt may Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế” của tác giả Phan Thanh

Nga, khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, (2006).Tác giả đã đi phân tích đánh giá những thực trạng của ngành Dệt May củaViệt Nam, trong đó nhấn mạnh đến những vấn đề còn tồn tại ở các doanh

nghiệp Dệt May như nguồn nguyên liệu của ngành đang phụ thuộc vào nhậpkhẩu là chủ yếu, chất lượng và mẫu mã sản phẩm còn nhiều hạn chế Từ đótác giả đề xuất các quan điểm, giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranhcủa danh nghiệp Dệt May

Đề tài: “Nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp nhà nước ở Đồng Nai và tác động của nó đến đảm bảo kinh tế cho khu vực phòng thủ tỉnh” của

tác giả Vũ Đại Dương, luận văn thạc sĩ kinh tế, Học viện Chính trị, Hà Nội,(2008) Tác giả đã đánh giá chi tiết phần thực trạng của các doanh nghiệp nhànước, trong đó tác giả chỉ ra những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạngnăng lực cạnh tranh kém của doanh nghiệp nhà nước nói chung, doanh nghiệptỉnh Đồng Nai nói riêng

Đề tài: “giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong xuất khẩu của các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế” của tác giả Doãn Thị Thùy Mai, luận văn thạc sĩ kinh tế trường đại học Ngoại

thương, Hà Nội, 2008 Để đề xuất được những giải pháp mang tính khả thi, tác giả

đã đánh giá thực trạng về năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa củaViệt Nam thời gian qua Đặc biệt, tác giả đã nhấn mạnh đến các điểm yếu cốt tửdẫn đến các doanh nghiệp có sức cạnh tranh kém trong thời gian qua, điển hìnhnhư: chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa sản phẩm, thị phần mà doanh nghiệp cóđược, nguồn nhân lực, công tác quản trị doanh nghiệp còn nhiều hạn chế Phần giảipháp, tác giả đưa ra hai nhóm giải pháp cơ bản là: một nhóm giải pháp thuộc về vĩ

mô và nhóm giải pháp thuộc về doanh nghiệp

Luận án: “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu vào thị trường các nước EU của doanh nghiệp dệt may Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Nguyễn Hoàng, luận án tiến sĩ kinh tế, Trường Đại học

Ngoại thương, Hà Nội 2009 Trong đó tác giả đã phân tích cơ sở lý luận vềnâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu của các doanh nghiệp dệt may sangthị trường Liên hiệp châu Âu (EU); chỉ ra thực trạng năng lực cạnh tranh xuất

6

khẩu của các doanh nghiệp Dệt May Việt Nam Đồng thời, tác giả đề xuấtnhững quan điểm, giải pháp chủ yếu nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩucủa các doanh nghiệp Dệt May Việt Nam sang thị trường EU

Luận án: “Sử dụng công cụ tài chính nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp ngành Dệt May Việt Nam trong điều kiện gia nhập WTO” của tác

giả Phạm Thị Minh Hiền, luận án tiến sĩ kinh tế, Học viện Tài chính, Hà Nội 2011.Tác giả đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp dệt may Việt Nam và thựctrạng sử dụng công cụ tài chính vĩ mô Nghiên cứu kinh nghiệm của các nước để có

cơ sở thực tiễn đề xuất các giả pháp sử dụng công cụ tài chính vĩ mô đối với doanhnghiệp ngành Dệt May Việt Nam trong điều kiện gia nhập WTO

Nhìn chung, các công trình, bài viết nêu trên đã tiếp cận nghiên cứu vềcạnh tranh, năng lực cạnh tranh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanhnghiệp nói chung, doanh nghiệp Dệt May nói riêng, mang tính tổng quan, tầmquốc gia, cạnh tranh ngành trên bình diện chung của nền kinh tế quốc dân hay

ở một số địa phương khác Đó là những thông tin, tư liệu quý mà tác giả có kếthừa cho công trình nghiên cứu của mình Tuy nhiên, chưa có công trình nàonghiên cứu dưới góc độ kinh tế chính trị về năng lực cạnh tranh doanh nghiệpDệt May của thành phố Hà Nội Do vậy, đề tài nghiên cứu mà tác giả lựachọn là một cách tiếp cận mới, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn đối với thànhphố Hà Nội nói riêng, cả nước nói chung, song không bị trùng lắp với cáccông trình đã công bố

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Luận giải cơ sở lý luận, thực tiễn, đề xuất những quan điểm và giải phápnâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Dệt May của thành Phố Hà Nộiđến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh, năng lựccạnh tranh doanh nghiệp Dệt May của thành Phố Hà Nội

- Phân tích và đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh doanh nghiệp dệtmay của thành phố Hà Nội hiện nay.

- Đề xuất quan điểm và những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao năng lựccạnh tranh doanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội đến năm 2020, tầmnhìn đến 2025

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp dệt may

* Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung: Trên cơ sở trình bầy có hệ thống các khái niệm công cụ về

cạnh tranh, năng lực cạnh tranh, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, tác giảtập trung đi sâu xây dựng khái niệm trung tâm, chỉ ra nội dung và các yếu tố cấuthành năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội ởthị trường nội địa Theo đó đánh giá thực trạng, đề xuất quan điểm và giải phápnâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội

Về không gian: Doanh nghiệp dệt may của thành phố Hà Nội, trên địa

bàn Thành phố, do Sở Công thương quản lý

Về thời gian: Khảo sát thực trạng từ năm 2010 trở lại đây và đề xuất

các quan điểm, giải pháp cho giai đoạn 2016-2020, tầm nhìn đến năm 2025

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận

Luận văn được xây dựng dựa trên phương pháp luận cơ bản của chủ nghĩaduy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; đường lối phát triển kinh tế củaĐảng cộng sản Việt Nam

* Phương pháp nghiên cứu

Để triển khai nghiên cứu đề tài này, tác giả sử dụng tổng hợp cácphương pháp nghiên cứu của Kinh tế chính trị học Mác-Lênin như: Tổng hợp,

8

phân tích các tài liệu, tư liệu liên quan đến đối tượng nghiên cứu; thống kê và

so sánh các số liệu, tư liệu phản ánh năng lực cạnh tranh doanh nghiệp DệtMay của thành phố Hà Nội; kết hợp lôgíc và lịch sử trong xem xét đánh giánăng lục cạnh tranh các doanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội trongthời gian qua Đặc biệt, tác giả sử dụng phương pháp trừu tượng hóa khoa họclàm phương pháp chủ yếu trong thực hiện đề tài này

6 Ý nghĩa của đề tài

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm phong phú thêm cả về

lý luận, thực tiễn của vấn đề năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nói chung,doanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội nói riêng

Luận văn có thể là tài liệu tham khảo cho cơ quan quản lý nhà nước củathành phố Hà Nội, cho việc nghiên cứu giảng dậy môn kinh tế chính trị Mác-Lênin, quản lý kinh tế ở các trường đại học, học viện trong hệ thống giáo dụcquốc dân của Việt Nam

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và các phụ lục, danh mục tài liệu thamkhảo, đề tài được kết cấu thành 3 chương, 7 tiết

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH DOANH NGHIỆP

DỆT MAY CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI 1.1 Cạnh tranh, năng lực cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

1.1.1 Quan niệm về cạnh tranh

Cạnh tranh là cố gắng giành phần hơn, phần thắng về mình giữa nhữngngười, những tổ chức hoạt động nhằm đạt được những lợi ích như nhau Cạnhtranh là một trong những đặc trưng cơ bản của kinh tế thị trường, cạnh tranhkinh tế xuất hiện trong quá trình hình thành và phát triển của sản xuất và trao đổihàng hóa Khi bàn về cạnh tranh kinh tế có rất nhiều quan niệm khác nhau

Xét theo quan điểm tổng hợp: “Cạnh tranh là quan hệ kinh tế mà ở đó

các chủ thể kinh tế ganh đua nhau tìm mọi biện pháp, cả nghệ thuật lẫn thủđoạn để đạt được mục tiêu kinh tế của mình, thông thường là chiếm lĩnh thịtrường, giành lấy khách hàng cũng như các điều kiện sản xuất, thị trường cólợi nhất Mục đích cuối cùng của các chủ thể kinh tế trong quá trình cạnhtranh là tối đa hoá lợi ích Đối với người sản xuất kinh doanh là lợi nhuận, đối

với người tiêu dùng là lợi ích tiêu dùng và sự tiện lợi” [6, tr.56, 72].

Diễn đàn cao cấp về cạnh tranh công nghiệp của tổ chức hợp tác vàphát triển kinh tế (OECD) cho rằng: “Cạnh trạnh là khả năng của các doanhnghiệp, ngành, quốc gia, khu vực trong việc tạo ra việc làm và thu nhập caohơn trong điều kiện canh tranh quốc tế”

Cùng với việc đưa ra các quan niệm khác nhau về cạnh tranh, cácnhà khoa học còn đi sâu nghiên cứu vai trò của cạnh tranh, mối quan hệcủa cạnh tranh với độc quyền, các hình thức cạnh tranh, thủ đoạn cạnhtranh Điển hình như:

Adam Smith với lý thuyết “Bàn tay vô hình” đã chủ trương tự do cạnhtranh Ông cho rằng, cạnh tranh có thể phối hợp kinh tế một cách nhịpnhàng, có lợi cho xã hội Mặt khác, Smith cho rằng cạnh tranh có tác dụng

10

quan trọng trong việc thúc đẩy lao động và điều tiết việc phân phối tư bảnmột cách hợp lý Trong tác phẩm “Của cải của các dân tộc”, Adam Smithchỉ ra rằng: “Chỉ có thông qua tự do cạnh tranh một cách phổ biến mới xáclập được một cách phổ biến sự quản lý tốt đẹp” [43, tr.185].

Quan niệm về cạnh tranh của các nhà kinh điển của Chủ nghĩa Mác - lênin đã

có sự nhìn nhận ở tầm bao quát và đưa ra khái niệm phạm trù có tính khái quát cao vềbản chất, của cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường TBCN:

Trong các học thuyết kinh tế của mình, C.Mác cho rằng, cạnh tranh là thuộctính cố hữu của nền kinh tế thị trường, theo đó kinh tế thị trường càng phát triển thìcạnh tranh ngày càng đa dạng, khốc liệt cả phạm vi và tính chất

Trong giai đoạn đầu của chủ nghĩa tư bản, cạnh tranh tự do là một đặc trưngnổi bật của nền kinh tế thị trường TBCN Các chủ thể kinh tế tự do sản xuất kinhdoanh và tự do cạnh tranh với nhau Theo đó ở giai đoạn này cạnh tranh diễn ra ởhai cấp độ cơ bản là cạnh trong nội bộ ngành và cạnh tranh giữa các ngành Cạnhtrong nội bộ ngành là cạnh tranh giữa các xí nghiệp trong cùng một ngành, sản xuấtcùng một loại hàng hóa, nhằm mục đích giành ưu thế trong sản xuất và trong tiêuthụ hàng hóa để thu được lợi nhuận siêu ngạch Cạnh tranh giữa các ngành là cạnhgiữa các xí nghiệp tư bản kinh doanh trong các ngành sản xuất khác nhau, nhằmmục đích tìm nơi đầu tư có lợi hơn

Trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền, Lênin đã phân tích chứng minhnhận định của C.Mác về: tự do cạnh tranh đẻ ra tập trung sản xuất, tập trung sản xuấtđến mức độ nhất định là dẫn đến độc quyền Lênin đã phân tích các hình thức cạnhtranh trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền

Từ những phân tích trên đây có thể hiểu cạnh tranh là quan hệ kinh tếphản ánh mối quan hệ giữa các chủ thể trong nền kinh tế thị trường theo đuổimục đích lợi nhuận tối đa Hay nói cách khác đây chính là sự ganh đua giữacác chủ thể nhằm giành được những điều kiện thuận lợi nhất cho mình để thuđược lợi nhuận cao nhất mà phía đối thủ cạnh tranh không thể đạt được Từ

khái niệm trên đây, chúng ta thấy rằng cạnh tranh còn là một phương thức giảiquyết mâu thuẫn, lợi ích kinh tế giữa các chủ thể của nền kinh tế thị trường.Các chủ thể kinh tế thực hiện mục tiêu của mình, thu lợi nhuận của mình thôngqua các phương thức cạnh tranh hợp pháp, các cách thức cạnh tranh của cácchủ thể kinh tế trong nền kinh tế thị trường.

1.1.2 Quan niệm về năng lực cạnh tranh

Trong khi nghiên cứu về cạnh tranh các nhà nghiên cứu còn sử dụng kháiniệm sức cạnh tranh, khả năng cạnh tranh (trong thực tế sức cạnh tranh, năng lựccạnh tranh được sử dụng như là khái niệm đồng nghĩa) Tuy nhiên, đây là kháiniệm phức hợp, phạm vi phản ánh của nó cũng rất đa dạng thuộc tầm vĩ mô, lànăng lực hay sức canh tranh của nền kinh tế; ở tầm vi mô là sức cạnh tranh haynăng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh của sản phẩm

Trong các tài liệu hiện nay liên quan đến vấn đề này chưa có định nghĩathống nhất về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Tuy nhiên, có thể nêu ramột số định nghĩa về năng lực canh tranh của các doanh nghiệp như sau:

Theo Philip Lasser: Năng lực cạnh tranh của công ty trong một lĩnhvực xác định bằng những thế mạnh mà công ty có hoặc huy động được để

có thể canh tranh thắng lợi [49, tr.24]

Theo báo cáo vể sức canh tranh (1995) của diễn đàn kinh tế thế giới(WEF) cũng chỉ ra rằng: Năng lực canh tranh quốc tế của doanh nghiệp là khảnăng của một công ty, một nước trong việc sản xuất ra của cải trên thị trườngthế giới nhiều hơn đối thủ cạnh tranh của doanh nghiệp

Theo TS Vũ Trọng Lâm: “ Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thểhiện ở khả năng tạo dựng, duy trì, sử dụng và sáng tạo mới các lợi thế cạnhtranh của doanh nghiệp nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu khách hàng và đạt cácmục tiêu của doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh của doanh nghiệptrong nước và quốc tế” [29, tr.24- 25]

12

Theo TS Nguyễn Hữu Thắng: “Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

là khả năng duy trì và nâng cao lợi thế cạnh tranh trong việc tiêu thụ sảnphẩm đầu ra, mở rộng mạng lưới tiêu thụ, thu hút và sử dụng có hiệu quả cácyếu tố sản xuất nhằm đạt lợi ích kinh tế cao và bền vững” [51, tr.19]

Trong nhận thức về năng lực cạnh tranh, cần có sự phân biệt năng lực canhtranh của doanh nghiệp với hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Mục đích cuốicùng của doanh nghiệp trong cạnh tranh là lợi nhuận, lợi ích kinh tế cũng có nghĩa

là đảm bảo tính hiệu quả trong kinh doanh của doanh nghiệp Tuy nhiên, cũng cótrường hợp doanh nghiệp kinh doanh có hiệu quả, tức là có lợi nhuận sau khi trừchi phí nhưng không có năng lực canh tranh dài hạn nếu không duy trì được thịphần trước các đối thủ có tiềm lực tài chính hùng mạnh hoặc thực hiện hành vibán phá giá Hoặc có trường hợp doanh nghiệp có năng lực canh tranh nhưngkhông đạt hiệu quả trong ngắn hạn nếu hành vi cạnh tranh đó nhằm chiếm lĩnh thịtrường Như vậy, hiệu quả kinh doanh phản ánh tương quan giữa kết quả đạtđược so với chi phí bỏ ra, còn năng lực canh tranh của doanh nghiệp lại được xemxét trong mối tương quan so sánh về tiềm năng, thực lực của nó với doanh nghiệpkhác trên cùng một phạm vi thị trường trong một thời gian nhất định về một loạihàng hoá dịch vụ mà không phân biệt loại hình doanh nghiệp

1.1.3 Quan niệm về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Có thể hiểu năng lực cạnh tranh là tất cả những yếu tố cấu thành nêncác chủ thể tham gia cạnh tranh trên thị trường Khái niệm năng lực cạnhtranh có thể hiểu đồng nghĩa với khả năng cạnh tranh của mỗi một chủ thểtrên thị trường Một chủ thể cạnh tranh yếu là một chủ thể không có năng lựccạnh tranh hay nói khác chủ thể đó không có đủ các yếu tố tham gia quá trìnhcạnh tranh trên thị trường Và ngược lại một chủ thể mạnh trong quá trìnhcạnh tranh là một chủ thể có năng lực cạnh tranh và có đầy đủ các yếu tố thamgia quá trình cạnh tranh

Trên các góc độ khác nhau, có các cách hiểu khác nhau về năng lựccạnh tranh của doanh nghiệp [17, tr.43-53; 20, tr.56-63].

Theo Fafchamps thì năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năngcủa doanh nghiệp đó có thể sản xuất sản phẩm với chi phí biến đổi trung bìnhthấp hơn giá trị của nó trên thị trường Điều đó có nghĩa là, doanh nghiệp có khảnăng sản xuất ra loại sản phẩm có chất lượng tương tự như doanh nghiệp khácnhưng với chi phí thấp hơn thì được coi là có năng lực cạnh tranh

Theo Dunning thì năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năngcung cấp sản phẩm của chính doanh nghiệp trên thị trường khác nhau màkhông phân biệt nơi bố trí sản xuất của doanh nghiệp đó Theo cách hiểu nàythì một doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh là một doanh nghiệp có thể sảnxuất và bán sản phẩm đó ra trên các thị trường khác nhau vẫn thu được lợinhuận, không phụ thuộc vào địa điểm sản xuất sản phẩm đó

Theo Randall thì năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả nănggiành được, duy trì thị phần trên thị trường và lợi nhuận nhất định

Cũng có quan điểm cho rằng, năng lực canh tranh của doanh nghiệp làtrình độ công nghệ có thể sản xuất sản phẩm theo đúng yêu cầu của thịtrường, đồng thời duy trì mức thu nhập thực tế của mình

Các quan điểm này tuy có nhiều điểm khác nhau và cũng chưađịnh nghĩa năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp một cách đầy đủ nhưngqua đó có thể thấy năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp phụ thuộc vào haiyếu tố là khả năng chiếm lĩnh thị trường và khả năng thu được lợi nhuận.Hay nói cách khác, khi doanh nghiệp thu được lợi nhuận và thị phần củadoanh nghiệp trên thị trường sản xuất hàng hoá đó tăng lên đồng nghĩa vớiviệc năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là mạnh Trong quá trình hộinhập kinh tế quốc tế thì thị trường của doanh nghiệp không chỉ gói gọn làthị trường trong nước nữa mà bao hàm cả thị trường quốc tế (cạnh tranh khixuất khẩu hay cạnh tranh với sản phẩm nhập khẩu ngay tại thị trường nộiđịa) Dó đó, để nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp thường xuyênphải đối mặt với nhiều cơ hội và thách thức

14

Theo Michael Porter, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp phụ thuộc vàonăng lực khai thác các thế mạnh độc đáo của mình để tạo ra sản phẩm có chi phíthấp và tính mới của sản phẩm Muốn nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệpcần xác định được lợi thế của mình mới có thể giành thắng lợi Có hai nhóm lợi thếcạnh tranh, đó là:

Một là, lợi thế về chi phí: Tạo ra sản phẩm có chi phí thấp hơn đối thủ

cạnh tranh Các yếu tố sản xuất như máy móc, công nghệ, vốn và lao độngthường được xem là nguồn lực để tạo lợi thế cạnh tranh

Hai là, lợi thế về sự khác biệt: Dựa vào sự khác biệt của sản phẩm làm

tăng giá trị cho người tiêu dùng hoặc giảm chi phí sử dụng sản phẩm hoặcnâng cao tính hoàn thiện khi sử dụng sản phẩm Lợi thế này cho phép thịtrường chấp nhận mức giá thậm chí cao hơn đối thủ [41, tr.87-92]

Khả năng cạnh tranh của một sản phẩm, dịch vụ phụ thuộc vào lợi thế

so sánh của nó Các quan điểm cổ điển về khả năng cạnh tranh đều dựa trênviệc so sánh các yếu tố cấu thành nên sản phẩm như: vốn, lao động, nguyênliệu, chi phí, giá thành, giá bán, thị phần, lợi nhuận Một sản phẩm được coi

là có sức cạnh tranh và có thể đứng vững khi có mức giá thấp hơn

Từ những vấn đề đã nêu trên, tác giả quan niệm: năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả nâng cao lợi thế cạnh tranh trong việc tiêu thụ sản phẩm, mở rộng mạng lưới tiêu thụ sản phẩm, sử dụng có hiệu quả các yếu tố sản xuất nhằm đạt lợi nhuận cao và phát triển bền vững

1.2 Quan niệm, tiêu chí đánh giá, các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội

1.2.1 Quan niệm về năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội

Quan niệm về năng lực cạnh tranh doanh nghiệp dệt may của thành phố

Hà Nội, hiện nay vẫn còn tồn tại nhiều quan niệm khác nhau Có quan điểmgắn năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Dệt May với ưu thế của sản phẩm

mà doanh nghiệp đưa ra thị trường Có quan điểm lại gắn năng lực cạnh tranhcủa doanh nghiệp Dệt May theo thị phần mà doanh nghiệp đang chiếm giữ, cóngười lại đồng nghĩa năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Dệt May với hiệu quảcủa sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Tuy nhiên, nếu năng lực cạnhtranh chỉ là thực lực và lợi thế của bản thân doanh nghiệp thì chưa đủ bởi vìdoanh nghiệp cạnh tranh có thắng lợi hay không lại bị tác động của rất nhiềunhân tố, trong đó có sự tác động động của ngoại lực, của sự vay mượn tạmthời để duy trì vị trí của nó trên thị trường bằng rất nhiều cách khác nhau.Trong thực tế, có nhiều doanh nghiệp Dệt May thực lực rất nhỏ nhưng vẫnduy trì được vị trí của nó trên thị trường so với các đối thủ cạnh tranh khác.

Do vậy, nếu chỉ hiểu năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Dệt May là thựclực và lợi thế của doanh nghiệp sẽ làm giảm những suy nghĩ sáng tạo, dámnghĩ, dám làm, dám huy động thực lực hoặc những lợi thế của doanh nghiệpkhác vào việc duy trì vị trí của doanh nghiệp trên thị trường

Từ phân tích về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh và năng lực cạnh tranhcủa doanh nghiệp ở trên, từ góc độ tiếp cận của luận văn, tác giả khái quát:

Năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội là khả năng khai thác, huy động, quản lý và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực như nhân lực, vật lực, tài lực để tạo ra năng suất và chất lượng sản phẩm cao hơn so với đối thủ cạnh tranh; đồng thời, biết lợi dụng các điều kiện khách quan một cách

có hiệu quả để tạo ra lợi thế cạnh tranh trước các đối thủ, xác lập vị thế cạnh tranh của mình trên thị trường.

Từ khái niệm trên cho thấy:

Trước hết, nói đến năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Dệt May của

thành phố Hà Nội là khả năng tạo dựng, duy trì, sử dụng và sáng tạo mới cáclợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp

Thông thường khi đánh giá lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp Dệt Mayphải đánh giá thông qua so sánh các yếu tố nội tại của doạnh nghiệp với các

16

doanh nghiệp khác cùng loại trên các mặt như quy mô, khả năng tham gia cạnhtranh và rút khỏi thị trường, quy mô và sản phẩm, năng lực quản lý, năng suấtlao động, trình độ công nghệ Vì vậy để đánh giá năng lực cạnh tranh doanhnghiệp Dệt May của Hà Nội phải xem xét khả năng tạo dựng các lợi thế, khảnăng duy trì và sử dụng các lợi thế, khả năng sáng tạo và nâng cao các lợi thếtrước các đối thủ Doanh nghiệp Dệt May nào có khả năng đổi mới và sáng tạolớn thì doanh nghiệp đó có khả năng cạnh tranh cao Ngoài ra, năng lực cạnhtranh của doanh nghiệp Dệt May còn được thể hiện ở chiến lược kinh doanhthích hợp và hiệu quả kinh doanh từ khâu nắm bắt thông tin đến khâu tổ chứcsản xuất, từ đổi mới công nghệ đến phương pháp quản lý phục vụ, từ đổi mớimặt hàng, các loại hình dịch vụ đến công việc tiếp thị, quảng cáo

Thứ hai, năng lực cạnh tranh doanh nghiệp có được phải dựa trên cơ sở

khai thác, huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực đó tạo ra năng suất,chất lượng, hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Các nhà nghiên cứu cho rằng, năng lực cạnh tranh doanh nghiệp lànăng suất, trong đó năng suất được đo bằng giá trị gia tăng do một đơn vị laođộng (hay một đơn vị vốn) tạo ra trong một đơn vị thời gian Năng suất lànhân tố quyết định quan trọng nhất của mức sống dài hạn và là nguyên nhânsâu xa của thu nhập bình quân đầu người Đến lượt nó năng suất lao động lạiphụ thuộc vào nhiều yếu tố

Theo đó có ba nhân tố tác động trực tiếp tới năng suất của doanhnghiệp đó là: môi trường kinh doanh, trình độ phát triển cụm ngành, hoạtđộng và chiến lược của doanh nghiệp Môi trường kinh doanh là điều kiệnbên ngoài giúp doanh nghiệp đạt được mức năng suất và trình độ đổi mới,sáng tạo cao nhất Chất lượng của môi trường kinh doanh thường đượcđánh giá qua bốn đặc tính tổng quát bao gồm các điều kiện về nhân tố đầuvào, các điều kiện cầu, các ngành công nghiệp phụ trợ và liên quan vàchiến lược công ty, cấu trúc và cạnh tranh nội địa Trong đó, các điều kiện

về yếu tố đầu vào có thể được chia thành cơ sở hạ tầng nguồn vốn, nguồnnhân lực, nguồn tài sản vật chất, và nguồn kiến thức Các địa phương đều

có những yếu tố này nhưng sự phối hợp của các nhân tố đó lại rất khácnhau và lợi thế cạnh tranh từ các nhân tố này phụ thuộc vào việc chúngđược triển khai và hiệu quả hay không

Đối với các doanh nghiệp Dệt May một số nhân tố như nhân lực, kiếnthức, và vốn có thể di chuyển qua lại giữa các địa phương, cho nên việc cósẵn các nhân tố này ở mỗi địa phương không phải là một lợi thế cố hữu, bất dibất dịch Hơn nữa, nguồn dự trữ các nhân tố đầu vào mà một địa phương cóđược ở một thời điểm cụ thể không quan trọng bằng tốc độ và tính hiệu quả

mà địa phương đó tạo ra cũng như việc nâng cấp và sử dụng các nhân tố nàytrong ngành nghề cụ thể Chính vì vậy, ngoài bốn đặc tính kể trên thì cần phảinhấn mạnh đến vai trò của chính quyền địa phương trong việc hoạch định vàthực thi các chính sách kinh tế, trong việc định hình nhu cầu và thiết lập cáctiêu chuẩn cho cạnh tranh nhằm hướng đến việc cải thiện năng suất lao động

Nhân tố về hoạt động và chiến lược của doanh nghiệp Dệt May đánh giácác điều kiện bên trong nhằm giúp doanh nghiệp đạt được mức năng suất vàtrình độ đổi mới sáng tạo cao nhất dựa trên độ tinh thông, những kỹ năng, nănglực và thực tiễn quản lý của doanh nghiệp Nhân tố này bao gồm những đánh giá

từ nền tảng học vấn và trình độ chuyên môn của chủ doanh nghiệp Dệt May,trình độ hiểu biết và khả năng ứng dụng khoa học - công nghệ và công nghệthông tin trong kinh doanh, những chuẩn mực cao về quản trị, điều hành, cảnăng lực đối thoại, tư vấn và phản biện chính sách của doanh nghiệp Dệt May

Thứ ba, sức cạnh tranh của doanh nghiệp quyết định đến sự phát triển

của doanh nghiệp Trong nền KTTT, sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệpphụ thuộc rất lớn vào sự tín nhiệm của người tiêu dùng đối với doanh nghiệp.Trong khi đó, uy tín của doanh nghiệp thông thường lại do chính năng lực nộitại của doanh nghiệp quyết định, tức là do chính những ưu thế về thương hiệu,

18

chất lượng sản phẩm, khả năng đáp ứng nhu cầu phong phú,đa dạng củangười tiêu dùng quyết định.

1.2.2 Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Dệt May

Đánh giá về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Dệt May ngày naythường dựa vào các tiêu chí sau:

mở rộng, uy tín, danh tiếng sẽ giúp doanh nghiệp thu hút được nhiều khách hàng,tăng lợi nhuận, mở rộng sản xuất và qua đó tạo điều kiện để đầu tư nâng cao chấtlượng sản phẩm dệt may ngày càng đáp ứng hơn với thị trường, nhất là chu kỳ sảnphẩm dệt may có vòng đời rất ngắn Nâng cao chất lượng sản phẩm cũng là mộtyếu tố để doanh nghiệp đó có thể cạnh tranh với sản phẩm cùng loại của cácdoanh nghiệp Dệt May trên thị trường nội địa, bảo vệ thị trường trong nước và giatăng thị phần trên thị trường xuất khẩu sản phẩm dệt may của doanh nghiệp mình

Đó cũng là biện pháp hữu hiệu để kết hợp hài hoà các loại lợi ích của doanhnghiệp Dệt May, với lợi ích của người tiêu dùng, lợi ích của người lao động

Chất lượng sản phẩm là yếu tố cạnh tranh được nhìn nhận trên quanđiểm tổng hợp Có thể thấy rằng, nâng cao chất lượng sản phẩm là giải pháphàng đầu để nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Dệt May, đảmbảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp đó trên mọi thị trường trongđiều kiện tự do hoá thương mại và hội nhập quốc tế như hiện nay

* Đa dạng hóa sản phẩm

Trong cơ chế thị trường hiện nay, quan hệ cung cầu là quan hệ chủ yếu quyếtđịnh sự tồn tại cũng như phát triển của thị trường hàng hoá đó và là yếu tố xác định khảnăng sản xuất, tiêu thụ mỗi mặt hàng dệt may Một sản phẩm dệt may có thể đứngvững trên thị trường thì phải được sự chấp nhận của người tiêu dùng Trong quá trìnhtồn tại và phát triển của thị trường luôn nảy sinh những nhu cầu mới, đặt ra những đòihỏi cao hơn, khắt khe hơn hay nói cách khác là “cái mới phải tốt hơn, ưu việt hơn cáicũ” Đối với mỗi doanh nghiệp Dệt May khi tham gia thị trường đều chịu ảnh hưởngcủa yêu cầu này và để tồn tại, phát triển thì đòi hỏi doanh nghiệp phải luôn hoàn thiệnsản phẩm của mình Hơn nữa cũng cần phải tìm ra những sản phẩm mới đa dạng,phong phú sẽ thay thế khi sản phẩm cũ đã trở nên lỗi thời, lạc hậu, không còn được thịtrường chấp nhận, thậm chí còn phải nhận biết cơ hội khi sản phẩm đang ở trong giaiđoạn suy thoái không chờ đến khi thị trường từ chối sản phẩm của mình Mức độ đadạng hoá sản phẩm hay cơ cấu mặt hàng đa dạng, phong phú sẽ giúp doanh nghiệp DệtMay ổn định doanh thu, tăng thị phần và phát triển một cách tốt nhất Để đa dạng hoásản phẩm doanh nghiệp Dệt May cần dựa vào lợi thế so sánh của mình để sản xuất ranhững sản phẩm có chất lượng tốt, được thị trường chấp nhận, phát huy được lợi thếtương đối so với các doanh nghiệp Dệt May khác trong nước, các doanh nghiệp DệtMay của nước khác

* Giá thành sản phẩm

Giá cả là một trong những yếu tố quan trọng trong chiến lược cạnhtranh của doanh nghiệp Dệt May, cạnh tranh bằng giá cả đồng nghĩa với việcsản xuất với chi phí thấp để bán với mức giá thấp hơn so với đối thủ cạnhtranh trên thị trường

Giá cả của một sản phẩm dệt may trên thị trường được xác định thôngqua quan hệ cung cầu Người bán và người mua thoả thuận mặc cả với nhau

để đi tới một mức giá cuối cùng mà với mức giá đó thì cả hai bên đều có lợi.Nếu như chênh lệch về giá cả giữa chủ thể và đối thủ cạnh tranh thấp hơn so

20

với sản phẩm cùng loại của đối thủ cạnh tranh trong khi giá trị sử dụng làtương đương nhau, thì chủ thể hay cụ thể hơn là doanh nghiệp Dệt May đãđem lại lợi ích cho người tiêu dùng lớn hơn so với đối thủ cạnh tranh Điều đótạo điều kiện cho sản phẩm của doanh nghiệp Dệt May ngày càng có chỗ đứngtrên thị trường, tức là sản phẩm của doanh nghiệp có vị trí cạnh tranh cao.Yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp Dệt May là phải hạ giá thành sản phẩmnhưng vẫn phải đạt chất lượng tiêu chuẩn để sản phẩm dệt may có khả năngcạnh tranh trên thị trường

* Vị thế, uy tín của doanh nghiệp trên thị trường

Vị thế của doanh nghiệp Dệt May trên thị trường thể hiện bằng thị trường màdoanh nghiệp đó dành được Nếu thị trường của doanh nghiệp Dệt May lớn hơn cácđối thủ cạnh tranh khác thì điều đó cho thấy hoạt động sản xuất kinh doanh củadoanh nghiệp đạt hiệu quả, chiếm một vị trí ổn định trên thị trường Thị trường củadoanh nghiệp Dệt May cũng như các thị trường khác, có ý nghĩa quan trọng, ảnhhưởng đến doanh thu, lợi nhuận cũng như sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.Bên cạnh đó, uy tín của doanh nghiệp cũng đánh giá vị trí của doanh Dệt Maynghiệp trên thị trường

Uy tín của doanh nghiệp Dệt May là một yếu tố vô hình nhưng có ảnhhưởng khá lớn đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Doanh nghiệp cạnhtranh bằng uy tín có nghĩa là mang đến cho người tiêu dùng sự tin cậy vào mình

về sản phẩm, chất lượng, giá cả, mẫu mã, kiểu dáng của sản phẩm dệt may màmình sản xuất ra Để có được điều này phải cần một quá trình phát triển lâu dài.Khi doanh nghiệp Dệt May chiếm được uy tín của người tiêu dùng thì sản phẩmcủa doanh nghiệp trên thị trường sẽ được khách hàng chú ý nhiều hơn và tiêudùng nhiều hơn Để tạo lập được uy tín đòi hỏi doanh nghiệp Dệt May phải cótiềm lực tài chính vững mạnh, chất lượng sản phẩm cao, các loại hình dịch vụ đadạng, phong phú và tiện lợi với khách hàng

* Mạng lưới tiêu thụ sản phẩm

Mạng lưới tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp Dệt May là tập hợp cáckênh phân phối sản phẩm từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ Tùy theo đặc điểm củadoanh nghiệp Dệt May, của sản phẩm và thị trường tiêu thụ mà các doanh nghiệplựa chọn kênh phân phối một cách hợp lý hoặc sử dụng hỗn hợp các kênh phânphối để phát huy tối đa lợi thế của doanh nghiệp Doanh nghiệp Dệt May sử dụngcông cụ này để đẩy mạnh hoạt động tiêu thụ hàng hoá và nâng cao khả năng cạnhtranh của các doanh nghiệp Yếu tố này ngày càng trở nên quan trọng đối vớidoanh nghiệp Dệt May trong quá trình hội nhập quốc tế và trong thị trường cạnhtranh khốc liệt hiện nay

Ngoài sáu tiêu chí trên còn rất nhiều tiêu chí khác nữa để đánh giánăng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Dệt May trên thị trường Các doanhnghiệp Dệt May muốn đánh giá đúng năng lực cạnh tranh của mình thì cầnphải kết hợp các chỉ tiêu đó một cách hợp lý Mỗi tiêu chí đều có những ưunhược điểm khác nhau nên khi kết hợp chúng sẽ bổ sung hỗ trợ cho nhau.Đánh giá đúng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp mình và các đối thủcạnh tranh là một yêu cầu tất yếu đòi hỏi các doanh nghiệp Dệt May phải thựchiện để từ đó giúp các doanh nghiệp Dệt May có chiến lược kinh doanh tốtmang lại lợi nhuận cao nhất và chiếm được ưu thế cạnh tranh trên thị trường

1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Dệt May

* Các yếu tố khách quan

Thứ nhất, môi trường chính trị, luật pháp và hệ thống chính sách kinh tế

Môi trường chính trị ổn định luôn luôn là tiền đề cho việc phát triển và mởrộng các hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp Dệt May, các tổ chức cá nhântrong và ngoài nước Môi trường pháp lý là hệ thống văn bản quy phạm pháp luậttạo ra một hành lang cho hoạt động của các doanh nghiệp, ảnh hưởng đến các hoạtđộng của doanh nghiệp Dệt May như sản xuất kinh doanh cái gì, sản xuất bằngcách nào, bán cho ai ở đâu, nguồn đầu vào Các doanh nghiệp Dệt May phải chấp

22

hành các quy định của pháp luật, phải thực hiện các nghĩa vụ của mình với nhànước, với xã hội và với người lao động như thế nào là do luật pháp quy định (nghĩa

vụ nộp thuế, trách nhiệm đảm bảo vệ sinh môi trường, đảm bảo đời sống cho cán

bộ công nhân viên trong doanh nghiệp)

Các chính sách kinh tế của nhà nước, tốc độ tăng trưởng nền kinh tế quốc dân,tốc độ lạm phát, thu nhập bình quân trên đầu người Là các yếu tố tác động trực tiếptới hoạt động sản xuất kinh doanh từng doanh nghiệp Dệt May Nếu tốc độ tăngtrưởng nền kinh tế quốc dân cao, các chính sách của Chính phủ khuyến khích cácdoanh nghiệp đầu tư mở rộng sản xuất, sự biến động tiền tệ là không đáng kể, lạmphát được giữ mức hợp lý, thu nhập bình quân đầu người tăng Sẽ tạo điều kiện chocác doanh nghiệp phát triển sản xuất, nâng cao khả năng cạnh tranh và ngược lại

Thứ hai, môi trường quốc tế

Thương mại quốc tế có liên quan nhiều tới các quốc gia trên thế giới,

do vậy, môi trường kinh tế, chính trị của thế giới có tác động rất lớn đối vớikhả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Dệt May

Hiện nay, xu hướng khu vực hoá và toàn cầu hoá nền kinh tế đang diễn

ra ngày càng mạnh mẽ, từng khu vực thành lập nên khu vực mậu dịch tự do,các công ty khác nhau trên thế giới cũng có sự sáp nhập nhằm mở rộng hoạtđộng và thị trường tiêu thụ Trong xu thế đó, việc Việt Nam gia nhập các tổchức APEC, FTA, WTO, đã tạo điều kiện thuận lợi cho nền kinh tế nước cóđiều kiện phát triển Bên cạnh những thuận lợi của quá trình hội nhập kinh tếđưa lại, thì quá trình hội nhập này cũng đặt ra những thách thức ảnh hưởngkhông nhỏ tới khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp Dệt May

Nhiều nước trên thế giới một mặt vẫn tích cực tham gia hội nhập,nhưng vẫn tìm mọi biện pháp nhằm bảo hộ cho các ngành sản xuất của mình.Thông qua các biện pháp bảo hộ mậu dịch như: hạn ngạch nhập khẩu; cấpgiấy phép nhập khẩu; quản lí ngoại hối và biện pháp thuế quan

Các biện pháp trên đã khiến cho cạnh tranh của các doanh nghiệp trởnên ngày càng gay gắt trên thị trường.

Bên cạnh đó, hiện nay nhiều nước trên thế giới đang tăng cường đầu tư chodoanh nghiệp Dệt May nhằm đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu các sản phẩm dệtmay

Thứ ba, sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp

Sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong cùng một ngành Dệt Mayảnh hưởng trực tiếp tới lượng cung cầu sản phẩm của mỗi doanh nghiệp DệtMay, ảnh hưởng tới giá bán, tốc độ tiêu thụ sản phẩm Do vậy ảnh hưởngtới hiệu quả của mỗi doanh nghiệp Dệt May

Trong cơ chế thị trường, sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp Dệt May cùngsản xuất hoặc cung cấp một sản phẩm, dịch vụ cùng loại là hết sức gay gắt, nhất làcác mặt hàng chiến lược của các doanh nghiệp Dệt May có mức lợi nhuận cao Điềunày buộc các doanh nghiệp Dệt May phải có chính sách cạnh tranh linh hoạt (sảnphẩm, giá cả, marketing ) nhằm tăng cường mở rộng chiếm lĩnh thị trường Doanhnghiệp Dệt May phải biết tận dụng những kẽ hở của đối phương, đánh vào nhữngyếu điểm đó để có thể làm nổi bật những ưu thế về hàng hoá, dịch vụ của mình Bêncạnh đó phải cố gắng tìm hiểu mục tiêu hiện tại và tương lai của đối thủ cạnh tranh làgì? Và đối thủ cạnh tranh đánh giá như thế nào về mục tiêu và năng lực của các đốithủ cạnh tranh của họ Một đối thủ cạnh tranh mà họ đã từng nổi tiếng trên thươngtrường thì khả năng cạnh tranh được là rất khó khăn Các doanh nghiệp Dệt May phảiphân tích được điểm mạnh, điểm yếu của đối thủ cạnh tranh để có những biện pháphợp lý trong từng điều kiện, từng hoàn cảnh Tất cả phải đều nhằm vào mục tiêu caonhất của doanh nghiệp và lợi nhuận, vị thế, an toàn Ngoài ra, một yếu tố cũng có tácđộng không nhỏ đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp đó là tình hình kinhdoanh của các đối tác trong cùng một tập đoàn kinh doanh Đây là yếu tố thuộc môi

24

trường vĩ mô của doanh nghiệp Dệt May

Thứ tư, nhà cung cấp

Các nguồn lực đầu vào của một doanh nghiệp Dệt May được cung cấp chủyếu bởi các doanh nghiệp khác, các đơn vị kinh doanh và các cá nhân Việc đảmbảo chất lượng, số lượng cũng như giá cả các yếu tố đầu vào của doanh nghiệp DệtMay phụ thuộc vào tính chất của các yếu tố đó, phụ thuộc vào tính chất của ngườicung ứng và các hành vi của họ Nếu các yếu tố đầu vào của doanh nghiệp Dệt Maykhông có sự thay thế và do các nhà độc quyền cung cấp thì việc đảm bảo yếu tố đầuvào của doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào các nhà cung ứng, chi phí về các yếu

tố đầu vào sẽ cao hơn bình thường nên ảnh hưởng tới khả năng cạnh tranh của củadoanh nghiệp Dệt May

* Các yếu tố chủ quan

Thứ nhất, bộ máy quản trị doanh nghiệp

Các doanh nghiệp Dệt May hoạt động trong cơ chế thị trường, bộ máyquản trị doanh nghiệp có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự tồn tại vàphát triển doanh nghiệp, bộ máy quản trị doanh nghiệp phải đồng thời thựchiện nhiều nhiệm vụ khác nhau

Nhiệm vụ đầu tiên của bộ máy quản trị doanh nghiệp Dệt May là xâydựng cho doanh nghiệp một chiến lược kinh doanh và phát triển doanh nghiệp.Nếu xây dựng được một chiến lược kinh doanh và phát triển doanh nghiệp hợp

lý (phù hợp với môi trường kinh doanh, phù hợp với khả năng của doanhnghiệp) sẽ ảnh hưởng tích cực đến khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệpDệt May, là cơ sở để doanh nghiệp Dệt May tiến hành các hoạt động sản xuấtkinh doanh có hiệu quả

Xây dựng các kế hoạch kinh doanh, các phương án kinh doanh và kếhoạch hoá các hoạt động của các doanh nghiệp Dệt May trên cơ sở chiến lượckinh doanh và phát triển doanh nghiệp đã xây dựng

Tổ chức thực hiện các kế hoạch, các phương án và các hoạt động sản xuấtkinh doanh đã đề ra Tổ chức kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh các quá trình trên

26

Với chức năng và nhiệm vụ vô cùng quan trọng của bộ máy quản trịdoanh nghiệp Dệt May, có thể khẳng định rằng chất lượng của bộ máy quản trịquyết định rất lớn tới hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Dệt May.Nếu bộ máy quản trị được tổ chức với cơ cấu phù hợp với nhiệm vụ sản xuấtkinh doanh của doanh nghiệp, gọn nhẹ linh hoạt, có sự phân chia nhiệm vụ chứcnăng rõ ràng, có cơ chế phối hợp hành động hợp lý, với một đội ngũ quản trịviên có năng lực và tinh thần trách nhiệm cao sẽ đảm bảo cho các hoạt động sảnxuất kinh doanh của doanh nghiệp Dệt May đạt hiệu quả cao

Thứ hai, trình độ của đội ngũ công nhân trong doanh nghiệp

Ngày nay chất lượng nguồn nhân lực đóng một vai trò đặc biệt quan trọngtrong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Dệt May, nó ảnh hưởng trựctiếp tới khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Chúng ta có thể bỏ hàng chục triệuUSD để xây dựng những nhà máy hiện đại, nhưng nếu bộ máy lãnh đạo điều hànhkém năng lực, tập thể lao động trực tiếp sản xuất không thành thạo, trình độ tay nghềkhông cao thì doanh nghiệp hoạt động không thể có hiệu quả, do vậy sẽ không cókhả năng cạnh tranh hoặc sức cạnh tranh rất yếu Chất lượng, trình độ tay nghề nguồnnhân lực sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới giá trị của hàng hoá Giá trị hàng hoá là lao động

xã hội của người sản xuất hàng hoá kết tinh trong hàng hoá đó Giá trị hàng hoá thayđổi phụ thuộc vào năng suất lao động Năng suất lao động là hiệu suất của lao độngđược đo bằng số lượng sản phẩm tạo ra trong một đơn vị thời gian, hoặc lượng thờigian lao động hao phí để tạo ra một đơn vị sản phẩm Năng suất lao động phụ thuộcvào trình độ kĩ thuật của người lao động, mức trang bị kĩ thuật của người lao động,phương pháp tổ chức, quản lí và các điều kiện tự nhiên

Khi chất lượng, trình độ tay nghề của nguồn nhân lực nâng cao sẽ giúp chotăng năng suất lao động Việc tăng năng suất lao động được thể hiện ở chỗ: hao phílao động không tăng, nhưng số sản phẩm làm ra trong một đơn vị thời gian tăng lên,

do đó giá trị hàng hoá của một đơn vị giảm xuống khiến cho giá của một đơn vịhàng hoá giảm, do đó sẽ giúp tăng năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Dệt May

Thứ ba, tình hình tài chính của doanh nghiệp

Doanh nghiệp dệt may có khả năng tài chính mạnh thì không những đảm bảocho các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Dệt May diễn ra liên tục và ổnđịnh mà còn giúp cho doanh nghiệp có khả năng đầu tư đổi mới công nghệ và áp dụng

kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất nhằm giảm chi phí, nâng cao năng suất và chất lượng sảnphẩm Ngược lại, nếu như khả năng về tài chính của doanh nghiệp Dệt May yếu kém thìdoanh nghiệp không những không đảm bảo được các hoạt động sản xuất kinh doanh củadoanh may diễn ra bình thường mà còn không có khả năng đầu tư đổi mới công nghệ,

áp dụng kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất do đó không nâng cao được năng suất và chấtlượng sản phẩm Khả năng tài chính của doanh nghiệp Dệt May ảnh hưởng trực tiếp tới

uy tín của doanh nghiệp, tới khả năng chủ động trong sản xuất kinh doanh tới tốc độ tiêuthụ và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, ảnh hưởng tới mục tiêu tối thiểu hoá chiphí bằng cách chủ động khai thác và sử dụng tối ưu các nguồn lực đầu vào Vì vậy tìnhhình tài chính của doanh nghiệp Dệt May tác động rất mạnh tới hiệu quả sản xuất kinhdoanh của chính doanh nghiệp đó

Thứ tư, uy tín của doanh nghiệp

Một yếu tố cũng góp phần không nhỏ vào sự thành công trong kinhdoanh nói chung và khả năng cạnh tranh nói riêng đó là sự tín nhiệm - hìnhảnh của doanh nghiệp Dệt May trên thị trường

Tín nhiệm đối với doanh nghiệp trên thị trường bao gồm:

Tín nhiệm về chất lượng sản phẩm: Sự tín nhiệm đối với sản phẩm càngcao, người tiêu dùng càng tin tưởng, chỉ cần nghe nói đến sản phẩm mang tênnhãn hiệu đó thì không thể hoài nghi vể chất lượng của sản phẩm Những sảnphẩm nổi tiếng lâu đời là những sản phẩm có sự tín nhiệm về chất lượng cao

Tín nhiệm về tác phong kinh doanh của doanh nghiệp Dệt May:Những doanh nghiệp Dệt May có tác phong kinh doanh tốt, tuân thủ thờigian, tuân thủ hợp đồng, có tinh thần trách nhiệm cao đối với người tiêu dùng

sẽ có uy tín rất cao trên thị trường

28

Tín nhiệm về sự phục vụ của doanh nghiệp Dệt May bao gồm sự phục vụ về

kỹ thuật, phục vụ tiêu thụ Trong quá trình tiêu thụ hoặc sau khi bán, nếu doanhnghiệp phục vụ chu đáo, thái độ phục vụ tốt, làm cho người mua hay không mua cảmthấy hài lòng Sau khi khách mua hàng về nhà, nếu có vấn đề thì doanh nghiệp đếntận nhà để giải quyết Tất cả những cái đó thể hiện sự tín nhiệm đối với việc phục vụcủa doanh nghiệp Dệt May

Uy tín của doanh nghiệp Dệt May càng cao thì càng có nhiều ưu thếtrong việc mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm Bất cứ doanh nghiệp nào đãthành công trong kinh doanh đều coi việc xây dựng và giữ gìn tín nhiệm làmột nhiệm vụ có tính chiến lược Có giữ được sự tín nhiệm thì cơ hội kinhdoanh và khả năng cạnh tranh trên thị trường mới được nâng cao

*

Cạnh tranh là quan hệ kinh tế phản ánh mối quan hệ giữa các chủ thểtrong nền kinh tế thị trường theo đuổi mục đích lợi nhuận tối đa Hay nói cáchkhác đây chính là sự ganh đua giữa các chủ thể nhằm giành được những điềukiện thuận lợi nhất cho mình để thu được lợi nhuận cao nhất mà phía đối táccạnh tranh không thể đạt được

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Dệt May thực chất là số lượng, chấtlượng và hiệu quả sử dụng các nguồn lực mà doanh nghiệp có thể huy động nhằmtạo sức mạnh về uy tín, thương hiệu, chất lượng, giá cả

Nhận thức rõ về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh là cơ sở quan trọng

để xem xét đánh giá những thành quả của các doanh nghiệp Dệt May đã đạtđược, đồng thời tìm ra những tồn tại và hạn chế các doanh nghiệp Dệt Maycòn gặp phải Từ đó, đưa ra các quan điểm giải pháp nâng cao năng lực cạnhtranh doanh nghiệp dệt may của thành phố Hà Nội trong điều kiện Việt Namhội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng như hiện nay

Chương 2 THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH DOANH NGHIỆP DỆT MAY

CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY 2.1 Khái quát về doanh nghiệp dệt may của Thành phố Hà Nội

Ngành công nghiệp Dệt May đã có ở Việt Nam vào khoảng hơn một thế

kỷ nay Sau khi thống nhất đất nước, cùng với việc tiếp quản toàn bộ nhà máy, xínghiệp Dệt May đã có ở miền Nam trước khi giải phóng, Nhà nước cũng đã tiếnhành cho xây dựng nhiều nhà máy, xí nghiệp dệt may trên phạm vi cả nước Năm

1986, Đảng và Nhà nước đề ra chủ trương cải cách mở cửa nền kinh tế, chuyển từnền kinh tế tập trung bao cấp sang nền kinh tế thị trường Đây là cơ hội phát triểncho các ngành công nghiệp trong đó có ngành Dệt May Ngành Dệt May thời kỳnày với quy mô, công suất thiết bị, trình độ công nghệ còn lạc hậu, mới sản xuấtđược những sản phẩm có chất lượng trung bình, không có khả năng cạnh tranhvới sản phẩm nhập khẩu Ngành công nghiệp Dệt May Việt Nam chỉ thực sự pháttriển từ năm 1991 trở lại đây với sự thay đổi căn bản cả về thiết bị công nghệ lẫnnhận thức Cũng thời điểm này Hà Nội có những thuận thuận lợi để phát triểnkinh tế nói chung phát triển ngành công nghiệp trong đó có ngành Dệt May màcác địa phương khác không có được lợi thế như vậy, bởi vì:

Hà Nội là trung tâm giao dịch của cả nước, là trung tâm giao lưu quốc tếquan trọng, là hạt nhân của vùng công nghiệp phía Bắc, trung tâm đầu não khoa học

kỹ thuật, có đủ các điều kiện cho sự phát triển của ngành công nghiệp Dệt May Cơ

sở hạ tầng tương đối tốt, Hà Nội có khả năng thu hút vốn trong và nước ngoài HàNội có truyền thống văn hoá lịch sử lâu đời, người dân gắn bó với nghề kéo tơ dệtvải, tạo ra đặc thù riêng biệt mà ít đô thị trên thế giới có được Yếu tố quan trọng là

Hà Nội có nền tảng chính trị ổn định, chính sách đối ngoại mở cửa linh hoạt, quan hệkinh tế đối ngoại trong những năm qua có nhiều cải thiện tích cực Hà Nội có quỹ đấtcho phát triển các Khu công nghiệp và mở rộng quy mô sản xuất trong ngành.Những nhân tố trên là tác nhân ảnh hưởng đến định hướng phát triển công nghiệp

Dệt May Nghiên cứu về sự tác động của nhân tố chủ quan và khách quan cho thấynhững tiềm năng lợi thế và cơ sở cho đầu tư phát triển công nghiệp Dệt May trongthời gian tới.

Nhờ chính sách phát triển kinh tế nhiều thành phần nên từ năm 1991ngành Dệt May Việt Nam nói chung, dệt may của thành phố Hà Nội nói riêng

đã có bước phát triển khá nhanh thể hiện qua sự lớn mạnh cả về số lượng và chấtlượng của các doanh nghiệp Dệt May Đến năm 2015, số lượng doanh nghiệphoạt động trong lĩnh vực dệt may đã tăng gấp 5 - 6 lần so với 10 năm trước Hiệnnay, Thành phố có 21 doanh nghiệp Dệt May do sở công thương quản lý trongđó: có 08 doanh nghiệp cổ phần; 08 doanh nghiệp trách nhiệm hữu hạn; 01 làdoanh nghiệp liên doanh và còn 04 doanh nghiệp chưa cổ phần hóa Có nhiềucông ty lớn hoạt động kinh doanh có hiệu quả, tiêu biểu như: Công ty cổ phầndệt công nghiệp Hà Nội, sản phẩm chính là vải mành, vải không dệt và sảnphẩm may mặc (ở 93 Lĩnh Nam - Hoàng Mai - Hà Nội); Công ty cổ phần mayThăng Long, sản phẩm chính là quần áo các loại (ở 43 Giảng Võ - Ba Đình -

Hà Nội); Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên dệt kim Đông xuân, sảnphẩm chính là quần áo dệt kim các loại (ở 524 Minh Khai - Hai Bà Trưng - HàNội); Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nam Thanh, sản phẩm chính là sản xuất vàxuất khẩu các mặt hàng len (ở 49 Trung Kính - Yên Hòa - Cầu Giấy - HàNội) Bên cạnh đó còn có những doanh nghiệp quy mô nhỏ, tiêu biểu là: Công

ty may Việt An (ở 521 Minh Khai - Hai Bà Trưng - Hà Nội Lực lượng laođộng trong ngành Dệt May chiếm tỷ lệ khá lớn trong các ngành công nghiệp củaThành phố Năm 2014 là 110050 người, trong đó 27.508 người làm trong cácdoanh nghiệp Dệt; 82.542 người làm trong các doanh nghiệp May [35, tr14]

Doanh nghiệp Dệt May có vai trò đặc biệt quan trọng đối với kinh tế củaThành phố, các doanh nghiệp Dệt May của Thành phố đóng góp tới 30% sảnlượng của cả nước, chiếm 15% tổng giá trị sản xuất công nghiệp của Thành phố.Tuy nhiên do chủ yếu hoạt động dưới hình thức gia công xuất khẩu nên phần giá

32

trị gia tăng do các doanh nghiệp đem lại cho Thành phố là không nhiều Hơnnữa các doanh nghiệp Dệt May không phát huy được thị trường nội địa nên đểmất nhiều thị phần cho hàng hóa ngoại nhập và nhập lậu từ Trung Quốc.

2.2 Ưu điểm, hạn chế về năng lực cạnh tranh doanh nghiệp dệt may của thành phố Hà Nội hiện nay

2.2.1 Ưu điểm về năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội

Đối với các doanh nghiệp Dệt May thì năng lực cạnh tranh phụ thuộcvào các yếu tố như giá bán của sản phẩm, chất lượng, mẫu mã sản phẩm;thương hiệu sản phẩm Có thể nói, các doanh nghiệp Dệt May thành phố HàNội đã tăng cường đầu tư về máy móc, thiết bị, nguồn nhân lực, nguyên phụliệu nên cơ cấu sản phẩm ngày càng đa dạng hơn, chất lượng sản phẩmđược nâng cao, thị trường tiêu thụ mở rộng Nhờ đó, năng lực cạnh tranh củadoanh nghiệp dệt may đã được nâng lên so với trước đây, cụ thể:

* Chất lượng sản phẩm ngày càng được nâng lên đáp ứng được nhu cầu củangười tiêu dùng và có khả năng cạnh tranh tốt hơn với nhiều sản phẩm cùng loại

Để nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm dệt may, các doanh nghiệp DệtMay thành phố Hà Nội đã không ngừng gia tăng giá trị của sản phẩm, bằng cách

sử dụng nguồn nguyên liệu đầu vào có nguồn gốc đáng tin cậy từ trong nước,ngày càng giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, do đó gầnnhư chủ động được nguồn nguyên liệu đầu vào, chất lượng nguyên liệu cũng nhưthời gian sản xuất hàng hóa Vì thế chất lượng của sản phẩm ngày càng đượcngười tiêu dùng tin cậy cũng như uy tín của doanh nghiệp ngày càng được nângcao Bên cạnh đó các sản phẩm dệt kim được người tiêu dùng Mỹ, Liên hiệp châu

âu (EU) rất ưa chuộng

Cùng với sự đầu tư có hiệu quả vào tất cả các lĩnh vực, chất lượng sản phẩmdoanh nghiệp Dệt May của Thành phố đã được cải thiện đáng kể Chất lượng sản phẩmđược nâng cao dẫn đến việc tiêu thụ sản phẩm trên các thị trường trong và ngoài nước

ngày càng phát triển tốt Nếu so với các tỉnh, thành trong cả nước thì các doanh nghiệpDệt May của Thành phố có chất lượng sản phẩm dệt may hơn hẳn, tiêu biểu như: Sảnphẩm áo Jacket của công ty may Thăng Long là mặt hàng xuất đi Mỹ, là doanh nghiệpđược cấp chứng nhận quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9002, SA 8000 (là tiêuchuẩn mà các nhà nhập khẩu Mỹ rất coi trọng); ở lĩnh vực may mặc tiêu biểu là công tymay Hồ Gươm được Hội các nhà doanh nghiệp trẻ Việt Nam tặng giải thưởng “Saovàng Đất Việt”, Giải thưởng “Doanh nghiệp tiêu biểu ngành dệt may Việt Nam” doThời báo Kinh tế Sài Gòn cùng Hiệp hội Dệt May Việt Nam bình chọn.

Bảng 2.1: Tình hình chất lượng sản phẩm ở các phân xưởng cắt may

* Cơ cấu sản phẩm ngày càng phong phú, đa dạng đáp ứng tốt hơn nhucầu của người tiêu dùng

Các doanh nghiệp Dệt May của Thành phố đã sản xuất được nhiềuchủng loại hàng hóa dệt may hơn Các doanh nghiệp dệt đã sản xuất được nhữngmặt hàng mà trước đây chưa sản xuất được với chất lượng cao Cơ cấu sản phẩm

34

may đã có những thay đổi lớn, từ chỗ chỉ sản xuất được những loại quần áo bảo

hộ lao động, quần áo thường dùng ở nhà, đồng phục học sinh đến nay các doanhnghiệp Dệt May của Thành phố đã sản xuất những mặt hàng có chất lượng đápứng yêu cầu khó tính của thị trường trong nước và các nhà nhập khẩu như: quần

áo thể thao, quần áo Jean, Jacket, áo sơ mi

Các doanh nghiệp Dệt May của Thành phố đã hình thành cơ cấu sản phẩmphong phú, đa dạng thỏa mãn được nhu cầu của thị trường Sản phẩm luôn đảm bảochất lượng tốt, kim ngạch xuất khẩu các năm đều tăng so với năm trước; các doanhnghiệp Dệt May đã tập trung vào sản xuất ra các sản phẩm có chất lượng tốt, tạo đượclòng tin với những thị trường khó tính như thị trường Nhật Bản, Mỹ, EU

* Giá thành của các sản phẩm dệt may ngày càng có tính cạnh tranh caovới các sản phẩm cùng loại trên thị trường

Trong những năm gần đây, để tăng năng lực cạnh tranh, các doanh nghiệpDệt May của thành phố Hà Nội đã có nhiều cố gắng trong việc giảm chi phí sản xuất

để hạ giá thành sản phẩm Ở thị trường trong nước, sản phẩm của một số doanhnghiệp Dệt May của Thành phố đã có thế cạnh tranh với hàng Trung Quốc về giá cả.Trên thị trường thế giới, do có lợi thế nhân công rẻ nên giá thành các sản phẩm dệtmay của Thành phố vẫn còn thấp hơn so với một số nước xuất khẩu hàng dệt may

Giá công nhân của ngành Dệt May của Việt Nam nói chung, của thànhphố Hà Nội nói riêng là rẻ nhất so với các nước trong khu vực và thế giới Tiềnlương công nhân trong các doanh nghiệp hiện nay chỉ cao gấp 2 lần tiền lươngtối thiểu (khoảng 2.300.000VND) Giá nhân công rẻ làm cho chi phí thấp dẫnđến giá thành sản phẩm rẻ sẽ tạo lợi thế cạnh tranh trong sản phẩm may mặc

* Vị thế và uy tín của doanh nghiệp chiếm được lòng tin của nhiều đốitượng người tiêu dùng

Vị thế của doanh nghiệp chính là thị phần mà doanh nghiệp đó giànhđược trên thị trường trong nước cũng như trên thị trường quốc tế Thực tế thờigian qua nhiều doanh nghiệp Dệt May của thành phố đã khảng định được vị thếcủa mình thể hiện ở việc chiếm lĩnh một cách ổn định các thị trường trong nước

và Quốc tế từng bước thể hiện được vị thế của doanh nghiệp mình

Còn uy tín của doanh nghiệp là sự tín nhiệm đối với doanh nghiệp là uytín và ảnh hưởng của doanh nghiệp trên thị trường, là vị trí và hình ảnh củadoanh nghiệp trong con mắt người tiêu dùng Rất nhiều doanh nghiệp Dệt Mayđều coi việc xây dựng uy tín là một trong những bí quyết để kinh doanh thànhcông Nhận thức rõ vai trò đó các doanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội

đã xây dựng được lòng tin đối với khách hàng trong và ngoài nước thể hiện đượctác phong kinh doanh, tuân thủ thời gian, tuân thủ hợp đồng, có tinh thần tráchnhiêm cao đối với người tiêu dùng Từ đó các doanh nghiệp Dệt May của Thànhphố đã có sự tín nhiệm rất cao đối với người tiêu dùng

Tiêu biểu như : Công ty Dệt vải công nghiệp Hà Nội; Công ty cổ phần MayThăng Long; Tổng công ty cổ phần Dệt May Hà Nội (HANOISIMEX), Công tytrách nhiệm hữu hạn một thành viên Dệt Kim Đông Xuân; Công ty cổ phần May HồGươm; Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nhà nước một thành viên - Dệt 19/5 Hà Nội.Trong đó, Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Dệt kim Đông Xuân, năm

2014 được Hiệp hội Dệt may Việt Nam bình chon là một trong những doanh nghiệptiêu biểu nhất ngành Dệt May; Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nhà nước một thànhviên - Dệt 19/5 Hà Nội là doanh nghiệp tiêu biểu của Thành phố; Công ty cổ phầnMay Hồ Gươm với danh hiệu chất lượng vàng toàn cầu Những thương hiệu nàykhông chỉ đứng vững ở thị trường trong nước mà còn giúp ngành Dệt May Hà Nộitạo dựng được tên tuổi trên thị trường nước ngoài

36

* Mạng lưới tiêu thụ sản phẩm của các doanh nghiệp Dệt May không

ngừng phát triển trên phạm vi cả nước

Chiến lược tiêu thụ sản phẩm của một doanh nghiệp Dệt May giúp doanhnghiệp nắm bắt nhu cầu khách hàng, từ đó chủ động đối phó với mọi diễn biến củathị trường, giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường mới, kế hoạch hóa về khối lượnghàng hóa tiêu thụ, doanh thu, lợi nhuận, chọn kênh tiêu thụ và các đối tượng kháchhàng Doanh nghiệp Dệt May sử dụng công cụ này để đẩy mạnh hoạt đông tiêu thụhàng hoá và nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Yếu tố này ngày càngtrở nên quan trọng đối với doanh nghiệp Dệt May trong quá trình thị trường cạnhtranh quốc tế hiện nay

Với đặc trưng của sản phẩm dệt may là có tính mùa vụ và nhu cầu củangười tiêu dùng phong phú, đa dang, thay đổi theo thị hiếu nên công tác thị trườngđóng vai trò quan trọng trong việc tiêu thụ sản phẩm và phát triển doanh nghiệpDệt May Thấy rõ vai trò của công tác nghiên cứu thị trường, trong thời gian gầnđây các doanh nghiệp Dệt May đã chú trọng đến nghiên cứu thị trường để đápứng tốt hơn nữa nhu cầu của người tiêu dùng và tăng lợi nhuận Các doanh nghiệpDệt May trong nước đã dành nhiều vốn hơn cho lĩnh vực này bằng việc xây dựngđội ngũ xúc tiến thương mại, quảng cáo, tiếp thị và hệ thống nhân viên bán hàng

có kinh nghiệm hơn trước

Bằng sự nỗ lực không ngừng cải tiến nâng cao chất lượng sản phẩm, sảnlượng tiêu thụ đã không ngừng tăng lên, duy trì được những thị trường hiện có vàtừng bước phát triển trị trường mới, không chỉ thị trường trong nước mà còn pháttriển thị trường nước ngoài và được thị trường này chấp nhận Số lượng cũng nhưchất lượng của sản phẩm dệt may không ngừng tăng lên Tiêu biểu như Công tytrách nhiệm hữu hạn một thành viên Dệt kim Đông Xuân sản phẩm sản xuất ra có80% là hàng xuất khẩu, thị trường chủ yếu là Nhật bản

Bảng 2.2: sản lượng tiêu thụ sản phẩm dệt may qua các năm

Đơn vị tính: cái

Năm Tổng sản phẩm

Tiêu thụ

Thị trườngtrong nước

Thị trườngnước ngoài

Tỷ lệ tiêu thụtrong nước/tổngsản phẩm (%)

Theo bảng trên ta thấy, những năm qua tỷ lệ sản phẩm dệt may tăng

về xuất khẩu đều qua các năm, chỉ chững lại ở năm 2013 sang 2014 và sangnăm 2015 tăng mạnh trở lại

2.2.2 Hạn chế về năng lực cạnh tranh doanh nghiệp dệt may của thành phố Hà Nội

Như trên đã phân tích, trong những năm qua các doanh nghiệp DệtMay của Thành phố Hà Nội đã có những bước phát triển nhất định góp phầnvào sự phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố Tuy nhiên, sự phát triển củacác doanh nghiệp Dệt May ở đây cũng vẫn đang tồn tại một số yếu kém cóảnh hưởng trực tiếp đến sức canh tranh của doanh nghiệp Dệt May, cụ thể:

Thứ nhất, một bộ phận không nhỏ sản phẩm của các doanh nghiệp Dệt

May của thành phố Hà Nội chất lượng còn kém, chưa đáp ứng được mong muốncủa khách hàng

Nhìn chung chất lượng các sản phẩm dệt may của Thành phố được đánhgiá là không đồng đều Các sản phẩm xuất khẩu thường làm gia công cho nướcngoài (chiếm gần 70% sản phẩm xuất khẩu), có nghĩa là làm theo mẫu mã và theoyêu cầu chất lượng của bên đối tác nước ngoài Còn trong số sản phẩm xuất khẩu

38

trực tiếp thì hầu hết là các sản phẩm đáp ứng phân đoạn thị trư Phần lớn chấtlượng sản phẩm và mẫu mã của các doanh nghiệp Dệt May trên địa bàn Thànhphố chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường và người tiêu dùng Khâu thiết kếmẫu vải và mẫu quần áo còn yếu phần lớn làm theo mẫu do khách hàng đưa đến.Chưa có thương hiệu xuất khẩu thực sự nổi tiếng trong khu vực và quốc tế, mặc

dù được tiêu thụ mạnh trên thị trường nội địa và nước ờng có nhu cầu “bìnhdân”, yêu cầu về chất lượng ở mức trung bình, giá rẻ

Phần lớn chất lượng sản phẩm và mẫu mã của các doanh nghiệp Dệt Maytrên địa bàn Thành phố chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường và người tiêudùng Khâu thiết kế mẫu vải và mẫu quần áo còn yếu phần lớn làm theo mẫu dokhách hàng đưa đến Chưa có thương hiệu xuất khẩu thực sự nổi tiếng trong khuvực và quốc tế, mặc dù được tiêu thụ mạnh trên thị trường nội địa và nước ngoài

Bên cạnh những mặt hàng được người tiêu dùng đánh giá tốt do chấtlượng cao, bền vững và không thua kém hàng ngoại nhập mà giá lại thấp hơn sovới những mặt hàng cùng loại do các tỉnh và nước ngoài sản xuất, có không ítcác sản phẩm dệt may của Hà Nội sản xuất chất lượng kém, không ổn định Tiêubiểu của mặt trái nêu trên là phải kể đến các sản phẩm của các doanh nghiệp dệtmay có quy mô nhỏ, điển hình như: Công ty May Việt An ở 521 Minh Khai, Hai

đó hàng ngoại với mẫu mã phong phú đã phần nào thỏa mãn được nhu cầu củangười tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ Khả năng tự thiết kế của các doanh nghiệp

Dệt may còn yếu, phần lớn là làm theo mẫu mã đặt hàng của phía nước ngoài đểxuất khẩu sản phẩm hàng dệt may.

Các doanh nghiệp Dệt May của thành phố chưa có một chiến lược cơ cấu sảnphẩm dài hạn mà chỉ là những kế hoạch tác nghiệp dựa vào những đơn đặt hàng củakhách hàng Điều này dẫn tới việc sản xuất bị rơi vào thế bị động Với những sản phẩm

có tỷ lệ lợi nhuận/chi phí cao thì chưa tìm được thị trường tiêu thụ Việc đầu tư máymóc thiết bị cho những sản phẩm cao cấp vẫn chưa được chú trọng nhiều

Thứ ba, giá thành của nhiều sản phẩm dệt may của các doanh nghiệp chưa

thực sự có tính cạnh tranh cao so với các sản phẩm cùng loại của các doanhnghiệp khác trên thị trường

Một điều rõ ràng có thể minh họa cho sự yếu kém về tính cạnh tranhcủa các doanh nghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội đó là một số lợi thế sosánh trước đây so với các tỉnh, thành trong nước cũng như đối với các nướctrên thế giới đang mất dần do giá cả hàng hóa các doanh nghiệp Dệt May củathành phố Hà Nội cao hơn so với hàng hoá tương tự cùng được sản xuất trongnước và trên thế giới Lý do là chi phí đầu vào cho sản xuất hiện nay củathành phố Hà Nội so với các thị trường có sự chênh lệch rất lớn

Chi phí sản xuất của sản phẩm còn cao, chiếm bình quân khoảng 70% giá trịsản xuất Trong đó chi phí đầu vào bình quân hàng năm còn tăng thêm do giá dịch vụ

và các loại phí Điều này tất yếu dẫn đến khả năng cạnh tranh sản phẩm doanhnghiệp Dệt May của thành phố Hà Nội bị hạn chế khi tham gia hội nhập do giá thànhsản phẩm cao hơn so với các đối thủ cạnh tranh Vì thế, khi giảm thuế nhập khẩu và

dỡ bỏ các hàng rào phi thuế quan sẽ hạn chế rất lớn khả năng canh tranh hàng hoácủa doanh nghiệp Dệt May so với hàng nhập khẩu và khi đó sẽ có nhiều doanhnghiệp bị thu hẹp quy mô, thậm chí không tồn tại nếu như ngay từ bây giờ khôngnâng cao sức cạnh tranh của mình

40