LUẬN văn THẠC sĩ hệ THỐNG CHÍNH TRỊ TỈNH BÌNH PHƯỚC THỰC HIỆN GIỮ gìn bản sắc văn hóa dân tộc HIỆN NAY

Bản sắc văn hóa dân tộc là yếu tố thể hiện sự trường tồn của một dân tộc, khẳng định sức sống của một dân tộc. Trong quá trình phát triển hội nhập và tiếp biến văn hóa, bản sắc văn hóa dân tộc rất có thể bị mai một, thậm chí có thể sẽ biến mất nếu nó không được bảo vệ, giữ gìn và phát huy. Thực hiện nhiệm vụ này, hệ thống chính trị cơ sở đóng một vai trò đặc biệt quan trọng.

HÖ THèNG CHÝNH TRÞ C¥ Së TØNH B×NH PH¦íC THùC HIÖN GI÷ G×N B¶N S¾C V¡N HãA D¢N TéC HIÖN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

HÀ NỘI - 2015

chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước thực hiện giữ gìn

Phước thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

HUY VAI TRÒ CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

CƠ SỞ TỈNH BÌNH PHƯỚC THỰC HIỆN GIỮ GÌN BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC

chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước thực hiện giữ gìn

thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước thực hiện

và tiếp biến văn hóa, bản sắc văn hóa dân tộc rất có thể bị mai một, thậm chí

có thể sẽ biến mất nếu nó không được bảo vệ, giữ gìn và phát huy Thực hiệnnhiệm vụ này, hệ thống chính trị cơ sở đóng một vai trò đặc biệt quan trọng

Cũng như nhiều địa phương khác trên đất nước ta, tỉnh Bình Phướcnằm trong trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ, văn hóa và du

chảy văn hoá khác nhau Trong quá trình hội nhập và phát triển hiện nay,

hệ thống chính trị cơ sở ở tỉnh Bình Phước đã tranh thủ những thuận lợigiao lưu, tiếp biến và góp phần rất lớn trong việc giữ gìn, bổ sung và pháthuy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam Đây là nhân tố nội sinh, bảo đảm sựtrường tồn, lớn mạnh và góp phần không nhỏ vào sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Quá trình đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập

và toàn cầu hóa hiện nay, bên cạnh những tác động tích cực, có không ít nhữngtác động tiêu cực đối với bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam Hiện tượng đánhmất bản sắc dân tộc đã biểu hiện trong nhiều lĩnh vực của đời sống văn hóa tinhthần, nhất là trong các lĩnh vực nghệ thuật, đạo đức và lối sống Đặc biệt, là vaitrò của hệ thống chính trị cơ sở ở các địa phương chưa được phát huy tốt, nếukhông được ngăn chặn, chúng sẽ lây lan sang tất cả các lĩnh vực đời sống, hoạtđộng và quan hệ xã hội; ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế, văn hóa, xã hội,hủy hoại bản sắc dân tộc, đe dọa sự tồn vong của quốc gia dân tộc… Do đó,việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam là một nhiệm vụ rất quan trọng

và rất cần thiết của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của cả hệ thống chính trị

Tuy nhiên, ở một số nơi trên địa bàn tỉnh, HTCTCS chưa phát huy tốtvai trò của mình trong thực hiện gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Việt Nam Công tác thực hiện gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộcViệt Nam còn bộc lộ những hạn chế nhất định như xung đột giữa những giátrị truyền thống của dân tộc Việt Nam với những giá trị hiện đại của thế giới,nhiều giá trị truyền thống tốt đẹp bị phai nhạt Cùng với nó là sự xâm lấnngày càng tăng của nhiều thứ văn hóa không lành mạnh, của lối sống ngoạilai, đe dọa các giá trị đạo đức, truyền thống của dân tộc, đe dọa bản sắc dântộc, cản trở việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam nói chung, vai tròcủa HTCTCS ở tỉnh Bình Phước nói riêng

Vì vậy, nghiên cứu vấn đề “Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước

thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc hiện nay” là vấn đề có ý nghĩa cấp thiết

cả về lý luận và thực tiễn làm tài nghiên cứu và viết luận văn thạc sĩ của mình

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Nghiên cứu về HTCT nói chung, HTCTCS nói riêng, cũng như về bảnsắc dân tộc và thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc đang là vấn đề đangđược quan tâm và có ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn đối với cáchmạng Việt Nam; đặc biệt, trong sự nghiệp đổi mới, thực hiện kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tếhiện nay Xây dựng và phát huy vai trò của HTCT các cấp là điều kiện quyếtđịnh để chúng ta thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,

vì thế những nội dung này đã được quan tâm nghiên cứu ở nhiều cấp độ vàgóc độ khác nhau

* Về hệ thống chính trị và hệ thống chính trị cơ sở

Các công trình khoa học đã nghiên cứu và đề cập đến vấn đề này ở cácgóc độ khác nhau như: Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí

Minh, Các chuyên đề của Hội thảo khoa học hệ thống chính trị cấp cơ sở các

tỉnh thuộc khu vực Tây Nguyên - Thực trạng và giải pháp (2008); Nguyễn

Trường Sơn (Luận án tiến sĩ Triết học), “Phát huy vai trò bộ đội địa phương

trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở làm thất bại chiến lược “diễn biến

hòa bình” của địch trên địa bàn Tây Nguyên hiện nay”, Hà Nội (2009); Đinh

Văn Thành (Luận văn thạc sĩ Triết học), “Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Đồng

Nai đấu tranh phòng chống các thế lực thù địch lợi dụng tôn giáo gây mất ổn định chính trị - xã hội hiện nay”, Hà Nội (2009); Trần Đình Hoan (Chủ biên),

“Quan điểm và nguyên tắc đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam giai đoạn

2005 – 2020”, Nxb CTQG, Hà Nội (2010); Phan Xuân Phương (Luận văn

Thạc sĩ Triết học), “Phát huy vai trò của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Gia Lai

trong đấu tranh chống “diễn biến hòa bình” hiện nay”, Hà Nội (2012); Vũ

Thư (Luận văn Thạc sĩ Triết học), “Vai trò hệ thống chính trị cơ sở trong

thực hiện chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước ở tỉnh Lâm Đồng hiện nay”, Hà Nội (2013); Tạp chí Cộng sản phối hợp với trường Đại học Ngân

Hàng Thành phố Hồ Chí Minh), Các chuyên đề của Hội thảo khoa học về

“Nâng cao chất lượng và hiệu quả của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong giai

đoạn hiện nay”, Nxb Thanh Niên, Thành phố Hồ Chí Minh (2013)

* Về văn hóa, về bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam

Nghiên cứu về văn hóa và bản sắc văn hóa dân tộc là một đề tài lớn luôndành được sự quan tâm, nghiên cứu của nhiều nhà khoa học Dưới nhiều góc độtiếp cận khác nhau đã có những tác giả nghiên cứu về văn hóa, về bản sắc văn

hóa dân tộc như: “Văn hoá Việt Nam và cách tiếp cận mới” của Phan Ngọc;

“Bản sắc dân tộc và hiện đại trong văn hoá” của Hoàng Trinh; “Xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc” của Nguyễn

Khoa Điềm; "Bản sắc dân tộc của văn hóa" của Đỗ Huy; "Văn hóa và lối sống" của Thanh Lê; "Bản sắc văn hóa dân tộc" của Hồ Bá Thâm; "Tìm hiểu bản sắc

văn hóa Việt Nam" của Trần Ngọc Thêm… Những công trình trên đã khẳng định:

Bản sắc dân tộc là một trong những cội nguồn làm nên sức mạnh trong suốtchiều dài lịch sử dựng nước, giữ nước cũng như trong cuộc đấu tranh chống

“đồng hoá” của dân tộc Việt Nam Chính nhờ bản sắc ấy, dù trải qua những biến

cố, thăng trầm của lịch sử, dân tộc ta vẫn trường tồn, vẫn tỏ rõ bản lĩnh và sức

mạnh của mình Hiện nay, trước sự xâm lăng của văn hóa, phát triển của khoahọc - công nghệ và xu thế toàn cầu hoá đòi hỏi sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc xã hội chủ nghĩa phải gắn liền với bảo vệ, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc

* Về thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam

Các công trình liên quan đến thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân

tộc như: Đặng Văn Thành với "Xây dựng lối sống có văn hóa của thanh

niên thành phố Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa" (2005); Đặng Quang Thành (2005), "Xây dựng lối sống có văn hóa của thanh niên thành phố Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa"; PGS.TS Phạm Duy Đức (chủ biên) với

"Những thách thức của văn hóa Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế

quốc tế" (2006); Nguyễn Văn Huyên (chủ biên), "Văn hóa mục tiêu và động lực của sự phát triển xã hội" (2006); Nguyễn Văn Dân, "Văn hóa và phát triển trong bối cảnh toàn cầu hóa" (2006); Mai Thị Quý "Toàn cầu hóa và vấn đề kế thừa một số giá trị truyền thống của dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay" (2009); PGS.TS Lưu Ngọc Khải – TS Nguyễn Văn Tùng,

"Thanh niên Quân đội với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong hội

nhập quốc tế hiện nay" (2013)

Dù góc độ tiếp cận khác nhau nhưng các nhà nghiên cứu đều khẳngđịnh bản chất của văn hoá là sáng tạo, sự lớn lên về mặt văn hoá và phát huygiá trị văn hóa phải gắn với việc bảo vệ gìn giữ, phát triển những giá trị vănhóa ấy trong những điều kiện hoàn cảnh cụ thể của mỗi chủ thể Sự sáng tạo

và lớn lên đó không chỉ diễn ra trong bản thân nội tại của mỗi nền văn hoá,

mà còn là sự tích hợp những giá trị trong các nền văn hoá khác thông qua giaolưu, hợp tác văn hoá Những công trình đó cung cấp những luận cứ có giá trịkhoa học, liên quan đến vấn đề nghiên cứu của đề tài và góp phần quan trọngvào việc hoàn thiện đề tài nghiên cứu của tác giả

Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu sâu về “Hệ thống chính

trị cơ sở tỉnh Bình Phước thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc hiện nay” Trong khi vấn đề này đang được đặt ra vừa cơ bản, vừa bức thiết trên cả

phương diện lý luận và thực tiễn, cần được quan tâm đầu tư nghiên cứu Vìvậy, đề tài tác giả chọn mang tính độc lập, không trùng lặp với các công trìnhkhoa học đã được công bố

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích

Luận giải một số vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của HTCTCStỉnh Bình Phước thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc; luận văn đềxuất một số định hướng, giải pháp cơ bản để phát huy vai trò của HTCTCStỉnh Bình Phước thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc hiện nay

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước trong thực hiện giữ gìn bảnsắc văn hóa dân tộc

* Phạm vi nghiên cứu

Dưới góc độ chính trị - xã hội, đề tài tập trung nghiên cứu về vai tròcủa HTCTCS tỉnh Bình Phước thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc ởđịa bàn của tỉnh, số liệu, tư liệu khảo sát từ năm 2006 đến nay

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận

Luận văn dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về bản chất,chức năng, nhiệm vụ của chuyên chính vô sản, HTCT và HTCTCS; về bảnsắc văn hóa dân tộc…

* Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được hoàn thành trên cơ sở vận dụng phương pháp luận củachủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp vớiphương pháp phân tích, tổng hợp, lôgíc và lịch sử, hệ thống, so sánh, điều tra

xã hội học, tổng kết thực tiễn và phương pháp chuyên gia

6 Ý nghĩa của đề tài

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần cung cấp cơ sở khoa học đểHTCTCS tỉnh Bình Phước nâng cao hơn nữa vai trò của mình trong thực hiệngiữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc hiện nay

Kết quả nghiên cứu của luận văn cũng góp phần cung cấp thêm cơ sởkhoa học để HTCTCS các tỉnh miền núi, biên giới, có nhiều thành phần dântộc cùng chung sống tham khảo nhằm góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dântộc hiện nay

Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu,giảng dạy, học tập ở các nhà trường trong và ngoài quân đội

7 Kết cấu của đề tài

Đề tài gồm phần mở đầu, 2 chương (4 tiết), kết luận, danh mục tài liệutham khảo và phụ lục

Chương 1

HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TỈNH BÌNH PHƯỚC THỰC HIỆN GIỮ GÌN BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC – MỘT SỐ

VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Bản sắc văn hóa dân tộc và vai trò của hệ thống chính trị cơ

sở tỉnh Bình Phước thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc hiện nay

1.1.1 Bản sắc văn hóa dân tộc và thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam hiện nay

* Bản sắc văn hóa dân tộc

Từ "bản sắc" có nguồn gốc Hán – Việt, trong đó "bản" là cái gốc, cáicăn bản, cốt lõi, cái hạt nhân của một sự vật; "sắc" là màu vẻ, dung mạo, là sựbiểu hiện cái căn bản, cái cốt lõi, cái hạt nhân đó ra ngoài Bản sắc là màu sắc,tính chất riêng tạo thành đặc điểm chính [74, tr 45] Bản sắc được nhận thứctrên cả hai mặt là mặt bản chất bên trong và mặt biểu hiện bên ngoài, giữa haimặt đó có mối quan hệ biện chứng với nhau Trong đó, mặt bên trong phảnánh tính đồng nhất, bản chất của một lớp đối tượng sự vật nhất định và mặtbên ngoài phản ánh những dấu hiệu, những sắc thái riêng của sự vật để làm cơ

sở phân biệt sự khác nhau giữa sự vật này với sự vật khác [46, tr 67] Trongngữ hệ Châu Âu, "bản sắc" (Identity/ Identité) dùng chỉ sự đồng nhất, dấu ấn,đặc tính cơ bản bền vững [20, tr 30]

Văn hoá là thành quả hoạt động lao động sáng tạo của con người, của xã

hội trong lịch sử Mỗi bước tiến của con người trong quá trình sản xuất vật chất

cũng đồng thời khẳng định một bước tiến của thành tựu văn hoá, văn minhnhân loại trên con đường vươn tới sự nghiệp giải phóng con người, xã hội vàtoàn thể nhân loại Vì vậy, một mặt, không thể có văn hoá tách khỏi cuộc sốngcủa con người, xã hội; mặt khác, cũng không thể có sự phát triển văn hoá theođúng nghĩa của nó khi không biết kế thừa có chọn lọc những thành tựu vănhoá, văn minh trước đó Sẽ là một sai lầm nghiêm trọng nếu người cộng sản

trong quá trình thực hiện cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa không nhận thức

đúng vị trí, vai trò của văn hoá, phủ định sạch trơn những giá trị vàn hoá, vănminh nhân loại Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu ý nghĩa của văn hoá: “Vì lẽ sinh tồncũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh rangôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật,những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày vể mặc, ăn, ỗ và các phương thức sử

dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó, tức là văn hoá”[54, tr.341].

Trên thực tế, chưa có khái niệm hoàn chỉnh, thống nhất về bản sắc vănhóa dân tộc Đây là khái niệm được các tác giả của các ngành khoa học tiếp cậndưới nhiều gốc độ khác nhau Các nhà khoa học thuộc lĩnh vực xã hội đều thốngnhất quan niệm bản sắc văn hóa dân tộc là nét riêng độc đáo của mỗi nền vănhóa, được hình thành, lưu giữ suốt quá trình lao động và đấu tranh lâu dài củamột dân tộc Trong chuyên khảo “Bản sắc dân tộc của văn hóa”, GS Đỗ Huycho rằng “Nói đến bản sắc dân tộc của văn hóa chúng ta nghiêng về phía diệnmạo có hồn của văn hóa dân tộc Nó thể hiện ở mọi nơi mọi chỗ theo kiểu cáchriêng của dân tộc Nó được phát triển biến hóa bởi sự nghiệp lao động và chiếnđấu của nhiều thế hệ trong lịch sử Bản sắc này chi phối cả phong tục tập quáncác vùng miền và tiểu vùng văn hóa” [43, tr 27] Từ những phân tích trên có thể

khái quát: Bản sắc văn hóa dân tộc là tổng hòa những giá trị văn hóa bền vững,

phản ánh diện mạo, sắc thái, cốt cách, tâm hồn, tâm lý… của một dân tộc, được thường xuyên hun đúc, bổ sung và tỏa sáng trong lịch sử dân tộc, trở thành tài sản tinh thần đặc sắc, tạo nên sức mạnh gắn kết cộng đồng và để phân biệt sự khác nhau giữa dân tộc này với dân tộc khác trong cộng đồng nhân loại.

Đặc trưng bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam hiện nay, thể hiện trênmột số nội dung là:

Một là, lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã – Tổ quốc Lòng

yêu nước, ý chí tự cường, tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng là nội dung

cốt lõi bao trùm nhất của bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam Đây là nội dung,

là hệ giá trị tiêu biểu, đặc sắc nhất, mang tính bển vững và định hướng các giátrị khác, cũng như chi phối toàn bộ quá trình phát triển của văn hoá Việt Nam

Do điều kiện môi trường và vị trí địa lý tự nhiên quy định, trải qua sự biếnthiên của lịch sử mấy ngàn năm đấu tranh với thiên nhiên để tồn tại cũng nhưchiến đấu chống ngoại xâm để giữ bờ cõi, khẳng định chủ quyền độc lập dântộc, đã hun đúc, tôi luyện tinh thần yêu nước, ý chí tự cường, tinh thần đoànkết, gắn bó cộng đồng của dân tộc Việt Nam Trong lịch sử tồn tại, có lẽ hiếmthấy dân tộc nào trên thế giới lại phải chiến đấu chống lại nhiều kẻ thù xâmlược như dân tộc Việt Nam, kể cả về thời gian, quy mô, tính chất, cũng như

sự chênh lệch về lực lượng, phương tiện, tiềm lực và sức mạnh quân sự

Hai là, lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý; đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động Đây cũng là một trong những nội dung cốt

lõi của bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam, một di sản văn hoá tinh thần phongphú, thể hiện tâm hồn và cốt cách của con người Việt Nam qua lối sống, lốiứng xử giữa con người với con người Nội dung giá trị này chi phối, quy địnhcách ứng xử nhân văn giữa cá nhân với cá nhân, giữa cá nhân với cộng đồng.Tính nhân ái trong văn hóa phương Đông thiên về trọng tình nghĩa, khác phầnnào với cách ứng xử thiên về trọng lý của phương Tây Hơn nữa, do ảnhhưởng và chi phối của kinh tế sản xuất nông nghiệp lúa nước, của tín ngưỡngtôn giáo, của hoàn cảnh lịch sử đấu trnnh với thiên nhiên để sinh tồn và chốngngoại xâm để bảo vệ độc lập, chủ quyền đã buộc con người Việt Nam phảicần cù, chịu khó lao động sản xuất, làm ra của cải vật chất, duy trì sự sống,bảo đảm sự tồn tại và phát triển của bản thân cũng như cộng đồng Từ đó, đứctính cần cù, sáng tạo được hình thành, phát triển và trở thành giá trị cơ bản,cốt lõi trong bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam

Ba là, sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống Đây cũng là

một trong những đặc trưng cơ bản của bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam,

phản ánh mối quan hệ và cách ứng xử giữa cá nhân với cộng đồng Có thể nói,

cấp bách, họ sẵn sàng đặt lợi ích cộng đồng lên trên lợi ích cá nhân, lợi ích của

làng nước lên trên lợi ích gia đình Họ sống, hoạt động và cống hiến vì cộng

đồng, đồng thời giải quyết tốt mối quan hệ giữa gia đình - làng xã - Tổ quốc.

Những nội dung cơ bản trên của bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam làkết quả vun đắp, kế thừa truyền thống lịch sử hàng ngàn năm dựng nước vàgiữ nước của dân tộc Đây là sản phẩm của sự kết tinh tất cả những gì đặc sắc,đẹp đẽ và độc đáo nhất của cộng đồng dân tộc Việt Nam Những giá trị đó của

bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam là một thể thống nhất, bền vững, gắn kết

cộng đồng, tạo sức mạnh chiến thắng hoàn cảnh, kẻ thù trong quá trình sinhtồn và phát triển Trong các nội dung trên, thì lòng yêu nước, ý chí tự cường,tình yêu thương con người, tinh thần đoàn kết dân tộc, cần cù, sáng tạo, hysinh cao thượng là nội dung chủ đạo, định hướng và chi phốỉ, cần được giữgìn và phát huy ở mọi thời điểm lịch sử

* Thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam hiện nay

Thực hiện giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam hiện nay về thựcchất là hoạt động tự giác của các chủ thể để bảo vệ, giữ vững, bổ sung, pháttriển và quảng bá những giá trị của bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam Đồngthời, tiếp thu một cách chọn lọc tinh hoa văn hoá nhân loại nhằm tăng cườngsức mạnh nội lực, tích cực tham gia xây dựng và phát triển văn hoá, conngười Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước, gópphần thực hiện thắng lợi mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, côngbằng, văn minh” Giữ gìn bản sắc văn hoá không có nghĩa là bế quan tỏacảng, đóng cửa văn hoá, cố lưu giữ vốn cổ, giữ cái không còn phù hợp mà

phải tăng cường giao lưu nhằm không ngừng bổ sung, phát triển giá trị củabản sắc đó cho phù hợp vói điều kiện lịch sử mới Tuy nhiên, trong giao lưu,tiếp xúc văn hoá thì bản lĩnh càng phải vững, bản sắc văn hoá càng phải đậmnét, giao lưu chính là để tiếp nhận giá trị mới, làm giàu và nâng tầm bản sắcvăn hoá dân tộc cho phù hợp với điều kiện lịch sử mới, tạo sức mạnh cho dântộc phát triển bền vững, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hoá đất nước trong điều kiện mở rộng hợp tác quốc tế hiện nay

Nhận thức đúng đắn vể giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc sẽ là cơ sởkhoa học để xác định nội dung, hình thức, biện pháp, lực lượng trong giữ gìnbản sắc văn hóa dân tộc Có thể nêu một số nội dung cơ bản về thực hiện giữ

gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam như sau:

Một là, bảo vệ, giữ vững, bổ sung, phát triển và quảng bá lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết

cá nhân - gia đình - làng xã - Tổ quốc vì dân giàu, nưóc mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Đây là nội dung giữ vị trí cốt lõi bao trùm nhất trong bản sắc

văn hoá dân tộc Việt Nam Tuy nhiên, cần thấy rằng, ở mỗi thời điểm lịch sửkhác nhau, mục tiêu, nhiệm vụ của dân tộc đặt ra cũng có bước phát triểnkhác nhau, bởi vậy những nội dung về giá trị của bản sắc văn hoá dân tộccũng vận động, phát triển phù hợp Trước đây, khi đất nước có chiến tranh,mục tiêu chủ yếu của toàn dân tộc là đoàn kết tập trung sức mạnh đánh đuổi

kẻ thù xâm lược, bảo vệ độc lập, chủ quyền dân tộc Đây là truyền thống dântộc, là sự thể hiện tinh thần, ý chí độc lập, tự cường dân tộc, là nhiệm vụ như

lẽ đương nhiên của bất kỳ người Việt Nam nào Hiện nay, đã có những thay

đổi về các yếu tố tác động và ảnh hưởng đến hệ giá trị tinh thần trong bản sắcvăn hoá dân tộc, nhất là mặt trái của cơ chế thị trường, của giao lưu, hội nhậpquốc tế đã tạo ra sự phân hoá nhất định trong các tầng lớp dân cư, trực tiếp tácđộng đến các giá trị truyền thống theo các chiều hướng khác nhau, cả tích cực

và tiêu cực Bởi vậy, việc giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, nhất là giữ gìn,

phát huy hệ giá trị cốt lõi như lòng yêu nước, tinh thần nhân ái, đoàn kết đặt

ra cấp thiết hơn bao giờ hết, với những khó khăn và phức tạp gấp nhiều lần

Xây dựng và phát triển đất nước trong điều kiện hội nhập quốc tế ngàycàng sâu rộng hiện nay, bên cạnh những thuận lợi cũng đồng thời xuất hiệnnhững thử thách không nhỏ và phức tạp hơn nhiều so với những giai đoạn lịch

sử trước đây Bởi vậy, hơn bao giờ hết cần phải nâng cao chủ nghĩa yêu nước,tinh thần tự tôn, tự cường dân tộc để phát huy sức mạnh của bản sắc văn hoá

dân tộc, phát triển phồn vinh, bền vững Giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc trong

cốt lõi nhất của bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam trong điều kiện lịch sử mới

Hai là, bảo vệ, giữ vững, bổ sung, phát triển và quảng bá lòng nhân ái,

khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý, sự tinh tế trong ứng xử, giản dị trong lối sống của dân tộc Đây là cơ sở cho tình đoàn kết gắn bó cộng đồng hết sức

bền chặt, tạo nên sức mạnh vô địch, bảo đảm cho dân tộc Việt Nam vượt quamọi khó khăn, hiểm nguy, trường tồn và phát triển lớn mạnh đến ngày nay.Mặc dù, quá trình hội nhập quốc tế hiện nay đã tạo điều kiện cho quá trìnhtiếp cận, ứng dụng những thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại để pháttriển đất nước, nâng cao đời sống nhân dân, nhưng cũng tạo ra những tháchthức, nhất là sự phân hoá giàu nghèo, sự chênh lệch về thu nhập, làm suygiảm tính cố kết, gắn bó cộng đồng Quá trình giao lưu văn hoá với nướcngoài làm xuất hiện các quan niệm sai lệch về các giá trị cốt lõi, dễ ngộ nhận,lai căng các giá trị văn hoá phương Tây, làm lệch chuẩn các giá trị mà bao đờinhân dân ta xây dựng Đó là nguy cơ biến dạng và có thể phá vỡ sự cố kết bềnvững dân tộc vốn xuất phát từ cội nguồn nhân ái, bao dung, nghĩa tình của

dân tộc Trong xu thế hiện nay cần coi trọng, giữ gìn lòng nhân ái, khoan

dung, trọng nghĩa tình, đạo lý, có như vậy mới bảo đảm tính nhân văn trongứng xử, mối quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng, giữ được tình cảm gắn bó, cố

kết cộng đồng Đây là những giá trị cốt lõi, giữ vai trò định hướng về tư tưởng,

đạo đức và lối sống xã hội chủ nghĩa cho con người và cộng đồng dân tộc, là

những chuẩn mực hết sức cơ bản bảo đảm cho nền văn hoá Việt Nam pháttriển đúng hướng, giữ được bản sắc trong xu thế hội nhập quốc tế hiện nay

Ba là, bảo vệ, giữ vững, bổ sung, phát triển và quảng bá đức tính cần

cù, sáng tạo trong lao động, đức hy sinh cao thượng tất cả vì độc lập dân tộc,

vì hạnh phúc của nhân dân Giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc là một thể thống

nhất giữa bảo vệ, giữ vững và phát huy những giá trị cốt lõi trong điều kiệnlịch sử mới Vì vậy, việc giữ gìn không chi đơn thuần là việc giữ “khư khưvốn cổ”, mà điều quan trọng là phải vận dụng, kế thừa, bổ sung, phát huy giátrị đó cho phù hợp điều kiện lịch sử mới, nhằm không ngừng phát triển đấtnước theo mục tiêu xác định Giữ gìn đức tính cần cù, sáng tạo, tinh thần hysinh cao thượng vì độc lập dân tộc, vì hạnh phúc của nhân dân trong điều kiệnhiện nay cần phải được nghiên cứu, vận dụng cho phù hợp Cần phải tính đến

sự tác động của hội nhập quốc tế ở cả hai chiều, đặc biệt là những yếu tố trái

chiều, những ảnh hưởng, thậm chí triệt tiêu tính tích cực, cần cù, chịu khó

trong mỗi con người, làm suy giảm tinh thần hy sinh vì lợi ích cộng đồng, dân

tộc, gây xói mòn, đánh mất bản sắc văn hoá dân tộc, cần phải bảo đảm sự hàihoà về mặt lợi ích giữa cá nhân và cộng đồng trong các chiến lược phát triển

kinh tế - xã hội, nhằm tạo ra động lực khai thác mọi tiềm năng, nguồn lực,

Bốn là, truyền thụ bản sắc văn hoá dân tộc cho các thế hệ mai sau và

quảng bá giá trị văn hoá dân tộc Việt Nam ra khu vực và thế giới Đây cũng

là một trong những nội dung rất quan trọng cần giữ gìn, phát huy trong xu thếhội nhập quốc tế hiện nay Bởi lẽ, nội dung giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc là

sự thống nhất biện chứng giữa bảo vệ, giữ vững, bổ sung, phát triển, truyềnthụ và quảng bá, phát huy những giá trị tinh hoa của văn hoá dân tộc trongđiều kiện lịch sử mới Quá trình giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc Việt Namcòn bao hàm việc truyền thụ, giáo dục giá trị văn hoá dân tộc đối với cácthành viên trong cộng đồng; tuyên truyền, quảng bá những giá trị, những tinh

hoa văn hoá dân tộc ra quốc tế; vận dụng và phát triển giá trị văn hoá, truyềnthống dân tộc một cách phù hợp với điều kiện lịch sử mới Đồng thời, đấu tranhchống những quan điểm sai trái về nhận thức trong giữ gìn bản sắc văn hoá dântộc và những âm mưu, thủ đoạn lợi dụng xu thế hội nhập quốc tế chống phá vềvăn hoá tư tưởng, làm phai nhạt dần bản sắc văn hoá dân tộc Đây là nội dung rấtquan trọng trong quá trình giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam hiện nay

Tóm lại, thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam có ý nghĩahết sức quan trọng Bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam chính là nhân tố quantrọng bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước Bản sắc đó là kết tinh sứcsống của dân tộc Việt Nam, giống như chất keo kết chặt toàn thể cộng đồngdân tộc Việt Nam gắn bó với nhau cùng tồn tại, phát triển Bản sắc đó chi phốitoàn bộ đời sống dân tộc, giúp bảo tồn dân tộc, chống mọi âm mưu đồng hóacủa kẻ thù, đồng thời là nền tảng và sức mạnh tinh thần để xây dựng, phát triểnđất nước vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”

Do đó, cần phải biết thực hiện giữ gìn thì mới thực sự phát huy vai trò của bảnsắc văn hóa dân tộc Việt Nam đối với sự phát triển đất nước

1.1.2 Quan niệm về vai trò của hệ thống chính trị cở sở tỉnh Bình Phước thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc hiện nay

* Đặc điểm của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước hiện nay Một là, về cơ cấu đội ngũ cán bộ, đảng viên hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước có nhiều thành viên của các dân tộc, nhưng trình độ, chất lượng không đồng đều giữa các dân tộc anh em Đội ngũ cán bộ trong

HTCTCS tỉnh Bình Phước rất đa dạng về thành phần dân tộc, xuất thân từnhiều vùng miền khác nhau của cả nước Tính đến 20/12/2014 tổng số độingũ cán bộ chuyên trách cấp xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp Xã) 1229người Dân tộc kinh chiếm 92,9%, còn lại 7,1% là các thành phần dân tộckhác Theo các tôn giáo khác nhau chiếm 0,6%, còn lại 99,4% là không theotôn giáo nào Về văn hóa, cấp Tiểu học chiếm 1,5%; Trung học Cơ sở chiếm

12%; Trung học Phổ thông chiếm 86,5% Về chuyên môn, chưa qua đào tạochiếm 32,4%; Sơ cấp là 37,3%; Trung cấp là 3,2%; Cao đẳng chiếm 26,9%;Đại học 0,2%; Sau đại học 40,7% Về trình độ lý luận chính trị, sơ cấp vàchưa qua đào tạo 52,4%; Trung cấp 6,9%; Cao cấp 39,9% Đặc biệt, cán bộ cókhả năng giao tiếp bằng tiếng dân tộc chiểm khoảng 5,5% [Phụ lục 9] Nhìnchung tạo nên sự đồng thuận của xã hội, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dântộc trên địa bàn, góp phần thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Tuynhiên, tỉ lệ cán bộ là người dân tộc thiểu số vẫn chưa tương xứng với dân sốcủa các dân tộc trên địa bàn Trình độ văn hóa, trình độ chuyên môn, trình độ

lý luận chính trị còn thấp, chất lượng không đồng đều, nhất là vùng sâu, vùng

xa, vùng đặc biệt khó khăn Đội ngũ cán bộ là người dân tộc thiểu số trongHTCTCS tỉnh Bình Phước trình độ khá thấp so với yêu cầu nhiệm vụ, dẫn đếnhiệu quả hoạt động không cao, là một trong những lực cản trong thực hiện giữgìn bản sắc văn hóa dân tộc Theo báo cáo số 60/BC-SNV của Sở Nội vụ tỉnhBình Phước, tính đến tháng 5 năm 2015, tổng số cán bộ công chức người dântộc thiểu số cấp xã là 168 người Trong đó, về văn hóa, cấp Tiểu học là 11người; Trung học Cơ sở 26; Trung học Phổ thông 131 Về chuyên môn, chưaqua đào tạo 60 cán bộ; Sơ cấp là 02; Trung cấp là 68; Cao đẳng 03; Đại học35; Sau đại học 0 cán bộ Về trình độ lý luận chính trị, Trung cấp 75 cán bộ;Bồi dưỡng 23 cán bộ [72, tr 4]

Hơn nữa, đội ngũ cán bộ trong HTCTCS tỉnh Bình Phước mang tính biếnđộng khá cao Khác với cấp trên cơ sở, đội ngũ cán bộ trong HTCTCS do nhândân địa phương trực tiếp bầu lên thông qua bầu cử Nếu trúng cử thì thành cán bộ,không thì họ lại trở về làm công dân bình thường Đây là nguyên nhân chủ yếudẫn đến việc họ ít được chuyên môn hóa, ít được đào tạo cơ bản, còn biểu hiệntâm lý ngại học tập lý luận chính trị và chuyên môn nghiệp vụ Tính biến độngnày ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

Hai là, về nhiệm vụ của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước cũng có nhiệm vụ như địa phương khác, nhưng có đặc thù riêng là vừa tập trung phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, giữ vững an ninh - quốc phòng, vừa giải quyết những vấn đề dân tộc, tôn giáo phức tạp Tỉnh Bình Phước được tái lập ngày

01/01/1997 Trước khi tái lập, Bình Phước thuộc tỉnh Sông Bé (cũ) Hiện nay,dân số của tỉnh, theo số liệu thống kê đến 31/12/2013, Bình Phước có 927.126người Dân cư trong tỉnh gồm 41 dân tộc anh em, trong đó người Kinh chiếm80,6% Còn lại 40 thành phần dân tộc thiểu số, chiếm 20% dân số tỉnh [1, tr.1].Dân tộc thiểu số bản địa là người Stiêng chiếm 47,4% số lượng dân tộc thiểu số[2, tr.1], còn lại là các dân tộc thiểu số di cư từ các vùng khác đến (chủ yếu từcác tỉnh phía Bắc) như người Tày, người Nùng, người M Nông, người Khmer,người Hoa, người Mường, người Chăm, người H Mông, Nhìn chung, BìnhPhước vẫn còn là tỉnh nghèo, kinh tế chậm phát triển, đời sống vật chất, tinh thầncủa đồng bào còn gặp nhiều khó khăn; tình hình an ninh chính trị - xã hội tiềm

ẩn nhiều phức tạp với đa sắc tộc và đa tôn giáo; nhận thức về chính sách, phápluật của một bộ phận nhân dân nhất là đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế; ýthức tự lực, tự cường, tâm lý thụ động, trông chờ, ỷ lại vẫn còn kể cả cán bộ,đảng viên; các tập tục lạc hậu vẫn còn đè nặng, cản trở sự phát triển Trình độ

lý luận chính trị sơ cấp và chưa qua đào tạo chiếm 52,4% tỷ lệ khá cao, thể hiệnchất lượng của đội ngũ cán bộ công chức cấp Xã cần phải tiếp tục đẩy mạnh đàotạo, có chiến lược lâu dài về thu hút nguồn nhân lực trẻ có trình độ về địaphương Đội ngũ cán bộ chuyên trách cấp Xã là người các dân tộc khác chiếm7,1% thiếu về số lượng và yếu về chất lượng [Phục lục 9 - 10]

Trên địa bàn Tỉnh hiện nay có 08 tôn giáo được công nhận tư cách phápnhân gồm: Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Cao đài, Hồi giáo, Phật giáo Hòahảo, Tinh độ Cư sỹ Phật hội Việt Nam và đạo Baha’i với tổng số 220 cơ sở thờ

tự, 212 chức sắc, 48 tu sĩ, 211.583 tín đồ [71, tr 1] Nhìn chung trong nhữngnăm qua, tình hình sinh hoạt tôn giáo trên địa bàn tỉnh cơ bản diễn ra ổn định,

tuân thủ đúng quy định của Pháp luật Tuy nhiên, tình trạng xây dựng, cơi nới,sữa chữa cơ sở thờ tự và sinh hoạt tôn giáo trái phép vẫn còn xảy ra ở một sốnơi Đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số Một số vấn

đề nổi lên đáng chú ý đó là: phân hóa trong nội bộ Phật giáo, hiện tượng “biếngia thành tự”; việc tồn tại nhà nguyện, truyền đạo trái phép của đạo Tin lành ởvùng đồng bào dân tộc đang diễn biến phức tạp Bên cạnh đó, các thế lực thùđịch luôn tìm cách phá hoại các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước

ta ở vùng dân tộc thiểu số như xúi giục một bộ phận đồng bào nhẹ dạ cả tin kéonhau đi đòi đất và khiếu kiện tập thể, tổ chức bán đất rồi vượt biên sangCampuchia Do vậy, nhiệm vụ của HTCTCS tỉnh Bình Phước rất nặng nề,vừa phải lãnh đạo, tổ chức, quản lý quá trình phát triển kinh tế - xã hội, vừaphải đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn và hành động chống phá củacác thế lực thù địch vừa phải thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

Ba là, về tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước thường xuyên chịu sự chống phá quyết liệt của các phần tử phản động, thù địch trên địa bàn Là một tỉnh miền núi, nông nghiệp, biên giới và đa sắc

tộc, tôn giáo Đây là địa bàn có vai trò quan trọng về kinh tế, chính trị, quốcphòng - an ninh Vì vậy, quá trình tổ chức và hoạt động của HTCTCS tỉnhBình Phước luôn bị các thế lực thù địch chống phá quyết liệt Các thế lực thùđịch sử dụng tổng hợp các biện pháp cả về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội,quân sự nhằm phá hoại “trên lĩnh vực tư tưởng”; lợi dụng sự khác nhau vềphong tục, tập quán, tín ngưỡng; những sơ hở, thiếu sót trong thực hiện chínhsách dân tộc, tôn giáo; triệt để khai thác những hạn chế trong nhận thức,những khó khăn trong đời sống và tình trạng đói nghèo của đồng bào dân tộcthiểu số để tiến hành “diễn biến hòa bình” Mục đích nhằm tạo sự mất đoànkết, mâu thuẫn, xung đột giữa các dân tộc; nói xấu Đảng, chính quyền, táchquần chúng ra khỏi sự lãnh đạo của Đảng, làm suy yếu bộ máy chính quyền

cơ sở, gây cản trở việc thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

Bốn là, về hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở

ở tỉnh Bình Phước chịu ảnh hưởng bởi quan hệ dòng họ; tâm lý, phong tục tập quán lạc hậu Trong HTCTCS ở tỉnh Bình Phước, vẫn còn

tình trạng các thành viên cấp ủy được phân bổ theo dòng họ, theo làng; quan hệanh em, họ hàng không phải là ít Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến quan hệtrong nội bộ tổ chức Có khi vì quan hệ dòng họ mà nể nang, né tránh hoặc phecánh, cục bộ dẫn đến hiệu quả hoạt động không cao Hơn nữa, hiệu quả hoạtđộng của HTCTCS tỉnh Bình Phước vẫn chịu ảnh hưởng bởi tư tưởng và nhữngquan niệm phong tục tập quán nặng nề, lạc hậu cùng với những quan hệ lễnghi ràng buộc, cột chặt con người vào khuôn phép, tục lệ; tâm lý tự ti, ngạitham gia các hoạt động xã hội ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn, nhất

là ở cơ sở có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống; nhiều nơi, bà con dântộc thiểu số còn biểu hiện thờ ơ với thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

Hệ thống chính trị cơ sở có mối quan hệ với việc thực hiện giữ gìn bảnsắc văn hóa dân tộc Việt Nam Trong đó, HTCTCS là thiết chế tổ chức thựchiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trên địa bàn ở cơ sở

Hệ thống chính trị cơ sở tuyên truyền giáo dục trực tiếp cho nhân dânnhững kiến thức căn bản về bản sắc văn hóa dân tộc Công tác tuyên truyền,giáo dục của HTCTCS tiến hành một cách đầy đủ, toàn diện sâu rộng trongnhân dân về các đặc trưng bản sắc văn hóa dân tộc Thông qua đó làm chonhân dân hiểu được bản sắc văn hóa dân tộc là thành quả tất yếu của quá trìnhhàng ngàn năm lịch sử dựng nước đi đôi với giữ nước Là một trong nhữngđộng lực to lớn đảm bảo sự ổn đinh và phát triển bền vững của Quốc gia dântộc Nó là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam, là nguồn sức mạnh vô địch đảmbảo dân tộc ta phát triển trong mọi điều kiện hoàn cảnh lịch sử Mà ở đó, dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản mọi quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân,một nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc được thực hiện trên mọi lĩnhvực của đời sống xã hội Để nhân dân có đủ khả năng xây dựng cho mình một

bộ lọc tự nhiên trước sự xâm lăng văn hóa ngoại lai; nhận diện, phân biệt,cảnh giác không hoang mang giao động, ngả nghiêng trước những khuynhhướng, quan điểm sai trái, vững tin vào sự nghiệp xây dựng và phát triển vănhóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước

Bên cạnh việc tuyên truyền, giáo dục về đặc trưng bản sắc văn hóa dântộc, HTCTCS còn tuyên truyền, giáo dục cho nhân dân hiểu biết về nhữngquan điểm tư tưởng, lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh nhằm nângcao tri thức, tình cảm, thái độ đúng với đối với nền văn hóa XHCN và sự tuânthủ, chấp hành của nhân dân đối với các nguyên tắc, quy định thực hiện cácquyền, nghĩa vụ công dân đối với xã hội và nhà nước Để nhân dân vận dụngvào giải quyết các mối quan hệ nhằm thực hiện các quyền làm chủ, nâng caođời sống vật chất và tinh thần của mình trên thực tế

Ngược lại, bản sắc văn hóa dân tộc được phát huy tạo điều kiện để xâydựng HTCTCS vững mạnh Đây là sự thể hiện tác động trở lại của việc thựchiện giữ gìn tốt bản sắc văn hóa dân tộc đối với quá trình xây dựng, hoàn

thiện và thực hiện chức năng, nhiệm vụ của HTCTCS Bởi vì, bản sắc văn

hóa dân tộc được thực hiện giữ gìn tốt mà trước hết ở từng thành tố củaHTCTCS sẽ tạo nên sự vững mạnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả công táctrên thực tế Phát huy được trí tuệ, lòng nhiệt tình và tinh thần trách nhiệmcao của đội ngũ cán bộ trong quán triệt, thực hiện đường lối, chủ trương,chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước Đồng thời, phát huy được trítuệ của tập thể trong thảo luận xây, dựng nghị quyết lãnh đạo, chương trìnhhành động của các tổ chức trong HTCTCS, từ đó động viên, tổ chức nhân dânthực hiện tốt việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam

Thông qua giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, sẽ phát huyđược tinh thần tự phê bình và phê bình của đội ngũ cán bộ nhằm phát hiện,đấu tranh loại bỏ những quan điểm sai trái, các tệ nạn xã hội làm trong sạch

bộ máy Đây là nét văn hóa, là cơ sở để củng cố, thực hiện tốt mối quan hệ

giữa các thành tố trong HTCTCS và giữa HTCTCS với nhân dân, đảm bảocho các thành tố đó thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình, qua đó nângcao uy tín, chất lượng, hiệu quả hoạt động của HTCTCS

* Vai trò của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc hiện nay

Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước là loại hệ thống chính trị thấpnhất trong hệ thống chính trị bốn cấp, nên cũng có vị trí, vai trò đặc biệt quantrọng Vì nó là cầu nối trực tiếp giữa Đảng, chính quyền các cấp với nhân dân,thường xuyên nắm bắt nhu cầu, tâm tư, nguyện vọng của nhân dân thực hiệnthắng lợi mục tiêu chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng – an ninh ở

cơ sở, mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” màĐảng và Nhà nước ta đã xác định; tổ chức và vận động nhân dân thực hiệnđường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và các chỉ thị, nghị quyết, quyếtđịnh của cấp trên và cấp mình; tăng cường đại đoàn kết toàn dân, phát huyquyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi tiềm năng thực hiện giữ gìn, bổsung, phát triển các giá trị bản sắc văn hóa dân tộc

Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX Về đổi mới và nâng cao chất lượng

hệ thống chính trị xã, phường, thị trấn cũng chỉ rõ: “Hệ thống chính trị ở cơ sở

có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiệnđường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tăng cường đại đoànkết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi khả năngphát triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cư” [22,tr.166]

Từ nghiên cứu vai trò chung của HTCTCS, tác giả đưa ra quan niệm vềvai trò của HTCTCS tỉnh Bình Phước thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dântộc hiện nay như sau: Đây là hoạt động tự giác của thiết chế chính trị cấp cơ sởthể hiện vị trí, chức năng, nhiệm vụ, mục đích là bảo vệ, giữ vững, bổ sung,phát triển và quảng bá các giá trị của bản sắc văn hóa dân tộc đã tồn tại lâu dài

thực hiện của HTCTCS có vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức,giác ngộ chính trị và tinh thần cách mạng cho nhân dân; làm cho nhân dân

có nhận thức và hành động đúng với chủ trương, đường lối của Đảng, chínhsách và pháp luật của Nhà nước Thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

là một nội dung quan trọng trong mục tiêu bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hộichủ nghĩa và là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta hiện nay

Đây cũng là đòi hỏi khách quan để thực hiện mục tiêu đưa nước ta cơbản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020.Trong điều kiện kinh tế - xã hội nước ta còn hạn chế, thực hiện giữ gìn bảnsắc văn hóa dân tộc là một nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, đòi hỏi phải pháthuy sức mạnh to lớn của cả HTCT và lực lượng toàn dân Sức mạnh ấy chỉ cóđược khi mọi cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân nhận thức sâu sắcđược sự cần thiết phải thực hiện giữ gìn bẳn sắc văn hóa dân tộc Đó cũng làmục tiêu, nhiệm vụ mà công tác tuyên truyền, giáo dục và lãnh đạo, tổ chứcthực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trên địa bàn cần phải đạt được

Hệ thống chính trị cơ sở là nhân tố trực tiếp trong việc tuyên truyền, giáodục và lãnh đạo tổ chức thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, vì HTCTCS

là cầu nối trực tiếp giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân Hiệu quả hoạt động của

nó phản ánh trực tiếp hiệu quả hoạt động của HTCT cấp trên, của Đảng, Nhànước trong thực hiện chiến lược về xây dựng và phát triển văn hóa, con ngườiViệt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước hiện nay Khi thực

hệ người - người trong đối nhân xử thế, đạo chung thuỷ vợ - chồng, lòng biết

ơn ông bà, tôn kính tổ tiên; chăm lo lợi ích của tập thể và gia đình, giữ uy tín, đạođức của gia đình; giáo dục lòng hiếu thảo, tinh thần học tập, nâng cao tri thức chocon cái và tinh thần tôn sư trọng đạo Thông qua giáo dục các truyền thống vănhóa dân tộc mà bản sắc văn hóa dân tộc được thực hiện, giữ gìn và phát huy

Hai là, quản lý hoạt động lễ - hội truyền thống trên địa bàn góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Quản lý hoạt động lễ - hội truyền thống là

một trong những chức năng, nhiệm vụ cơ bản của HTCT nói chung, HTCTCSnói riêng Trong HTCTCS, vai trò quản lý nhà nước thuộc về chính quyền cơ

sở Chính quyền cơ sở là cơ quan đại diện nhà nước ở cơ sở chịu trách nhiệmquản lý điều hành mọi mặt như kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, an ninh -quốc phòng ở địa phương Trong đó trách nhiệm quản lý của chính quyền cơ

sở ở địa phương là trọng tâm Do vậy, quản lý điều hành các hoạt động lễ hộitruyền thống trên địa bàn luôn gắn liền với chức năng quản lý nhà nước củachính quyền ở cơ sở

đã thể hiện tinh thần chung là sự suy tôn, tưởng nhớ công ơn về một thần tượngđược vinh danh công trạng trong lịch sử dân tộc Bởi nhân dân ta nói chung vàmỗi địa phương nói riêng, hiện nay vẫn rất xem trọng những ngày lễ hội phảnánh những sự tích anh hùng, những truyền thống lao động, sáng tạo chung củadân tộc, của từng địa phương Từ đó tránh những cám dỗ tầm thường để giữnhân cách và truyền thống dân tộc Quá trình đó rất cần sự quản lý, địnhhướng của chính quyền cơ sở sẽ góp phần quan trọng vào việc thực hiện giữgìn bản sắc văn hóa dân tộc trên địa bàn Qua đó, hạn chế các tệ nạn mê tín dịđoan gây ảnh hưởng xấu đến đời sống vật chất và tinh thần trong nhân dân

Ba là, thông qua việc tổ chức chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào các dân tộc góp phần thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Hệ

thống chính trị cơ sở quan tâm chăm lo đến đời sống vật chất và tinh thần chođồng bào các dân tộc trên địa bàn sẽ góp phần rất quan trọng đến việc thực hiệngiữ gìn, bổ sung, phát triển các giá trị bản sắc văn hóa dân tộc Bởi vì, các giátrị đạo đức truyền thống dân tộc được thể hiện qua những nét sinh hoạt cụ thểdiễn ra hàng ngày trong đời thường như tổ chức sản xuất, ăn uống, nghỉ ngơi,

chuyện trò, vui chơi của các gia đình, cách bày trí sắp xếp trong nhà… vẫn cònlưu giữ nhiều loại hình văn hóa truyền thống, sự bảo tồn các nơi thờ tự như đềnthờ, di tích Ở các gia đình dù xây nhà theo kiểu nào, cũng vẫn giữ nét bày trísắp xếp truyền thống là khoảng trang trọng và chính diện vẫn là bàn thờ tổ tiênông bà Nhiều gia đình, đặc biệt ở nông thôn, vẫn còn lưu giữ nhiều loại hìnhvăn hóa truyền thống như những bộ tủ thờ cổ, tranh thờ, bộ ván ngựa, bộtrường kỷ điêu khắc các họa tiết truyền thống dân tộc [66, tr 414-416]

Hệ thống chính trị cơ sở đã tổ chức quán triệt sâu sắc các Chương trình,Thông tư, Kế hoạch các cấp như Thông tư số 17/TT-MTTW-BTT ngày10/10/2011 của Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt

Nam về Hướng dẫn tiếp tục nâng cao chất lượng Cuộc vận động “Toàn dân

đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” trong giai đoạn mới; Thông

tư số 12/2011/TT-BVHTTDL ngày 10/10/2011 của Bộ Văn hóa, Thể thao và

Du lịch quy định chi tiết về tiêu chuẩn, trình tự, thủ tục, hồ sơ công nhận danh

hiệu “Gia đình văn hóa”, “Thôn văn hóa”, “Làng văn hóa”, “Ấp văn hóa”,

“Bản văn hóa”, “Tổ dân phố văn hóa” và tương đương; Hướng dẫn số

34/HD-BCĐ ngày 12/03/2012 của Ban Chỉ đạo phong trào tỉnh, Ban Thườngtrực Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh phối hợp tiến hành tổ chức hướng dẫn,tập huấn cho cán bộ Mặt trận Tổ các cấp và thành viên Ban Chỉ đạo, Ban vậnđộng cuộc vận động các cấp trên địa bàn tỉnh góp phần rất quan trọng đếnviệc thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

Bốn là, thông qua những đóng góp to lớn trong việc thực hiện giữ gìn các loại hình nghệ thuật truyền thống dân tộc trên địa bàn tỉnh Bình Phước.

Các loại hình nghệ thuật truyền thống dân tộc như nhạc cổ, hát bội, tuồng chèo,hát vọng cổ, cải lương, trọng võ thuật, cồng chiêng,… được HTCTCS có nhiềuchính sách hỗ trợ, giúp đỡ đồng bào trong việc lưu truyền và phát triển Cũngnhờ đó mà ngày nay trong đa số các gia đình nhất là ở nông thôn, các loại hìnhvăn hóa nghệ thuật truyền thống dân tộc này vẫn được giữ gìn và lưu truyền

cho các thế hệ con cháu, từ thuở nằm nôi đến lúc trưởng thành Ở những ngườiNam bộ đến nhập cư, làm ăn sinh sống ở tỉnh thì người lớn, trẻ em, nam cũngnhư nữ, ai ai cũng thuộc lòng vài câu hò, làn điệu cải lương, tân cổ giaoduyên Còn những người miền Bắc thì rất ưa thích hát tuồng, hát chèo và làmthơ Rải rác ở các thôn ấp có các Câu lạc bộ đờn ca tài tử vào cuối tuần ngườidân lại tụ họp để trò chuyện, hát vọng cổ cải lương, tân cổ giao duyên…

Sở dĩ các loại hình nghệ thuật truyền thống được lưu giữ đến hôm naychính là bởi nội dung mang đậm bản sắc dân tộc Trong các câu hò, làn điệuvọng cổ cải lương, tuồng chèo, hát bội đều chứa đựng lịch sử dân tộc, ca ngợicác gương anh hùng dân tộc, các tấm gương đạo đức hiếu thảo vươn lên trongcuộc sống… mà dường như mỗi người đều thấy có mình trong đó Nhờ đó màrăn dạy con người hành xử cho đúng đạo lý và qua đó vừa giữ gìn truyền thốngdân tộc vừa giáo dục các thế hệ trẻ sau này tiếp tục thực hiện giữ gìn và pháthuy truyền thống văn hóa dân tộc Với sự hỗ trợ đặc thù của mình, HTCTCSgóp phần quan trọng vào việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam

Năm là, lưu giữ, bảo vệ di sản văn hóa, di tích lịch sử - văn hóa truyền thống của dân tộc trên địa bàn của tỉnh Bình Phước Bởi “di sản văn hóa là

tài sản vô giá, gắn kết cộng đồng dân tộc, là cốt lõi của bản sắc dân tộc, cơ sở

để sáng tạo những giá trị mới và giao lưu văn hóa” [28, tr 63], “bao gồm disản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể, là sản phẩm tinh thần, vậtchất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, được lưu truyền từ thế hệ này quathế hệ khác” [50] Các di sản văn hóa, di tích lịch sử - văn hóa truyền thốngcủa dân tộc Việt Nam là một thành tố hết sức quan trọng của văn hóa dân tộc,luôn chứa đựng đậm nét những giá trị văn hóa truyền thống dân tộc và đượcHTCTCS tích cực lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện giữ gìn, bảo vệ.Không ít cơ quan chức năng cùng với các gia đình thường xuyên tổ chứctham quan, tìm hiểu di tích lịch sử - văn hóa truyền thống dân tộc, danh lamthắng cảnh, bảo tàng, tham gia lễ hội truyền thống dân tộc, qua đó giáo dục vànâng cao ý thức tôn trọng, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa cho các

dân tộc trên địa bàn tỉnh, nhất là thế hệ trẻ Đặc biệt, nhiều gia đình có nhữngthành viên rất yêu thích và say mê nghiên cứu, sưu tầm, bảo quản di vật, cổvật, bảo vật quốc gia nhưng đã giao nộp, hiến tặng cho cơ quan nhà nước Cókhông ít những con người ngày đêm miệt mài sưu tầm, biên soạn, dịch thuật,thống kê, phân loại và lưu giữ các tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học,ngữ văn truyền miệng, diễn xướng dân gian của cộng đồng các dân tộc ViệtNam để lưu truyền; và không ít những tấm gương ngăn chặn và báo cho cơquan nhà nước có thẩm quyền ngăn chặn, xử lý kịp thời những hành vi pháhoại, chiếm đoạt, sử dụng trái phép di sản văn hóa… Hầu hết gia đình ở BìnhPhước đã tích cực tham gia bài trừ các hủ tục và chống các biểu hiện tiêu cực,thương mại hóa trong tổ chức và hoạt động lễ hội, giữ gìn giá trị và ý nghĩatốt đẹp của lễ hội truyền thống dân tộc Đó cũng là do sự định hướng, quản lý

và hỗ trợ của HTCTCS

Như vậy, HTCTCS có vai trò hết sức quan trọng trong thực hiện giữgìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam Hệ thống chính trị cơ sở là nơi trựctiếp tuyên truyền giáo dục, quản lý, điều hành, tổ chức và phát huy khối đạiđoàn kết toàn dân thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Phát huy vai tròcủa HTCTCS nói chung, HTCTCS tỉnh Bình Phước nói riêng trong thực hiệngiữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là một đòi hỏi cấp thiết hiện nay

1.2 Thực trạng của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc hiện nay

1.2.1 Những thành tựu của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và những nguyên nhân của nó

* Những thành tựu của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc hiện nay

Một là, hệ thống chính trị cơ sở đã nhận thức sâu sắc về vị trí, vai trò

và ý nghĩa của việc thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Hệ thống

chính trị cơ sở đã thường xuyên tuyên truyền giáo dục các quan điểm củaĐảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về xây dựng và phát triển văn hóa,

con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước Xácđịnh đây là lực lượng trực tiếp tham gia bảo vệ, giữ vững, phát triển và quảng

bá những giá trị bản sắc văn hóa dân tộc thông qua nhiệm vụ phát triển kinh

tế – xã hội, quốc phòng – an ninh

Đánh giá về công tác giáo dục, tuyên truyền, vận động nhân dân thựchiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc thời gian qua có 28% trả lời là rất tốt và58% là tương đối tốt [Phụ lục 1.2] Văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ

IX đã khẳng định: “Nâng cao chất lượng các thiết chế văn hóa cơ sở; trình

độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực quản lý, điều hành của đội ngũ cán bộlàm công tác văn hóa, nhất là cơ sở Thực hiện tốt công tác phòng, chốngvăn hóa phẩm độc hại và các loại hình giải trí không lành mạnh Nâng caochất lượng phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” vàphong trào xây dựng cơ quan, đơn vị “Văn minh – An toàn – Sạch đẹp” Đẩymạnh xây dựng đời sống văn hóa cơ sở Có cơ chế, chính sách khuyến khíchcác nhà đầu tư phát triển các lĩnh vực văn hóa, thể thao Chú trọng đào tạo,xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý, đội ngũ huấn luyện viên, trọng tài có tâmhuyết và trình độ ” [21, tr.94 - 95]

Hệ thống chính trị cơ sở lãnh đạo và tổ chức thực hiện quán triệt sâusắc, kịp thời đến toàn thể cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân các nghịquyết, quyết định, thông tư hướng dẫn do Trung ương Đảng, Chính phủ, các

bộ, ngành liên quan và cấp uỷ đảng, chính quyền địa phương như Nghị định

số 105/2012/NĐ-CP ngày 17/12/2012 của Chính phủ về ban hành Quy chế tổchức tang lễ đối với cán bộ, công chức viên nhà nước khi từ trần; Quyết định

số 2164/QĐ-TTg ngày 11/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ về văn bảnhướng dẫn thực hiện Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống thiết chế vănhóa, thể thao cơ sở giai đoạn 2013 – 2020 và đinh hướng đến năm 2030; Nghịđịnh số 62/2014/NĐ-CP ngày 25/6/2014 của Chính phủ về xét tặng danh hiệunghệ nhân trong lĩnh vực văn hóa phi vật thể

2015, 95% các xã, thị trấn có mặt bằng luyện tập thể dục thể thao” [21, tr.81].

Hình thức tuyên truyền giáo dục cũng có những đổi mới Hệ thốngchính trị cơ sở đã phối hợp cùng các cấp, các ngành liên quan tiến hành tuyêntruyền giáo dục với nhiều hình thức khác nhau Cùng với việc tổ chức quántriệt, học tập theo quy định tới đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viênchức trong HTCTCS qua các hội nghị thường kỳ cũng như toàn thể nhân dântrong các hội nghị nhân dân ở xã, ấp, còn tổ chức tuyên truyền giáo dục quacác phương tiện thông tin đại chúng thông qua Bản tin Văn hóa trên đài phátthanh, truyền hình của Tỉnh, đài truyền thanh của các huyện, xã Ngoài ra,việc tuyên truyền giáo dục còn được thực hiện thông qua các hình thức tậphuấn cán bộ, tham quan điển hình tiên tiến, thi tìm hiểu, phát tờ rơi

Qua kết quả khảo sát cho thấy, 100% [Phụ lục 1.1] ý kiến cán bộ đảngcông tác ở HTCTCS được hỏi đều cho rằng, bản sắc văn hóa dân tộc có vaitrò quan trọng thúc đẩy sự phát triển đất nước về mọi mặt theo định hướng xãhội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay Qua đó, HTCTCS đã nhận thức sâu sắc đầy

đủ về nội dung cơ bản cấu thành bản sắc văn hóa dân tộc như lòng yêu nước,

ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết dân tộc, lòng nhân ái, lòng thủychung, cần cù, chịu khó, sáng tạo trong lao động, tinh thần lạc quan, ý chí

phấn đấu vươn lên, lòng dũng cảm kiên cường, tinh thần học tập ham hiểubiết, lòng hiếu thảo với cha mẹ, tinh thần tôn sư trọng đạo

Hai là, hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước đã quan tâm lãnh đạo,

tổ chức thực hiện giữ gìn lễ – hội truyền thống góp phần quan trọng vào việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam Các hình thức lễ - hội ở địa

phương thực chất là những sinh hoạt văn hóa tinh thần nhằm nhắc nhở concháu hãy luôn nhớ về tổ tiên, nguồn cội hoặc hơn nữa là thể hiện khát vọngbình yên và thịnh vượng, phản ánh quan niệm sống hiếu hòa với tự nhiên và

xã hội Hàng năm mỗi khi đến những dịp lễ - hội truyền thống của dân tộc,HTCTCS tổ chức nhiều hoạt động lễ - hội phong phú, đa dạng mang đậm bảnsắc truyền thống dân tộc và thường được nhân dân trên địa bàn tỉnh từ già đếntrẻ hưởng ứng, tham gia đông đảo

Hệ thống chính trị cơ sở bằng nhiều hoạt động phong phú thiết thực trongthực hiện giữ gìn lễ - hội truyền thống và thờ cúng tổ tiên như chăm lo cho ngườinghèo thông qua cuộc vận động “Ngày vì người nghèo”, phong trào giúp nhauphát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo; chăm lo động viên, thăm hỏi những người

có công với cách mạng, người già neo đơn… Đặc biệt, ngày giỗ Tổ HùngVương hàng năm, hòa cùng cả nước, HTCTCS ở Bình Phước đều có nhiều hoạtđộng tích cực hướng về đất Tổ, nhất là ở xã Phú Riềng, huyện Bù Gia Mập –nơi có đền thờ vua Hùng rất trang trọng, bày tỏ lòng thành kính của nhân dânđịa phương với Quốc Tổ Những hoạt động truyền thống đó mang ý nghĩa lớnđối với xã hội và con người hiện đại Điều đó, được thể hiện trong quan niệmcủa người dân đối với các giá trị xã hội ẩn chứa trong các lễ thức đó

Khi được hỏi, HTCTCS có nên duy trì hoạt động lễ - hội truyền thống vàthờ cúng tổ tiên không, trên 70% ý kiến hoàn toàn đồng ý và gần 30% đồng ývới quan điểm nên duy trì, là phong tục tốt cần giữ gìn để bày tỏ lòng biết ơnthành kính với tổ tiên, cũng là nơi để anh em gia đình sum họp và giáo dục concái [Phụ lục 1.7] Qua đó cho thấy, đằng sau các lễ thức đó là các giá trị xã hội

và sự thể hiện các quan hệ giữa người với người chứ không chỉ có ý nghĩa tượngtrưng Vì vậy mà củng cố tinh thần cho người còn sống, răn dạy con cháu biếtcoi trọng tình nghĩa trước sau nhằm tránh những cám dỗ tầm thường để giữ gìngiá trị truyền thống của cha ông Đó là một trong những cách hữu hiệu màHTCTCS ở Bình Phước góp phần bảo vệ, giữ vững, bổ sung và quảng bá nhữnggiá trị bản sắc văn hóa dân tộc thông qua thực hiện chức năng lãnh đạo, tổ chức

thực hiện giữ gìn hoạt động lễ - hội truyền thống và thờ cũng tổ tiên Như vậy,

thông qua việc thực hiện giữ gìn hoạt động lễ – hội truyền thống và thờ cúng tổtiên trong gia đình mình, HTCTCS ở Bình Phước đã nhắc nhở, lưu truyền chocác thế hệ trẻ về những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc

Ba là, hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước đã quan tâm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn Các cấp

ủy đảng, chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thểchính trị - xã hội thường xuyên có nhiều hoạt động cụ thể, thiết thực quan tâmchăm lo nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào các dân tộc trên địabàn góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tư an toàn xã hội Thường xuyênphối hợp với tổ chức đoàn thể thành viên tiến hành tuyên truyền, vận động sâurộng cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dâncư” Cuộc vận động đã góp phần quan trọng trong việc củng cố hệ thống chínhtrị cơ sở, khẳng định vị trí, vai trò lãnh đạo của Đảng, nâng cao sự tin tưởng củanhân dân đối với Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, tăng cường sự nhất trí

về chính trị trong các tầng lớp nhân dân tại khu dân cư và vai trò tiên phong củacác đảng viên mà hạt nhân lãnh đạo là Chi bộ tại khu dân cư Từ đó nâng cao ýthức thực hiện các chủ trưởng, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật củaNhà nước; mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy vai trò của nhân dântrong công tác tham gia xây dựng Đảng, xây dựng và củng cố chính quyền; pháthuy truyền thống văn hóa dân tộc, tạo ra những phong trào yêu nước sôi nổitrong đời sống nhân dân, đem lại hiệu quả thiết thực; giữ gìn bản sắc văn hóa,

xây dựng nếp sống văn minh; giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội,góp phần xây dựng Đảng, chính quyền địa phương trong sạch vững mạnh; làmnền tảng phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân Tính đến tháng

11 năm 2014, tổng số toàn tỉnh có 864/ 864 khu dân cư đăng ký thực hiện cuộcvận động, cuối năm đánh giá bình xét có 569 khu dân cư đề nghị công nhận đạtgia đình văn hóa chiếm tỷ lệ 65,8% (Tăng 134 khu dân cư so với năm 2013).Tổng số 208.242/211.497 hộ đăng ký thực hiện gia đình văn hóa, đạt tỷ lệ 98,4%đầu năm; cuối năm bình xét đánh giá có 193.329 hộ gia đình được công nhận giađình văn hóa đạt tỷ lệ 91,4% tổng số hộ trên toàn tỉnh (tăng 4.745 hộ so với năm2013) Toàn tỉnh có 851 nhà văn hóa, hội trường khu dân cư chiếm tỷ lệ 98,45%tổng số khu dân cư trên địa bàn tỉnh [86, tr 3-4]

Hệ thống chính trị cơ sở đã tổ chức quán triệt sâu sắc Kế hoạch số

38/KH-MT ngày 29/9/2014 của Ban Thường trực Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh về tổchức Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư Kết quả đã có 864/864đăng ký tổ chức “Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc”, trong đó có 578 khu dân

cư tổ chức cả phần lễ và phần hội Phong trào đoàn kết giúp nhau phát triển kinh

tế, xóa đói giảm nghèo phát triển xâu rộng Vận động được 18,341 tỷ đồng;117.462 giống cây trồng; 19.016 vật nuôi; 16.779 ngày công lao giúp cho 6.325

hộ nghèo có vốn, giống sản xuất góp phần xóa đói giảm nghèo 1.598 hộ nghèo

so với năm 2013 Vận động quỹ “Vì người nghèo” được 5.708.600.000 đồng(tính đến tháng 11/2014) Tổ chức xây dựng và bàn giao 271 căn nhà trị giá6,904 tỷ đồng; sửa chữa 12 căn trị giá 85,5 triệu đồng cho người nghèo khókhăn Phối hợp vận động chương trình an sinh xã hội trị giá hơn 20 tỷ đồng, tậptrung vào các nội dung như chăm lo tết cho người; đóng góp xây dưng cơ sở hạtầng cơ sở; cấp học bỗng cho học sinh nghèo; nghĩa tình đồng đội; tấm lướiTrường Sa; trái tim nhân ái; bếp cơm tình thương cho bệnh nhân nghèo… [92, tr.1-9] Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Bình Phước lần thứ IX khẳng định:

“Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” có bước phát triển

Bốn là, HTCTCS tỉnh Bình Phước lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực

hiện giữ gìn các giá trị truyền thống dân tộc đã góp phần tích cực thực hiện

giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam Người Việt Nam có nhiều truyền

thống thiêng liêng để truyền dạy cho con cháu Kết quả nghiên cứu cho thấy,các giá trị đạo đức truyền thống, những tinh hoa bản sắc văn hóa dân tộc ViệtNam vẫn rất sống động ở Bình Phước nói riêng và xã hội Việt Nam hiện naynói chung Và thiết chế quan trọng thực hiện giữ gìn và truyền tải các giá trị

đó chính là thông qua HTCTCS ở Bình Phước

Khi được hỏi về mức độ trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện giữ

gìn, các giá trị truyền thống dân tộc Việt Nam như: “lòng yêu nước, ý chí tự

cường dân tộc, tinh thần đoàn kết dân tộc, lòng nhân ái, lòng chung thủy, cần

cù, chịu khó, sáng tạo trong lao động, tinh thần lạc quan, ý chí phấn đấu vươn lên, lòng dũng cảm kiên cường, tinh thần học tập ham hiểu biết, lòng hiếu thảo đối với cha mẹ, tinh thần tôn sư trọng đạo” của HTCTCS hiện nay 50% ý kiến

cho rằng là rất tốt, 16,67% ý kiến cho rằng là tương đối tốt Như vậy, nhìn chung

hệ các giá trị truyền thống dân tộc ở Bình Phước hiện nay vẫn chiếm tỷ lệ khá caogần 60% là rất tốt và tương đối tốt Còn lại khoảng 20% ý kiến cho rằng là bìnhthường, 13,33% ý kiến cho rằng là không tốt, không thực hiện [Phụ lục 1.11]

Thực hiện giữ gìn hệ thống các giá trị truyền thống dân tộc trên địabàn Bình Phước là một quá trình hết sức tự nhiên Thông qua hệ thống giáodục các cấp, thông qua tổng thể các hoạt động thực tế của các thành tốtrong HTCTCS mà hệ thống cách giá trị truyền thống đó đã in dấu trongtâm hồn con người ngay từ tuổi thơ bình dị, thân thương gắn bó với làng

xóm, quê hương Mỗi người dân Việt Nam thấu hiểu hơn hết mối ràng buộcgiữa nhà và nước, chiến đấu bảo vệ tổ quốc không chỉ là để bảo vệ quêhương xứ sở mà còn là để bảo vệ Tổ quốc mình Có thể thấy, các giá trịđạo đức, truyền thống văn hóa hiện nay vẫn rất được quan tâm, truyền dạy

ở Bình Phước Thông qua giáo dục các truyền thống dân tộc mà bản sắcvăn hóa dân tộc được giữ gìn, phát huy Bởi bản sắc văn hóa dân tộc,truyền thống dân tộc và HTCTCS có mối quan hệ hữu cơ và biện chứng

Hệ thống chính trị cơ sở là thiết chế quan trọng trong lãnh đạo, chỉ đạo và

tổ chức thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc ở địa phương

Năm là, hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Phước đã tích cực giữ gìn

và phát huy các di sản văn hóa, di tích lịch sử dân tộc “Di sản văn hóa Việt

Nam là tài sản quý giá của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, có vai trò to lớntrong sự nghiệp dựng nước và giữ nước” [50] Ý thức điều đó, Đảng và nhànước ta hết sức quan tâm và đã có những chủ trương, biện pháp cụ thể để bảotồn các di sản văn hóa của dân tộc Hệ thống chính trị cơ sở cũng đạt đượcnhiều thành tựu trong công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc Hàngloạt di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng ở Bình Phước đã được công nhận, tu

bổ, tôn tạo và bảo quản như Khu bảo tồn văn hóa dân tộc S’ tiêng ởSocBomBo, di tích Bồn xăng VK98, Căn cứ Bộ Chỉ huy Miền, Mộ 3000đồng bào An Lộc ở thị xã Bình Long, Nhà Giao tế ở Lộc Ninh, địa điểmthành lập Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng ở Phú Riềng…

Các lễ hội truyền thống, triển lãm văn hóa nghệ thuật truyền thống, liênhoan nghệ thuật dân tộc, diễn xướng, trò chơi dân gian, phong tục, nếp sống đẹp

đã được phục hồi và phát triển Việc lưu niệm danh nhân lịch sử bao gồm các vịanh hùng dân tộc, các chiến sỹ cách mạng tiền bối và danh nhân văn hóa… đượcquan tâm chú trọng với nhiều hình thức mới như xây dựng tượng đài, xuất bảnsách chuyên đề danh nhân, đặt tên danh nhân cho các đường phố… nhằm giúp thế

hệ trẻ tìm hiểu và biết trân trọng lịch sử hào hùng mà cha ông đã viết, noi gương

những danh nhân anh hùng dân tộc “hoạt động văn học nghệ thuật ngày càng cónhiều khởi sắc, phục vụ tốt cho nhiệm vụ chính trị và đời sống văn hóa tinhthần của nhân dân Công tác bảo tồn, bảo tàng và phát huy giá trị di sản vănhóa được quan tâm Các chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa triển khaithực hiện có hiệu quả Thực hiện tốt mô hình phòng chống bạo lực gia đình.Phong trào thể dục, thể thao ngày càng phát triển sâu rộng; duy trì các giải thểthao truyền thống của tỉnh hàng năm, đặc biệt giải vô địch Việt dã leo núitoàn quốc “Chinh phục đỉnh cao Bà Rá” và các giải theo hệ thống thi đấuQuốc gia Thể thao thành tích cao đạt kết quả đáng khích lệ” [21, tr.35-36]

Nhiều Hội thi, Chương trình truyền hình tìm hiểu truyền thống dân tộc,các anh hùng dân tộc, lịch sử, văn hóa,… được quan tâm tổ chức Các hoạtđộng văn hóa xã hội ngày càng được HTCTCS quan tâm nhiều hơn, nhiềuhoạt động văn hóa có ý nghĩa đã được nhân dân Tỉnh hưởng ứng tích cực như

Kỷ niệm ngày tái lập Tỉnh, ngày giải phóng Phước Long, ngày Hội các dântộc, Lễ Hội giới thiệu Làng nghề, Lễ Hội giao lưu văn hóa, các Lễ Hội kỷniệm chào mừng các ngày lễ lớn Các hoạt động xã hội như chăm lo chongười nghèo, trẻ em mồ côi, cơ nhỡ, chăm lo người có công cách mạng,phụng dưỡng các mẹ Việt Nam anh hùng Đặc biệt “Ngày hội gia đình”được các xã phường, thị trấn tổ chức tương đối thường xuyên và đa số các giađình tham gia hưởng ứng sôi nổi… Qua đó cho thấy dù bận rộn với rất nhiềuhoạt động, nhưng HTCTCS ở Bình Phước rất quan tâm giữ gìn di sản văn hóavật thể và phi vật thể bằng nhiều hoạt động khác nhau

Các làng nghề truyền thống cũng là một địa chỉ văn hoá, phản ánh nét độcđáo của Bình Phước Giữa lúc nhiều mặt hàng Trung Quốc “giả” thổ cẩm xuấthiện trên thị trường với giá cực rẻ, người S’Tiêng ở huyện Bù Đăng, tỉnh BìnhPhước vẫn quyết tâm giữ nghề dệt thủ công truyền thống Thổ cẩm S’Tiêngđược dệt từ đôi tay khéo léo của người phụ nữ, qua các công đoạn, bí quyết,

chất liệu, hoa văn… cha ông để lại Vào những ngày nông nhàn, ở sóc 28, xãNghĩa Bình, huyện Bù Đăng, chị em S’Tiêng thường dành thời gian để dệt thổcẩm và chỉ cho con cháu cùng làm nghề Già làng Điểu Nhiêm nói ở đây nhànào cũng có một người biết dệt, có hộ sinh sống hẳn bằng nghề này Mỗi làngnghề đều có giá trị văn hoá và sức hấp dẫn riêng

Như vậy, những thành tựu đạt được của HTCTCS ở Bình Phước trongviệc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam trong những năm qua là rấtlớn Điều đó thể hiện sự phản ánh hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữabản sắc văn hóa dân tộc với hiện đại hóa trong văn hóa, các giá trị bền vữngđược phát huy và thể hiện sâu sắc trong xã hội hiện đại Tuy nhiên vẫn cònkhông ít những hạn chế, biểu hiện nhạt phai hoặc đánh mất bản sắc dân tộc đangxảy ra trong nhiều lĩnh vực, hoạt động hàng ngày của người dân Bình Phước

* Nguyên nhân của những thành tựu hệ thống chính trị cơ sở tình Bình Phước thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong những năm qua

Một là, do có sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp thường xuyên và kịp thời của HTCT cấp trên đối với HTCTCS tỉnh Bình Phước trong quá trình thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam Hệ thống chính trị cơ sở theo

chức trách, nhiệm vụ đã kịp thời đề ra chủ trương, chính sách đúng đắn, sátthực tế địa phương, đáp ứng những nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của nhândân trên địa bàn Nếu không có sự lãnh đạo, chỉ đạo, quản lí, kiểm tra trực tiếp,sâu sát của HTCT cấp trên cơ sở thì HTCTCS cũng sẽ không thể lãnh đạo, chỉđạo, tổ chức nhân dân thực hiện tốt việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

Cùng với sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của HTCT cấp trên, HTCTCStỉnh Bình Phước thường xuyên phối hợp chặt chẽ với các lực lượng đứngchân trên địa bàn; đặc biệt với quân đội, công an; thông qua việc thực hiệnchức năng, nhiệm vụ của mình, bộ đội, công an đã tích cực, chủ động giúp đỡHTCTCS về nhiều mặt, nhất là củng cố quốc phòng - an ninh, giữ gìn ổn định

Hai là, do thành tựu đạt được trên tất cả các mặt của công cuộc đổi mới đất nước và của tỉnh Bình Phước đã tạo điều kiện thuận lợi nhiều mặt cho việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Những thành tựu kinh tế - xã hội của sự

nghiệp đổi mới gần 30 năm qua trên cả nước đã góp phần to lớn nâng cao đờisống vật chất, tinh thần cho nhân dân, làm cho nhân dân cũng như đồng bàocác dân tộc thiểu số tin tưởng vào đường lối đổi mới của Đảng, Nhà nước Xâydựng lòng tự hào của nhân dân về bản sắc văn hóa dân tộc, vì thế đã huy động

sự chung tay thực hiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội nói chung,thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc nói riêng ở mỗi cộng đồng dân cư

Ở Bình Phước, những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội trong nhữngnăm qua đã góp phần thay đổi diện mạo của Tỉnh, đời sống của nhân dân khôngngừng được nâng lên, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn Tình hình kinh tế - chính trị, văn hóa - xã hội, an ninh - quốc phòng, xây dựngHTCTCS đạt được nhiều kết quả quan trọng; nhiều chủ trương, chính sách của

Đảng, Nhà nước đã đi vào cuộc sống nhân dân Những thành tựu quan trọng đó

đã củng cố lòng tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, vàoHTCT các cấp của Tỉnh Đây là điều kiện thuận lợi để HTCTCS tỉnh BìnhPhước giữ được niềm tin trong nhân dân, lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức cho nhândân thực hiện giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần đấu tranh làm thất bạimọi âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù trên mặt trận văn hóa tư tưởng hiện nay

Ba là, do tỉnh Bình Phước là nơi cư trú, sinh sống hòa thuận của nhiều dân tộc, tôn giáo khác nhau, làm phong phú thêm bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam Dân cư trong tỉnh gồm 41 dân tộc anh em, trong đó người

Kinh chiếm 80,6%, còn lại là các dân tộc ít người, có sự chêch lệch khá lớn

về số lượng, phân bố rộng khắp trên phạm vi cả tỉnh nhưng phần lớn tậptrung cư trú ở vùng sâu, vùng xa, các xã biên giới Các dân tộc có truyềnthống, phong tục, tín ngưỡng, tôn giáo, ngôn ngữ không đồng nhất với nhau,thời gian cư trú không như nhau nhưng các dân tộc lại không sống tập trungriêng lẻ từng cộng đồng ở từng thôn, xã mà sống xen lẫn vào nhau; nếu cótập trung cũng chỉ là một số ít hộ gia đình nhưng lại cách xa trung tâm xã,huyện Các cuộc di dân, di cư của các thành phần dân tộc tạo nên sự phongphú đa dạng về văn hóa các dân tộc, tạo cho Bình Phước có những đặc điểmriêng về dân cư, dân tộc, tôn giáo, thống nhất trong đa dạng Các dân tộctrong tỉnh chung sống đoàn kết, anh dũng trong đấu tranh giải phóng dântộc, bảo vệ Tổ quốc và cần cù, vượt khó, sáng tạo trong xây dựng quê hươnggiàu đẹp, làm phong phú thêm bản sắc văn hóa dân tộc

Bốn là, do HTCTCS tỉnh Bình Phước đã quán triệt khá sâu sắc mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhất là chính sách xây dựng nền văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước trong tình hình mới Chủ trương, đường lối của

Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, trong đó Nghị quyết số 31-NQ/TƯngày 14/5/2014 của Hội nghị lần thứ chín Ban Chấp hành Trung ương khóa XI