Thang đo danh nghĩa 2.. Thang đo khoảng cách 4... Tránh gian lận trong kết quả nghiên cứu.
Trang 1Trường Đại Học Bình Dương Phân hiệu KHXH&NV MÔN LÝ THUYẾT PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU XÃ HỘI HỌC 1
Thực hiện: Phạm Võ Xuân Diệu Yêu cầu: Khi được giao nhiệm vụ nghiên cứu một vấn đề xã hội nào đó dưới
cách tiếp cận nghiên cứu định lượng, cần phải thực hiện các bước như thế nào? Hãy trình bày về qui trình nghiên cứu đó và cho ví dụ cụ thể
Có nhiều ý kiến của các nhà xã hội học tiền bối về các bước khi tiến hành một cuộc nghiên cứu Nhưng nhìn chung phải trải qua các bước cơ bản sau:
Bước 1: Xác định đề tài nghiên cứu
Bước 2: Thu thập thông tin
Bước 3: Thao tác hóa các khái niệm
Bước 4: Lập đề cương nghiên cứu
Bước 5: Chọn mẫu
Bước 6: Xây dựng bảng hỏi
Bước 7: Các công việc trên thực địa nghiên cứu
Bước 8: Thu thập số liệu
Bước 9: Xử lý số liệu
Bước 10: Phân tích số liệu
Bước 11: Trình bày kết quả nghiên cứu
Ví dụ:
Bước 1: Xác định đề tài nghiên cứu
Trang 2Nghiên cứu đời sống của người dân xã Khánh Hòa (huyện U Minh, tỉnh Cà mau)
Bước 2: Thu thập thông tin
Tiến hành thu thập thông tin sơ cấp, thứ cấp có liên quan tới đề tài nghiên cứu qua sách, tạp chí xã hội học, tạp chí khoa học, báo cá khoa học, báo,…
Bước 3: Thao tác hóa các khái niệm
Xác định các biến số, biến số cho cách tiếp cận định lượng là biến số số Che nhỏ các vấn đề đến mức có thể thao tác được Giải thích các khái niệm như
“Đời sống là gì?” Sau đó xác định thang đo thích hợp Có 4 loại thang đo:
1. Thang đo danh nghĩa
2. Thang đo thứ tự
3. Thang đo khoảng cách
4. Thang đo tỷ lệ
Và sử dụng cho nghiên cứu định lượng là thang đo khoảng cách và thang đo tỷ lệ
Bước 4: Lập đề cương nghiên cứu
Phần lập đề cương nghiên cứu là không thể thiếu Bao gồm:
- Tên đề tài “Đời sống của người dân xã Khánh Hòa (huyện U Minh, tỉnh Cà mau)”
- Lý do chọn đề tài
- Đối tượng: đời sống người dân
- Khách thể: người dân xã Khánh Hòa
- Phạm vi nghiên cứu
- Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
- Khó khăn và thuận lợi
- Cách tiếp cận
- Phương pháp nghiên cứu: sử dụng phương pháp định lượng, phương pháp phân tích tài liệu
- Lý thuyết áp dụng
- Giả thuyết nghiên cứu
- Câu hỏi nghiên cứu
Trang 3- Sơ đồ khung phân tích: vẽ sơ đồ khung các yếu tố có liên quan tới đời sống người dân như lao động sản xuất, phúc lợi, văn hóa tinh thần, sức khỏe, hoạt động chính trị xã hội Căn cứ vào phần thao tác hóa khái niệm ở bước trên để thể hiện khung phân tích
Bước 5: Chọn mẫu
Đối với nghiên cứu bằng phương pháp định lượng sử dụng mẫu xác suất để đảm bảo khả năng rơi vào các thành tố là như nhau, được chia làm bốn loại:
1. Mẫu ngẫu nhiên đơn giản
2. Mẫu hệ thống
3. Mẫu phân tầng
4. Mẫu cụm nhiều giai đoạn
Chủ yếu sử dụng mẫu hệ thống cho đề tài nghiên cứu này
Sau đó xác định dung lượng mẫu Tổng số hộ ở xã Khánh Hòa là 1011, sai số giả định khoảng 5%, vậy dung lượng mẫu sẽ là 300 mẫu Việc chọn mẫu phải cẩn thận và kỹ hơn nhiều
Bước 6: Xây dựng bảng hỏi
Bảng hỏi là phần quan trọng trong quá trình làm nghiên cứu Căn cứ vào câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu, nội dung nghiên cứu để xây dựng bảng hỏi định lượng Bố cục của bảng hỏi (bảng hỏi hộ trong chuyến nghiên cứu tại xã Khánh Hòa) bao gồm :
Phần giải thích (thư giới thiệu)
Phần A: Thông tin chung về hộ
Phần B: Thông tin về giáo dục
Phần C: Thông tin về sức khỏe
Phần D: Thông tin về tài sản
Phần E: Hoạt động sản xuất
Trang 4Phần F: Vay nợ.
Phần G: Thu nhập và mức sống
Phần H: Hoạt động xã hội
Phần I: Sử dụng thời gian tự do
Phần K: Quan hệ giới
Phần L: Vệ sinh môi trường
Phần M: Phong tục tập quán
Phần O: Sinh hoạt cộng đồng
Phần P: Thông tin nhân khẩu xã hội
Lời cảm ơn
Một bảng hỏi có những nguyên tắc bắt buộc như tính khuyết danh, và chỉ hỏi những câu hỏi trong phạm vi chủ đề nghiên cứu, cần sắp xếp logic và không nên quá dài Cần chú ý ngôn ngữ trong bảng hỏi sao cho dễ hiểu nhất Đối với nghiên cứu định lượng nên hạn chế dùng câu hỏi mở, câu hỏi có không Những phần cần chú ý thì nên làm nổi bật để người đi hỏi được thuận tiện và làm đúng yêu cầu của bảng hỏi Bảng hỏi cần có phần hướng dẫn cụ thể để việc nhập liệu dễ dàng hơn
Bước 7: Các công việc trên thực địa nghiên cứu
Hỏi bảng hỏi
Bước 8: Thu thập số liệu
Lấy tài liệu tại địa phương như báo cáo kết quả hàng năm của Ủy Ban xã…
Bước 9: Xử lý số liệu
Từ những thông tin thu được đem nhập liệu SPSS Trước đó cần tiến hành soát bảng hỏi nhiều lần để sửa sai hay loại ra các bảng không đúng yêu cầu để tiến
Trang 5Bước 10: Phân tích số liệu
Bước 11: Trình bày kết quả nghiên cứu.
Sau khi làm xong các bước trên, công việc còn lại là trình bài kết quả nghiên cứu Khi làm phần này cần chú ý đến mục đích và ý nghĩa lúc đầu đặt ra Tránh gian lận trong kết quả nghiên cứu
Trên đây là các bước thực hiện một đề tài nghiên cứu theo cách tiếp cận định lượng