ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM –––––––––––––––––––– TRẦN THỊ HỒNG THU QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC TRONG MÔI TRƯỜNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRUYỀN THÔNG Ở CÁC TRƯỜNG
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ––––––––––––––––––––
TRẦN THỊ HỒNG THU
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC TRONG MÔI TRƯỜNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRUYỀN THÔNG Ở CÁC TRƯỜNG THCS
THÀNH PHỐ UÔNG BÍ TỈNH QUẢNG NINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Trang 2ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ––––––––––––––––––––
TRẦN THỊ HỒNG THU
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC TRONG MÔI TRƯỜNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRUYỀN THÔNG Ở CÁC TRƯỜNG THCS
THÀNH PHỐ UÔNG BÍ TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS HÀ THỊ ĐỨC
THÁI NGUYÊN - 2013
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tác giả luận văn
Trần Thị Hồng Thu
Trang 4ii
LỜI CÁM ƠN
Tác giả luận văn xin chân thành cám ơn các thầy, cô giáo trường Đại học
Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã trực tiếp giảng dạy tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường
Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Phó Giáo sư - Tiến sĩ Hà Thị Đức, người đã định hướng cho tôi nghiên cứu đề tài, cung cấp những kiến thức về lý luận về thực tiễn vô cùng quí báu và nhiệt tình hướng dẫn động viên khích lệ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn này
Tác giả cũng xin trân trọng cảm ơn phòng UBND, Phòng Giáo dục và Đào tạo, BGH và Thầy Cô giáo các trường THCS thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh, bạn bè và người thân đã tạo mọi điều kiện về vật chất cũng như tinh thần giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này
Mặc dù có nhiều cố gắng trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn nhưng chắc chắn không tránh khỏi các khiếm khuyết kính mong quí thầy cô các anh chị em quan tâm góp ý để luận văn hoàn thiện hơn
Xin trân trọng cảm ơn !
Tác giả luận văn
Trần Thị Hồng Thu
Trang 5MỤC LỤC
Lời cam đoan i
Lời cám ơn ii
Mục lục iii
Danh mục những cụm từ viết tắt iv
Danh mục các bảng v
Danh mục biểu đồ, sơ đồ vi
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Khách thể, đối tượng nghiên cứu 3
4 Giả thuyết khoa học 3
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 3
7 Phương pháp nghiên cứu 4
8 Cấu trúc luận văn 5
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG MÔI TRƯỜNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG 6
1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 6
1.1.1 Ngoài nước 6
1.1.2 Trong nước 7
1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 9
1.2.1 Quản lí hoạt động dạy học 9
1.2.2 Môi trường công nghệ thông tin truyền thông 11
1.2.3 Quản lí hoạt động dạy học trong môi trường CNTTTT 13
1.3 Đặc điểm của môi trường dạy học trong thế kỉ 21 14
Trang 6iv
1.3.1 Dạy học trong môi trường đa dạng các điều kiện phương tiện CNTT TT
phục vụ việc dạy học 14
1.3.2 Giáo viên và học sinh có các kĩ năng ứng dụng CNTTTT 14
1.3.3 Các hoạt động dạy học có ứng dụng CNTTTT 16
1.3.4 Các tương tác dạy học trong môi trường CNTTTT 17
1.4 Chỉ đạo và lãnh đạo quá trình dạy học dựa trên CNTTTT 17
1.4.1 Thời đại dạy và học sử dụng CNTTTT 17
1.4.2.Quản lí, lãnh đạo quá trình dạy học 18
1.4.3 Quản lí chất lượng dạy học-trọng tâm của công tác quản lí-lãnh đạo nhà trường 20
1.4.4 Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tăng cường sử dụng CNTTTT 22
1.5 Một số đặc điểm của quản lí hoạt động dạy học ở trường THCS trong thế kỉ 21 23
1.5.1 Đặc điểm của dạy học ở trường Trung học cơ sở 23
1.5.2 Hiệu trưởng sử dụng CNTTTT để thực hiện các chức năng và các phương pháp quản lí trong công tác quản lí hoạt động dạy học 24
1.6 Hiệu trưởng THCS quản lý hoạt động dạy học 25
1.6.1 Hiệu trưởng THCS quản lý hoạt động dạy học qua các chức năng quản lý 25 1.6.2 Hiệu trưởng quản lý hoạt động dạy học bằng phương pháp quản lý 25 1.7 Các yêu cầu đối với Hiệu trưởng THCS về công tác quản lí hoạt động dạy học trong bối cảnh sử dụng CNTTTT 26
1.7.1 Quản lý hoạt động trong môi trường CNTT&TT đòi hỏi Hiệu trưởng phải có phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý và năng lực CNTTTT 26 1.7.2 Quản lí dạy học trong môi trường CNTTTT đòi hỏi Hiệu trưởng phải có viễn cảnh về xây dựng môi trường và ứng dụng công nghệ thông tin trong nhà trường 28
1.7.3 Quản lí dạy học trong môi trường CNTTTT đòi hỏi Hiệu trưởng phải có kế hoạch và có sự đầu tư để xây dựng các điều kiện ứng dụng CNTTTT trong dạy học 31
Trang 71.7.4 Quản lý hoạt động trong môi trường CNTTTT đòi hỏi Hiệu trưởng phải
có kĩ năng điều hành các hoạt động của nhà trường thông qua các phần mềm
quản lí 33
1.7.5 Quản lý hoạt động trong môi trường CNTTTT đòi hỏi Hiệu trưởng phải tạo môi trường và thói quen dạy học ứng dụng CNTTTT cho giáo viên bằng các biện pháp quản lý 35
Tiểu kết chương 1 36
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TRONG MÔI TRƯỜNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ UÔNG BÍ TỈNH QUẢNG NINH 37
2.1 Vài nét về vị trí địa lý, tình hình kinh tế - giáo dục của thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh 37
2.1.1 Khái quát đặc điểm tình hình kinh tế-xã hội Thành phố Uông Bí 37
2.1.2 Khái quát đặc điểm tình hình phát triển giáo dục Thành phố Uông Bí 37
2.2 Đánh giá chất lượng học sinh của các trường THCS thành phố Uông Bí từ năm học 2007-2008 đến năm học 2011-2012 39
2.2.1 Chất lượng rèn luyện và kết quả học tập 39
2.2.2 Vài nét về trình độ CNTTTT 39
2.2.3 Những thành tựu và nguyên nhân 39
2.2.4 Những yếu kém và nguyên nhân 41
2.3 Vài nét về môi trường dạy học ứng dụng CNTTTT của các trường THCS thành phố Uông Bí 41
2.3.1 Tình trạng cơ sở vật chất nói chung, của CNTTTT nói riêng 41
2.3.2 Kiến thức và kĩ năng về CNTTTT của đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lí42 2.3.3 Thực trạng ứng dụng CNTTTT trong dạy học 43
2.4 Thực trạng các biện pháp xây dựng môi trường CNTTTT của Sở GD&ĐT Phòng GD&ĐT thành phố Uông Bí 44
Trang 8vi
2.4.1 Kế hoạch và các giải pháp đầu tư phát triển CNTTTT 44
2.4.2 Các biện pháp thúc đẩy việc ứng dụng CNTTTT trong dạy học 45
2.4.3 Bồi dưỡng và đào tạo chuyên môn về dạy học ứng dụng CNTTTT 47
2.4.4 Các biện pháp kiểm tra đánh giá 48
2.4.5 Các biện pháp khuyến khích ứng dụng CNTTTT 49
2.5 Kết quả nghiên cứu về thực trạng các biện pháp quản lí dạy và học của Hiệu trưởng trong môi trường công nghệ thông tin truyền thông ở các trường THCS thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh 50
2.5.1 Kế hoạch và các giải pháp đầu tư phát triển CNTTTT 51
2.5.2 Các biện pháp thúc đẩy việc ứng dụng CNTTTT trong dạy học 52
2.5.3 Các biện pháp bồi dưỡng đào tạo GV ứng dụng CNTTTT 53
2.5.4 Các biện pháp kiểm tra đánh giá GV và HS 54
2.5.5 Các biện pháp khuyến khích ứng dụng CNTTTT 57
2.6 Nhận xét chung về các ưu điểm và nhược điểm trong công tác quản lí dạy học trong môi trường CNTTTT của Hiệu trưởng các trường THCS thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh so sánh với yêu cầu của Bộ GD&ĐT 58
2.6.1 Những ưu điểm và nhược điểm chính 58
2.6.2 Nguyên nhân 61
Tiểu kết chương 2 63
Chương 3: ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TRONG MÔI TRƯỜNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRUYỀN THÔNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ UÔNG BÍ TỈNH QUẢNG NINH 64
3.1 Các định hướng đề xuất biện pháp 64
3.1.1 Định hướng lý luận 64
3.1.2 Định hướng pháp lí 64
3.1.3 Căn cứ thực trạng quản lí hoạt động dạy học trong môi trường CNTTTT của các trường THCS thành phố Uông Bí 64
3.2 Các nguyên tắc đề xuất các biện pháp 65
3.2.1 Đảm bảo tính hệ thống đồng bộ 65
Trang 93.2.2 Đảm bảo tính khoa học, sáng tạo 65
3.2.3 Đảm bảo tính kế thừa và hướng đích 65
3.2.4 Đảm bảo tính khả thi, phổ biến và có hiệu quả 65
3.3 Một số biện pháp của Hiệu trường quản lý hoạt động dạy học trong môi trường phát triển CNTTTT ở các trường THCS thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh 65
3.3.1 Biện pháp 1: Lập kế hoạch chiến lược để xây dựng môi trường CNTTTT trong các trường THCS 65
3.3.2 Biện pháp 2: Tuyên truyền phổ biến các văn bản quy định về CNTTTT, đào tạo tập huấn bồi dưỡng nâng cao trình độ CNTTTT cho CBGV 67
3.3.3 Biện pháp 3: Bồi dưỡng phát triển năng lực và kĩ năng sử dụng CNTTTT cho học sinh 70
3.3.4 Biện pháp 4: Đẩy mạnh ứng dụng CNTTTT trong quản lý hoạt động dạy học 72
3.3.5 Biện pháp 5: Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đổi mới phương pháp dạy học ứng dụng CNTTTT nhằm phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh 73
3.3.6 Biện pháp 6: Tổ chức các cuộc thi vận dụng sáng tạo công nghệ thông tin trong dạy học cho giáo viên và học sinh 77
3.3.7 Mối quan hệ giữa các biện pháp 79
3.4 Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học trong môi trường CNTTTT của Hiệu trưởng các trường THCS thành phố Uông Bí 79
Tiểu kết chương 3 84
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 85
1 Kết luận 85
2 Khuyến nghị 86
TÀI LIỆU THAM KHẢO 88
PHỤ LỤC 91
Trang 10iv
DANH MỤC NHỮNG CỤM TỪ VIẾT TẮT
Viết tắt Viết đầy đủ
CNTTTT Công nghệ thông tin truyền thông
GD & ĐT Giáo dục và đào tạo
Trang 11DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Kế hoạch và các giải pháp đầu tư phát triển CNTTTT 51
Bảng 2.2 Các biện pháp thúc đẩy ứng dụng CNTTTT trong dạy học 52
Bảng 2.3 Các biện pháp bồi dưỡng đào tạo GV ứng dụng CNTTTT 53
Bảng 2.4 Các biện pháp kiểm tra đánh giá GV 54
Bảng 2.5 Các biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh 55
Bảng 2.6 Các biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá học sinh 56
Bảng 2.7 Các biện pháp khuyến khích ứng dụng CNTTTT 57
Bảng 3.1 Kết quả khảo sát về tính cần thiết và tính khả thi về các biện pháp quản lý hoạt động dạy học trong môi trường CNTTTT của hiệu trưởng THCS thành phố Uông Bí 80