Số húa bởi Trung tõm Học liệu http://lrc.tnu.edu.vn đại học THáI NGUYÊN TRƯờNG ĐạI HọC NÔNG LÂM ------ LÊ THANH TùNG NGHIÊN CứU XÂY DựNG MạNG L-ới quan trắc tác động của khí thảI
Trang 1Số húa bởi Trung tõm Học liệu http://lrc.tnu.edu.vn
đại học THáI NGUYÊN TRƯờNG ĐạI HọC NÔNG LÂM
- -
LÊ THANH TùNG
NGHIÊN CứU XÂY DựNG MạNG L-ới quan trắc tác
động của khí thảI công nghiệp trên địa bàn thị xã bỉm sơn, thống nhất với mạng l-ới
quan trắc môI tr-ờng quốc gia
LU ẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MễI TRƯỜNG
Thái Nguyên - Năm 2013
Trang 2Số húa bởi Trung tõm Học liệu http://lrc.tnu.edu.vn
đại học THáI NGUYÊN TRƯờNG ĐạI HọC NÔNG LÂM
- -
LÊ THANH TùNG
NGHIÊN CứU XÂY DựNG MạNG L-ới quan trắc tác
động của khí thảI công nghiệp trên địa bàn thị xã bỉm sơn, thống nhất với mạng l-ới
quan trắc môI tr-ờng quốc gia
Chuyên ngành : Khoa học môi tr-ờng
Mã số : 60440301
LU ẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MễI TRƯỜNG
Thái Nguyên, Năm 2013
Trang 3Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://lrc.tnu.edu.vn
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn
là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào
Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này
đã được cảm ơn Các thông tin, tài liệu được trình bày trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc./
Tác giả luận văn
Lê Thanh Tùng
Trang 4Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://lrc.tnu.edu.vn
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành chương trình đào tạo cao học khóa học 2011–2013 tại Trường Đại học Nông Lâm – Đại Học Thái Nguyên, Chuyên ngành Khoa học Môi trường Được sự nhất trí của Khoa Sau đại học và Khoa Tài nguyên môi
trường Tôi đã tiến hành thực hiện luận văn tốt nghiệp: “Nghiên cứu xây dựng mạng lưới quan trắc tác động của khí thải công nghiệp trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn, thống nhất với mạng lưới quan trắc môi trường Quốc gia”
Trong quá trình thực hiện luận văn, tôi đã nhận được sự giúp đỡ quý báu của các thầy, cô giáo trong Khoa Sau đại học, Khoa Tài nguyên Môi trường
Nhân dịp hoàn thành luận văn tốt nghiệp, tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các cá nhân, tập thể sau:
Thầy giáo, PGS.TS.Nguyễn Ngọc Nông đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình hoàn thành luận văn này
Các cán bộ và toàn thể bà con nhân dân tại thị xã Bỉm Sơn đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong thời gian thực hiện luận văn
Cuối cùng tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình và bạn bè thân thiết
đã ủng hộ giúp đỡ tôi cả tinh thần và vật chất để tôi có thể hoàn thành chương trình học, cũng như hoàn thành luận văn
Mặc dù bản thân đã rất cố gắng, song do thời gian và năng lực còn hạn chế nên luận văn không tránh khỏi những thiếu sót nhất định Qua đây tôi rất mong nhận được sự đóng góp quý báu của các thầy, cô giáo và các bạn để luận văn được hoàn thiện hơn
Xin chân thành cảm ơn!
Thái nguyên, ngày 08 tháng 08 năm 2013
Học viên
Lê Thanh Tùng
Trang 5Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://lrc.tnu.edu.vn
i
MỤC LỤC
Trang TRANG PHỤ BÌA
LỜI CẢM ƠN
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC i
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT v
DANH MỤC BẢNG vi
DANH MỤC BIỂU ĐỒ VÀ HÌNH viii
MỞ ĐẦU 1
1 Tính cấp thiết của đề tài 1
2 Mục đích của đề tài 3
3 Mục tiêu của đề tài 3
4 Ý nghĩa của đề tài 3
chương 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN 5
1.1 Tổng quan chung về môi trường và quan trắc môi trường 5
1.1.1 Tổng quan về môi trường và ô nhiễm môi trường 5
1.1.1.1 Khái niệm chung về môi trường và ô nhiễm môi trường 5
1.1.1.2 Một số vấn đề môi trường toàn cầu hiện nay 7
1.1.2 Tổng quan chung về quan trắc môi trường 12
1.2 Cơ sở pháp lý để xây dựng hệ thống quan trắc môi trường 14
1.3 Khái quát mạng lưới quan trắc tài nguyên và môi trường quốc gia và tỉnh Thanh Hoá 15
1.3.1 Khái quát mạng lưới quan trắc tài nguyên, môi trường quốc gia 15
1.3.1.1 Lịch sử hình thành mạng lưới quan trắc tài nguyên, môi trường 15
Trang 6Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://lrc.tnu.edu.vn
ii
1.3.1.2 Mạng lưới quan trắc Môi trường 17
1.3.1.3 Mạng lưới quan trắc Tài nguyên nước 18
1.3.1.4 Mạng lưới quan trắc khí tượng thủy văn 28
1.3.2 Khái quát mạng lưới quan trắc tài nguyên môi trường tỉnh Thanh Hoá 19
1.3.2.1 Mạng lưới quan trắc môi trường nước 19
1.3.2.2 Mạng lưới quan trắc môi trường đất 21
1.3.2.3 Mạng lưới quan trắc môi trường không khí, tiếng ồn 23
1.3.2.4 Mạng lưới quan trắc Đa dạng sinh học 26
1.3.2.5 Hiện trạng mạng lưới quan trắc môi trường không khí của thị xã Bỉm Sơn 28
1.4 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 29
1.4.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước 29
1.4.2 Tình hình nghiên cứu trong nước 30
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 35
2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 35
2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 35
2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 35
2.2 Nội dung nghiên cứu 35
2.3 Phương pháp nghiên cứu 35
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 39
3.1 Điều kiên tự nhiên, kinh tế xã hội thị xã Bỉm Sơn 39
3.1.1 Điều kiện tự nhiên 39
3.1.1.1 Vị trí địa lý 39
3.1.1.2 Địa hình 39
3.1.1.3 Khí hậu 39
3.1.1.4 Tài nguyên thiên nhiên 40
Trang 7Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://lrc.tnu.edu.vn
iii
3.1.2 Đặc điểm kinh tế 41
3.1.2.1 Sản xuất công nghiệp – xây dựng 42
3.1.2.2 Lĩnh vực Thương mại - Dịch vụ 45
3.1.2.3 Sản xuất nông – lâm nghiệp 45
3.1.3 Đặc điểm văn hóa - xã hội 46
3.1.3.1 Văn hoá, thể dục thể thao, thông tin, tuyên truyền 46
3.1.3.2 Giáo dục- Đào tạo 46
3.1.3.3 Hoạt động y tế 47
3.2 Hiện trạng môi trường thị xã Bỉm Sơn 47
3.2.1 Hiện trạng môi trường chung của thị xã Bỉm Sơn 47
3.2.1.1 Hiện trạng chất thải rắn 47
3.2.1.2 Hiện trạng môi trường nước 49
3.2.1.3 Hiện trạng môi trường không khí 50
3.2.2 Hiện trạng khí thải công nghiệp một số nhà máy công nghiệp 55
3.2.2.1 Hiện trạng khí thải công nghiệp Nhà máy xi măng Bỉm Sơn 55
3.2.2.2 Hiện trạng khí thải công nghiệp CTCP gốm xây dựng Viglacera 58
3.2.2.3 Hiện trạng khí thải công nghiệp Công ty cổ phần Vật Liệu Xây Dựng Bỉm Sơn 59
3.2.2.4 Kết quả điều tra tác động của khí thải công nghiệp trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn 60
3.3 Xây dựng mạng lưới quan trắc tác động khí thải công nghiệp của thị xã Bỉm Sơn 65
3.3.1 Xác định vị trí điểm quan trắc tác động của khí thải công nghiệp 65
3.3.1.1 Xác định các khu vực chịu tác động của khí thải công nghiệp 65
3.3.1.2 Cơ sở để xác định vị trí quan trắc 67
3.3.1.3 Xác định các vị trí quan trắc 68
3.3.2 Xác định thông số quan trắc tác động của khí thải công nghiệp 69
Trang 8Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://lrc.tnu.edu.vn
iv
3.3.2.1 Cơ sở để xác định thông số quan trắc 69
3.3.2.2 Xác định các thông số quan trắc 69
3.3.3 Xác định thời gian và tần suất quan trắc tác động của khí thải công nghiệp 70
3.3.3.1 Cơ sở để xác định thời gian và tần suất quan trắc 70
3.3.3.2 Xác định thời gian và tần xuất quan trắc 70
3.4 Xây dựng bản đồ mạng lưới quan trắc tác động khí thải công nghiệp trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn 72
3.4.1 Yêu cầu của bản đồ mạng lưới quan trắc môi trường 72
3.4.2 Quy trình thành lập bản đồ 72
3.5 Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động quan trắc môi trường trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn 75
3.5.1 Giải pháp hoàn thiện mạng lưới quan trắc 75
3.5.2 Giải pháp đảm bảo chất lượng quan trác môi trường 75
3.5.3 Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động quan trắc môi trường 75
KẾT LUẬN 77
1 Kết luận 77
2 Kiến nghị 78 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC 1: Vị trí điểm quan trắc nước mặt của tỉnh Thanh Hóa
PHỤ LỤC 2: Vị trí điểm quan trắc nước ngầm của tỉnh Thanh Hóa
PHỤ LỤC 3: Phiếu điều tra tác động của khí thải công nghiệp
PHỤ LỤC 4: Bảng tổng hợp kết quả phiếu điều tra
Trang 9Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://lrc.tnu.edu.vn
v
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Trang 10Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://lrc.tnu.edu.vn
vi
DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2.1 Vị trí quan trắc nước biển ven bờ trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa 20
Bảng 2.2 Vị trí quan trắc nước biển xa bờ trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa 20
Bảng 2.3 Vị trí quan trắc đất có nguy cơ ô nhiễm tổng hợp 22
Bảng 2.4 Vị trí quan trắc đất có nguy cơ suy thoái 22
Bảng 2.5 Vị trí quan trắc đất ven biển trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa 23
Bảng 2.6 Vị trí quan trắc không khí khu dân cư tập trung 24
Bảng 2.7 Vị trí quan trắc không khí do ảnh hưởng của giao thông 24
Bảng 2.8 Vị trí quan trắc không khí khu công nghiệp, làng nghề 25
Bảng 2.9 Vị trí quan trắc hệ sinh thái thủy vực 26
Bảng 2.10 Vị trí quan trắc hệ sinh thái rừng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa 27
Bảng 2.11 Vị trí quan trắc không khí trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn 28
Bảng 3.1 Một số doanh nghiệp trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn 43
Bảng 3.2 Một số nguồn khí thải công nghiệp trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn 44
Bảng 3.3: Hiện trạng phát sinh và thu gom CTR sinh hoạt ở thị xã Bỉm Sơn 48
Bảng 3.4 Tình hình phát sinh và thu gom CTR y tế 49
Bảng 3.5: Chất lượng nước mặt thị xã Bỉm Sơn 50
Bảng 3.6 Kết quả quan trắc chất lượng không khí tại ngã tư Ngọc Trạo 51
Bảng 3.7 Chất lượng không khí khu dân cư gần CTCP Xi măng Bỉm Sơn 52
Bảng 3.8 Chất lượng không khí khu dân cư cạnh KCN Bỉm Sơn 53
Bảng 3.9 Chất lượng không khí một số vị trí trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn 54
Bảng 3.10 Chất lượng không khí xung quanh CTCP xi măng Bỉm Sơn 57
Trang 11Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://lrc.tnu.edu.vn
vii
Bảng 3.11 Chất lượng không khí tại CTCP gốm xây dựng Viglacera 58
Bảng 3.12 Chất lượng không khí của CTCP vật liệu xây dựng Bỉm Sơn 60
Bảng 3.13 Thành phần người được điều tra 61
Bảng 3.14 Ý kiến đánh giá môi trường của thị xã Bỉm Sơn 62
Bảng 3.15 Đánh giá tác động của khí thải công nghiệp 63
Bảng 3.16 Tọa độ một số nguồn khí thải công nghiệp thị xã Bỉm Sơn 65
Bảng 3.17 Tần suất, tốc độ và hướng gió tại Bỉm Sơn từ năm 1996 -2010 66
Bảng 3.18 Vị trí các điểm quan trắc trắc tác động của khí thải công nghiệp trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn 68
Bảng 3.19 Chỉ tiêu quan trắc tác động của khí thải công nghiệp 69
Bảng 3.20 Thời gian và tần suất quan trắc tác động của khí thải công nghiệp 71