ii LỜI CẢM ƠN Với tình cảm chân thành tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng tới khoa Sau đại học, khoa Tâm lý - Giáo dục trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên, các Thầy
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
––––––––––––––
LẠI THỊ THANH LINH
MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ UÔNG BÍ
TỈNH QUẢNG NINH
THÁI NGUYÊN - 2013
Trang 2ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
–––––––––––––––––
LẠI THỊ THANH LINH
MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ UÔNG BÍ
TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14
Người hướng dẫn khoa học: TS VŨ ĐÌNH CHUẨN
THÁI NGUYÊN - 2013
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi; các số liệu và kết
quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử
dụng và chưa từng được công bố trong bât kỳ một công trình nghiên cứu nào khác
Tác giả luận văn
Lại Thị Thanh Linh
Trang 4ii
LỜI CẢM ƠN
Với tình cảm chân thành tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng tới khoa Sau đại học, khoa Tâm lý - Giáo dục trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên, các Thầy Cô giáo đã tham gia giảng dạy và cung cấp những kiến thức cơ bản, sâu sắc, tạo điều kiện giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu rèn luyện tại nhà trường
Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Lãnh đạo UBND Thành phố Uông
Bí, Phòng GDĐT thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh, cán bộ quản lý các trường tiểu học thành phố Uông Bí đã tạo điều kiện về thời gian, vật chất, tinh thần cho tác giả trong suốt quá trình học tập và hoàn thành khóa học Cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp, gia đình đã tận tình giúp đỡ động viên tác giả hoàn thành khóa học và luận văn này
Đặc biệt với tấm lòng thành kính tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc
nhất tới Tiến sỹ Vũ Đình Chuẩn người đã trực tiếp hướng dẫn khoa học và tận tình
giúp đỡ, động viên tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn
Do điều kiện về thời gian và năng lực bản thân còn nhiều hạn chế nên luận văn này còn có những khiếm khuyết, tác giả mong nhận được sự góp ý chân thành của Thầy Cô và đồng nghiệp
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2013
Tác giả
Lại Thị Thanh Linh
Trang 5MỤC LỤC
Lời cam đoan i
Mục lục iii
Danh mục các từ viết tắt iv
Danh mục các bảng biểu v
Danh mục các sơ đồ, biểu đồ vi
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 4
3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 4
4 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 4
5 Giả thuyết khoa học 4
6 Nhiệm vụ nghiên cứu 5
7 Phương pháp nghiên cứu 5
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 9
1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 9
1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 10
1.2.1 Quản lý 10
1.2.2 Phương pháp dạy học 11
1.2.3 Đổi mới PPDH ở trường tiểu học 12
1.2.4 Biện pháp quản lý đổi mới PPDH ở trường tiểu học 16
1.3 Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân 17
1.3.1 Vị trí, vai trò của trường tiểu học 17
1.3.2 Mục tiêu của trường tiểu học 18
1.4 Hiệu trưởng trường tiểu học và công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học 18
1.4.1 Chức năng quản lý của Hiệu trưởng trường tiểu học 18
1.4.2 Phương tiện quản lý của hiệu trưởng trường tiểu học 22
1.4.3 Các yêu cầu đối với hiệu trưởng trường tiểu học trong giai đoạn hiện nay 24
1.5 Các yếu tố cơ bản quá trình quản lý đổi mới phương pháp dạy học của hiệu trưởng trường tiểu học 26
1.5.1 Mục tiêu quản lý đổi mới phương pháp dạy học 26
Trang 6iv
1.5.2 Nội dung quản lý đổi mới PPDH 26
1.5.3 Phương pháp quản lý đổi mới PPDH 27
28
1.6.1 N 28
30
Tiểu kết chương 1 31
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ UÔNG BÍ, TỈNH QUẢNG NINH 33
2.1 Một vài nét về đặc điểm địa lý, dân cư, kinh tế - xã hội thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh 33
2.2 Sơ lược về tình hình phát triển giáo dục thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh 33
2.2.1 Quy mô và chất lượng giáo dục 34
2.2.2 Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên 36
2.2.3 Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học 38
2.3 Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học của hiệu trưởng trường tiểu học thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh 38
2.3.1 Thực trạng nhận thức về quản lý đổi mới PPDH 39
2.3.2 Thực trạng đổi mới PPDH ở các trường tiểu học thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh 42
2.3.3 Thực trạng quản lý của Hiệu trưởng trường tiểu học về đổi mới PPDH 51
2.3.4 Nhận định về thực trạng quản lý của hiệu trưởng về đổi mới phương pháp dạy học 63
Tiểu kết chương 2 66
Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ UÔNG BÍ, TỈNH QUẢNG NINH 68
3.1 Định hướng chỉ đạo đổi mới PPDH ở các trường tiểu học thành phố Uông Bí – Quảng Ninh 68
3.2 Các nguyên tắc định hướng đề xuất biện pháp 68
3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tập trung dân chủ trong quản lý đổi mới PPDH 68
Trang 73.2.2 Nguyên tắc thống nhất giữa chính trị tư tưởng với công tác chuyên môn 69
3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khách quan trong quản lí đổi mới PPDH 69
3.2.4 Nguyên tắc kế thừa và phát triển trong quản lí đổi mới PPDH 69
3.2.5 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học trong công tác quản lí đổi mới PPDH 70
3.2.6 Nguyên tắc phù hợp với tình hình thực tiễn 70
3.2.7 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 70
3.3 Các biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học của hiệu trưởng trường tiểu học thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh 70
3.3.1 Nâng cao nhận thức về đổi mới PPDH cho đội ngũ giáo viên 70
3.3.2 Tăng cường quản lý đổi mới khâu thiết kế kế hoạch bài học và tổ chức các hoạt động dạy học 72
3.3.3 Tăng cường quản lí việc khai thác, sử dụng CSVC và TBDH của GV 76
3.3.4 Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho ĐNGV 80
3.3.5 Tăng cường quản lý hoạt động của tổ chuyên môn 82
3.3.6 Nâng cao hiệu quả hoạt động các đoàn thể trong nhà trường 85
3.3.7 Phối hợp chặt chẽ hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh và các lực luợng giáo dục khác 88
3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 90
3.5 Khảo nghiệm về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 91
3.5.1 Mục đích khảo nghiệm 91
3.5.2 Nội dung khảo nghiệm 91
3.5.3 Kết quả khảo nghiệm nhận thức về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lí đổi mới phương pháp dạy học của Hiệu trưởng trường tiểu học thành phố Uông Bí 91
Tiểu kết chương 3 94
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 95
1 Kết luận 95
2 Khuyến nghị 96
TÀI LIỆU THAM KHẢO 98 PHỤ LỤC
Trang 8iv
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Trang 9DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1 Quy mô phát triển trường lớp, HS các cấp học (2011-2013) 34
Bảng 2.2 Số lượng, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, chính trị của đội ngũ CBQL và GV trường tiểu học thành phố Uông Bí (2011 - 2013) 36
Bảng 2.3 Kết quả thanh tra giảng dạy GV (2011 - 2013) 37
Bảng 2.4 Nhận thức về mục đích đổi mới PPDH 39
Bảng 2.5 Nhận thức về nội dung đổi mới PPDH tiểu học 40
Bảng 2.6 Nhận thức về nhiệm vụ của Hiệu trưởng trường tiểu họctrong việc đổi mới PPDH 41
Bảng 2.7 Thực trạng nhận thức về đổi mới PPDH 42
Bảng 2.8 Thực trạng hoạt động giảng dạy của giáo viên 44
Bảng 2.9 Thực trạng mức độ áp dụng các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học của giáo viên ở 16 trường tiểu học được khảo sát 46
Bảng 2.10 Quản lý đổi mới PPDH của CBQL các trường tiểu học 51
Bảng 2.11 Thực trạng quản lý việc thực hiện đổi mớiphương pháp dạy học 54
Bảng 2.12 Thực trạng BPQL việc đổi mới khâu thiết kế kế hoạch bài học và tổ chức các HĐDH 58
Bảng 3.1 Các biện pháp được đề xuất 91
Bảng 3.2 Khảo nghiệm mức độ tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý đổi mới PPDH của hiệu trưởng trường tiểu học thành phố Uông Bí 92
Trang 10vi
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
SƠ ĐỒ:
Sơ đồ 1.1: Mối quan hệ giữa các chức năng quản lí 22
Sơ đồ 1.2: Các nhân tố tác động đến công tác quản lí đổi mới PPDH của Hiệu trưởng 31
BIỂU ĐỒ:
2011-2012 đến năm học 2012-2013) 35
2011-2012 đến năm học 2011-2012-2013) 35 Biểu đồ 2.3: Thống kê tỉ lệ nhận thức về sự cần thiết đổi mới PPDH tiểu học 43
thành phố Uông Bí 52 Biểu đồ 3.1: So sánh tương quan giữa tính cần thiết và khả thi của các BP 93
Trang 11MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Đất nước ta đang bước vào giai đoạn công nghiệp hoá và hiện đại hoá với mục tiêu đến năm 2020 Việt Nam sẽ cơ bản trở thành nước công nghiệp, hoà nhập với cộng đồng Quốc tế Nhân tố quyết định thắng lợi của công cuộc công nghiệp hoá hiện đại hoá và hội nhập quốc tế là con người là nguồn lực người Việt Nam được phát triển về số lượng và chất lượng trên cơ sở mặt bằng dân trí được nâng cao Trong bối cảnh đó, nền giáo dục Việt Nam cần đẩy mạnh tiến trình đổi mới để rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển giáo dục giữa các nước trong khu vực và trên thế giới Đồng thời với sự phát triển như vũ bão của khoa học, công nghệ và sự bùng nổ thông tin, do thời lượng có hạn, nhà trường không đủ thời gian để có thể dạy tất cả những tri thức mà nhân loại đã tích lũy được cho HS Với xu thế giáo dục nhân văn hiện nay đòi hỏi phải thay đổi cách tiếp cận đối với quá trình giáo dục Việc đổi mới PPDH theo hướng phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của HS để từ đó bồi dưỡng cho
HS phương pháp tự học, hình thành khả năng học tập suốt đời là một nhu cầu tất yếu Yêu cầu về phương pháp giáo dục phổ thông cũng được nêu rõ trong Luật Giáo
dục: Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động,
sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui hứng thú học tập cho HS
(Khoản 2 Điều 28 Luật Giáo dục 2005)
Thông báo số 242-TB/TW ngày 15/4/2009 kết luận của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII), phương hướng phát triển Giáo dục và
Đào tạo đến năm 2020 đã nêu: “Tiếp tục đổi mới PPDH, khắc phục cơ bản lối truyền
thụ một chiều Phát huy PPDH tích cực, sáng tạo, hợp tác; giảm thời gian giảng lý thuyết , tăng thời gian tự học, tự tìm hiểu cho học sinh, sinh viên; gắn bó chặt chẽ giữa học lý thuyết và thực hành, đào tạo gắn với nghiên cứu khoa học, sản xuất và
đời sống”