Phát triển năng lực tư duy cho học sinh bằng bài tập toán trong dạy học phần di truyền học sinh học 12 trung học phổ thông (TT)

Bài tập toán sinh học BTTSH với tư cách là một phương tiện DH, có tác dụng rất tích cực đến việc giáo dục, rèn luyện và phát triển NLTD, vì BTTSH có giá trị kích thích, định hướng nghiên

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

LUẬN ÁN ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

Người hướng dẫn khoa học:

1 PGS.TS LÊ ĐÌNH TRUNG

2 PGS.TS TRỊNH NGUYÊN GIAO

Phản biện 1: PGS.TS Nguyễn Thế Hưng

Trường Đại học tài nguyên và môi trường Hà Nội

Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Phúc Chỉnh

Trường ĐHSP – Đại học Thái Nguyên

Phản biện 3: TS Ngô Văn Hưng

Bộ Giáo dục và Đào tạo

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng cấp trường Họp tại : Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

vào hồi … giờ, ngày … tháng năm 2016

Có thể tìm đọc luận án tại:

- Thư viện Quốc gia;

- Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

1.1 Triển khai nghị quyết Trung ương Đảng lần thứ 4 (khóa VII), luật

Giáo dục của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam số

38/2005/QH11 ngày 14/6/2005 cũng đã ghi rõ: “Phương pháp giáo dục phải

phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập

và ý chí vươn lên”

1.2 Kiến thức di truyền học (DTH) được thiết kế theo mạch kiến thức và theo kiểu đồng t m, m rộng nên cũng thuận lợi trong việc giảng dạy của giáo viên (GV)

và việc học của học sinh (HS) Một ưu điểm quan trọng là kiến thức DTH dễ dàng

mã hoá thành các đại lượng, qua các phép biến đổi dựa trên các mối liên hệ logic, tính nguyên lý của các hiện tượng di truyền, biến dị Do vậy, kiến thức DTH được xem là nguyên liệu của các hoạt động học tập Ngoài việc trang bị cho HS những năng lực (NL) và kĩ năng (KN) học tập, GV cần phải lựa chọn phương tiện, phương pháp dạy học (DH) phù hợp nhằm phát triển tốt nhất năng lực tư duy (NLTD) và

NL giải quyết vấn đề cho HS, đáp ứng được mục tiêu giáo dục

1.3 Bài tập toán sinh học (BTTSH) với tư cách là một phương tiện DH,

có tác dụng rất tích cực đến việc giáo dục, rèn luyện và phát triển NLTD, vì BTTSH có giá trị kích thích, định hướng nghiên cứu, trên cơ s phân tích thông tin từ đó hình thành các NL phán đoán, suy luận và tự rút ra những kết luận chính xác Cũng có nhiều nghiên cứu về bài tập toán (BTT) và BTTSH, tuy nhiên những nghiên cứu đó mới chỉ dừng lại việc trả lời c u hỏi “BTT đó có nội dung gì?”, “giải BTT đó như thế nào?”…Có thể khẳng định chưa có công trình nào nghiên cứu BTTSH một cách hệ thống về phương pháp luận làm cơ

s cho việc phát triển NLTD cho HS

Xuất phát từ những vấn đề lý luận và thực tế trên, chúng tôi chọn đề tài

nghiên cứu: “ h t tri n n ng c tư du ogic cho học sinh ng i t p to n trong d học ph n di tru n học sinh học trung học ph th ng”

2 Mục đích nghiên cứu

- Thiết kế mô hình BTTSH, quy trình x y dựng, quy trình sử dụng BTTSH để phát triển NLTD logic cho người học trong DH phần DTH, sinh học (SH) 12 trung học phổ thông (THPT)

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

NLTD logic; BTTSH; mô hình BTTSH; quy trình x y dựng và sử dụng BTTSH chương “Tính quy luật của hiện tượng di truyền” để phát triển NLTD logic cho HS

3.2 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học phần di truyền học SH 12- THPT

4 Giới hạn nghiên cứu

Luận án chỉ tập trung nghiên cứu quy trình thiết kế và sử dụng BTT thuộc kiến thức chương: “Tính quy luật của hiện tượng di truyền”, SH 12 nhằm phát triển NLTD logic cho HS

5 Giả thuyết khoa học

Nếu thiết kế được hệ thống BTT m theo các mức độ khác nhau về tính quy luật của hiện tượng di truyền, và sử dụng phù hợp với các bối cảnh, thì sẽ phát triển NLTD logic cho HS

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

6.1 Tổng quan các nghiên cứu trong nước và trên thế giới về sử dụng BTTSH vào phát triển NLTD logic cho HS nhà trường phổ thông

6.2 Nghiên cứu cơ s lý luận và thực tiễn cho việc hình thành và phát

triển tư duy (TD) cho HS bằng BTTSH trong dạy học Sinh học

6.3 Điều tra, đánh giá thực trạng sử dụng BTTSH trong DH chương

“Tính quy luật của hiện tượng di truyền” trường phổ thông

6.4 Quy trình thiết kế BTTSH để phát triển NLTD logic cho HS

6.5 X y dựng quy trình sử dụng BTTSH để phát triển NLTD cho HS trong DH chương “Tính quy luật của hiện tượng di truyền” trường THPT

6.6 Thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm định, đánh giá giả thuyết nêu ra

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuy t

7.2 Phương pháp điều tra cơ bản

7.3 Phương pháp chuyên gia

7.4 Phương pháp thực nghi m sư phạm

7.5 Phương pháp thống kê toán học

8 Những đóng góp mới của đề tài

8.1 Xác định được cấu trúc của NLTD logic cần phát triển trong DH

DTH bằng BTTSH

8.2 X y dựng được mô hình BTT m các mức độ khác nhau

8.3 Ph n tích nội dung chương “Tính quy luật của hiện tượng di truyền”

để xác định logic vận động bên trong làm cơ s xác định được quy trình thiết kế BTT m theo các mức độ khác nhau, vận dụng được quy trình để x y dựng cấu trúc logic hệ thống BTT và các BTT cụ thể theo bối cảnh trong chương “Tính quy luật của hiện tượng di truyền”

8.4 Đề xuất được quy trình sử dụng BTT theo bối cảnh để phát triển NLTD logic cho HS

8.5 Trên cơ s thiết kế cấu trúc NLTD logic trong DH chương “Tính quy luật của hiện tượng di truyền”, làm cơ s tham chiếu đề xuất được các tiêu chí đánh giá NLTD logic cho HS

9 Cấu trúc của luận án

Ngoài phần m đầu, phần kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục Luận án gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ s lý luận và cơ s thực tiễn của đề tài

Chương 2: Phát triển năng lực tư duy logic cho học sinh bằng bài tập toán trong dạy học phần di truyền học sinh học 12, trung học phổ thông

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦAPHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TƯ DUY LOGIC CHO HỌC SINH BẰNG BÀI TẬP TOÁN SINH HỌC 1.1 Tổng quan các vấn đề nghiên cứu liên quan đến đề tài

1.1.1 T ng quan các nghi n c u v tư du v tư du ogic

Có rất nhiều công trình của các tác giả nghiên cứu về phát triển NLTD và

tư duy logic (TDLG), rèn luyện phát triển NLTD cho HS trong DH dưới nhiều góc độ tiếp cận khoa học giáo dục khác nhau cũng đã khẳng định sự cần thiết của phát triển NLTD và TDLG trong DH Tuy nhiên, vấn đề đó v n đang giai đoạn

“gợi m ”, “khái quát”, một số công trình đã đề cập đến phương pháp, biện pháp DH các kiến thức SH như: sử dụng c u hỏi trắc nghiệm khách quan, x y dựng và sử dụng tình huống hợp lí một số ít công trình cũng đã đề cập đến rèn các thao tác

TD: ph n tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hoát, trừu tượng hoá, hệ thống hoá Có thể nói, hiện tại chưa có một công trình nào nghiên cứu có tính hệ thống, bài bản về vấn đề phát triển NLTD logic cho HS bằng BTT di truyền, SH 12- THPT

1.1.2 T ng quan các nghi n c u v s d ng trong sinh học

Tổng quan các nghiên cứu về bài tập (BT) và sử dụng BTT trong DH sinh học trên thế giới cũng như trong nước, rút ra một số nhận xét sau:

- Hầu như các công trình nghiên cứu của các tác giả đã đi s u ph n tích các nguyên tắc, yêu cầu của bài tập cũng như quy trình x y dựng các BT nhằm

n ng cao hiệu quả dạy kiến thức SH

- Qua ph n tích cho thấy, các đề tài ứng dụng BT mới chủ yếu tập trung vào việc sử dụng BT như một phương tiện để tổ chức các hoạt động DH nhằm cung cấp kiến thức sinh học cho HS

- Chưa có những nghiên cứu việc sử dụng BTTSH làm phương tiện DH nhằm phát triển NLTD cho HS

- Theo quan điểm DH ngày nay, bên cạnh trang bị kiến thức cho HS, kiến thức về môn học, GV và các cấp quản lý giáo dục phải nhận thức rõ vai trò và tầm quan trọng của việc trang bị cho HS phương pháp học tập cũng như DH phát triển NL cho HS trong đó NLTD logic không thể coi nhẹ, b i TD là thuộc tính t m lý của con người

- Nhận thức được: “DH – dạy cách TD cho HS”, trong nghiên cứu này đã tập trung vào việc x y dựng và sử dụng BTTSH nhằm phát triển NLTD logic cho HS

trình phổ thông và hướng nghiên cứu của đề tài luận án hơn, đó là: “N ng c tích hợp c c kĩ n ng t c động một c ch t nhi n n c c nội dung trong một o t c c tình huống cho trước đ giải qu ết những vấn đ do những tình huống n đặt ra”

*) Cấu trúc của năng lực

Năng lực được ph n thành 2 nhóm chính: Năng lực chung và Năng lực

riêng bi t Hai loại năng lực chung và năng lực chuyên biệt luôn bổ sung và hỗ

trợ cho nhau

*) Dạy học phát triển năng lực

DH phát triển NL là DH hướng tới việc đo lường chính xác kiến thức, kĩ năng và thái độ của người học sau khi kết thúc một chương trình học

1.2.1.2 Năng lực tư duy

*) ư du : “Tư duy là một quá trình nhận thức phản ánh những thuộc

tính bản chất, những mối liên h và quan h bên trong có tính quy luật của sự

vật, hi n tượng trong th giới khách quan mà trước đó ta chưa bi t”

*) ư du logic

**) Các khái ni m về tư duy logic

Trong nghiên cứu đề tài luận án, chúng tôi xin đưa ra khái niệm về TDLG

như sau: “ ư du ogic qu trình nh n th c đối tượng, x c định c c ếu tố

i n quan đ hình th nh v kết nối c c ý tưởng, nh m tìm kiếm giải ph p v

h nh động phù hợp với ngữ cảnh của đối tượng”

**) Các bước của quá trình tư duy logic

Dựa theo quy trình tư duy của K.K Platônôp, chúng tôi xác định các giai đoạn (bước) của quá trình TDLG như sau:

Bước 1: Nhận diện về đối tượng cần nghiên cứu/ tìm hiểu: Là những nhận

biết sơ bộ, đưa ra một nhận định sơ bộ hay một giả định có giá trị về đối tượng

Bước 2: Tự đặt c u hỏi liên quan đến đối tượng: Là đưa ra các c u hỏi,

những thắc mắc liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến đối tượng nghĩa là xuất hiện các liên tư ng

Bước 3: Hình thành, kết nối các ý tư ng: Từ các c u hỏi, thắc mắc đã

được đưa ra, người học nhóm các c u hỏi đơn lẻ thành các c u hỏi lớn rồi đề xuất các phương án giải quyết, biện pháp thực hiện Đưa ra các giả định cho các phương án đề xuất

Bước 4: Tìm kiếm giải pháp và hành động: Từ các giải định về các

phương án/ biện pháp giải quyết, chủ thể chọn là một cách thực hiện được cho

là khả thi nhất hoặc sẽ cho kết quả tốt nhất Đồng thời chủ thể cũng lý sự cho các phương án còn lại là không khả thi, là không hiệu quả…Sau đó, thực hiện giải pháp mà đã lựa chọn

Bước 5: Ph n tích, đánh giá và rút kinh nghiệm: Từ các kết quả thu được

sau khi thực hiện giải pháp lựa chọn, người học ph n tích kết quả, đánh giá mức

độ đạt được của giải pháp Suy ng m lại quá trình nghiên cứu/ tìm hiểu đối tượng, rút ra những kinh nghiệm và kết luận, khái quát thành quy trình để vận dụng giải quyết các đối tượng tương tự

**) Các thao tác tư duy logic:

Gồm: Phân tích; tổng hợp; so sánh; trừu tượng hoá - khái quát hoá; h

thống hóa

*) N ng c tư du ogic

Từ những kết quả nghiên cứu, chúng tôi xin đưa ra khái niệm về NLTD

logic như sau: Năng lực tư duy logic là khả năng chủ thể nhận thức đối tượng,

xác định các y u tố liên quan để hình thành và k t nối các ý tưởng, nhằm tìm

ki m giải pháp và hành động phù hợp với ngữ cảnh của đối tượng

1.2.1.3 Cấu trúc năng lực tư duy logic

Mỗi yếu tố cấu trúc của NLTD logic chúng tôi gọi là một năng lực thành

phần được thể hiện trong bảng 1.0 dưới đ y:

Bảng 1.0: Các biểu hi n của năng lực tư duy logic

Tiêu chí Biểu hiện/đặc điểm/ hành động

Nhận diện về đối

tượng cần nghiên

cứu/ tìm hiểu

- Gọi tên được đối tượng nghiên cứu

- Xác định được mục đích/vai trò của việc tìm hiểu đối tượng

Tự đặt c u hỏi liên

quan đến đối tượng

- Xác định được các đặc điểm, đặc trưng của đối tượng

- Xác định được cách tìm hiểu đối tượng (sử dụng tài liệu, phương tiện, công cụ, biện pháp nào…)

Hình thành, kết nối

các ý tư ng

- Hình dung ra các bước cụ thể để tìm hiểu đối tượng

- Xác định được những đối tượng nào liên quan đến đối tượng đang nghiên cứu

- Huy động kiến thức đã biết về đối tượng (đã có kinh nghiệm nghiên cứu đối tượng tương tự chưa? có thể học kinh nghiệm tìm hiểu đối tượng từ ai, bằng cách nào?)

- Đưa ra các giải pháp có thể sử dụng để nghiên cứu/ tìm hiểu đối tượng

Tìm kiếm giải pháp

và hành động

- Lựa chọn giải pháp từ các ý tư ng

- Lên kế hoạch thực hiện giải pháp

- Suy ng m về giải pháp thực hiện và rút ra kinh nghiệm

- Khái quát giải pháp cho các đối tượng tương tự

1.2.1.4 Vai trò của vi c phát triển năng lực tư duy logic trong dạy học

Trong DH, phải dạy cho HS tr thành những người có khả năng TDLG tốt, b i: người học có TDLG tốt sẽ có điều kiện tốt hơn để thành công; TDLG tốt sẽ là điều kiện tiên quyết giúp học sinh tr thành những công d n tốt; người TDLG tốt sẽ luôn tự điều chỉnh để có trạng thái t m lý tốt, giải quyết các vấn đề đặt ra với hiệu quả cao nhất

1.2.1.5 Các bi n pháp phát triển năng lực tư duy logic

Trong nghiên cứu này, chúng tôi lựa chọn BTTSH làm công cụ DH phát triển NLTD logic cho HS, b i BTTSH hội tụ đầy đủ và biểu hiện rõ nét các yêu cầu trên Vậy BTTSH là gì và giá trị phát triển NLTD logic cho HS của nó được thể hiện như thế nào Vấn đề này được làm sáng tỏ trong mục 1.2.2

1.2.1.6 Các con đường tư duy logic

Với công cụ để phát triển NLTD logic cho HS trong dạy DTH là BTTSH, chúng tôi xác định có 2 con đường logic phát triển NLTD cho HS, đó là con

đường quy nạp và con đường diễn dịch

1.2 ọ - N T ọc

1.2.2.1 Bài tập

Bài tập là một vấn đề được đưa ra đòi hỏi người giải nó phải vận dụng những kiến thức đã có làm cơ s và phải sử dụng hàng loạt các thao tác TD để logic hóa các kiến thức, trên cơ s đó tri thức mới được hình thành, trình độ TD được khẳng định

1.2.2.2 Bài toán

Bài toán là: “một công việc hay một nhiệm vụ cần phải giải quyết và để giải quyết được một bài toán cụ thể, người ta cần xác định các điều kiện cho trước và kết quả cần thu được”

1.2.2.3 Bài tập toán

Bài tập toán là bài tập dạng toán được giao cho HS, để họ sử dụng các phép

tính, biến đổi các dữ kiện đã biết thành cái cần tìm dưới dạng số liệu

Khi bài toán được giao cho HS thì nó tr thành bài tập toán, như vậy, bài toán là hiện tượng khách quan, còn bài tập toán do dược gắn với chủ thể nên nó

là đối tượng nhận thức của HS

1.2.2.4 Bài tập toán sinh học

*) Kh i niệm v i t p to n Sinh học

- BTTSH cũng là bài tập dạng toán, những “dữ kiện” thuộc kiến thức SH, quan hệ giữa các dữ kiện ấy tạo thành logic là bản chất SH

*) Kh i niệm i t p to n v : “ ính qu u t của hiện tượng di tru n”

Bài tập toán “quy luật di truyền” thể hiện rõ mối quan hệ “nh n – quả” Dữ kiện của giả thiết, là những thông tin “tiềm chứa” sự di truyền có tính quy luật về

một tính trạng nào đó qua các thế hệ và tương ứng với mỗi quy luật là những điều kiện đặc trưng có tính nghiêm ngặt cao; kết luận là những yêu cầu tìm ra “những quả” tương ứng với “mỗi nh n” tiềm ẩn trong giả thiết và phù hợp với điều kiện nhất định

*) Mối quan hệ giữa c c ước giải i t p to n qu u t di tru n với

ph t tri n n ng c tư du ogic

Bảng 1.2: Các bước giải bài tập toán quy luật di truyền phát triển NLTD logic

Các bước giải BTT SH Biểu hiện hành vi tư duy logic trong giải BTTSH Năng lực tư duy

logic tương ứng

Bước 1

Nhận diện BTTSH

- Đọc và xác định được BTTSH thuộc dạng nào; nhận biết được giả thiết, kết luận và các điều kiện của BTTSH

Nhận diện về đối tượng cần nghiên cứu/ tìm hiểu

Bước 2

Đặt ra các

c u hỏi và

c u trả lời liên quan đến BTTSH

- Xác định được các dữ kiện trong giả thiết ; các yêu cầu của kết luận

và các điều kiện của BTTSH

- Xác định được mối quan hệ,

m u thu n giữa các dữ kiện, giữa điều kiện và yêu cầu của BTTSH

Tự đặt c u hỏi liên quan đến đối tượng và đưa ra các c u trả lời dự kiến

Bước 3

Dự kiến các cách giải BTTSH

- Hình dung tiến trình giải BTTSH

- Huy động kiến thức liên quan

- Đề xuất các cách giải BTTSH

Hình thành, kết nối các ý tư ng

Bước 4

Lựa chọn cách giải và thực hiện giải BTTSH

Bước 5

Phân tích đánh giá và kết luận

- Suy ng m lại cách giải, xác định mức độ đạt được của cách giải

- Rút kinh nghiệm và khái quát thành quy trình giải cho dạng BTTSH đó

Ph n tích, đánh giá và rút kinh nghiệm

*) hân o i i t p to n Sinh học: i t p to n “Qu u t di tru n”

Sơ đồ 1.1: Phân loại h thống bài tập toán quy luật di truyền

3 Vai trò của S trong d học ph t tri n NL ogic cho S

DH với mục tiêu hình thành và phát triển NL, đặc biệt phát triển NLTD logic cho HS là một trong những mục tiêu được nhiều nhà giáo dục học, các nhà quản lý giáo dục quan t m và nghiên cứu BTTSH được xem là sản phẩm của TD,

đó vừa chứa đựng kiến thức khoa học, vừa chứa đựng một “thế năng t m lý” để

tr thành động lực thúc đẩy, tìm tòi, sáng tạo Với bản chất đó BTTSH có vai trò

quan trọng trong việc thiết kế bài giảng và tổ chức các hoạt động DH

1.3 Cơ sở thực tiễn

- Kết quả điều tra cho thấy phần lớn GV đều nhận thức được vai trò của

DH theo định hướng phát triển NL, đặc biệt là phát triển NLTD logic

- Việc DH phát triển NL nói chung và NLTD logic nói riêng nhìn chung chưa được triển khai rộng rãi và thường xuyên GV còn lung túng trong kh u lựa chọn phương tiện và tổ chức hoạt động nhận thức nhằm n ng cao chất lượng DH cũng như phát triển NL cho HS Phần lớn GV v n chú trọng đến việc truyền tải sao cho hết lượng kiến thức trong SGK Kĩ thuật thiết kế và sử dụng BTT trong DH phát triển NLTD logic cho HS còn nhiều hạn chế, một số GV rất ngại sử dụng BTT cũng như luôn né tránh việc giải

và hướng d n HS cách giải BTTSH

Hệ thống bài tập quy luật di truyền

Bài toán thuận

Bài toán nghịch

Bài toán tổng hợp

Chương 2 PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TƯ DUY LOGIC CHO HỌC SINH

BẰNG BÀI TẬP TOÁN TRONG DẠY HỌC PHẦN DI TRUYỂN HỌC

SINH HỌC 12 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 2.1 Phân tích cấu trúc nội dung chương trình sinh học 12 và di truyền học

2.1.1.Chương trình sinh học trung học phổ thông

2.1.2 Chương trình sinh học 12 trung học phổ thông

2.1.3 Cấu trúc nội dung phần di truyền học – sinh học 12, trung học phổ thông 2.1.4 Nội dung đặc trưng của Chương “Tính quy luật của hi n tượng di truyền”

Khái quát nội dung kiến thức chương “Tính quy luật của hiện tượng di truyền” Nội dung kiến thức Chương “Tính quy luật của hiện tượng di truyền”, được

phát triển theo hai mạch kiến thức, đó là: Quy luật tương tác của gen và Quy luật

vận động của gen

2.2 Mô hình BTTSH

2.2.1 C c ngu n tắc xâ d ng m hình S

♦ Đảm bảo chính xác logic ki n thức sinh học

♦ Tuân thủ nguyên lí toán học

♦ Đảm bảo mục tiêu dạy học

♦ Phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí, trí tu của HS

2.3 Xây dựng bài tập toán sinh học phát triển NLTD logic cho HS

3 C c ngu n tắc xâ d ng S ph t tri n NL ogic

2.3.1.1 BTTSH phải chứa đựng mâu thuẫn nhận thức

2.3.1.2 BTTSH phải phát huy tính tự giác

2.3.1.3 BTTSH phải thể hi n tính vừa sức phù hợp với trình độ đối tượng

2.3.1.4 BTTSH phản ánh rõ nét yêu cầu phát triển NLTD logic

2.3.2 Y u c u đối với S ph t tri n NL ogic

2.3.2.1 Đảm bảo tính khái quát cao

2.3.2.2 Đảm bào để khi giải, HS rút ra được nhiều ki n thức nhất

2.3.2.3 Phải có nhiều khả năng huy động tính sáng tạo, vận dụng các KNTD 2.3.2.4 Cho phép sử dụng linh hoạt

2.3.2.5 Đem lại cho người giải những ki n thức, tư li u đủ để gia công tìm đáp số

2.3.3 Qu trình xâ d ng S đ ph t tri n NL ogic

Căn cứ vào mô hình BTTSH, các nguyên tắc x y dựng và yêu cầu của BTTSH, chúng tôi xin đề xuất quy trình x y dựng BTTSH phát triển NLTD logic cho HS trong DH chương “Tính quy luật của hiện tượng di truyền”, gồm

6 bước như sau :

Sơ đồ 2.8 Quy trình xây dựng BTTSH để phát triển NLTD logic

Bước 1: X c định m c ti u t ng qu t của chương trình m n học, của

chương v m c ti u c th ở mỗi i học

Để x y dựng được các BTTSH cho một bài học, trước tiên giáo viên cần nghiên cứu mục tiêu tổng quát chương trình môn học, của cả chương rồi đến mục tiêu cụ thể của bài học đó xem HS cần đạt được yêu cầu gì về kiến thức, về kĩ năng, thái độ, từ đó GV dự kiến những nội dung nào của bài học có thể mã hóa, thiết kế thành bài tập toán để tổ chức hoạt động học tập cho HS

Xác định mục tiêu tổng quát của chương/ bài học

Ph n tích nội dung, xác định mạch kiến thức

X y dựng các mối quan hệ có thể thiết kế theo thuật toán

Dựa vào mô hình bài tập toán và phép tùy biến, xác định tổ