Trình bày mối quan hệ giữa hiện tượng chuyển động biểu kiến của Mặt Trời với hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau và hiện tượng mùa trên Trái Đất.. Vì sao nói địa hình bề mặt Trái Đất
Trang 1TRẠI HÈ HÙNG VƯƠNG LẦN THỨ XII ĐỀ THI MÔN ĐỊA LÍ TRƯỜNG THPT CHUYÊN NGUYỄN TẤT THÀNH LỚP 10
TỈNH YÊN BÁI
ĐỀ THI ĐỀ XUẤT Thời gian làm bài: 180 phút
(Đề này có 02 trang, gồm 06 câu)
Câu 1 (3,0 điểm) Trái Đất
a Trình bày mối quan hệ giữa hiện tượng chuyển động biểu kiến của Mặt Trời với hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau và hiện tượng mùa trên Trái Đất Giải thích nguyên nhân
b Phân biệt giờ địa phương và giờ khu vực Những nơi nào trên Trái Đất có giờ địa phương và giờ khu vực trùng nhau? Tại sao?
Câu 2 (4,0 điểm) Khí quyển (2) Thạch quyển (2)
a Vì sao nói địa hình bề mặt Trái Đất là sản phẩm của các tác động tương hỗ giữa quá trình nội lực và ngoại lực?
b Nêu những nguyên nhân làm nhiệt độ không khí giảm Tại sao xích đạo không phải là nơi nóng nhất trên Trái Đất?
Câu 3 (2,0 điểm) QL của lớp vỏ địa lí
So sánh các vành đai theo vĩ độ và các vành các vành đai theo độ cao
Câu 4 (3,0 điểm) Dân cư
a Phân biệt gia tăng tự nhiên, gia tăng cơ học và gia tăng dân số
b Trình bày ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến việc phát triển kinh tế
- xã hội và môi trường
Câu 5 (4,0 điểm) Địa lí CN, DV 3), MT và sự phát triển bền vững (1)
a Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển và phân bố công nghiệp
b Nêu biện pháp sử dụng hợp lí và bảo vệ các loại tài nguyên thiên nhiên
Trang 2Câu 6 (4,0 điểm) Vẽ biểu đồ, nhận xét
Cho bảng số liệu sau:
Tổng sản phẩm trong nước theo giá so sánh 2010 phân theo khu vực kinh tế của nước ta
( Đơn vị: tỉ đồng)
Nông, lâm nghiệp và thuỷ sản 342 811 369 905 396 576 451 659
a Vẽ biểu đồ thích hợp thể hiện sự thay đổi cơ cấu GDP nước ta giai đoạn
2005 - 2014
b Nhận xét về sự thay đổi cơ cấu GDP nước ta trong giai đoạn trên
Người ra đề: Đặng Thị Việt Hà
Số ĐT: 0915 115 354
Trang 3HƯỚNG DẪN CHẤM
1
a Trình bày mối quan hệ giữa hiện tượng chuyển động biểu kiến
của Mặt Trời với hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau và
hiện tượng mùa trên Trái Đất Giải thích nguyên nhân.
1,75
* Mối quan hệ:
- Trong năm, Mặt Trời chuyển động biểu kiến giữa 2 chí tuyến (dg) 0,5
- Khi MT chuyển động biểu kiến về phía bán cầu nào thì bán cầu đó
sẽ nhận được nhiều nhiệt hơn, vùng được chiếu sáng lớn hơn vùng
khuất trong bóng tối nên ở đó có ngày dài hơn đêm và là mùa nóng
Bán cầu đối diện sẽ có hiện tượng ngược lại, đêm dài hơn ngày và là
mùa lạnh
0,5
* Giải thích nguyên nhân:
- Trái Đất chuyển động quanh MT theo quỹ đạo hình elip, trong khi
chuyển động trục của TĐ nghiêng so với mặt phẳng quỹ đạo một góc
66033’và không đổi hướng
0,25
- Do vậy trong năm khi thì bán cầu này ngả về phía Mặt Trời, khi thì
bán cầu kia ngả về phía MT làm cho ta có ảo giác MT di chuyển 0,25
- Khi đó góc nhập xạ và đường phân chia sáng tối thay đổi tương
ứng dẫn đến hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau và hiện tượng
mùa trên TĐ
0,25
b Phân biệt giờ địa phương và giờ khu vực Những nơi nào trên Trái
Đất có giờ địa phương và giờ khu vực trùng nhau? Tại sao? 1,25
* Phân biệt:
- Giờ địa phương:
+ Do Trái Đất hình cầu và tự quay quanh trục từ tây sang đông nên
cùng một thời điểmngười đứng ở các kinh tuyến khác nhau sẽ nhìn
thấy MT ở độ cao khác nhau
0,25
+ Do đó các địa điểm thuộc các kinh tuyến khác nhau sẽ có giờ khác
- Giờ khu vực:
Để tiện cho việc tính giờ và giao lưu quốc tế, người ta quy ước
chia Trái Đất thành 24 múi giờ, mỗi múi rộng 150 kinh tuyến các địa
phương trong cùng một múi sẽ thống nhất 1 giờ, gọi là giờ múi hay
giờ khu vực là giờ của kinh tuyến đi qua giữa múi
0,25
* Các khu vực có giờ địa phương và giờ múi trùng nhau là các khu
- Vì giờ địa phương của các đường kinh tuyến đi qua giữa múi được
a Địa hình bề mặt Trái Đất là sản phẩm của các tác động tương hỗ
giữa quá trình nội lực và ngoại lực
2,0
Trang 4- Mối quan hệ giữa hai quá trình nội lực và ngoại lực:
+ Là hai quá trình mâu thuẫn và đối nghịch, luôn tác động đồng
thời, tương hỗ với nhau (dg)
0,5
+ Thay đổi theo thời gian và không gian,là nguyên nhân hình thành
b Nêu những nguyên nhân làm nhiệt độ không khí giảm Tại sao
xích đạo không phải là nơi nóng nhất trên Trái Đất?
2,0
* Nguyên nhân:
- Sự tranh chấp giữa 2 khối khí có nhiệt độ và độ ẩm khác nhau 0,25
* Giải thích:
- Xích đạo là nơi có góc nhập xạ lớn nhất nhưng nhiệt độ ban ngày
thường không quá 350C trong khi tại các hoang mạc có thể trên 400C
0,25
- Vùng xích đạo có rừng rậm, thảm thực vật phong phú 0,25
- Vùng xích đạo có nhiều mây và mưa nhiều quanh năm 0,25
3
So sánh sự khác nhau giữa các vành đai theo vĩ độ và các vành các
vành đai theo độ cao
2,0
- Về nguyên nhân hình thành: các vành đai nhiệt theo vĩ độ hình thành
do quy luật địa đới, các vành đai nhiệt theo độ cao hình thành do quy
- Các vành đai theo độ cao thay đổi nhanh hơn các vành đai theo vĩ độ
- Sự biến đổi của các thành phần địa lí cũng khác nhau (lượng mưa, áp
- Cường độ chiếu sáng, chế độ chiếu sáng và độ dài ngày đêm cũng khác
a Phân biệt gia tăng tự nhiên, gia tăng cơ học và gia tăng dân số 1,5
- Gia tăng tự nhiên:
+ Là chênh lệch giữa tỉ suất sinh thô và tỉ suất tử thô 0,25 + Gia tăng tự nhiên là động lực phát triển dân số 0,25
- Gia tăng cơ học:
+ Là chênh lệch giữa số người xuất cư và số người nhập cư 0,25 + Gia tăng cơ học có ảnh hưởng quan trọng đến các khu vực, các 0,25
Trang 5quốc gia, các địa phương
- Gia tăng dân số:
+ Là tổng số giữa tỉ suất gia tăng tự nhiên và gia tăng cơ học 0,25 + Gia tăng dân số phản ánh đầy đủ, trung thực tình hình biến động
b Trình bày ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến việc phát
triển kinh tế - xã hội và môi trường.
1,5
* Ảnh hưởng tích cực:
- Góp phần đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ
cấu kinh tế và cơ cấu lao động
0,5
- Làm thay đổi sự phân bố dân cư và lao động, thay đổi quá trình
* Ảnh hưởng tiêu cực: đô thị hóa không phù hợp với quá trình công
nghiệp hóa sẽ dẫn đến nhiều hậu quả tại các thành phố: thất nghiệp
nghèo nàn, điều kiện phúc lợi xã hội không bảo đảm, môi trường bị ô
nhiễm, các hiện tượng tiêu cực trong đời sống xã hội…
0,5
5 a Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển và phân bố công
- Vị trí địa lí tác động tới việc lựa chọn địa điểm xây dựng xí nghiệp
cũng như phân bố các ngành công nghiệp và các hình thức tổ chức
lãnh thổ công nghiệp (d/c)
0,5
- Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên:
+ Khoáng sản ảnh hưởng đến phân bố, quy mô, cơ cấu và tổ chức
các XNCN (d/c)
0,25
+ Nguồn nước tác động đến sự phân bố và hoạt động của các
+ Khí hậu tác động đến hoạt động của 1 số ngành công nghiệp 0,25
+ Các nhân tố tự nhiên khác: đất đai, địa hình… 0,25
- Các nhân tố kinh tế - xã hội:
b Nêu biện pháp sử dụng hợp lí và bảo vệ các loại tài nguyên thiên
- Đối với tài nguyên không khôi phục được cần sử dụng tiết kiệm, có
- Đối với loại tài nguyên khôi phục được cần sử dụng hợp lí, bảo vệ 0, 5
Trang 6và tái tạo tài nguyên (d/c)
- Đối với tài nguyên không bị hao kiệt cần bảo vệ, tránh làm ô nhiễm
a Vẽ biểu đồ
- Xử lí số liệu
0,5
b Nhận xét
Giai đoạn 2005 – 2014 cơ cấu GDP nước ta có sự thay đổi:
- Tỉ trọng nông, lâm, ngư nghiệp có xu hướng giảm (d/c)
0,5
- Tỉ trọng công nghiệp và xây dựng không ổn định (d/c) 0,5