Kết quả quan sát trong chuyến đi thực tế tại huyện U Minh, tỉnh Cà Mau. Tình trạng thất học và mù chữ của người lớn, điều kiện đến trường khó khăn của trẻ em. Nhà ở và môi trường sống của họ.
Trang 1Trường Đại Học Bình Dương Phân hiệu KHXH&NV
BÀI THU HOẠCH MÔN XÃ HỘI HỌC NÔNG THÔN
NỘI DUNG:
Sau chuyến đi thực hành môn “Xã hội học nông thôn” tại xã Khánh Hòa, huyện U Minh, tỉnh Cà Mau, mới thấy con người nơi đây có cuộc sống khác biệt và rất vất vả Tuy vậy giữa con người với nhau luôn có những thứ tình cảm cao cả, thân thiện, chân thật đúng như bản chất người nông dân Nam Bộ mà dân gian ca ngợi.Xã Khánh Hòa là một trong những xã thí điểm cho việc xây dựng mô hình “Nông thôn mới”, đời sống người dân nơi đây vẫn còn rất nhiều khó khăn và chỉ mới là những khởi đầu của sự thay đổi một nền kinh tế ổn định, phát triển hơn
Đa số những con người nơi đây đều ít học, trình độ thấp và con cái của họ gặp rất nhiều khó khăn khi đến trường để học Họ không biết chữ khiến việc truyền đạt kém hiệu quả Ví dụ khi làm thảo luận nhóm cho “nhóm người nghèo không đất”, người hướng dẫn phải đọc đi đọc lại các vấn đề, dù đã đọc nhiều lần nhưng họ vẫn không nhớ và không hiểu rõ được (bởi khi bảo họ hãy tự đọc để chọn đáp án, họ rất ngại và nhờ vậy mới phát hiện ra những người này đều không biết chữ).Và khi hỏi đến vấn đề nông thôn mới thì ngoài các ấp trưởng ra, người dân gần như mơ hồ với ngay cả cái tên dự án, nội dung cũng không được rõ ràng Vậy để người dân hiểu và làm được dự án này đúng là một câu hỏi đáng quan tâm Các em nhỏ nhà không có vỏ lãi hay xe, muốn đi đến trường kịp phải thức rất sớm để đi đò, lỡ không kịp phải đi bộ nhiều cây số, chiều về còn tự lội qua kênh rất nguy hiểm Các bậc cha mẹ luôn cố gắng hết mình để con được đến trường, một số ít lại chọn cách khác Khi chia sẻ với một giáo viên dạy tại trường THCS Nguyễn Trung Trực, cô cho biết sau vài lần động viên cho các em đến trường, gia đình cũng cam kết nhều lần, Tên: Phạm Võ Xuân Diệu
Lớp: 14XH01
Trang 2nhưng khi thấy không đến nữa cô tiếp tục đến nhà vận động thì mới biết cha mẹ đã đưa con mình lên thành phố đi làm ở cái tuổi ăn chưa no, lo chưa tới
Người dân ở đây hầu hết trồng lúa, trồng hoa màu, nuôi tôm, cua, cá và chăn nuôi gia súc (nuôi lợn là chọn lựa chủ yếu) quanh năm Đối với họ, đất là thứ không thể thiếu và người nào cũng cần đến dù không biết để làm gì sau khi có đất Mảnh đất họ sinh sống rất quan trọng, họ yêu quí và bảo vệ nó bằng mọi giá Con người ở đây chỉ rời xa mảnh đất của mình khi phải đứng trước chọn lựa khó khăn như phải chữa bệnh hiểm nghèo hay các vấn đề liên quan đến mạng sống Ngoài ra không có lý do gì khiến họ có thể từ bỏ mảnh đất của mình Dù có tiền hay không, họ luôn muốn mua thêm đất Đối với những người không có đất, họ làm đơn xin trồng rừng cho các công ty làm lâm trường nhưng phải chờ đợi rất lâu, trong khi gia đình vô cùng túng thiếu Thậm chí có hộ xin gần mười năm mà vẫn chưa được giải quyết và chính quyền địa phương có vẻ chậm chạp trong chuyện này Và người dân ở đây đa số đều có vay nợ ngân hàng, tuy lãi suất rất thấp hoặc không có lãi suất, họ vẫn khó khăn trong việc hoàn trả Trong khi cuộc sống mỗi ngày đầy khổ cực, người dân ở đây vẫn luôn giữ cho mình tinh thần lạc quan, niềm tin yêu cuộc sống
Có nhiều người từ nơi khác tới đây lập nghiệp, sinh sống Họ cho biết cuộc sống có khó khăn hơn trước khi chuyển đến đây nhưng nếu cho họ chọn lựa thì họ vẫn muốn sống tại nơi này Bởi vì tình nghĩa là quan trọng hơn hết, họ có bạn bè, xóm giềng, yêu chính mảnh đất của mình, yêu hạt lúa, luống rau mình trồng Nhà ở của họ là những căn nhà tạm, bằng lá dừa nước, một số khá giả được nhà cấp 4 Diện tích nhỏ hẹp, có nơi chỉ khoảng 8, 9 mét vuông Trong nhà không có thứ gì quí giá hơn là cái giường cũ ọp ẹp Nhưng phải chen chút 3 đến 4 người cùng ở Môi trường sống mát mẻ, thoáng nhưng vệ sinh chưa được quan tâm và xử lý khoa học Nhà vệ sinh xây dựng trên cầu ao, sông, kênh rạch Chuyện lập gia đình ở đây rất sớm, không đủ tuổi qui định, có người mới mười sáu mười bảy tuổi đã có 3 đứa con Và như một điều bình thường, người dân coi đó là vấn đề ai ai cũng làm như vậy Sự tiếp xúc của cán bộ địa phương với người dân rất ít, các vấn đề vay vốn phát triển sản xuất cho người dân thì được lãnh đạo địa phương quan tâm, nhưng vui chơi giải trí thì hạn chế Ngoài lễ tết Nguyên Đán của người dân tộc
Trang 3Kinh, tết Chol Chnam Thmay của dân tộc Khmer, đi lễ chùa thì không còn hoạt động vui chơi tính ngưỡng nào mà người dân thường tham gia
Và đặc biệt, thời gian làm việc đối với họ là thứ dễ dàng quyết định Con người nông thôn không nhất thiết đi làm đúng giờ, đủ giờ hay có ngày nghỉ qui định Họ có thể làm quần quật từ sáng tinh mơ đến tối hoặc không làm gì cả ngày Họ có thể nghỉ làm việc khi họ không thích, họ làm hết việc chứ không hết giờ Ngoài ra, con người ở đây rất chất phác và phóng khoáng Họ luôn niềm nở với khách, sẵn sàng mời cơm, trò chuyện thân thiết khi có ai ghé thăm nhà Trong suốt quá trình đi thực hành tại xã Khánh Hòa, tôi và Đoàn nghiên cứu cũng nhận được rất nhiều sự quan tâm của bà con cô bác nơi đây.Khi hỏi tới mong muốn của người dân, họ đa số muốn có đất, có nhà, có vốn sản xuất, có đường thuận lợi, được chính quyền địa phương quan tâm và giúp đỡ nhiều hơn
Qua chuyến đi thực hành môn học, tôi nhận thấy các nghiên cứu trước đây viết về con người nông thôn đúng, nhưng chỉ với những trường hợp nhất định Con người nông thôn Nam Bộ có những nét riêng độc đáo từ lối sống đến tình cảm Họ không nhất thiết gắn liền và bị áp đặt trong làng xã ở nông thôn Bắc Bộ Con người nông thôn sống chan hòa tình cảm và ít áp lực hơn người sống tại các đô thị Họ coi trọng các giá trị gia đình, xóm giềng, phong tục tập quán Để có thể hiểu rõ và nghiên cứu kĩ càng hơn nên có nhiều chuyến đi thực tế, phát hiện thêm nhiều điều mới về con người nông thôn Nam Bộ