TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI KHOA QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI --- --- NGUYỄN THỊ THÚY HOA NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU SỬ DỤNG ĐẤT ĐẾN TÌNH HÌNH QUẢ
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI
- -
NGUYỄN THỊ THÚY HOA
NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU SỬ DỤNG ĐẤT ĐẾN TÌNH HÌNH QUẢN LÝ ĐẤT NÔNG NGHIỆP VÀ
ĐỜI SỐNG NGƯỜI DÂN HUYỆN ĐAN PHƯỢNG,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Hà Nội, Năm 2015
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI
- -
NGUYỄN THỊ THÚY HOA
NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU SỬ DỤNG ĐẤT
ĐẾN TÌNH HÌNH QUẢN LÝ ĐẤT NÔNG NGHIỆP
VÀ ĐỜI SỐNG NGƯỜI DÂN HUYỆN ĐAN PHƯỢNG,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành : Quản lý đất đai
Mã ngành : 52.85.01.03
NGƯỜI HƯỚNG DẪN: TS NGUYỄN THỊ HỒNG HẠNH
Hà Nội, 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong thời gian làm đồ án tốt nghiệp, em đã nhận được nhiều sự giúp đỡ, đóng góp ý kiến và chỉ bảo nhiệt tình của thầy cô, gia đình và bạn bè
Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến T.S Nguyễn Thị Hồng Hạnh, giảng viên Khoa Quản lý đất đai - trường Đại học Tài nguyên và môi trường Hà Nội người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo em trong suốt quá trình làm đồ án
Em cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong trường Đại học Tài nguyên và môi trường Hà Nội nói chung, các thầy cô trong khoa Quản lý đất đai nói riêng đã dạy dỗ cho em kiến thức về các môn đại cương cũng như các môn chuyên ngành, giúp em có được cơ sở lý thuyết vững vàng và tạo điều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập
Cuối cùng, em xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè, đã luôn tạo điều kiện, quan tâm, giúp đỡ, động viên em trong suốt quá trình học tập và hoàn thành
đồ án tốt nghiệp
Hà Nội, ngày 11 tháng 6 năm 2015
Sinh viên thực hiện
Nguyễn Thị Thúy Hoa
Trang 4MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 1
1 Tính cấp thiết 1
2 Mục tiêu nghiên cứu 2
3 Phạm vi nghiên cứu 2
CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 3
1.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn về sử dụng đất và chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất 3
1.1.1 Một số thuật ngữ 3
1.1.2 Sử dụng đất đai 3
1.1.3 Chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất 6
1.2 Kinh nghiệm chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất của một số nước trên thế giới, vùng lãnh thổ và ở Việt Nam 9
1.2.1 Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới và vùng lãnh thổ 9
1.2.2 Chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất ở Việt Nam 12
1.3 Tác động của quá trình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất đến tình hình quản lý đất nông nghiệp và đời sống người dân 17
1.3.1 Tác động đến tình hình quản lý đất nông nghiệp 17
1.3.2 Tác động của chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất đến đời sống người dân 21
CHƯƠNG II ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 28 2.1 Đối tượng nghiên cứu 28
2.2 Nội dung nghiên cứu 28
2.2.1 Đặc điểm vùng nghiên cứu 28
2.2.2 Thực trạng chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất 29
2.2.3 Thực trạng quản lý đất nông nghiệp 29 2.2.4.Đánh giá tác động của chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất đến quản lý đất nông nghiệp 29
Trang 52.2.5 Đánh giá tác độngcủa chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất đến đời sống người dân
29
2.2.6 Đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý và đời sống người dân
huyện Đan Phượng 29
2.3 Phương pháp nghiên cứu 30
2.3.1 Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu 30
2.3.2 Phương pháp so sánh 30
2.3.3.Phương pháp kế thừa các tài liệu có sẵn 30
2.3.4 Phương pháp chuyên gia, chuyên khảo 30
CHƯƠNG III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 32
3.1 Đặc điểm khu vực nghiên cứu 32
3.1.1 Đặc điểm khu vực nghiên cứu 32
3.1.2 Các nguồn tài nguyên 34
3.2 Thực trạng phát triển kinh tế, xã hội huyện Đan Phượng 37
3.2.1 Tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế 37
3.2.2 Dân số, lao động, việc làm và thu nhập 38
3.3 Thực trạng quản lý sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Đan Phượng 40 3.3.1 Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai và tổ chức thực hiện các văn bản đã ban hành 40
3.3.2 Xác định địa giới hành chính, lập và quản lý hồ sơ địa giới hành chính, lập bản đồ hành chính 41
3.3.3 Khảo sát, đo đạc, đánh giá, phân hạng đất, lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất, bản đồ quy hoạch sử dụng đất 41
3.3.4 Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 42
3.3.5 Quản lý việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất 42
3.3.6 Đăng ký quyền sử dụng đất, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 43
3.3.7 Công tác thống kê, kiểm kê đất đai 43
Trang 63.3.8.Quản lý và phát triển thị trường chuyển quyền sử dụng đất trong thị
trường bất động sản 44
3.3.9 Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về đất đai và xử lý vi phạm về đất đai 44
3.3.10 Giải quyết tranh chấp về đất đai, giải quyết khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong quản lý và sử dụng đất đai 44
3.4.Hiện trạng sử dụng đất và chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất trên địa bàn huyện Đan Phượng 45
3.4.1.Phân tích hiện trạng và đánh giá biến động các loại đất 45
3.4.2 Tình hình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất huyện Đan Phượng 54
3.4.3 Nguyên nhân của việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất giai đoạn 2000 - 2014 59 3.4.4 Đánh giá chung về việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất trên địa bàn huyện Đan Phượng giai đoạn 2000 - 2014 60
3.5 Tác động của việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất đến quản lý đất nông nghiệp 62 3.5.1 Đẩy nhanh việc ban hành các văn bản pháp luật về đất đai 62
3.5.2 Đẩy mạnh công tác giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất 64
3.5.3 Tác động gián tiếp đến việc điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 65
3.5.4 Thúc đẩy thị trường chuyển nhượng quyền sử dụng đất nông nghiệp theo hướng tích tụ đất đai 67
3.6 Tác động của việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất đến đời sống người dân huyện Đan Phượng 68
3.6.1 Tác động đến thu nhập, việc làm của người dân 68
3.6.2 Tác động của việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất đến đời sống xã hội 72
3.6.3 Tác động đến các vấn đề xã hội khác 76
3.6.4 Tác động của quá trình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất đến môi trường sống của người dân 77
3.7 Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý đất nông nghiệp và đời sống người dân 79 3.7.1 Các giải pháp về chính sách 79
Trang 73.7.2.Các giải pháp để tạo việc làm, nâng cao đời sống người dân 85
3.7.3 Các giải pháp về quy hoạch sử dụng đất 87
3.7.4 Giải pháp nhằm khắc phục các mối quan hệ trong xã hội 88
3.7.5 Các giải pháp để bảo vệ môi trường 88
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 90
1 Kết luận 90
2 Kiến nghị 91
PHỤ LỤC
Trang 8DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ
CNH Công nghiệp hóa
CP Chính phủ
ĐTH Đô thị hóa
GDP Gross Domestic Product (tổng sản phẩm quốc nội) HĐH Hiện đại hóa
HTX Hợp tác xã
KCN Khu công nghiệp
KH Kế hoạch
NĐ Nghị định
NQ Nghị quyết
NTTS Nuôi trồng thủy sản
QSDĐ Quyền sử dụng đất
TN&MT Tài nguyên và môi trường
TT Thông tư
TP Thành phố
UBND Ủy ban nhân dân
Trang 9DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1: Các loại đất của huyện Đan Phượng năm 2014 34
Bảng 3.2: Cơ cấu giá trị sản xuất các ngành kinh tế huyện Đan Phượng 38
Bảng 3.3: Cơ cấu GDP các ngành kinh tế huyện Đan Phượng 38
Bảng 3.4: Hiện trạng sử dụng đất năm 2014 huyện Đan Phượng 46
Bảng 3.5 Biến động diện tích đất theo mục đích sử dụng năm 2014 - năm 2000 50 Bảng 3.6 Điều kiện trường học và giáo dục đào tạo 75
Trang 10DANH MụC HÌNH
Hình 1.1 Xu hướng biến động đất trồng lúa theo vùng thời kỳ 2000 - 2014 13 Hình 1.2 Xu hướng biến động đất phi nông nghiệp theo vùng thời kỳ 2000
Hình 3.1 Sơ đồ vị trí địa lý huyện Đan Phượng- Tp Hà Nội 32 Hình 3.2: Cơ cấu sử dụng đất theo 3 loại đất chính: Đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng 45 Hình 3.3 Diện tích đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp 52 Hình 3.4 Tình hình biến động đất nông nghiệp, phi nông nghiệp 54 Hình 3.5 Biến động diện tích đất sản xuất nông nghiệp, đất NTTS và đất lúa giai đoạn 2000 - 2014 57 Hình 3.6 Diện tích đất lúa, đất NTTS, đất sản xuất nông nghiệp 66 Hình 3.7: Thu nhập bình quân giai đoạn 2000 - 2014 68
Trang 111
LỜI MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết
Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là điều kiện cho sự tồn tại và phát triển của mọi sự sống trên trái đất Đất đai được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau, đặc biệt trong nông nghiệp, đất đai là tư liệu sản xuất không thể thay thế Nước ta vốn là một đất nước thuần nông, 20 năm trở lại đây tuy đã có những thành tựu to lớn, tuy nhiên vẫn chưa thoát khỏi tính chất của một nền kinh tế nông nghiệp Đảng, nhà nước và nhân dân ta đang nỗ lực phấn đấu để “ đến năm 2020 nước ta
cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại:.Đảng cũng đã khẳng định “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện chủ sở hữu”
Trong những năm gần đây, cùng với sự gia tăng dân số, quá trình công nghiệp hóa (CNH), đô thị hóa (ĐTH) tăng nhanh đã làm cho nhu cầu sử dụng đất ngày ngày một tăng cao, trong khi đó tài nguyên đất đai là hữu hạn Vì vậy, vấn đề đặt ra đối với Đảng và nhà nước ta là làm thế nào để có thể sử dụng đất đai một cách tiết kiệm, hiệu quả và bền vững Trước yêu cầu đó, Nhà nước đã sớm ban hành những văn bản pháp luật quy định quản lý và sử dụng đất như: Hiến pháp năm 1992 nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, luật đất đai 2003, luật đất đai 2013
Trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hóa (HĐH), việc thu hẹp diện tích đất nông nghiệp để xây dựng các nhà máy và các công trình dịch vụ khác là điều tất yếu Giảm bớt đất canh tác của nông dân, thay đổi cơ cấu lao động ở nông thôn, chuyển lao động thuần nông sang lao động khác tạo ra nhiều giá trị sản phẩm và giá trị gia tăng hơn, giảm tỷ trọng nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế.v v., là việc cần làm Có thể thấy quá trình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất để phát triển để phát triển
và xây dựng các đô thị, các khu công nghiệp và kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội ở nước ta đã và đang được đẩy mạnh Tuy nhiên, việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất diễn ra chưa đồng đều giữa các vùng, miền mà chỉ tập trung ở một số vùng có điều kiện thuận lợi Hơn nữa, việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất còn phụ thuộc vào nguồn nhân lực và điều kiện của từng địa phương
Trang 122
Đan Phượng là một huyện của thành phố Hà Nội, nằm ở phía Tây Bắc trung tâm thành phố, cách trung tâm Hà Nội khoảng 20 km và cách quận Hà Đông khoảng 19km Năm 2014, Đan Phượng có diện tích tự nhiên là 77,3548 km2, dân số
là 149.900 người Đan Phượng được chính thức sát nhập vào Hà Nội từ ngày 1/8/2008, là một huyện được thành phố Hà Nội quan tâm, đã có rất nhiều dự án khu công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp được đầu tư tại đây Trong những năm gần đây, huyện Đan Phượng đã đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực, tăng tỷ trọng ngành công nghiệp dịch vụ và giảm dần tỷ trọng ngành nông nghiệp Trước áp lực của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa đã làm cho diện tích đất nông nghiệp bị giảm sút một cách đáng kể Điều này đã có những tác động không nhỏ đến tình hình quản lý đất nông nghiệp,đặc biệt là đã ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người dân, ảnh hưởng đến việc làm, thu nhập, sức khỏe và môi trường Do đó, việc nghiên cứu tác động của quá trình chuyển đổi
cơ cấu sử dụng đất đến tình hình quản lý đất nông nghiệp và đời sống người dân huyện Đan Phượng là cần thiết
Xuất phát từ tình hình thực tế nêu trên, được sự phân công của khoa Quản lý đất đai- Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, được sự đồng ý của UBND huyện Đan Phượng, dưới sự hướng dẫn của T.S Nguyễn Thị Hồng Hạnh em
tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu tác động của quá trình chuyển đổi cơ cấu sử
dụng đất đến tình hình quản lý đất nông nghiệp và đời sống của người dân huyện
Đan Phượng”
2 Mục tiêu nghiên cứu
- Đánh giá thực trạng quản lý đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Đan Phượng
- Đánh giá thực trạng của quá trình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất
- Đánh giá tác động của quá trình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất đến tình hình quản lý đất nông nghiệp và đời sống người dân; từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý đất nông nghiệp và đời sống của người dân huyện Đan Phượng