SÓNG D NG Ừ
I- M C TIÊU Ụ
1 V ki n th c ề ế ứ
- Mô t đả ược hi n tệ ượng sóng d ng trên m t s i dây và nêu đừ ộ ợ ược đi u ki n đề ệ ể
có sóng d ng khi đó.ừ
- Gi i thích đả ược hi n tệ ượng sóng d ng.ừ
- Vi t đế ược công th c xác đ nh v trí các nút và các b ng trên m t s i dâyứ ị ị ụ ộ ợ trong trường h p dây có hai đ u c đ nh và dây có m t đ u c đ nh, m t đ u tợ ầ ố ị ộ ầ ố ị ộ ầ ự do
- Nêu được đi u ki n đ có sóng d ng trong 2 trề ệ ể ừ ường h p trên.ợ
2 V k năng ề ỹ
Gi i đả ược m t s bài t p đ n gi n v sóng d ng.ộ ố ậ ơ ả ề ừ
3 V thái đ ề ộ
- Rèn luy n phong cách làm vi c khoa h c, đ c l p nghiên c u, tác phongệ ệ ọ ộ ậ ứ lành m nh và có tính t p th ạ ậ ể
II CHU N B Ẩ Ị
1 Giáo viên
Chu n b các thí nghi m hình 9.1, 9.2 Sgk.ẩ ị ệ
2 H c sinh ọ
Đ c kĩ bài 9 Sgk, nh t là ph n mô t các thí nghi m trọ ấ ầ ả ệ ước khi đ n l p.ế ớ
III- Ti n trình d y h c ế ạ ọ
1 Ki m tra bài cũ: ể “Có-7p ”
Trang 2HO T Đ NG C A GIÁO VIÊN VÀẠ Ộ Ủ
H C SINHỌ
N I DUNGỘ
“ Ki m tra bài cũ và đ t v n đ vào ể ặ ấ ề
bài gi ng m i ” ả ớ
GV: Hi n tệ ượng giao thoa sóng là gì?
Nêu công th c xác đ nh v trí các c cứ ị ị ự
đ i và c c ti u?ạ ự ể
HS: Tr l iả ờ
GV: Nh n xét và đánh giá cho đi mậ ể
GV: Đ t v n đ vào bài gi ng m iặ ấ ề ả ớ
(Nh sgk)ư
2 Bài gi ng m i ả ớ
HO T Đ NG C A GIÁO VIÊN VÀ H CẠ Ộ Ủ Ọ
SINH
N I DUNGỘ
Ho t đ ng 1: ạ ộ “ Đ t v n đ vào bài gi ng ặ ấ ề ả
m i ” ớ
HS: L ng nghe nh n th c v n đ c nắ ậ ứ ấ ề ầ
nghiên c uứ
Ho t đ ng2 ạ ộ :“Nghiên c u s ph n x c a ứ ự ả ạ ủ
sóng”
GV: Làm thí nghi m hs quan sát và tr l iệ ả ờ
câu h i c a gv n u c nỏ ủ ế ầ
HS: L ng nghe và s n sang tr l i câu h iắ ẵ ả ờ ỏ
c a gvủ
I– S PH N X C A SÓNG Ự Ả Ạ Ủ
1 Ph n x c a sóng trên v t c n ả ạ ủ ậ ả
c đ nh ố ị
a Thí nghi m ệ
- D ng c thí nghi m: G m s i dâyụ ụ ệ ồ ợ
m m, dài vài mét.ề
- Ti n hành: M t đ u s i dây bu cế ộ ầ ợ ộ vào tường Đ u còn l i c m tay,ầ ạ ầ ở căng cho dây n m ngang Gi t m nhằ ậ ạ
Trang 3GV: Yêu c u hs tr l i câu h i Cầ ả ờ ỏ 1(sgk)
Trong thí nghi m v t c n đây là gì?ệ ậ ả ở
HS: T i ch tr l i.ạ ỗ ả ờ
GV: Nh n xét ậ
HS: L ng nghe và ghi nhắ ớ
GV: Thuy t trình nh sgk đ hế ư ể ướng cho hs
đi đ n khái ni m v ph n x sóng khi g pế ệ ề ả ạ ặ
v t c n c đ nh.ậ ả ố ị
“ Khi cho P dao đ ng đi u hòa thì s cóộ ề ẽ
sóng hình sin lan truy n t đ u P đ n đ uề ừ ầ ế ầ
Q Đó là sóng t i Đ n Q sóng đó b ph nớ ế ị ả
x tr l i Vì t i Q b bi n d ng trong sóngạ ở ạ ạ ị ế ạ
ph n x luôn ngả ạ ược chi u v i sóng t i.ề ớ ớ
Nên ta có th nói sóng ph n x luôn ngể ả ạ ượ c
pha v i sóng t i t i đóớ ớ ạ
HS: L ng nghe và ghi nh n đi u đó.ắ ậ ề
GV: Đ t v n đ chuy n ti pặ ấ ề ể ế
“ N u v t c n t do thì sóng t i và sóngế ậ ả ự ớ
ph n x có ngả ạ ược pha v i nhau không?”ớ
GV: Yêu c u các nhóm làm thí nghi m vàầ ệ
đ a ra k t qu thí nghi m c a nhóm.ư ế ả ệ ủ
HS: Th c hi n yêu c u c a gvự ệ ầ ủ
đ u đó lên phía trên, r i h tay vầ ồ ạ ề
ch cũỗ
b Nh n xét: ậ
- Dây b bi n d ng hị ế ạ ướng lên trên và truy n t đ u này( Tay) đ n đ uề ừ ầ ế ầ kia( Tường) T i Q( tớ ường) nó ph nả
x tr l i(tay), bi n d ng c a dâyạ ở ạ ế ạ ủ
hướng xu ng.(hv)ố
- Sóng ph n x luôn ngả ạ ược pha v iớ sóng t i t i đóớ ạ
V y: ậ “sóng ph n x luôn ng ả ạ ượ c pha v i sóng t i t i đó” ớ ớ ạ
2 Ph n x c a sóng trên v t c n ả ạ ủ ậ ả
t do ự
* Thí nghi m(sgk)ệ
* Nh n xét: ậ
- Dây bi n d ng hế ạ ướng sang ph i, khiả truy n t i Q, bi n d ng cũng ph nề ớ ế ạ ả
x tr l i, nh ng bi n d ng c a dâyạ ở ạ ư ế ạ ủ
v n hẫ ướng sang ph iả
- Sóng ph n x cùng pha v i sóng t iả ạ ớ ớ
đi m ph n x
V y: ậ “sóng ph n x luôn cùng pha ả ạ
Trang 4GV: Yêu c u 01 hs đ i di n cho 01 nhómầ ạ ệ
lên trình bày
HS: Th c hi n yêu c u c a gvự ệ ầ ủ
GV: Cùng các nhóm còn l i nh n xétạ ậ
HS: Các nhóm còn l i h p tác v i gvạ ợ ớ
GV: Trong thí nghi m nêu trên v t c n làệ ậ ả
gì?
HS: Tr l iả ờ
GV: Nh n xét và khái quát v n đậ ấ ề
HS: Ghi nhớ
GV: Em hãy nh c l i đi u ki n sóng k tắ ạ ề ệ ế
h p? ợ
HS: Tr l iả ờ
GV: Đ t v n đ chuy n ti pặ ấ ề ể ế
“Khi sóng t i và sóng ph n x tho mãnớ ả ạ ả
đi u ki n sóng k t h p thì hình nh giaoề ệ ế ợ ả
thoa trên dây s nh th nào?”ẽ ư ế
HS: L ng nghe nh n th c v n đ nghiênắ ậ ứ ấ ề
c uứ
Ho t đ ng3:“ ạ ộ Nghiên c u sóng d ng” ứ ừ
GV: Dùng b thí nghi m sóng d ng đ hsộ ệ ừ ể
quan sát hình nh giao thoa c a hai sóngả ủ
k t h p( Sóng t i và sóng ph n x )ế ợ ớ ả ạ
HS: Quan sát và tr l i câu h i c a gvả ờ ỏ ủ
v i sóng t i t i đó” ớ ớ ạ
II– SÓNG D NG Ừ
* Thí nghi m: ệ
Xét sóng d ng trên m t s i dây Giừ ộ ợ ả
s cho đ u P c a dây dao đ ngliênử ầ ủ ộ
t c, thì sóng t i và sóng ph n x liênụ ớ ả ạ
t c g p nhau và giao thoa v i nhau vìụ ặ ớ chúng là các sóng k t h p.ế ợ
- K t qu là trên dây xu t hi n nh ngế ả ấ ệ ữ
đi m luôn đ ng yên g i là các nútể ứ ọ sóng, nh ng đi m luôn dao đ ng v iữ ể ộ ớ biên đ l n nhât g i là các b ng sóngộ ớ ọ ụ
V y: ậ Sóng truy n trên s i dây trong ề ợ
tr ườ ng h p xu t hi n các nút và các ợ ấ ệ
b ng g i là sóng d ng ụ ọ ừ
Trang 5GV: Nh n xét và khái quát v n đậ ấ ề
HS: Ghi nhớ
GV: Ch trên hình cho hs các khái ni m vỉ ệ ề
Nút, b ng, v trí nút, v trí b ngụ ị ị ụ
HS: L ng nghe và ghi nh nắ ậ
GV: T hình v thì s nút và s b ng liênừ ẽ ố ố ụ
h v i nhau nh th nào?ệ ớ ư ế
HS: Quan sát hình v tr l iẽ ả ờ
GV: Nh n xét và khái quát v n đậ ấ ề
S nút = s b ng + 1ố ố ụ
1 Sóng d ng trên s i dây có hai đ u ừ ợ ầ
c đ nh ố ị
a Hai đ u A và P là hai nút dao đ ng.ầ ộ
b V trí các nút ị :
- Các nút n m cách đ u A và đ u Pằ ầ ầ
nh ng kho ng b ng s nguyên l n n aữ ả ằ ố ầ ử
bước sóng:
d k= λ2
- Hai nút liên ti p cách nhau kho ng ế ả
2
λ .
c V trí các b ng ị ụ
- Các b ng n m cách hai đ u c đ nhụ ằ ầ ố ị
nh ng kho ng b ng m t s l l n ữ ả ằ ộ ố ẻ ầ
4
λ .
d =(2k+1)λ4= +(k 12 2)λ
- Hai b ng liên ti p cách nhau kho ngụ ế ả
2
λ .
d Đi u ki n có sóng d ngề ệ ừ
l k= λ2
2 Sóng d ng trên m t s i dây có ừ ộ ợ
m t đ u c đ nh, m t đ u t do ộ ầ ố ị ộ ầ ự
a Đ u A c đ nh là nút, đ u P t do làầ ố ị ầ ự
b ng dao đ ng.ụ ộ
P
B ng ụ Nút
Q
2
λ
4
λ
Trang 6HS: L ng nghe ghi nhắ ớ
GV: Đ t v n đ chuy n ti pặ ấ ề ể ế
HS: L ng nghe nh n th c v n đắ ậ ứ ấ ề
GV: T hình v , s nút và s b ng trongừ ẽ ố ố ụ
trường h p này liên h v i nhau nh thợ ệ ớ ư ế
nào?
HS: Quan sát hình v tr l iẽ ả ờ
GV: Nh n xét và khái quát v n đậ ấ ề
S nút = s b ng ố ố ụ
HS: L ng nghe ghi nhắ ớ
b Hai nút liên ti p ho c hai b ng liênế ặ ụ
ti p cách nhau kho ng ế ả
2
λ .
c Đi u ki n đ có sóng d ng:ề ệ ể ừ
l=(2k+1)λ4
3 C ng c - d n dò ủ ố ặ
GV: h th ng n i dung bài gi ng:ệ ố ộ ả
Các khái ni m v sóng t i, sóng ph n x trên v t c n c d nh, trên v tệ ề ớ ả ạ ậ ả ố ị ậ
c n t do Các công th c tính chi u dài c a dây có hai đ u c đ nh, m t đ u cả ự ứ ề ủ ầ ố ị ộ ầ ố
đ nh và m t đ u t do.ị ộ ầ ự
HS: L ng nghe ghi nh ki n th c c b nắ ớ ế ứ ơ ả
2
λ
Trang 74 H ướ ng d n h c bài nhà: ẫ ọ ở
GV: Giao nhi m v v nhà cho hsệ ụ ề
H c bài theo ph n ghi nh sgk và v ghi; Làm bài t p s 9,10(49- sgk) và bài t pọ ầ ớ ở ậ ố ậ sbt v sóng d ng Gi sau ch a bài t p.ề ừ ờ ữ ậ
HS: Nh n nhi m v h c t p.ậ ệ ụ ọ ậ