Y Học Cổ Truyền Bênh Học Nội Chương Ruột

Bàn luận: Trường hợp này trẻ bị viêm ruột giả mạc điều trị bằng nước sắc Địa du cho vào Tích loại tán, lại phối hợp uống Tích loại tán, chỉ trong thời gian ngắn là khỏi bệnh, Tích loại

CHƯƠNG 7 CÁC BỆNH VỀ RUỘT

Y HỌC CỔ TRUYỀN

Khởi biên : TP.HCM THÁNG 10-2012

Biên soạn : Nguyễn Khắc Bảo

CHƯƠNG 7 CÁC BỆNH VỀ

RUỘT

- Phương tây có câu “người Việt Nam chết trên đống thuốc” Nền y học cổ

truyền dân tộc có nhiều bài thuốc rất huyền diệu, tuy nhiên nhưng phương thuốc hay này đang bị chìm dần vào quên lãng và dần dần mất đi niềm tin từ chúng ta

- Người nghèo ở Việt Nam có rất ích điều kiện chăm sóc bởi nền y học hiện đại,

một khi họ mắc các bệnh hiểm nghèo thì chỉ có thể chờ chết, hoặc nếu có điều kiện thì đôi khi tây y cũng bó tay với nhiều trường hợp

- Với mục đích sưu tầm các bài thuốc hay dân gian để điều trị hầu hết các loại

bệnh, cũng như cung cấp những bài thuốc cổ truyền hay cho những ai thật sự đang rất cần và tin tưởng vào nó, một cứu cánh cho người nghèo mắc bệnh Người dùng trước khi sự dụng các bài thuốc này cần nghiên cứu thật kỉ các thông tin trong sách này, những vấn đề còn thắc mắc thì nên hỏi thầy thuốc đông y để tránh những việc đáng tiếc Mọi thắc mắc xin liên lạc tác giả qua Email : nkbao80@gmail.com

Lời tác giả

MỤC LỤC

CHƯƠNG 7 2

VẤN ĐỀ 1 : VIÊM RUỘT 4

1 Viêm ruột giả mạc………4

2 Viêm ruột mạn……….5

3 Để chữa viêm ruột mạn tính, Đông y gợi ý 2 bài thuốc tiêu biểu sau……… 6

4 Vị thuốc này lưu truyền trong dân gian cùng với những truyền thuyết thú vị……….6

5 Sách “Thiên Gia Điệu Phương” có nói về bệnh này như sau……… 7

VẤN ĐỀ 2 : RỐI LOẠN CHỨC RUỘT 16

1 Sách “Thiên Gia Điệu Phương” chép rằng……… 16

VẤN ĐỀ 3 : UNG THƯ TRỰC TRÀNG 18

1.Lương y Trần Hoàng Bảo có một số bài thuốc trị bệnh này như sau……….18

2 BÀI THUỐC 18

3 Bài thuốc từ cây Bạch Hoa Xà nổi tiếng………20

VẤN ĐỀ 4 : UNG THƯ ĐẠI TRÀNG 21

1.Biện chứng luận trị đông y viêm đại tràng……….………21

2 Một số bài thuốc kinh nghiêm khác……….……….24

3 Điều trị bằng đông y……….……….26

4 Bài thuốc từ cây bạch hoa xà……….30

VẤN ĐỀ 5 : VIÊM BÀNG QUANG CẤP TÍNH VÀ MẠN TÍNH 31

VẤN ĐỀ 6 : BÀI THUỐC ĐẠI TRÀNG HOÀN BÀ GIẰNG, XUẤT XỨ VÀ BIẾN CHỨNG THEO YHCT 34

“Kiện tỳ hoàn” chuyên chữa bệnh về tiêu hóa và bệnh đại tràng……… 34

CHƯƠNG 7

VẤN ĐỀ 1 : VIÊM RUỘT

1 Viêm ruột giả mạc

Biện chứng đông y: Tì vị thấp chưng nhiệt uẩn, khí huyết ngưng kết Cùng với

các chất cặn bã tích trệ, vào ruột, bào lớp dịch mỡ mà hóa thành nước huyết đổ xuống dưới

Cách trị: Thanh nhiệt giải độc, chỉ huyết sinh cơ

Đơn thuốc: Phương thức địa du tiền dịch (thụt giữ ở ruột)

Công thức: Địa du 30g, Tích loại tán 8 chỉ (liều cho trẻ em) Đem Địa du bỏ vào

200 ml nước, sắc đặc còn 80 ml thì cho Tích loại tán vào trộn lẫn, rồi chia ra 4 lần

để thụt vào ruột, mỗi ngày 2 lần Đồng thời phối hợp uống thuốc Tích loại tán, mỗi ngày 4 lần, mỗi lần 1 chỉ

Hiệu quả lâm sàng: Quách X, 3 tuổi, Sốt cao 39-40o C liên tục trong 7 ngày mà không hạ nên được đưa vào viện Đã dùng nhiều loại kháng sinh với liệu cao để trị nhiễm trùng như xen kẽ dùng streptomycin, tetracyclin, syntomycin bệnh đã khá hơn, thân nhiệt hạ còn 37o5C, nhưng đến ngày thứ 10, đột nhiên trẻ bị ỉa chảy, mới đầu phân như nước, sau là nước máu Một ngày đi hơn 10 lần, mỗi lần 30 - 40

ml, kèm theo mất nước độ hai, nôn oẹ, bụng trướng, quấy khóc không yên Mạch trở nên tế nhược, thân nhiệt tǎng lên 38o6 C, soi kính hiển vi thấy phân có màng giả của ruột (+++) Chẩn đoán lâm sàng là viêm ruột có mạc giả Ngoài việc bù nước và chất điện giải như kali, còn dùng neomycin, erythromycin vẫn không khống chế được bệnh tình Bèn ngừng chữa tây y chuyển sang đông y Trẻ vì mẹ thiếu sữa, phải nuôi bộ, luôn bị tích trệ Nay sốt cao kéo dài dẫn đến tì vị thấp chưng nhiệt uẩn, khí huyết ngưng kết, kèm theo cặn bã tích trệ đưa vào ruột, bào dịch mỡ, hòa thành nước máu mà ỉa ra ngoài

Xét nghiệm phân thấy có nhiều mạc giả của ruột, đó là biểu hiện màng mỡ bị thương tổn Cần phải thanh nhiệt giải độc, chỉ huyết sinh cơ Cho dùng Phức phương địa du tiễn dịch thụt vào ruột, uống thuốc Tích loại tán Sau 24 giờ ỉa chảy

đỡ, giảm bớt số lần đi ngoài, phân từ dạng nước chuyển sang sền sệt Chữa liền trong 3 ngày, đại tiện trở lại bình thường Xét nghiệm phân không còn phát hiện giả mạc Theo dõi trong 1 tuần, bệnh nhi khỏi ra viện

Bàn luận: Trường hợp này trẻ bị viêm ruột giả mạc điều trị bằng nước sắc Địa du

cho vào Tích loại tán, lại phối hợp uống Tích loại tán, chỉ trong thời gian ngắn là khỏi bệnh, Tích loại tán là biệt dược bán ngoài thị trường Bài thuốc này có chép

trong sách Kim quĩ dực gồm có Thanh đại 2g, Trân châu 1g, Bột ngà voi (sấy) 1g, Ngưu hoàng 0,3g, Nhân chỉ giáp 0,15g, Bǎng phiến 1g, Bích tiên 1 g (nung), tất cả trộn lại với nhau tán thành bột mịn Công dụng của thuốc này là thanh nhiệt giải độc, chống thối, sinh cơ, hay dùng nhất cho các bệnh thông thường ở xoang miệng như viêm amiđan có mủ, viêm họng cấp tính, bạch hầu đều thu được hiệu quả khá tốt Còn dùng bài thuốc này để điều trị viêm loét đại trạng mạn tính cũng thu được hiệu quả rất mĩ mãn, cách chữa cũng như đối với viêm ruột giả mạc Ngoài ra còn dùng Tích loại tán cho uống để chữa bệnh loét hành tá tràng, loét niêm mạc thực quản v.v cũng thu được kết quả rất tốt

2 Viêm ruột mạn

Biện chứng đông y: Khí của tì vị vận hóa thất thường, vị khí cực hư

Cách trị: Bổ hư ôn trung, sáp tràng cố thoát

Đơn thuốc: Chân nhân dưỡng tạng thang

Công thức: Đảng sâm 12g, Bạch truật 10g, Cam thảo nướng 3g, Đương qui 6g,

Bạch thược 12g, Nhục quế 6g, Nhục đậu khấu 10g, Mộc hương 6g, Kha tử 12g Túc xác 6g, Can khương 6g

Sắc uống, ngày 1 thang

Hiệu quả lâm sàng: Chu XX, nam, 30 tuổi, công nhân Hơn 3 nǎm lại đây, ngày

đêm ngâm ngẩm đau bụng, ỉa chảy mỗi ngày 5 - 6 bận, đã chữa chạy nhiều mà không khỏi Chẩn đoán là viêm ruột mạn tính, từng đến bệnh viện tiêm tĩnh mạch cloramphenicol, lại uống Tứ thần hoàn, hơn 100 thang Phụ tử lý trung hoàn thang, nhưng bệnh lúc đỡ lúc lại nặng, mãi mà không khỏi Bệnh nhân thân thể gầy còm,

sợ rét, tứ chi lạnh giá, không muốn ǎn, ǎn xong là đi lỏng, chất lưỡi non, rêu trắng dầy, mạch trầm trì tế nhược, thuộc chứng tì thận dương hư, không có sức vận hóa

Tì vị hư thì không tiêu hóa thức ǎn, vận hóa tinh vi dược Tì thận dương hư, thì âm thủy không hóa lâu dần thành ra đi ngoài lúc canh nǎm, bệnh không dứt sẽ tiến tới chứng hoạt thoát Chứng tỏ khí của tì vị vận hóa bất thường, vị khí cực hư Chữa nên bổ hư ôn trung, sáp tràng cố thoát Cho uống 5 thang bài Chân nhân dưỡng tạng thang, sau khi dùng thuốc chứng đau bụng và đi ngoài lúc canh nǎm có chuyển biến tốt rõ rệt, nhưng ngày vẫn đi lỏng 1-3 lần Bài thuốc đã có công hiệu, nên nguyên phương thêm Phụ phiến 6g, Bổ cốt chỉ 10g, để ôn bổ thận dường, ích

tì cốt thoát, dùng liền 10 thang Uống thuốc xong, tứ chi trở nên ấm, ỉa lỏng ngừng, đại tiện đã bình thường, ǎn uống tǎng lên Vì vậy bỏ vị can khương, cho uống tiếp 10 thang nữa để củng cố hiệu quả Hai tháng sau thǎm lại mọi thứ đều tốt

3 Để chữa viêm ruột mạn tính, Đông y gợi ý 2 bài thuốc tiêu biểu sau:

Bài 1

Biện chứng đông y: Khí của tì vị vận hóa thất thường, vị khí cực hư

Cách trị: Bổ hư ôn trung, sáp tràng cố thoát

Đơn thuốc: Chân nhân dưỡng tạng thang

Công thức: Đảng sâm 12g, Bạch truật 10g, Cam thảo nướng 3g, Đương qui 6g, Bạch thược 12g, Nhục quế 6g, Nhục đậu khấu 10g, Mộc hương 6g, Kha tử 12g Túc xác 6g, Can khương 6g

Sắc uống, ngày 1 thang

Bài 2

Biện chứng đông y: Tì thận dương hư

Cách trị: Ôn bổ mệnh môn, kiêm ôn tì vị, sáp tràng

Đơn thuốc: Gia vị tứ thần thang

Công thức: Bổ cốt chỉ 12 g, Ngô thù du 6g, Nhục đậu khấu 6g, Ngũ vị tử 6g, Bạch truật 10g, Phục linh 10g, Hoàng kỳ 12g, Đảng sâm 12g, Trần bì 6g, Ô mai 3 quả, Thạch lựu bì 6g, Phụ tử 6g, Quế chi 6g Sắc uống mỗi ngày 1 tháng

Hiệu quả lâm sàng: Lấy "Gia vị tứ thần thang" làm chủ, khi dùng có phần gia giảm Đã từng chữa nhiều ca viêm ruột mạn, thông thường dùng 3 - 6 thang là khỏi

Bàn luận: Trong bài thuốc dùng Bổ cốt chỉ, Phụ tử để bổ mệnh môn, tráng thận dương; Ngô thù du, Quế chi, Nhục đậu khấu, Bạch truật, Đảng sâm, Hoàng kì, Trần bì, Phục linh để ôn tì vị, trợ tiêu hoá, thǎng thanh giáng ngọc; Ngũ vị tử Ô mai, Thạch lựu bì để liễm trường, chỉ tả, làm cho dù đi ngoài lâu ngày cũng có thể dứt

(Theo Yhoccotruyen.com)

4 Trong Đông y, có một vị thuốc rất đặc biệt, với biệt danh là mã liên an (ngựa liền

cả yên) Vị thuốc này lưu truyền trong dân gian cùng với những truyền thuyết thú

vị

Mã liên an là vị thuốc thông dụng ở các tỉnh biên giới phía Bắc nước ta và các tỉnh miền Nam Trung Quốc “Mã liên an” là cách đọc theo âm Hán – Việt Đồng bào dân tộc ở các tỉnh miền núi, thường phát âm chệch đi một chút, như ở Tuyên Quang, gọi là “mã lìn ón”, ở Bắc Kạn là “mạ liền an”

Theo Đông y, mã liên an có vị đắng hơi ngọt, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt giải độc Dùng chữa ngược tật (sốt rét), cảm mạo phát sốt lúc nóng lúc lạnh, tiết tả (tiêu chảy), lỵ tật (bệnh lỵ), vị thống (đau vùng dạ dày), lâm trọc (tiểu tiện nhỏ

giọt, tiểu đục ) Liều dùng: nếu sắc uống dùng từ 4-8g, nếu tán bột uống dùng từ 2-4g

Như vậy, ngoài tác dụng chữa cảm sốt mà cụ lang người dân tộc đã áp dụng để chữa khỏi bệnh cho Bác Hồ, cây còn có thể sử dụng để chữa trị một số chứng bệnh khác

Thêm 3 bài thuốc có dùng mã liên an

- Chữa viêm ruột cấp tính và mạn tính: Dùng rễ củ mã liên an, phơi khô, nghiền mịn Ngày uống 2 lần, mỗi lần từ 1,5-3g, chiêu bằng nước sôi

- Chữa viêm thận mạn tính, đau lưng: Dùng 3-6g rễ mã liên an tươi, sắc nước uống trong ngày

- Chữa rắn độc cắn: Dùng lá mã liên an tươi 50-60g, giã nát, hòa vào 50ml rượu trắng, vắt lấy nước uống Bã đắp kín xung quanh vết thương

(Theo Dantri)

5 Sách “Thiên Gia Điệu Phương” có nói về bệnh này như sau :

Bài 97 : Viêm ruột cấp

Biện chứng đông y: Tì hư thấp khốn, vận hóa thất thường

Sắc uống mỗi ngày 1 thang

Hiệu quả lâm sàng:

Tô X, nam, 45 tuổi, cán bộ Tới khám ngày 7-7-1973 Trước đây bệnh nhân đã bị tức ngực, thở ngắn, có lúc đau vùng ngực Kiểm tra điện tâm đồ không thấy có thay đổi rõ rệt, ngày 5-7 đột nhiên đi tháo, phân ra như nước, một ngày hơn 20 lần

Đã khám và cho uống rượu thuốc opi, còn cho dùng các vị thuốc như Ô mai, Ngũ bột tử, Sinh mẫu lệ để thu sắp, bên ngoài thì dùng Cao khổ sâm đắp lên rốn để cầm

ỉa chảy Sau khi dùng thuốc quả nhiên số lần đi lỏng giảm bớt, chỉ còn 6-7 lần Nhưng vẫn thấy mạch nhu hoãn, rêu lưỡi trắng bẩn, chất lưỡi nhạt Tổng hợp tứ chẩn, thấy đây là trường hợp bệnh phát sinh vào giữa hè, thử thấp làm tổn thương đến tì vị Tì vị thấp bao vây, vận hóa mất bình thường, thử thấp chảy xuống dưới gây chướng bụng, đau rốn, kém ǎn và tức ngực Tì chủ tứ chi, nên thấy tay chân, mỏi mệt Rêu lưỡi trắng bẩn, mạch nhu hoãn là triệu chứng thấp nặng Lưỡi nhạt

mà mạch hư, là triệu chứng của tì hư Tất cả các chứng trên rõ rằng cǎn nguyên bệnh là tì hư, bị thấp bao vây Vì dùng rượu thuốc opio và thuốc thu sáp cho nên vẫn chướng bụng, đau bụng, dùng bài thuốc vận tì hóa thấp Cho uống "Vị linh thang và Tam nhân thang gia giảm" Uống 9 thang, thấy giảm hẳn đau chướng bụng, chỉ còn đi ngoài 1-2 lần mỗi ngày, ǎn uống khá hơn, nhưng đại tiện chưa thành khuôn Khám thấy mạch trầm, tế, vô lực, chất lưỡi nhạt, rêu mỏng trắng, có thể thấy thử thấp đã mất được phần lớn, cần trợ giúp cho tì dương đang bị giam hãm, dùng phương pháp kiện tì khư thấp tiêu chướng, cho uống bài thuốc trên có

mộc hương 6g, Trần bì 9g, Dĩ mễ 15g, Quế chi 3g, Tam tiên thán (tức Sơn tra, Mạch nha, Trần khúc) 15g, Hậu phác 6g, Uống 2 thang đã thấy bệnh yên, tinh thần tỉnh táo, ǎn uống tốt, chỉ còn mệt mỏi, biểu hư tự hãn, lại cho uống tiếp 3 thang nữa, bệnh khỏi hẳn

Bàn luận:

Trường hợp viêm ruột cấp tính này chủ yếu biểu hiện ở đi tháo, lỏng như nước Đông y cho rằng thử tháp bạo tả, vừa là thực, vừa là nhiệt, nên xử lý bằng cách sơ lợi Đi lỏng lâu ngày là thiên về hư, thiên về hàn, thì lại phải cố sáp Trường hợp này là bạo tả rõ ràng, cho nhầm thuốc sáp, càng uống bệnh càng nặng Cần phải thận trọng biện chứng cho đúng, thì luận trị mới đúng

Bài 098 : Viêm ruột mạn

Biện chứng đông y: Tì thận dương hư

Cách trị: Ôn bổ mệnh môn, kiêm ôn tì vị, sáp tràng

Đơn thuốc: Gia vị tứ thần thang

12 Phụ tử 6g,

13 Quế chi 6g

Sắc uống mỗi ngày 1 tháng

Hiệu quả lâm sàng:

Lấy "Gia vị tứ thần thang" làm chủ, khi dùng có phần gia giảm Đã từng chữa nhiều ca viêm ruột mạn, thông thường dùng 3 - 6 thang là khỏi

Bàn luận:

Trong bài thuốc dùng Bổ cốt chỉ, Phụ tử để bổ mệnh môn, tráng thận dương; Ngô thù du, Quế chi, Nhục đậu khấu, Bạch truật, Đảng sâm, Hoàng kì, Trần bì, Phục linh để ôn tì vị, trợ tiêu hoá, thǎng thanh giáng ngọc; Ngũ vị tử Ô mai, Thạch lựu

bì để liễm trường, chỉ tả, làm cho dù đi ngoài lâu ngày cũng có thể dứt

Bài 99 : Viêm ruột mạn

Biện chứng đông y: Khí trệ thấp trở

Cách trị: Hành khí hóa ứ, thêm thảm thấp nhuyễn kiên

Đơn thuốc: Khổ sâm thang

Bài 100 : Viêm ruột mạn

Biện chứng đông y: Khí của tì vị vận hóa thất thường, vị khí cực hư

Cách trị: Bổ hư ôn trung, sáp tràng cố thoát

Đơn thuốc: Chân nhân dưỡng tạng thang

Sắc uống, ngày 1 thang

Hiệu quả lâm sàng:

Chu XX, nam, 30 tuổi, công nhân Hơn 3 nǎm lại đây, ngày đêm ngâm ngẩm đau bụng, ỉa chảy mỗi ngày 5 - 6 bận, đã chữa chạy nhiều mà không khỏi Chẩn đoán

là viêm ruột mạn tính, từng đến bệnh viện tiêm tĩnh mạch cloramphenicol, lại uống Tứ thần hoàn, hơn 100 thang Phụ tử lý trung hoàn thang, nhưng bệnh lúc đỡ lúc lại nặng, mãi mà không khỏi Bệnh nhân thân thể gầy còm, sợ rét, tứ chi lạnh giá, không muốn ǎn, ǎn xong là đi lỏng, chất lưỡi non, rêu trắng dầy, mạch trầm trì

tế nhược, thuộc chứng tì thận dương hư, không có sức vận hóa Tì vị hư thì không tiêu hóa thức ǎn, vận hóa tinh vi dược Tì thận dương hư, thì âm thủy không hóa lâu dần thành ra đi ngoài lúc canh nǎm, bệnh không dứt sẽ tiến tới chứng hoạt

thoát Chứng tỏ khí của tì vị vận hóa bất thường, vị khí cực hư Chữa nên bổ hư ôn trung, sáp tràng cố thoát Cho uống 5 thang bài Chân nhân dưỡng tạng thang, sau khi dùng thuốc chứng đau bụng và đi ngoài lúc canh nǎm có chuyển biến tốt rõ rệt, nhưng ngày vẫn đi lỏng 1-3 lần Bài thuốc đã có công hiệu, nên nguyên phương thêm Phụ phiến 6g, Bổ cốt chỉ 10g, để ôn bổ thận dường, ích tì cốt thoát, dùng liền

10 thang Uống thuốc xong, tứ chi trở nên ấm, ỉa lỏng ngừng, đại tiện đã bình thường, ǎn uống tǎng lên Vì vậy bỏ vị can khương, cho uống tiếp 10 thang nữa để củng cố hiệu quả Hai tháng sau thǎm lại mọi thứ đều tốt

Bài 105 : Viêm ruột giả mạc

Biện chứng đông y: Tì vị thấp chưng nhiệt uẩn, khí huyết ngưng kết Cùng với

các chất cặn bã tích trệ, vào ruột, bào lớp dịch mỡ mà hóa thành nước huyết đổ xuống dưới

Cách trị: Thanh nhiệt giải độc, chỉ huyết sinh cơ

Đơn thuốc: Phương thức địa du tiền dịch (thụt giữ ở ruột)

Công thức:

Địa du 30g,

Tích loại tán 8 chỉ (liều cho trẻ em) Đem Địa du bỏ vào 200 ml nước, sắc đặc còn

80 ml thì cho Tích loại tán vào trộn lẫn, rồi chia ra 4 lần để thụt vào ruột, mỗi ngày 2 lần Đồng thời phối hợp uống thuốc Tích loại tán, mỗi ngày 4 lần, mỗi lần

1 chỉ

Hiệu quả lâm sàng:

Quách X, 3 tuổi, Sốt cao 39-40o C liên tục trong 7 ngày mà không hạ nên được đưa vào viện Đã dùng nhiều loại kháng sinh với liệu cao để trị nhiễm trùng như xen kẽ dùng streptomycin, tetracyclin, syntomycin bệnh đã khá hơn, thân nhiệt hạ còn 37o5 C, nhưng đến ngày thứ 10, đột nhiên trẻ bị ỉa chảy, mới đầu phân như nước, sau là nước máu Một ngày đi hơn 10 lần, mỗi lần 30 - 40 ml, kèm theo mất nước độ hai, nôn oẹ, bụng trướng, quấy khóc không yên Mạch trở nên tế nhược,

thân nhiệt tǎng lên 38o6 C, soi kính hiển vi thấy phân có màng giả của ruột (+++) Chẩn đoán lâm sàng là viêm ruột có mạc giả Ngoài việc bù nước và chất điện giải như kali, còn dùng neomycin, erythromycin vẫn không khống chế được bệnh tình Bèn ngừng chữa tây y chuyển sang đông y Trẻ vì mẹ thiếu sữa, phải nuôi bộ, luôn

bị tích trệ Nay sốt cao kéo dài dẫn đến tì vị thấp chưng nhiệt uẩn, khí huyết ngưng kết, kèm theo cặn bã tích trệ đưa vào ruột, bào dịch mỡ, hòa thành nước máu mà ỉa

ra ngoài

Xét nghiệm phân thấy có nhiều mạc giả của ruột, đó là biểu hiện màng mỡ bị thương tổn Cần phải thanh nhiệt giải độc, chỉ huyết sinh cơ Cho dùng Phức phương địa du tiễn dịch thụt vào ruột, uống thuốc Tích loại tán Sau 24 giờ ỉa chảy

đỡ, giảm bớt số lần đi ngoài, phân từ dạng nước chuyển sang sền sệt Chữa liền trong 3 ngày, đại tiện trở lại bình thường Xét nghiệm phân không còn phát hiện giả mạc Theo dõi trong 1 tuần, bệnh nhi khỏi ra viện

Bàn luận:

Trường hợp này trẻ bị viêm ruột giả mạc điều trị bằng nước sắc Địa du cho vào

Tích loại tán, lại phối hợp uống Tích loại tán, chỉ trong thời gian ngắn là khỏi bệnh, Tích loại tán là biệt dược bán ngoài thị trường Bài thuốc này có chép trong sách Kim quĩ dực gồm có Thanh đại 2g, Trân châu 1g, Bột ngà voi (sấy) 1g, Ngưu hoàng 0,3g, Nhân chỉ giáp 0,15g, Bǎng phiến 1g, Bích tiên 1 g (nung), tất cả trộn lại với nhau tán thành bột mịn Công dụng của thuốc này là thanh nhiệt giải độc, chống thối, sinh cơ, hay dùng nhất cho các bệnh thông thường ở xoang miệng như viêm amiđan có mủ, viêm họng cấp tính, bạch hầu đều thu được hiệu quả khá tốt Còn dùng bài thuốc này để điều trị viêm loét đại trạng mạn tính cũng thu được hiệu quả rất mĩ mãn, cách chữa cũng như đối với viêm ruột giả mạc Ngoài ra còn dùng Tích loại tán cho uống để chữa bệnh loét hành tá tràng, loét niêm mạc thực quản v.v cũng thu được kết quả rất tốt

Bài 106 : Viêm ruột hoại tử

Biện chứng đông y: Thấp nhiệt tà độc, chước thương mạch lạc, ứ huyết nội trở,

kinh khí bất hành

Cách trị: Thanh nhiệt giải độc, trừ thấp hóa ứ, thông kinh chỉ thống

Đơn thuốc: Gia giảm bạch đầu ông thang

Hiệu quả lâm sàng:

Mã XX, nữ, 12 tuổi, học sinh, vào viện 15-7-1980 Người bệnh 5 ngày trước đây đột nhiên đau bụng từng cơn liên tục dữ dội Phân như nước màu hồng, ngày đi 4-

5 bận Thân nhiệt 38o3 C, thần sắc mệt mỏi, mặt nhanh nhợt, vẻ mặt đau đớn Tim phổi không có gì khác thường, bụng trướng đầy, ấn đau rõ rệ Xét nghiệm phân chứ huyết dương tính Xét nghiệm máu: huyết sắc tố 6,6g, hồng cầu 2,32

viêm ruột hoại tử Mời khám điều trị, thấy mạch huyền sắc, lưỡi đỏ, rêu vàng bẩn Cǎn cứ vào mạch chứng, thì đây là thấp nhiệt tà độc thiêu đốt làm thương tổn mạch lạc, ứ huyết nội trở, kinh khí không chạy Điều trị phải thanh nhiệt giải độc, trừ thấp hóa ứ, thông kinh chỉ thống Cho dùng Gia giảm bạch đầu ông thang, uống 5 thang, các chứng đều trở lại bình thường, cơn đau cơ bản khỏi hết, đại tiện bình thường Tiếp đó cho dùng mấy thang điều lý khí huyết để củng cố, bệnh khỏi hoàn toàn, bệnh nhân ra viện

CHƯƠNG 7

VẤN ĐỀ 2 : RỐI LOẠN CHỨC RUỘT

1 Sách “Thiên Gia Điệu Phương” chép rằng

107 Rối loạn chức nǎng ruột

Biện chứng đông y: Thoát lực, lao thương

Sắc uống, mỗi ngày 1 thang

Hiệu quả lâm sàng:

lý XX, nam, 50 tuổi, nông dân Tới khám 30-9-1977 Người bệnh khoảng tuần trước vào rừng chặt củi, ngã từ trên cao xuống Buổi tối trở về thấy vùng quanh rốn đau ngâm ngẩm dai dẳng, thích ấn, kèm theo đau lưng, đại tiện phân nát, mỗi ngày 2-3 lần Lưỡi nhạt, rêu trắng mỏng, mạch trầm tế Chẩn đoán lâm sàng là rối loạn chức nǎng ruột Bèn cho uống bài Tứ vị thang gia vị, cho dùng 3 thang, các chứng đều khỏi hết

nhạt rêu trắng mạch trầm tế đều là biểu hiện của hư Trong bài thuốc dùng tứ quân để kiến trung ích khí, phụ thêm có Kê huyết đằng, Tiên hạc thảo bổ thận, cầm ỉa (Theo báo cáo, Tiên hạc thảo có tác dụng ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh đường ruột), Tiểu hồi tán hàn giảm đau, Đại táo nâng tì bổ trung Các vị thuốc cùng có tác dụng kiện

tì bổ thận, hành khí trán thống, nên chỉ cần uống 3 thang là bệnh khỏi

CHƯƠNG 7

VẤN ĐỀ 3 : UNG THƯ TRỰC TRÀNG

1.Lương y Trần Hoàng Bảo có một số bài thuốc trị bệnh này như sau :

+ Phương 1: Ung thư trực tràng dùng Bạch hoa xà thiệt thảo, Bạch mao căn, Đường phèn

- Bạch hoa xà thiệt thảo 150g, Bạch mao căn 150g, sắc nước uống

- Hoặc dùng Bạch hoa xà thiệt thảo 170g, Bạch mao căn 75g, Đường phèn 300g, sắc nước thay trà uống

- Phương này còn có thể điều trị ung thư thực quản

+ Phương 2: Ung thư trực tràng dùng Mã xỉ hiện

- Lấy Mã xỉ hiện khô 160g, Miến chi tử 20g, dùng 4 chén nước sắc còn 1 chén uống

+Phương 3: Tiên hạc thảo tiển

- Thành phần : Tiên hạc thảo tươi 500g, Hồng táo 100g

- Cách dùng : Sắc uống mỗi ngày 1 thang

- Công hiệu : Mát huyết tiêu sưng

- Chứng thích ứng: Ung thư trực tràng

- Phụ chú : Một bệnh nhân nữ 44 tuổi, đại tiện tình trạng niêm dịch có máu, mỗi ngày 2~4 lần,

đã có hơn 2 năm Đã qua các bệnh viện cấp tỉnh chẩn đoán là ung thư trực tràng dùng phương pháp này trị liệu liên tục 2 tháng, chứng trạng biến mất

+ Phương 4: Lộ Đảng Sâm trị ung thư trực tràng

- Thành phần: Lộ đảng sâm, Hoàng kỳ mỗi vị 30g; Bạch truật, Phục linh, Hoàng cầm, Sài hồ mỗi vị 9g: Đan sâm, Thục địa, Bạch thược, Đỗ trọng, Câu kỉ tử mỗi vị 15g; Thăng ma 6g

- Cách dùng: Mỗi ngày 1 thang, sắc nước uống

- Công hiệu: Điều trị ung thư trực tràng, công năng bổ trung ích khí

+ Phương 5: Hậu phác trị ung thư tràng

- Thành phần: Hậu phác 9g; Bạch truật, Phục linh mỗi vị 12g; Bội lan 9g, Nhục khấu 10g, Thương truật 9g, Thái tử sâm 12g, Cam thảo 9g

- Cách dùng: Sắc uống, mỗi ngày 1 thang

- Công hiệu: Kiện Tỳ cầm tiêu chảy thích hợp dùng chứng sau khi thủ thuật ung thư trực tràng tiêu chảy không cầm

(Lương y Trần Hoàng Bảo)

2 Bài thuốc

Bạch hoa thiệt thảo 1 lạng, Bạch anh 1 lạng,

Long quỳ 1 lạng, Hồng đằng 5 đồng cân,

Bồ công anh 5 đồng cân, Hoè giác 5 đồng cân,

Bán chi liên 1 lạng, Nhẫn đông đằng 1 lạng,

Địa du 5 đồng cân, Bại tương thảo 1 lạng

Gia giảm:

+ Phân có máu, gia than Hoè hoa, than Trắc bách