Đề thi, đáp án (đề xuất) trại hè hùng vương Vat li 10 vinh phuc

Các định luật bảo toàn Một hạt B chuyển động trượt trên mặt trong của một cái phễu trơn nhẵn theo một quỹ đạo nằm trong mặt phẳng ngang.. Do một cú hích nhẹ lên phía trên dọc theo mặt tr

TRẠI HÈ HÙNG VƯƠNG LẦN THỨ X

TRƯỜNG THPT CHUYÊN VĨNH PHÚC

ĐỀ THI ĐỀ XUẤT

ĐỀ THI MÔN: VẬT LÝ

KHỐI 10

(Đề này có 02 trang)

Câu 1 (Các định luật bảo toàn)

Một hạt B chuyển động trượt trên mặt trong

của một cái phễu trơn nhẵn theo một quỹ đạo nằm

trong mặt phẳng ngang Do một cú hích nhẹ lên

phía trên dọc theo mặt trong của phễu, hạt rời quỹ

đạo và bay ra khỏi miệng phễu với vận tốc v Biết

khoảng cách từ gốc toạ độ đến đáy phễu là H =

100cm, khoảng cách từ miệng phễu đến đáy phễu

là H1 = 75cm (xem hình vẽ) Tính v Biết rằng đối

với các điểm nằm trên mặt trong của phễu tung độ y của chúng tỷ lệ nghịch với bình

phương bán kính phễu tại điểm đó: ~ 12

r y

Câu 2 (Tĩnh học)

Khối hộp chữ nhật (H) có tiết diện thẳng

ABCD, chiều cao của khối hộp là AD= 10 3( )cm và

đáy CD= 10(cm) Đặt (H) trên mặt phẳng nghiêng

MN Lấy g = 10m/s2

a) Tìm góc nghiêng cực đại α0 của MN để (H) còn

chưa bị lật Khi góc nghiêng của MN là α0; muốn cho

(H) không trượt trên MN thì hệ số ma sát nghỉ cực

đại µ giữa (H) và MN phải là bao nhiêu?

b) Trong trường hợp góc nghiêng của MN đã là α0 , hệ số ma sát nghỉ cực đại (cũng

là hệ số ma sát trượt) giữa (H) và MN là µ = 0,2 Nếu kéo MN theo phương ngang, sang phải với gia tốc a, thì có thể làm cho (H) dừng lại không trượt trên MN và không

bị lật được không?

y O

H

H1 B

g

•

r

Hình câu 1

A

Hình câu 2

B

C D

M

N

α

Câu 3 (Phương trình trạng thái, nguyên lí I)

Cho một bình hình trụ kín, trong bình có một pittông mỏng

MN có thể dịch chuyển không ma sát Biết pittông, các thành

bên và nắp trên CD của bình làm bằng loại vật liệu không dẫn

nhiệt Đáy AB dẫn nhiệt được Phía trên và phía dưới pittông

đều chứa một mol khí lý tưởng đơn nguyên tử như hình 2 Có

thể cung cấp nhiệt lượng hay lấy bớt nhiệt lượng của khí dưới

pittông qua đáy bình AB Biết chiều cao của xy lanh là L Hãy

tìm biểu thức nhiệt dung C1 của khí dưới pittông theo khoảng

cách h từ pitông đến đáy xy lanh Nhiệt dung C2 của khí trên pittông bằng bao nhiêu?

Câu 4 (Tĩnh điện, dòng điện không đổi)

Cho mạch điện như hình vẽ bên Biết R=100Ω,

C=10µF, U0=10V Khoá K đóng trong thời gian ∆t1=10

-3s và khoá K mở trong thời gian ∆t2=20.10-3s Với chế độ

đóng ngắt tuần hoàn như trên, kim ampe kế gần như

không rung Hãy tính số chỉ của ampe kế Điện trở trong

của nguồn điện và điện trở của ampe kế không đáng kể

Câu 5 (Phương án thí nghiệm)

Trình bày phương án thí nghiệm xác định giá trị của hai điện trở R1 và R2 Chỉ dùng các dụng cụ sau đây:

- một nguồn điện có hiệu điện thế U chưa biết

- một điện trở có giá trị R đã biết

- một ampe kế có điện trở RA chưa biết

- hai điện trở cần đo R1 và R2

- một số dây dẫn có điện trở không đáng kể

-HẾT -Người ra đề: Phan Dương Cẩn Điện thoại: 0904.55.53.54

Hình câu 3

N

D

M

B A

C

h L

A U

0

K

R

C

C

R

Hình câu 4

TRẠI HÈ HÙNG VƯƠNG LẦN THỨ X

TRƯỜNG THPT CHUYÊN VĨNH PHÚC

ĐÁP ÁN ĐỀ XUẤT

ĐÁP ÁN MÔN: VẬT LÝ

KHỐI 10

(Đáp án này có 05 trang)

Câu 1 (Các định luật bảo toàn)

Giả sử khối lượng của hạt là m và quy

theo quỹ đạo tròn bán kính R với vận tốc v0 ở

độ cao h Xét hạt ở thời điểm nằm trong mặt

phẳng hình vẽ Gọi giao tuyến của mặt trong

của phễu với mặt phẳng hình vẽ là đường

cong (C) Dựng tiếp tuyến của (C) tại vị trí của hạt, và gọi góc nghiêng của tiếp tuyến này với trục hoành là α Dễ dàng thấy rằng:

2 0 ht

mv

F mg tan

0

v =gR tanα

Theo đề ra, phương trình của đường cong (C) có dạng: y k2

r

= − (k>0)

Suy ra y' dy 2k3 2y

r R

2(H h)

R

Theo định luật bảo toàn năng lượng (viết cho chuyển động trên quỹ đạo tròn và ở miệng phễu), ta có:

0 1

Thay biểu thức: v02 gR tan gR 2(H h) 2g(H h)

R

−

vào biểu thức (*), ta được:

0 1

Rút gọn, ta được: v= 2g(H H )− 1

Câu 2 (Tĩnh học)

a) Khi đường thẳng đứng qua trọng tâm còn nằm trong mặt chân đế, khối hộp H còn đứng vững: α 0 = β

3

DC AD

0 30 α

⇒ = (1)

O y

H m aht

g

m h

N α r

Khối hộp không trượt khi: F ms =P.sin α (vớiF ms = µ cosP α )

0

⇒ = ≤ ⇒ ≤ (2)

- Nếu góc nghiêng của MN là 0

0 30

α = ; hệ số ma sát µ = 0,2 và MN đứng yên thì H sẽ

bị trượt

b) Khi MN chuyển động sang phải với gia tốc ar

, xét trong hqc gắn với mp nghiêng MN, hộp H

chịu thêm lực quán tính

- Hình vẽ:

* Muốn hộp H không trượt trên mp nghiêng

MN, hợp lực đặt vào khối hộp H: (xét điều kiện

cân bằng tới hạn, nghĩa là: Fms = Fmst =µ.Q )

Fuur ur ur uur uuur rhl = + +P Q F qt+F ms = 0

.sin 30 cos30 0

2

Q

− − (3)

.cos30 sin 30 0

2

Q

+ + (4)

So sánh (3) và (4) ta được: 1 3 1 0, 2 3 2

µ

Vậy muốn khối H không trượt trên MN, cần 2

3,38( / )

a≥ m s (5)

* Muốn hộp không bị lật:

Q P≤ 2 2 0 10(1 0, 2 3) 3 2

ma

µ

−

*Từ (5) và (6) ta nhận thấy: với 0

0 30

α = và µ = 0, 2

- Nếu MN đứng yên thì H sẽ trượt trên MN

- Nếu kéo MN theo phương nằm ngang sang phải thì với gia tốc a tăng dần từ

2

0 ≤ ≤a 2,8( / )m s , H sẽ trượt xuống, dọc theo MN, trong khi MN chuyển động

2,8( / )

a= m s thì H sẽ lật trên MN, quanh C

trên MN.

Câu 3 (Phương trình trạng thái, nguyên lí I)

A

B

C D

M

N

α

• β

Q

P

Fqt

x O

y

Ở trạng thái lúc đầu khối khí phía dưới chiếm thể tích V1, có áp suất p và nhiệt

độ T1 nào đó, còn khối khí phía trên có thể tích V2, áp suất p và nhiệt độ T2 Giả sử qua đáy AB của bình ta cung cấp cho khí một nhiệt lượng nhỏ ∆Q Dĩ nhiên chỉ có

khí phía dưới pittông nhận được nhiệt lượng này vì pittông cách nhiệt Do đó có thể viết: ∆Q=C1 ∆T1 , ở đây C1 là nhiệt dung, còn ∆T1 là độ biến đổi nhiệt độ của khí phía dưới Theo nguyên lý thứ nhất nhiệt động lực học :

1 1

1

1 T C T p V

C∆ = V∆ + ∆ .

Từ phương trình trạng thái chúng ta tìm được mối liên hệ giữa các số gia vô cùng nhỏ của các thông số của khối khí phía dưới ∆T1, ∆V1 và ∆p:

1

1 ) (pV =R∆T

∆ hay ∆pV1+p∆V1 =R∆T1.

Bây giờ chúng ta trở lại xét khối khí phía trên Đối với khối khí này xẩy ra quá trình

đoạn nhiệt Trong bài toán này ta đã tìm được phương trình của quá trình đó (khi

nhiệt dung bằng không):

.

2 const

pV V

V

C R C

=

+

Kí hiệu + = γ

V

V

C

R C

(gọi là hệ số Poisson) và lấy số gia vô cùng nhỏ của hai vế phương trình đoạn nhiệt∆ (pV2γ ) = 0 ta sẽ nhận được:

2

1 2

2 pV V

pV + ∆

∆ γ γ γ − = 0

Sau khi giản ước cho 1

2 γ −

V ta được:

2

2 p V

pV + ∆

Vì ∆V2 = − ∆V1 nên ta có:

2

1

V

V p

p= ∆

∆ γ Chú ý rằng số gia áp suất của khí phía dưới và

phía trên pittông như nhau chúng ta sẽ nhận được:

1 1

1 2

1 V p V R T V

V

p ∆ + ∆ = ∆

từ đó suy ra:







 +

∆

=

∆

2 1

1 1

1

V

V p

T R V

Tiếp theo, từ nguyên lý thứ nhất của nhiệt động lực học ∆ =Q1 C T V∆ + ∆ 1 p V1 chúng ta

tìm được nhiệt dung của khí ở ngăn phía dưới pittông:

1 V V

1 2

h

1

L h V

Đối với khí đơn nguyên tử C V R

2

3

= và

3

5

=

γ , thay vào sẽ nhận được kết quả sau:

1 2

1

(V V )

2 (5V 3V ) 2 (h 3L)

+

Nhiệt dung của khối khí phía trên C2 = 0vì khối khí này luôn ở trong quá trình đoạn

nhiệt

Câu 4 (Tĩnh điện, dòng điện không đổi)

Vì điện trở của nguồn điện và của ampe kế không đáng kể, nên khi đóng khoá

K, các tụ điện gần như lập tức được nạp điện đến hiệu điện thế U0

U 2

Khi khóa K mở, các tụ điện gần như phóng điện hoàn toàn Dòng điện phóng ở thời

điểm đầu tiên mở khoá: 0

0

I

Giả sử dòng này không đổi thì tụ điện sẽ phóng hết điện sau thời gian:

t RC 0

Trong thực tế, dòng phóng điện giảm, nhưng vì thời gian mở khoá

3

t 20.10 s− t

∆ = > ∆ nên có thể coi rằng sau thời gian ∆t2 tụ điện phóng hết điện

Ta hãy tính cường độ dòng điện qua ampe kế

Khi K đóng theo định luật bảo toàn điện tích tại điểm M, ta có: q0 = qA + qC

Trong đó: q0 = I.∆t1 là điện tích đi vào M, qA là điện tích đi qua ampe kế, qC = CU là điện tích nạp cho tụ điện C ⇒ ∆ =I t1 qA +CU

Suy ra, điện lượng đi qua A trong thời gian ∆t1 là:

A

U0

K

R

+

c

R

-+

q0 M c

qA I

Khi K mở, cả hai tụ điện đều phóng điện qua A, điện lượng phóng qua ampekế trong

thời gian ∆t2 là: ' 0

CU

2

Cường độ dòng điện trung bình qua ampe kế (là số chỉ của ampe kế):

Thay số ta được : IA ≈4,8.10 A 4,8mA−3 =

Câu 5 (Phương án thí nghiệm)

Mắc nối tiếp R với ampe kế RA rồi mắc vào hai cực của nguồn U thì ampe kế

chỉ giá trị Io với

A o

R R

U I

+

- Thay R bằng R1, ampe kế chỉ giá trị

A

R R

U I

+

= 1

- Thay R bằng R2, ampe kế chỉ giá trị

A

R R

U I

+

= 2

- Thay R bằng R1+R2, ampe kế chỉ giá trị

A

R R R

U I

+ +

=

2 1

(4)

- Lấy (4) trừ (3) ta được: = − 2 =  − 2 

1

1 1

I I

U I

U I

U

- Lấy (4) trừ (2) ta được: =  − 1 

2

1 1

I I U

- Lấy (1) trừ (2) ta được: − = − 1 → =  + − 1 − 2 

1

1 1 1 1

I I I I U R I

U I

U R R

o o

(7)

- Chia (7) cho (5) ta được:









−

− +









−

=

→









−









−

− +

=

1 2

2 1

2

2 1

1 1

1 1

1 1 1 1

I I I I

I I R

R I

I

I I I I R R

o o

- Tương tự:









−

− +









−

=

1 2

1 2

1 1 1 1

1 1

I I I I

I I R

R

o