Bộ máy nhà nước và thực hiện quyền lực nhà nước

• Ng ời ta vẫn th ờng nhắc đến thuật ng bộ máy nhà n ớc xuất phát từ cách nhin nhận tổ chức nh một cỗ máy nh nhau, có quan hệ mật thiết với nhau, tạo thành một thể thống nhất, hoạt độn

bé m¸y nhµ n íc vµ tæ chøc thùc

hiÖn quyÒn lùc nhµ n íc

I. Bộ máy nhà nước

II. Quyền lực nhà nước

III. Tổ chức bộ máy thực hiện quyền lực

nhà nước

IV. Các mô hình tổ chức bộ máy thực hiện

quyền lực nhà nước trên thế giới

• Ng ời ta vẫn th ờng nhắc đến thuật ng bộ máy nhà n ớc

xuất phát từ cách nhin nhận tổ chức nh một cỗ máy nh

nhau, có quan hệ mật thiết với nhau, tạo thành

một thể thống nhất, hoạt động theo nhũng nguyên tắc chung do hệ thống pháp luật mà đứng đầu là

II Quyền lực nhà n ớc

• Quyền lực Nhà n ớc là sức mạnh của Nhà

n ớc có thể buộc các tổ chức,cá nhân, công dân trong quốc gia phải phục tùng theo ý chí của minh;

• Nhà n ớc nào cũng có 3 công việc lớn,

theo đó quyền lực nhà n ớc bao gồm: quyền lập pháp, hành pháp và t pháp

Quyền lực nhà nước

Quyền

lập pháp

Quyền hành pháp

Hệ thống các tổ chức thực thi quyền tư pháp

Ng ời phát triển một cách toàn diện thuyết phân quyền là nhà t t ởng ng ời pháp Montesquieu

(1689-1775) Nhằm mục đích chống lại sự lạm dụng quyền lực nhà n ớc, cần phân chia chúng,

để chúng kim chế đối trọng nhau Có nh vậy thi con ng ời mới tránh khỏi sự vi phạm pháp

luật, buộc phải làm nhũng gi mà pháp luật yêu cầu

• Lập pháp: làm luật, sửa đổi, huỷ bỏ, giám sát thi hành

luật Quyền lập pháp thể hiện ý chí chung của quốc gia nên phải trao vào tay nhiều ng ời tức là một cơ quan Cơ quan này không nên là toàn thể dân chúng mà chỉ nên bao gồm đại diện dân chúng, do dân chúng bầu ra.

quyền nghị hoà, thiết lập sự an ninh và đề phòng sự

xâm l ợc Quyền hành pháp phải trong tay một vị vua chúa, vi quyền này luôn cần nhũng hành động nhất

thời, để 1 ng ời làm dễ hơn nhiều ng ời làm

chấp quyền lợi giũa các cá nhân Quyền phán xét

không nên giao cho 1 viện th ờng trực, mà phải do dân chúng cử ra theo thời gian

III Tæ chøc bé m¸y thùc hiÖn quyÒn lùc nhµ n íc

1.- HÖ thèng c¸c tæ chøc thùc thi quyÒn lËp ph¸p

• QuyÒn LP lµ quyÒn lµm, söa vµ b·i bá luËt

® îc thùc hiÖn bëi mét c¬ quan duy nhÊt th êng ® îc gäi víi tªn lµ Quèc héi (NghÞ viÖn…))

viÖn…))

• Tuỳ thuộc vào thể chế nhà n ớc, hệ thống

các tổ chức thực thi quyền LP đ ợc trao quyền lực này không giống nhau ở các quốc gia

• Hệ thống tổ chức QH: 1 viện hoặc l ỡng viện

• Tổ chức QH các n ớc có nét giống nhau đều

chia thành các UB, tiểu ban

• QH đều có các cơ quan giúp việc Nhiều n

ớc, từng đại biểu QH có một CQ giúp việc

2- Hệ thống các tổ chức thực thi quyền t pháp

• Quyền TP gồm các hoạt động xét xử và các hoạt động

khác liên quan trực tiếp tới xét xử(…)*;

• Chức năng của BM t pháp là độc lập xét xử(chỉ tuân theo PL; không chịu sự chỉ đạo của Toà cấp trên)=> không hỡnh thành hệ thống thứ bậc nh HP

• Các n ớc đều cố gắng tạo lập TP có vị thế độc lập, phi

đảng phái, ổn định phù hợp với chức năng xét xử

• Về tổ chức: có nhiều tên gọi, nhiều loại toà khác nhau

với những quy định về thẩm quyền xét xử, tiêu chuẩn thẩm phán… tuỳ thuộc từng quốc gia Tuy nhiên, cũng

có sự giống nhau ở các n ớc *

Toà án tối cao tiểu bang

Toà án phúc thẩm tiểu bang

Toà án sơ thẩm tiểu bang

Toà án tối cao liên bang

Toà án phúc thẩm(lưuưđộng) liên bang(11)

Toà án khu vực (Sơưthẩm) liên bang(87)

Hệ Thống t pháp Hoa Kỳ

• Anh: hệ thống toà án trung ơng và địa ph ong:

-Toà địa ph ơng: Toà hoà giải; T.A vùng

-Toà TW: Toà kháng án; Toà nhà vua; Toà tối cao của toà

Tòa án Nhân dân

tối cao

Tòa án Nhân dân cấp tỉnh

Tòa án Nhân dân cấp huyện

Các tòa án khác Các Tòa án Quân sự

1.3- HÖ thèng c¸c tæ chøc thùc thi quyÒn hµnh ph¸p

• QuyÒn HP lµ quyÒn thi hµnh PL do LP ban

ưưư để thực thi quyền hành pháp cần có quyền lập quy và quyền hành chính

• Quyền lập quy là quyền ban hành các v ăn bản pháp quy (còn gọi là v ă n bản d ới luật).Tuỳ theo từng giai đoạn, từng n ớc có thể có nh ữ ng tên gọi khác nhau cho loại v ă n bản này ở n ớc ta có các loại nh : Nghị định, Quyết định v.v., để cụ thể hoá luật, thực hiện luật nhằm điều chỉnh

nh ữ ng quan hệ kinh tế-xã hội thuộc phạm vi

quyền hành pháp D ới góc độ pháp luật, có thể xem đây là sự uỷ quyền của lập pháp cho hành pháp để điều hành các hoạt động cụ thể của

quyền lực nhà n ớc

• Quyền hành chính là quyền tổ chức ra bộ máy hành

chính để quản lý đất n ớc, sắp xếp nhân sự, điều hành công việc quốc gia, sử dụng nguồn tài chính và công sản để thực hiện nh ữ ng chính sách của đất n ớc đó là

quyền tổ chức, điều hành các hoạt động kinh tế - xã

hội, đ a pháp luật vào đời sống nhằm gi ữ g ỡ n trật tự an ninh xã hội, phục vụ lợi ích của công dân, bảo đảm dân sinh và giải quyết các vấn đề xã hội và sử dụng có hiệu qủa nguồn tài chính và công sản để phát triển đất n ớc

CHÍNH

- CQ THUỘC CP

UBND CẤP TỈNH

HĐND CẤP

TỈNH

UBND CẤP HUYỆN

TỈNH

CÁC CQ CHUYÊN MÔN CỦA UBND CẤP

CHÍNH

- CQ THUỘC CP

UBND CẤP TỈNH

UBND CẤP HUYỆN

UBND CẤP

CÁC CQ CHUYÊN MÔN CỦA UBND CẤP TỈNH

CÁC CQ CHUYÊN MÔN CỦA UBND CẤP HUYỆN

Hµnh chÝnh

Þa ph

ĐÞa ph­

¬ng

Hµnh chÝnh trung ¬ng

HÖ thèng c¸c tæ chøc thùc thi quyÒn hµnh ph¸p ®

îc ph©n chia thµnh BMHPTW vµ BMHP®P

• Tæ chøc thùc thi quyÒn hµnh ph¸p trung ¬ng

- Thùc hiÖn chøc năng QLNN mang tính vĩ mô, quốc gia.Dựa trên những điều kiện kinh tế, chính trị , xã hội của quốc gia để đưa ra những thể chế định hướng cho toàn bộ nền hành chính.

- Nói đến tổ chức thực thi quyền hành pháp TW là nói đến chính phủ(mặc dù có nhièu các hiểu khác nhau về Chính phủ, VD Mỹ)

- Tổ chức hành pháp TW được tổ chức theo mô hình chức năng

- Đó là sự phân chia hoạt động thực thi quyền hành pháp cho các bộ phận khác nhau cấu thành tổ chức hành pháp trung ơng.

- Các bộ phận này chính là các tổ chức con của tổ chức hành pháp trung ơng Theo nguyên tắc tổ

chức, các bộ phận này cũng tạo thành một tổ chức hoàn chỉnh

- Số l ợng các bộ phận cấu thành tổ chức hành chính trung ơng khác nhau giữa các quốc gia và có thể

có những sự thay đổi để đáp ứng đòi hỏi của hoạt

• Tổ chức thực thi quyền hành pháp địa ph ơng

thể chế hành chính nhà n ớc nói chung để ban hành các thể chế phù hợp với điều kiện địa ph ơng.

lý mà các tổ chức hành pháp đ ợc thành lập một cách t ơng ứng.

- Cơ cấu tổ chức của các tổ chức hành pháp địa ph ơng đ ợc xác

định trên nguyên tắc luật định Phổ biến hiện nay là sự tồn tại cả hai bộ phận cấu thành: một bộ phận do nhân dân bầu ra để thể hịên ý chí, nguyện vọng của nhân dân địa ph ơng và một bộ phận khác nhằm thực thi hoạt động quản lý hành chính nhà n ớc (Uỷ Ban Nhân dân) trên địa bàn lãnh thổ

IV.ưCácưmôưhinhưtổưchứcưthựcưhiệnưquyềnư lựcưnhàưnướcưtrênưthếưgiới

QuyÒn lùc nhµ n íc

QuyÒn­lËp­ph¸p QuyÒn­hµnh­ph¸p QuyÒn­t­­ph¸p

QuyÒn lùc nhµ n íc ph©n chia QuyÒn lùc nhµ n íc thèng nhÊt

M« hinh

ph©n quyÒn

cøng nh¾c

Ph©n quyÒn mÒm dÎo

(Vatican; ¤man;

D©n chñ x· héi chñ nghÜa