Tôn giáo là một hiện tượng xã hội thuộc đời sống tinh thần của con người, nó đã và đang có ảnh hưởng quan trọng đến các quốc gia, dân tộc trên thế giới. Trong thời đại ngày nay, khoa học và công nghệ phát triển như vũ bão, khoa học đã thực sự trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp và tưởng chừng con người cùng với khoa học có thể giải thích được mọi vấn đề của tự nhiên, xã hội, tư duy mà không cần viện dẫn thần linh. Nhưng thực tế đang có nhiều vấn đề diễn mà chúng ta chưa giải đáp được. Không ít người đã tìm đến tôn giáo để cầu mong được “tai qua nạn khỏi”.
Trang 1người, nó đã và đang có ảnh hưởng quan trọng đến các quốc gia, dân tộc trên thế giới Trong thời đại ngày nay, khoa học và công nghệ phát triển như vũ bão, khoa học đã thực sự trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp và tưởng chừng con người cùng với khoa học có thể giải thích được mọi vấn đề của tự nhiên, xã hội, tư duy mà không cần viện dẫn thần linh Nhưng thực tế đang có nhiều vấn đề diễn mà chúng ta chưa giải đáp được Không ít người đã tìm đến tôn giáo để cầu mong được “tai qua nạn khỏi”
Một nét chung khá rõ hiện nay ở nước ta là các hoạt động tôn giáo đang
đi vào hoạt động bình thường, nhiều lễ nghi được tiến hành thường xuyên, các
cơ sở thờ tự được tôn tạo, sửa chữa và xây dựng mới; kinh sách được in ấn, tu
sĩ, chức sắc được tu nghiệp ở trong nước và nước ngoài; các hoạt động đối ngoại, hoạt động xã hội của tôn giáo được mở rộng; một số tín đồ khô, nhạt đạo đã sinh hoạt trở lại; thanh thiếu niên được thu hút vào sinh hoạt tôn giáo sôi nổi hơn Đa số chức sắc tôn giáo, đồng bào tín đồ phấn khởi trước chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, thể hiện lòng tin với Đảng, tin tưởng vào sự nghiệp đổi mới, chấp hành tốt chủ trương, pháp luật của Đảng và Nhà nước Điều này thấy được khá rõ qua tất cả các tôn giáo: Thiên chúa, Phật giáo, Cao đài…Từ khi có chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước, Giáo hội Thiên chúa giáo tại Việt Nam đã hưởng ứng tinh thần “sống phúc âm trong lòng dân tộc” Đối với một số giáo phận trước kia chủ trương “bất hợp tác”, cấm giáo sỹ tham gia quan hệ với chính quyền địa phương, thì nay Giáo hội đã chủ trương quan hệ, tăng cường tiếp xúc và ủng hộ chính quyền địa phương, tăng cường các hoạt động từ thiện Phật giáo và một số các tôn giáo khác cũng ngày càng tăng cường hòa nhập với đời sống xã hội hơn Biểu hiện thông qua việc rất nhiều các nhà sư, các vị chức sắc của các tôn giáo tham gia tích cực vào Hội đồng nhân dân, Quốc hội, ủng hộ chính sách của Đảng và Nhà nước
Song song với xu hướng tôn giáo hòa nhập với đời sống kinh tế xã hội,
xu hướng thương mại hóa các hoạt động tôn giáo đang xuất hiện và có khả
Trang 2năng phát triển Trong đời sống tôn giáo, hiện tượng mê tín, diễn ra khá phổ biến, xuất hiện những “tôn giáo mới” mà theo các nhà nghiên cứu, các nhà hoạt động thực tiễn đánh giá “lành ít, dữ nhiều” Ước tính ở nước ta hiện nay,
có khoảng trên 30 giáo phái: Đạo chân không, Thiên Đạo, Tân Sứ, Đạo siêu hóa … Trong đó có trường phái bọc lộ sự tiêu cực rõ rệt và bị dư luận xã hội lên án Riêng đạo Tin lành ở các tỉnh miền núi phía Bắc có xu hướng xóa bỏ truyền thống văn hóa của dân tộc
Qua thực tế tôn giáo của nước ta hiện nay, cho thấy: Xu thế toàn cầu hóa nền kinh tế thị trường một số mặt đã và đang tạo ra những cơ hội thuận lợi cho sự phát triển kinh tế đất nước, đời sống đa phần nhân dân được cải thiện, trong đó có các tín đồ tôn giáo; bên cạnh đó cũng tạo môi trường khách quan, thuận lợi cho sự phát triển tín ngưỡng tôn giáo và tàng trữ trong lòng nó những yếu tố tiêu cực Cùng với những vấn đề “dân tộc”, “dân chủ”, “nhân quyền”, vấn đề tôn giáo hiện nay đang là một vấn đề nhạy cảm và có nhiều diễn biến phức tạp Các thế lực thù địch đang lợi dụng sự khủng hoảng của chủ nghĩa xã hội, lợi dụng toàn cầu hoá kinh tế quốc tế, sử dụng vấn đề “tôn giáo” để tác động, can thiệp vào công việc nội bộ của nước ta, phục vụ các ý
đồ chính trị phản động của chúng Tình trạng lợi dụng tôn giáo để chống phá,
vu khống đường lối lãnh đạo của Đảng, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc đang có xu hướng tăng lên
Tình hình đó đòi hỏi chúng ta phải nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo và công tác tôn giáo, làm sáng tỏ hơn giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo và công tác tôn giáo đối với cách mạng Việt Nam, đồng thời vận dụng linh hoạt phương pháp Hồ Chí Minh để giải quyết vấn đề tôn giáo hiện nay
1 Những tư tưởng cơ bản của Hồ Chí Minh về tôn giáo và công tác tôn giáo.
Trong hoạt động lý luận của mình, Hồ Chí Minh luôn kế thừa và phát triển sáng tạo những quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tín ngưỡng, tôn giáo vào điều kiện cụ thể của Việt nam Theo Người, vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt nam
có những đặc điểm khác với phương Tây Cần phải nghiên cứu tôn giáo ở Việt Nam
để tập hợp lực lượng tiến hành cách mạng vô sản, đồng thời trang bị cho những người
Trang 3cộng sản quan điểm, thái độ đúng đối với vấn đề tôn giáo Một trong những di sản to lớn mà Hồ Chí Minh để lại cho Đảng ta đó là hệ thống những tư tưởng cách mạng và khoa học về tôn giáo và công tác tôn giáo Những tư tưởng này được xây dựng từ sự
kế thừa tinh hoa truyền thống văn hoá tôn giáo của dân tộc và nhân loại, từ sự vận dụng sáng tạo quan điểm về vấn đề tôn giáo của chủ nghĩa Mác - Lê nin vào điều kiện cụ thể Việt Nam, và từ chính từ đạo đức, nhân cách, tài năng của Người
Trước hết, theo Hồ Chí Minh: cơ sở triết học của tôn giáo là chủ nghĩa duy tâm Người khẳng định: “tôn giáo là duy tâm, cộng sản là duy vật”1 Người tiếp cận tôn giáo dưới nhiều góc độ mang tính toàn diện với tính cách
là triết học, văn hoá Đặc biệt, Hồ Chí Minh đã đi vào khai thác mặt tích cực đạo đức của tôn giáo Người đã chỉ rõ: “Chúa Giêxu dạy: đạo đức là bác ái Phật thích ca dạy: đạo đức là từ bi Khổng Tử dạy: đạo đức là nhân nghĩa”2
Rõ ràng, theo Hồ Chí Minh, tôn giáo cũng có mặt tích cực của nó, chứ tôn giáo không phải là thứ hoàn toàn “độc hại”, xấu xa, tiêu cực
Về mặt tích cực của tôn giáo: Theo quan niệm của Hồ Chí Minh, đối với người có tín ngưỡng, đức tin tôn giáo và lòng yêu nước không mâu thuẫn nhau, mà ngược lại luôn thống nhất với nhau.Vì thế, Hồ Chí Minh không bao giờ xúc phạm đến đức tin tôn giáo, Người lên án khía cạnh chính trị của tôn giáo, nhưng lại rất trân trọng những những giá trị văn hoá, yếu tố tích cực về đạo đức và những khía cạnh nhân văn, niềm tin vào con người của tôn giáo Người nói: “vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn,
ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức
là văn hoá” Theo Người, ưu điểm của tôn giáo là có tính hướng thiện Người chỉ ra các ưu điểm cụ thể của các tôn giáo như: Đạo Khổng có ưu điểm là sự tu dưỡng đạo đức cá nhân; đạo thiên chúa có lòng nhân ái cao cả; đạo phật có lòng từ bi hỷ xả…đó chính là những giá trị nhân văn của nhân loại cần được bảo vệ, giữ gìn và phát triển.
Từ quan niệm đúng đắn về tín ngưỡng, tôn giáo, Hồ chí Minh đã nhìn thấy sự tương đồng, sự phù hợp giữa mục đích của tôn giáo với sự nghiệp
1 Hồ Chí Minh, To n t àn t ập, Sđd, tập 7, tr.115
2
Trang 4giải phóng dân tộc và xây dựng xã hội mới ở nước ta Người đã nhiều lần nói với đồng bào có tín ngưỡng rằng, mục tiêu của Đức Chúa, Đức Phật… không khác gì mục tiêu của những người cách mạng.
Đến với đồng bào theo đạo Công giáo, Người nói: “Chúa Cơ đốc sinh ra làm gương mọi giống phúc đức như: hy sinh vì nước, vì dân, làm gương lao động… Tin thờ chúa bằng tinh thần Chúng ta kháng chiến cứu nước, thi đua tăng gia sản xuất và tiết kiệm, cải cách ruộng đất làm cho người cày có ruộng, tín ngưỡng tự do Như thế là việc làm của chính phủ và nhân dân ta đều hợp với tinh thần Phúc âm”6
Hồ Chí Minh có quan điểm lịch sử cụ thể sâu sắc về tôn giáo Theo Người, ở Việt Nam không có tôn giáo như ở phương Tây Việc thờ cúng tổ tiên của con người Việt Nam như một việc làm phổ biến, không có một uy quyền tuyệt đối như một linh mục.
Quan điểm lịch sử cụ thể sâu sắc về tôn giáo của Hồ Chí Minh còn được
thể hiện ở việc Hồ Chí Minh đã đánh giá vai trò của các tín đồ, chức sắc trong tôn giáo là rất khác nhau và rất biện chứng Một mặt, Người đề cập đến mặt tốt của tôn giáo Theo Hồ Chí Minh: nhân dân ta dù lương hay giáo
đều tốt cả, phần lớn đồng bào tôn giáo đều yêu nước, kháng chiến, nhưng một phần bị địch lợi dụng như ngụy quân, cao đài, hoà hảo, công giáo ở Ninh
Bình, dẫn đến hoài nghi chính sách của Đảng Người cũng tố cáo mạnh mẽ sâu sắc tội ác của giáo hội đối với nhân dân và dân tộc Việt Nam, Người vạch
rõ: “người nông dân An Nam bị hành hình vừa bằng lưỡi lê của nền văn minh
tư bản chủ nghĩa, vừa bằng cây thánh giá của Hội Thánh đĩ bợm”7 Bên cạnh
đó, Hồ Chí Minh cũng kịp thời biểu dương những gương tốt, việc tốt của đồng bào theo đạo, theo Hồ Chí Minh: đồng bào lương, giáo đều tốt Đồng
thời, Người còn trực tiếp khen ngợi những linh mục thực sự sống tốt đời, đẹp đạo, như linh mục Lê Văn Liêm, khen ngợi đồng bào theo đạo Hoà Hảo đã
quay súng về với Tổ quốc chống xâm lược Quan điểm của Hồ Chí Minh về tôn giáo còn được thể hiện ở sự nhận thức đúng và giải quyết đúng giữa tôn giáo và chính trị, giữa đạo và đời, giữa đời sống vật chất và đời sống tinh thần Đặc biệt là tư tưởng về mối quan hệ giữa tôn giáo và chính trị: Tôn giáo
6 Hồ Chí Minh To n t àn t ập, Sđd, tập 7, tr.197.
7 Hồ Chí Minh, To n t àn t ập, Sđd, tập 1, tr.229
Trang 5không thể tách ra khỏi đời sống chính trị Theo Hồ Chí Minh: Tổ quốc độc lập, tổ quốc được giải phóng thì tôn giáo mới tự do
Những quan điểm trên đã thể hiện rõ tính đặc sắc tư tưởng tôn giáo của Người Tư tưởng về tôn giáo của Người mãi mãi còn giữ nguyên giá trị, là cơ
sở để Đảng, Nhà nước ta hoạch định chính sách tôn giáo trong các giai đoạn cách mạng.
Hồ Chí Minh không chỉ có tầm nhìn sắc sảo, khách quan, khoa học về tôn giáo mà Người còn có những đóng góp lớn mang tính đặc sắc riêng có của mình về công tác tôn giáo.
Một là, Hồ Chí Minh thật sự tôn trọng tự do, tín ngưỡng của nhân dân.
Kể cả trước, trong và sau cách mạng tháng 8 năm 1945 cũng như xuyên
suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình Hồ Chí Minh luôn luôn là tấm gương sáng trong cả nhận thức và hành động về sự tôn trọng tự do, tín ngưỡng của nhân dân Ngay sau khi cách mạng Tháng 8-1945, trong bài viết:
“Những nhiệm vụ cấp bách của nhà nước Việt nam dân chủ cộng hoà” ngày 3/9/1945, một trong sáu nhiệm vụ mà Hồ Chí Minh đề cập đến là vấn đề tôn giáo Người chỉ rõ: “thực dân và phong kiến thi hành chính sách chia rẽ đồng bào Giáo và đồng bào Lương, để dễ thống trị Tôi đề nghị chính phủ ta tuyên bố: Tín ngưỡng tự do và Lương Giáo đoàn kết”9
Hồ Chí Minh phê phán các hành động, việc làm vi phạm đến tự do, tín ngưỡng của nhân dân Đặc biệt, sự tôn trọng tự do, tín ngưỡng của nhân dân
còn được thể hiện chính bằng hành động cao cả của Người Người đã đích thân dự những buổi lễ cầu hồn khi đồng bào công giáo bị giặc Pháp giết hại, hoặc tự tay vẽ ảnh phật cho đồng bào theo đạo phật
Một mặt, Hồ Chí Minh giáo dục cho mọi người cần tôn trọng tư do tín ngưỡng; mặt khác, Người cũng nghiêm khắc phê phán những phần tử lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo, những kẻ hành nghề mê tín dị đoan, phê phán những việc làm sai chủ trương, chính sách tôn giáo của Đảng và Chính phủ, ở cả giáo chức, tín đồ và cán
bộ, đảng viên.
Hai là, theo quan điểm của Hồ Chí Minh: mọi công tác tôn giáo đều hướng tới
xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng khối đoàn kết giữa đồng bào theo
9 Hồ Chí Minh, To n t àn t ập, Sđd, tập 4, tr.9.
Trang 6đạo và không theo đạo, giữa đồng bào lương và đồng bào theo đạo thiên chúa Đồng thời, Hồ Chí Minh luôn luôn xác định đúng trọng tâm, trọng điểm công tác tôn giáo
- đó là công tác công giáo.
Đoàn kết không phân biệt lương, giáo và đoàn kết giữa những người có tín ngưỡng, tôn giáo với những người không theo tín ngưỡng, tôn giáo, giữa những người theo tôn giáo khác nhau là một bộ phận trong tư tưởng “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết; Thành công, thành công, đại thành công” của Người Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đoàn kết lương - giáo được thể hiện trên những nội dung cơ bản đó là:
Hồ Chí Minh đã chỉ rõ cơ sở khách quan vững chắc của khối đoàn kết là lợi ích chung của mọi người Việt nam giáo cũng như lương - đó là quyền được sống trong độc lập, tự do, hạnh phúc Đây chính là mẫu số chung, điểm
đại đồng để gắn kết mọi người thành một khối đoàn kết vững chắc Từ bao đời nay, nhân dân ta hết sức coi trọng “tình làng, nghĩa xóm”, “ người chung một nước…” đó là một trong những yếu tố tạo nên sức mạnh Việt nam trong dựng nước và giữ nước Hồ Chí Minh còn mở rộng đối tượng cần đoàn kết đến “tất cả những ai vẫn còn thừa nhận mình là con dân nước Việt nam”, nhờ thế mà gạt đi được những đối kháng về quyền lợi bộ phận trong những hoàn cảnh nhất định để tập trung phục vụ lợi ích chung của toàn dân tộc
Hồ Chí Minh kiên quyết phê phán những hành vi lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo, lợi dụng tự do tín ngưỡng để kích động hoạt động chống phá sự nghiệp cách mạng của nhân dân, chia rẽ đoàn kết lương - giáo, xâm phạm lợi ích chung của đất nước, của toàn dân tộc Theo Người, bọn đội lốt tôn giáo
để chống phá cách mạng là bọn “Việt gian đồng thời cũng là giáo gian” Người đã đưa ra nhiều biện pháp để chống lại sự lợi dụng đó của kẻ thù Trong đó có những giải pháp hết sức quan trọng đó là: Ra sắc lệnh về việc bảo tồn, bảo vệ các di sản văn hoá của tôn giáo như: đình, chùa, miếu, nhà thờ, bảo vệ quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân; giáo dục tư tưởng cho cán
bộ của Chính phủ quán triệt tinh thần ấy để một mặt thực hiện tốt chính sách tôn giáo đối với đồng bào có đạo, mặt khác phải kiên quyết đấu tranh, vạch trần những kẻ lợi dụng tôn giáo để chống nhân dân, chống chế độ; quan tâm
Trang 7thực sự đến đời sống vật chất cũng như tinh thần của đồng bào các tôn giáo.v.v
Hồ Chí Minh đã chỉ ra những giải pháp cơ bản để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân Trước hết để chăm lo khối đại đoàn kết toàn dân, cần phải giáo
dục mục đích của đoàn kết là kháng chiến kiến quốc chống thực dân Pháp và
đế quốc Mỹ xâm lược, bảo vệ nền độc lập dân tộc Trong thư gửi đồng bào nhân ngày lễ thiên chúa giáng sinh: Người chỉ rõ: “Toàn thể đồng bào ta, không chia lương giáo, đoàn kết chặt chẽ, quyết lòng kháng chiến, để giữ gìn non sông tổ quốc, mà cũng để giữ gìn quyền tôn giáo tự do”12 Trên cương vị là người đứng ở vị trí cao nhất của Đảng, Nhà nước, Người đã đưa ra chính sách
và các việc làm cụ thể để xây dựng khối đại đoàn kết tôn giáo Chẳng hạn, thông qua các vị chức sắc trong tôn giáo để xây dựng khối đoàn kết đồng bào giáo dân Trong “Thư gửi giám mục Lê Hữu Từ” Người viết: “Thưa Cụ, chính phủ dự bị phái đại biểu vào miền Nam Trung bộ để uý lạo đồng bào trong đó
Vì ở miền đó cũng có nhiều đồng bào công giáo, nên tôi muốn nhờ cụ chọn cho một vị linh mục thân tín của cụ cùng đi với các đại biểu của chính phủ vào thăm đồng bào ta”13 Hơn nữa, ở đâu? nơi nào? kẻ thù hoặc những kẻ đội lốt tôn giáo phá hoại khối đại đoàn kết tôn giáo thì Người đã trực tiếp chỉ đạo hoặc
cử cán bộ tin cậy vào giải quyết Quan điểm của Hồ Chí Minh về công tác tôn giáo còn nhằm vào mục đích của sự đoàn kết toàn dân, đoàn kết lương giáo để cứu nước, cứu dân là vô cùng cần thiết, đồng thời, Người cũng bảo vệ nền độc lập tự do của dân tộc Trong “Thư gửi đồng bào công giáo toàn quốc nhân dịp
lễ đức chúa giáng sinh”, Người chỉ rõ: “Nhân dịp lễ Đức Chúa giáng sinh, tôi thân ái gửi đồng bào lời chúc phúc Trong khi bọn thực dân Pháp và can thiệp
Mỹ tìm mọi cách chia rẽ lương giáo, hòng cướp nước ta, thì việc đoàn kết toàn dân, đoàn kết lương giáo để cứu nước, cứu dân là vô cùng cần thiết Tôi thành thật khen ngợi những đồng bào công giáo đang hăng hái tham gia kháng chiến cứu nước Tôi mong tất cả đồng bào công giáo chúng ta đoàn kết chặt chẽ với đồng bào toàn quốc, kháng chiến mạnh hơn để tiêu diệt bọn xâm lược và bè lũ việt gian bán nước, giải phóng cho Tổ quốc”14
12 Hồ Chí Minh, To n t àn t ập, Sđd, Tập 4, tr.490.
13 Hồ Chí Minh, To n t àn t ập, Sđd, Tập 4, tr.211.
14 Hồ Chí Minh, To n t àn t ập, Sđd, Tập 6, tr.589.
Trang 8Sự sáng tạo đặc sắc trong tư tưởng tôn giáo của Hồ Chí Minh còn thể hiện: Hồ Chí Minh luôn luôn xác định đúng trọng tâm, trọng điểm công tác tôn giáo - đó là công tác công giáo Theo thống kê, trong các bài phát biểu
của Bác về tôn giáo thì có tới 60% Bác nói về công giáo, nói tới đồng bào theo đạo thiên chúa Trong bài phát biểu với đoàn đại biểu Công an Cu Ba, Bác đã đề cập: ở Việt Nam vấn đề tôn giáo chính là vấn đề công giáo Theo quan điểm của Người: Công tác vận động quần chúng là nói đến công tác vận động đồng bào tôn giáo Trong thực tiễn cách mạng, thời kì nào vấn đề tôn giáo có sự “bức xúc” thì Người đều giành nhiều tâm huyết, thời gian vào việc
đó
Ba là, Hồ Chí Minh luôn luôn sáng tạo hình thức, phương pháp mới
trong công tác tôn giáo
Trong công tác tôn giáo, Hồ Chí Minh không cứng nhắc hình thức và phương pháp tiến hành mà Người luôn luôn có sự sáng tạo về hình thức và phương pháp mới cho phù hợp với yêu cầu đòi hỏi của thực tiễn Chính
những cái không thành công trong công tác tôn giáo vừa chứng minh sự cao
cả vĩ đại của Hồ Chí Minh, vừa minh chứng cho sự sáng tạo hình thức, phương pháp mới về công tác tôn giáo Hồ Chí Minh định chủ trương xây dựng giáo hội việc làm theo tam đồng: tự sinh, tự dưỡng và tự lập không dính dáng đến toà thánh Vaticăng nhưng không được Hay sau năm 1956, Người
có ý định thành lập tổ chức tin lành yêu nước, Người gọi mục sư Lê Văn Thái
để thuyết phục nhưng không thành vì mục sư Lê Văn Thái cho rằng: tôn giáo của chúng tôi không phải là tôn giáo nhập thế , mong cụ thứ lỗi cho đơn cử những việc làm của Hồ Chí Minh như vậy chúng ta càng tự hào về Bác
Mặt khác, sự sáng tạo vận dụng nhiều hình thức, phương pháp mới của
Hồ Chí Minh về công tác tôn giáo còn được thể hiện ở việc: Hồ Chí Minh tìm kiếm sự đồng thuận giữa mục tiêu của cách mạng với mục đích của những người sáng tạo ra tôn giáo Dĩ nhiên là mục tiêu cách mạng đồng thuận với
mục đích của tôn giáo nguyên thủy chứ không phải thứ tôn giáo bị lợi dụng hoặc trong quá trình vận động, nó có thể bị biến chất, bị tha hoá Hồ Chí Minh tiến hành công tác tôn giáo với tư tưởng của những người đồng cảm với suy nghĩ, tình cảm, niềm tin của những người đồng thuận vì lợi ích của dân
Trang 9tộc, tổ quốc Ngay trong cách sử dụng ngôn ngữ, văn phong của mình cũng rất gần gũi và gây được sự đồng cảm với đồng bào tôn giáo, Người chưa bao giờ gọi công giáo là “thiên chúa giáo”, mà Người thừa nhận tên gọi của họ, Người rất thiên tài trong sử dụng ngôn từ, nắm chắc nội dung của các giáo lý, giáo luật để thu phục đồng bào theo đạo Đồng thời, bằng thủ pháp vạch rõ
âm mưu chia rẽ của bọn thực dân đế quốc như một mặt đối lập để làm công tác tôn giáo Người viết: “bọn thực dân Pháp và can thiệp Mỹ mưu cướp nước
ta, bọn Việt gian bù nhìn mưu bán nước ta Chúng muốn bắt dân ta làm nô lệ Chúng phạm nhiều tội ác, như đốt phá tượng thánh, nhà thờ, giết hại nhân dân lương và giáo Chúng đã bạo ngược làm trái hẳn với lời chúa”15
Trong công tác tôn giáo, Hồ Chí Minh chỉ ra phương pháp, phương châm để tiến hành vận động đồng bào công giáo là phải 3 cùng: cùng ăn,
cùng ở, cùng làm với đồng bào, phải có tính tổ chức, tính kỷ luật và lòng kiên trì trong công tác vận động đồng bào theo đạo
Tất cả những vấn đề trên cho chúng ta thấy tư tưởng cơ bản của Hồ Chí Minh về tôn giáo và công tác tôn giáo thể hiện tính nhân văn cao cả của Người, phản ánh tính đặc sắc của Hồ Chí Minh trong việc vận dụng nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lê nin về công tác tôn giáo vào điều kiện cụ thể ở nước
ta Hồ Chí Minh là hiện thân mẫu mực về thái độ ứng xử đối với tôn giáo, trong những hoàn cảnh lịch sử ngặt nghèo của sự nghiệp giải phóng dân tộc, khi các thế lực phản cách mạng luôn tìm cách lợi dụng tôn giáo vì mục tiêu chính trị, chia rẽ và phá hoại khối đoàn kết dân tộc thì Hồ Chí Minh vẫn luôn tỉnh táo, sáng suốt để nhìn nhận, đánh giá và có thái độ ứng xử đúng mực đối với tôn giáo và công tác tôn giáo
2 Sự vận dụng của Đảng ta về tôn giáo và công tác tôn giáo theo quan điểm Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi mới hiện nay.
* Vài nét về tình hình tôn giáo và sự lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch chống phá cách mạng nước ta hiện nay.
Nước ta nằm ở vị trí địa chính trị hết sức quan trọng của khu vực Châu á, nơi giao lưu của nhiều luồng dân cư, văn hoá, tôn giáo, nơi luôn phải cảnh giác với những âm mưu xâm lược của các thế lực ngoại bang Vì vậy, cùng
15 Hồ Chí Minh, To n t àn t ập, Sđd, Tập 7, tr.197.
Trang 10với những tôn giáo “nội sinh”, các tôn giáo đã du nhập vào nước ta sớm, làm cho nước ta là một quốc gia đa tôn giáo Sự thăng trầm của tôn giáo luôn gắn liền với sự thăng trầm của lịch sử xã hội Việt Nam Trong lịch sử, các tín ngưỡng tôn giáo, dù nội sinh hay ngoại nhập, cũng đã góp phần tích cực trong đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ tổ quốc trong từng giai đoạn lịch sử khác nhau Tuy nhiên, mối quan hệ giữa tôn giáo và chính trị cũng đã từng bị các thế lực chính trị bẻ lái theo khuynh hướng tiêu cực Sự biến dạng quan hệ giữa tôn giáo và chính trị gắn liền với chiêu bài sử dụng tôn giáo vào mục đích xâm lược của thực dân Pháp và sau đó là đế quốc Mỹ trong hai cuộc chiến tranh giải phóng của dân tộc ta trong thế kỷ XX
Ngày nay, mặc dù sự nghiệp đổi mới đất nước đã và đang thu được nhiều thành tựu to lớn Nhưng đối với mỗi người, mỗi cộng đồng, đều luôn phải suy
tư trước những thành công, vấp váp, cái được, cái mất, cái may, cái rủi Trong cuộc sống mưu sinh, mưu nghiệp, con người chưa tránh khỏi những bất hạnh và dày vò cá nhân, những cảm giác trống rỗng, thiếu hụt và mất cân bằng tâm lý Mặt khác, trên thực tế con người chưa xử lý được một cách chính xác và thoả đáng mối quan hệ độc lập tương đối giữa chủ quan và khách quan, giữa tất nhiên và ngẫu nhiên, giữa hữu hạn và vô hạn, giữa tình cảm và lý trí Những ý kiến trái ngược nhau giữa khoa học và đời sống hiện thực, khoảng trống trong nhận thức của con người vẫn còn ở phía trước Những nguyên nhân đó làm cho tôn giáo có cơ sở để tồn tại, sự trở lại của tôn giáo đã và đang là một xu thế khó cưỡng lại, đúng như lời nhận xét của Mác: Chính cái thế giới con người không hoàn thiện đã sản sinh ra tôn giáo ấy là một thế giới cần có tôn giáo, và ngược lại tôn giáo cũng đáp ứng những yêu cầu của con người trong cái thế giới ấy Hiện nay, các tôn giáo Việt Nam chiếm một tỉ lệ tương đối lớn trong cộng đồng con người và dân số Việt Nam Theo số liệu thống kê về số lượng tín đồ một số tôn giáo chính ở nước ta hiện
nay: Đạo Phật: khoảng gần 10 triệu tín đồ, Đạo công giáo: 5.324.492 tín đồ, Đạo tin lành: khoảng 800.000 tín đồ, Đạo hồi: khoảng 64.990 tín đồ, Đạo cao đài: 2.276.976 tín đồ và Đạo hoà hảo: có khoảng 1.232.572 tín đồ…
Tính chung, số lượng tín đồ tôn giáo ở nước ta hiện nay chiếm khoảng 25% dân số