Mỹ là quốc gia đầu tiên tuyên bố tách Giáo hội khỏi Nhà nước. Nhưng, như V.I. Lê nin từng chỉ rõ, việc tách Giáo hội khỏi Nhà nước, trường họcgiáo dục khỏi nhà thờgiáo hội, như một phương sách mà nền dân chủ tư sản đã hứa hẹn, chưa ở đâu thực hiện được một cách triệt để . Ở Mỹ, Nhà nước hợp tác chặt chẽ với nhiều tổ chức tôn giáo. Trong lời mở đầu của hiến phấp 42 bang đều nói đến Chúa. Lễ nhậm chức tổng thống được tiến hành cùng với các nghi lễ tôn giáo. Tổng thống tuyên thệ đặt tay lên Kinh Thánh, chức sắc các tôn giáo như mục sư đạo Tin Lành, giám mục Công giáo và từ năm 1957 có cả chức sắc Chính Thống giáo, đọc kinh, cầu nguyện Chúa ban phúc lành cho Tổng thống.
Trang 1Năm 2006, Tổng thống Mỹ George W Bush đã chọn ngày 16-1 là
Ngày tự do tôn giáo Sự việc này liên quan đến một sự kiện lịch sử ngày
16-1-1186 tại bang Virginia thuộc miền Bắc nước Mỹ, đạo luật về tự do tôn giáo doThomas Jefferson soạn thảo đã được thông qua Ông cũng từng là tác giả bản dự
thảo Tuyên ngôn Độc lập của nước Mỹ và là vị tổng thống thứ ba, nhiệm kỳ
1801 – 1809 Việc George W Bush chọn ngày 16-1 là Ngày tự do tôn giáo với
tư tưởng dân tộc Mỹ là sự lựa chọn của Chúa, “Một dân tộc thống nhất trướcchúa” cho thấy vị Tổng thống Mỹ này muốn một lần nữa tuyên bố với thế giớirằng Hợp chúng quốc Hoa Kỳ là người bảo vệ tự do tôn giáo trên toàn thế giới.Chính vì thế, trong tuyên bố kỷ niệm ngày này, Bush chỉ nói tới tự do tôn giáotrên thế giới mà không hề đề cập tới tự do tôn giáo ở Mỹ
Đặc điểm của Hoa Kỳ là ở chỗ, nền tảng tư tưởng của Nhà nướcnày là chủ nghĩa chính thống Tin lành Những người theo chủ nghĩa chính thốngTin lành cho rằng, chỉ có người Mỹ mới được trao sứ mệnh xây dựng một xã hội
lý tưởng trên trái đất mà ở đó con người sống theo luật pháp của Kitô giáo
Cho đến nay, trong đời sống chính trị - xã hội Mỹ, các vấn đề tôn giáoluôn được sự quan tâm rất lớn Các vấn đề tôn giáo và giáo hội được đề cập ởđây chủ yếu liên quan đến đạo Tin Lành, một tôn giáo chiếm vị trí đáng kể nhấttrong đời sống chính trị - xã hội Nói tới tôn giáo Mỹ là nói tới trung tâm thếgiới của đạo Tin Lành, với 7 hệ phái chính là Baptists, Congregatinonlists,Disciples, Episcoplians, Lutherans, Methodists và Presbyterians Tuy nhiên,trong ba thập kỷ cuối của thế kỷ XX, ở Mỹ đã hình thành 375 nhóm tôn giáo dântộc hay đa dân tộc và người Mỹ cũng đang ngày càng phải đối diện nhiều hơnvới các tôn giáo thế giới lớn khác như Hinđu giáo, Phật giáo, Islam giáo
Ở Mỹ, về mặt hình thức, Nhà nước và Giáo hội tách biệt nhau Nhưngtrên thực tế, Giáo hội luôn đóng vai trò quan trọng trong hệ thống các thể chế tưtưởng của nước này Giáo hội đóng vai trò đáng kể trong đời sống chính trị - xãhội, trong kinh tế và đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục Lịch sử các tôn giáo Mỹgắn liền với lịch sử của chủ nghĩa tư bản Mỹ và phục vụ đắc lực cho chủ nghĩa
tư bản Do vậy, giới cầm quyền Mỹ luôn ủng hộ hoạt động của các tổ chức tôn
Trang 2giáo Điều này nói lên rằng, việc tách Giáo hội khỏi Nhà nước ở Mỹ chỉ là mangtính hình thức và có sự khác biệt so với một số nước ở Tây Âu
Vấn đề địa vị của tôn giáo và tự do tôn giáo trong đời sống tinh thầncủa Mỹ đặc biệt được quan tâm bởi vì các giáo hội Tin Lành và Giáo hội Cônggiáo Mỹ đang gây ảnh hưởng lớn đến các tổ chức tôn giáo ở các nước phát triểncũng như các nước đang phát triển và các trung tâm tôn giáo lớn của thế giới, vídục như Hồi đồng Nhà thờ Thế giới, Tòa thánh Vatican, v.v
I VỊ THẾ VÀ VAI TRÒ CỦA TÔN GIÁO TRONG ĐỜI SỐNG
XÃ HỘI NƯỚC MỸ
1 Tôn giáo trong các hoạt động quan phương của Mỹ
Tôn giáo Mỹ chiếm một vị trí đáng kể trong hệ thống chính trị - xã hộicủa nước này Các cuộc họp Quốc hội luôn được bắt đầu bằng lễ cầu nguyện.Các hoạt động quan trọng của Nhà nước luôn kèm theo những nghi lễ tôn giáo,mọi cuộc họp của các nhà công nghiệp luôn được mở đầu bằng cầu nguyện vàthuyết giáo Mọi hoạt động công cộng do chính quyền và các tổ chức phi chínhphủ tổ chức cũng được bắt đầu và kết thúc bằng cầu nguyện Trong bài phát biểucủa mình, các doanh nhân thường viện dẫn đến Chúa, đến những lý do nguyên
lý và đạo đức Ki tô giáo
Một tạp chí Công giáo ở Pháp đã nhận xét: không một đất nước nào màtôn giáo lại chiếm một vị trí như vậy trong đời sống xã hội như ở nước Mỹ Cácmục sư, linh mục, giám mục tham gia vào mọi sự kiện xã hội trọng thể và khi cóđiều kiện thích hợp là phát biểu trước công chúng Bác chị viết lại rằng, Tổngthống Mỹ L.B Johnson đã trực tiếp tham gia thảo luận vấn đề về sự cần thiếtphải xây dựng một tượng đài thờ Chúa Ông nói, tập tụng quan trọng nhất củaChính phủ là sự kiện cầu nguyện hàng ngày Sự cầu nguyện này là một sự kiệnquan trọng của quá trình lập pháp
Những người mácxít ở Mỹ đã vạch rõ nguyên nhân giới cầm quyềnnước này tăng cường quan tâm tới tôn giáo Chủ tịch Đảng Cộng sản Mỹ
Wiliam Foster trong cuốn Hoàng hôn của chủ nghĩa tư bản thế giới viết:
“Những nhà tư bản đã nhanh chúng hiểu ra rằng, họ cũng như các chúa phong
Trang 3kiến, vẫn cần đến tôn giáo, nhưng theo kiểu riêng của họ, để trấn an nhữngngười công nhân thường xuyên nổi dậy Vì vậy, họ đã thực thi một đạo luật sắt
mà theo đó tất cả các nhà tư tưởng và các thủ lĩnh chính trị của họ đều bắt buộcphải theo tôn giáo, nếu không những người này sẽ bị rơi vào cảnh bị cô lập vàtrở thành người bị xua đuổi Dần dần, khuynh hướng này được tăng cường vàgiờ đây trong giới tư bản khó có thể tìm thấy một nhà văn hay một nhà hoạtđộng chính trị dũng cảm nào dám mạo hiểm nói lên dù chỉ là một từ chống lạitôn giáo hay có thái độ duy lý với tôn giáo”1
Wiliam Foster chứng minh rằng, tôn giáo theo kiểu của chế độ phongkiến không vừa ý với giới tư bản Mỹ Họ cần một tôn giáo thức ứng với nhu cầu
xã hội tư bản Mỹ Sự gắn bó của giới tư sản Mỹ với tôn giáo xuất hiện ở một đấtnước mà Giáo hội, về hình thức đã tách khỏi Nhà nước Do vậy, giới cầm quyền
Mỹ buộc phải tìm đến những hình thức sử dụng tôn giáo được ngụy trang kínđáo hơn Trong điều kiện nước Mỹ, giai cấp cầm quyền ở đây cho rằng, cần phải
và có thể sử dụng một tôn giáo, không dành ưu tiên cho riêng một tổ chức tôngiáo nào Sự định hướng vào tôn giáo nhận được sự ủng hộ cả từ phía các mục
sư của các giáo phái Tin Lành lẫn từ phía các chức sắc Giáo hội Công giáo vàGiáo hộ Do Thái giáo Họ muốn nhận được sự ủng hộ của Nhà nước để thựchiện các nhiệm vụ và dạt được các mục đích của mình
Về phía các nguyên thủ Mỹ, họ luôn bằng mọi cách chứng minh lòng
mộ đạo của mình Tổng thống R Nixon là một ví dụ điển hình Bắt đầu từ tháng1-1969, tức là từ khi nhậm chức Tổng thống, vào chủ nhật hàng tuần, các mục
sư từ các nhà thờ khác nhau được mời đến Nhà Trắng để làm lễ cầu nguyện.Buổi lễ đầu tiên được tiến hành ngày 26-1-1969 tại phòng Phương Đông củaNhà Trắng với sự tham gia của khoảng 200 người
Trong buổi lễ này, mục sư của phái Baptists là Billi Graem đã thuyếtgiáo trong thời gian 22 phút Trong các buổi lễ sau này, có sự tham gia của cácchức sắc Công giáo, Tin Lành Do Thái giáo R Nixon cho rằng, các buổi lễ ởNhà Trắng nhất thiết phải mang tính chất hiệp thông, có ý nghĩa với sự tham gia
1Foster W.: Hoàng hôn của chủ nghĩa tư bản thế giới, Mátxcơva, 1959, tr.115 (tiếng Nga)
Trang 4của tất cả các giáo hội Mục đích của các buổi lễ này là làm gương về lòng mộđạo cho các công dân Mỹ và một lần nữa chứng minh đức tin của người dân Mỹvào Đấng Tối Cao
Năm 1972, tại Mỹ đã xuất bản cuốn sách công bố tên của 24 mục sư đãtừng làm lễ cầu nguyện tại Nhà Trắng Chương trình các buổi lễ diễn ra như sau:hát thánh ca, mục sư chủ lễ đọc kinh cầu nguyện, thuyết giáo, chúc phúc và cuốicùng là chương trình âm nhạc Tại buổi lễ vào ngày 30-1-1969, có khoảng 2000chức sắc của chính quyền liên bang tham dự Phát biểu tại buổi lễ, Tổng thống
R Nixon nói: “Trong nửa số thư mà Nhà Trắng nhận được, người dân đều nóimột câu đơn giản: Chúng tôi cầu nguyện cho Ngài, thưa Ngài Tổng thống”.Bằng cách đó, R Nixon hy vọng nâng cao được uy tín của mình trước các tín đồtôn giáo Ông đã cố gắng giữ mối liên hệ với các trung tâm tôn giáo có ảnhhưởng lớn ở Mỹ
Nhưng việc tổ chức lễ cầu nguyện vào chủ nhật hàng tuần không phảitổng thống Mỹ nào cũng chấp nhận, có người từ chối việc này nhứ Tổng thốngJ.R Ford (Tổng thống thứ 38 của Mỹ) Tuy nhiên, việc đi lễ nhà thờ vào cácngày chủ nhật đối với các tổng thống Mỹ là việc diễn ra khá phổ biến Ví dụ,sáng chủ nhật ngày 19-11-2006, Tổng thống Geoger W Bush, trong chuyếnviếng thăm chính thức Việt Nam và tham dự Hội nghị lãnh đạo các nền kinh tếAPEC, mặc dù rất bận với một chương trình dày đặc vẫn dành thời gian cùngphu nhân tới dự lễ cầu nguyện ở Nhà thờ Cửa Bắc (Hà Nội) cùng với các chứcsắc và đông đảo giáo dân của đạo Tin Lành và Công giáo Việt Nam
Các nhà lãnh đạo nhà nước của Mỹ thường xuyên tham gia các hội nghịtôn giáo quan trọng, một điều dễ nhận thấy rằng, các nhà chính trị Mỹ luôn nhắcđến tôn giáo trong các bài phát biểu trước công chúng tại các diễn đàn khácnhau, từ các buổi lễ trọng thể của Nhà nước đến các hội nghị Đây chính là mộttrong những hình thức tuyên truyền tôn giáo, nâng cao uy tín của tôn giáo trongngười dân Mỹ Truyền thống thực hành tôn giáo trong các cơ quan nhà nước ở
Mỹ đã góp phần thúc đẩy mối quan hệ giữa các chức sắc tôn giáo với giới cầm
Trang 5quyền mà lợi ích của cả hai bên đan xen vào nhau trong các lĩnh vực kinh tế,chính trị và nhiều lĩnh vực khác
Do vậy, tại các đại hội giới thiệu ứng cử viên tổng thống của hai đảngDân chủ và Cộng hòa người ta thấy có sự hiện diện của một số nhân vật cao cấptrong giới tăng lữ Ki tô giáo Ví dụ, tại Đại hội của Đảng Cộng hòa năm 1971giới thiệu R Nixon làm ứng cử viên tổng thống có sự hiện diện của Hồng yKrol, Tổng Giám mục Philadenphia
Như đã biết, trong Tuyên ngôn Độc lập của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ
người ta đã viện dẫn đến Chúa và trở thành truyền thống, bắt đầu từ vị Tổngthống đầu tiên của Mỹ là George Washington, các tổng thống Mỹ trong bài phátbiểu nhậm chức của mình đều viện dẫn đến Chúa Vị Tổng thống thứ 2 là J.Adams đã bắt đầu bài phát biểu nhậm chức của mình với lời thừa nhận rằng, ôngkhiêm nhượng trông cậy vào Đức Chúa trời T Jeffersong trong lễ nhậm chứctổng thống đã nói rằng, khi nhận chức tổng thống ông cảm thấy có nhu cầu cầuxin Chúa Còn J Madison cũng nhắc nhở Quốc hội rằng, người Mỹ đã nhậnđược độc lập và di sản quý báu là các quyền dân tộc từ lòng nhân từ của ĐứcChúa Trời Các ông chủ Nhà Trắng sau này cũng thường phát biểu như vậy khinhậm chức
Một số nhà hoạt động của các giáo hội tôn giáo ở Mỹ thường giáo huấncác tín đồ của mình rằng, vương quốc của Chúa được bắt đầu ở nước Mỹ Nhiềungười Mỹ cũng có tư tưởng cho rằng, dân tộc Mỹ chiếm vị trí hàng đầu trongthế giới tốt nhất do Chúa Trời tạo dựng nên Thượng nghị sĩ A Biverij từng nói:
“Trong số tất cả các chủng tộc, Chúa đã chỉ định dân tộc Mỹ là dân tộc dẫnđường đến thế giới phục hưng Đó là sứ mệnh thần thánh của nước Mỹ Sứmệnh đó giữ gìn cho chúng ta mọi lợi ích và tất cả vinh quang và hành phúc,những gì có thể có cho con người Chúng ta là những người bảo trợ cho sự tiến
bộ của thế giới, những người bảo vệ cho một thế giới công bằng”
Như vậy, tuyên truyền tôn giáo đã gợi ra cho người Mỹ tư tưởng vềviệc Chúa đã chọn đất nước họ để trao sứ mệnh thiêng liêng và điều này ảnhhưởng đến đường lối chính trị của giới cầm quyền thuộc nhiều thế hệ khác nhau
Trang 6Tuyên truyền về tôn giáo và vai trò của nó trong lịch sử nước Mỹ đặc biệt đượcđẩy mạnh nhân kỷ niệm 200 năm ngày tuyên bố độc lập của nước này (1776 –1976) Các tổ chức tôn giáo đã tham gia tích cực vào việc chuẩn bị và tiến hành
sự kiện quan trọng này
Các ứng cử viên tổng thống của nước Mỹ đều cho rằng mình xứngđáng được sử dụng những biểu tượng chính trị - tôn giáo, bởi vì đó là một truyền
thống thiêng liêng Theo tạp chí The Review of Politics, trong diễn văn nhậm chức của mình, R Nixon đã phát biểu như một giáo chủ của Tôn giáo dân sự.
Ông đã tổng kết những vấn đề đang đặt ra cho nước Mỹ dẫn tới sự “khủnghoảng tinh thần”….Các nhà chính trị Mỹ đánh giá cao ý nghĩa của việc sử dụngcác biểu tượng tôn giáo để tạo ra diện mạo chính trị của mình, nhất là trong cáccuộc bầu cử tổng thống căng thẳng Đánh giá về mối quan hệ giữa các giáo hội,giáo phái và các đảng phái chính trị, giáo sư người Mỹ D.Moberg đã nhận xétrằng, tín đồ Công giáo và Do Thái giáo thông thường giành lá phiếu của mìnhcho ứng cử viên của Đảng Dân chủ, còn tín đồ đạo Tin Lành người da trắng ởmiền Bắc và miền Tây lại bỏ phiếu cho những người thuộc Đảng Cộng hòa
Tuy nhiên, tình hình đó đã thay đổi vào nửa sau những năm 70 của thế
kỷ XX Các giáo phái Tin Lành lớn đã trở thành những lực lượng bảo thủ hơn,
do vậy những người cấp tiến và những người theo chủ nghĩa tự do đã ra khỏinhững giáo phái này, còn Đảng Dân chủ cũng không thể hy vọng nhiều vào sựủng hộ của đại bộ phận cử tri là tín đồ Công giáo Tuy vậy, trong cuộc bầu cửtổng thống năm 1976, đại bộ phận cử tri Công giáo vẫn bỏ phiếu cho ứng cửviên Đảng Dân chủ J.Carter
2 Tôn giáo với các cuộc bầu cử quốc hội Mỹ
Nhân tố tôn giáo cũng đóng vai trò nhất định trong cuộc tranh giànhquyền lực giữa các đảng phái chính trị trong các cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ.Theo một truyền thống đã hình thành ở nước Mỹ, đại bộ phận người Công giáo
bỏ phiếu cho các ứng cử viên Đảng Dân chủ, còn tín đồ đạo Tin Lành thườngdành là phiếu cho các ứng cử viên Đảng Cộng hòa Tuy nhiên, không nên đánhgiá rằng, nhân tố tôn giáo đóng vai trò chủ đạo trong đời sống chính trị cũng như
Trang 7trong các cuộc đấu tranh của các đảng phái chính trị của nước này Thực chất,nhân tố tôn giáo chỉ đóng vai trò thứ yếu, nhưng không thể coi thường nhân tốnày
Trước hết cần nhận thấy rằng cả đảng Dân chủ và Cộng hòa đều cốgắng sử dụng tôn giáo như một con át chủ bài trong các chiến dịch bầu cử.Chính vì vậy, không phải ngẫu nhiên trong các chiến dịch tranh cử, một số vấn
đề về mối quan hệ giữa Chính phủ Mỹ với các giáo hội lại nổi lên và được tranhluận một cách gay gắt Các giáo hội Mỹ muốn gây tác động nhất định đến cácứng cử viên của cả hai đảng để khi các ứng cử viên này trúng cử, họ sẽ có thái
độ tốt đới với các giáo hội khi thảo luận tại Quốc hội về các vấn đề liên quanđến hoạt động của các tổ chức tôn giáo Các nhà soạn thảo sách lược của cả haiđảng trong các cuộc vận động đều cho rằng, cần nêu thái độ thiện cảm đối vớimột số đòi hỏi của các tổ chức tôn giáo nhằm lôi kéo cử tri về phía mình
Qua một số cuộc bầu cử Quốc hội tại Mỹ, chúng ta thấy đại diện củacác thành phần tôn giáo trong Quốc hội như sau: số nghị sĩ đạo Tin Lành đôngnhất, tiếp đến là Công giáo Đại đa số nghị sĩ Công giáo tham gia Quốc hộithuộc Đảng Dân chủ
Các số liệu thống kê cho thấy người Công giáo ngày càng có mặt nhiềuhơn trong Quốc hội Mỹ Cả hai đảng lớn ở Mỹ đều dựa vào sự ủng hộ của Giáohội Công giáo Mỹ, nhưng Giáo hội Công giáo lại gắn với Đảng Dân chủ nhiềuhơn…
Thực tế cho thấy, trong thời gian vận động tranh cử báo chí Mỹ đã viếtnhiều về quan hệ của tín đồ Công giáo, Tin Lành và tín đồ Do Thái giáo với cácứng cử viên tổng thống và các ứng cử viên vào Hạ viện, Thượng viện Mỹ Điềunày khẳng định, tôn giáo đã đóng một vai trò nhất định trong các cuộc bầu cử ởđất nước này
3 Tôn giáo và sự phân chia quyền lực chính trị ở Mỹ
Mặc dù là nước đa chủng tộc và đa tôn giáo, nhưng nói đến tôn giáo
Mỹ, trước hết là phải nói đến Ki tô giáo, cụ thể là Công giáo và các hệ phái TinLành Các tổng thống Mỹ đều là những tín đồ Ki tô giáo, nhưng đa phần đều là
Trang 8tín đồ các hệ phái Tin Lành Song việc một số tín đồ Ki tô giáo thuộc hệ pháinào đó giành được vị trí cao nhất trong bộ máy chính trị Mỹ hoàn toàn khôngphụ thuộc vào việc có bao nhiêu tín đồ của từng hệ phái Tin Lành tham dự vào
bộ máy chính quyền cao cấp của nước này Hơn nữa cũng chưa có mối liên hệtrực tiếp nào giữa đảng tịch và tôn giáo tịch của các chính trị gia cao cấp Mỹ
Trong số các giáo hội Ki tô giáo ở Mỹ, Giáo hội Episcopalians (giáohội Thượng tôn Giám mục đoàn, chỉ chiếm 1,7% dân số Mỹ) chiếm kỷ lục về sốlượng tín đồ được bầu làm tổng thống Mỹ Trong suốt lịch sử Mỹ, người ta ướctính có 11 tổng thống thuộc giáo hội này, trong số đó có 4 người trở thành ôngchủ Nhà Trắng trong thể kỷ XX Trong khi đó, người Công giáo chiếm ¼ dân số
Mỹ, song cho tới nay chỉ có duy nhất 1 người được bầu làm tổng thống đó làJonhn Kennedy, tổng thống thứ 35 của Mỹ, thuộc Đảng Dân chủ (1961-1963)
…
Tình trạng mất cân đối này hoàn toàn không có nghĩa là nhân tố tôngiáo ít ảnh hưởng tới quá trình bầu cử ở mỹ Các nhà nghiên cứu xã hội học chothấy rằng, sự thể hiện ý nguyện của người dân tương đối dễ dự báo nếu chú ý tớitôn giáo tịch của người đó thuộc về tổ chức tôn giáo này hay tổ chức tôn giáokhác Còn nếu dựa vào các chỉ báo khác mà các cơ quan bầu cử thường thống kênhư: lứa tuổi, giới tính, trình độ văn hóa, nơi cư trú…thì việc dự báo sẽ phức tạphơn nhiều Theo số liệu của điều tra của Viện Gallup vào tháng 3/2014, có tới64% người dân Mỹ tuyên tuyên bố rằng, niềm tin tôn giáo của họ ảnh hưởng tớiviệc họ sẽ dành lá phiếu cho ai trong các cuộc bầu cử Các chuyên gia nhận xétrằng, những người có tín ngưỡng tôn giáo thể hiện ý nguyện của mình một cáchkiên định hơn so với những người không có tín ngưỡng tôn giáo và họ cũngtham gia bầu cử thường xuyên hơn Do vậy, không có gì ngạc nhiên khi các nhàchính trị Mỹ trong các cuộc vận động trước bầu cử thường cố gắng chiếm tìnhcảm của các tín đồ
Những vấn đề nhức nhối lâu nay của nước Mỹ phần lớn là do kết quảcác cuộc bầu cử và thường có nguyên nhân sâu xa từ tôn giáo Điều này thườnggắn với các vấn đề như quyền phụ nữ phá thai, quyền kết hôn của những người
Trang 9đồng tính, quyền được bài trí các biểu tượng tôn giáo trong phòng làm việc củamình ở các cơ sở giáo dục và các cơ quan nhà nước, quyền được sở hữu vũ khícủa người Mỹ…Cuộc tranh luận của các chính trị gia chung quanh những vấn đềnày là tâm điểm chú ý của người Mỹ Những người bảo thủ thuộc các hệ pháiTin Lành rất tích cực nhằm tăng cường ảnh hưởng của tôn giáo tới Nhà nước
Mỹ nói riêng và xã hội Mỹ nói chung Các tổ chức tôn giáo Mỹ ngày nay đangdần biến thành “các lò luyện sao chính trị” và các tổ chức này đang gây ảnhhưởng trực tiếp tới các quá trình chính trị của nước mỹ Điều đặc biệt ở nước
Mỹ, tất cả các tổng thống Mỹ tử trước đến nay đều là tín đồ Ki tô giáo
Có thể thấy rằng, không ở đâu, tôn giáo lại luôn gắn với guồng máychính trị như ở Mỹ Trong suốt hơn 220 năm tồn tại của Nhà nước Mỹ, khó cóthể bắt gặp một gương mặt chính trị gia cao cấp nào lại không gắn với một tổchức tôn giáo đang tồn tại ở nước này Các chính trị gia cao cấp Mỹ từ tổngthống đến các nghị sĩ Quốc hội và các thẩm phán của Tòa án Tối cao, một mặt
họ là thành viên của một đảng phái chính trị, mặt khác họ luôn là tín đồ của mộttôn giáo hay một hệ phái (mà chủ yếu là Ki tô giáo – với Công giáo và Tin Lànhgiáo, trong đó các hệ phái Tin Lành chiếm ưu thế)
Tóm lại, tôn giáo và chính trị Mỹ có tác động qua lại lẫn nhau, chi phốilẫn nhau, nhưng khó có thể khẳng định rằng, nhân tố tôn giáo đóng vai trò chủđạo trong đời sống chính trị, nhất là trong cuộc đấu tranh giữa các đảng pháichính trị ở Mỹ Tuy nhiên, nếu đảng phái chính trị nào hay chính trị gia nào coithường nhân tố tôn giáo trong hoạt động của mình, nhất là trong các hoạt độngtranh cử thì sẽ mắc phải sai lầm và tất yếu sẽ dẫn đến thất bại Có lẽ đây là nétđặc thù của Mỹ trong mối quan hệ giữa tôn giáo và chính trị Xu hướng “tôngiáo dân sự” ngày càng bộc lộ rõ ở Mỹ Theo nhà xã hội học Mỹ Will Herberg,
“tôn giáo dân sự” đã biến các giá trị dân tộc, lịch sử dân tộc, các lý tưởng dântộc thành các giá trị, các lý tưởng và lịch sử tôn giáo Giới cầm quyền Mỹ coitôn giáo như một nét đặc trưng không thể tách rời của lối sống Mỹ Tổng giámmục New York, Hồng y Spellman, trong các bài phát biểu và thuyết giáo củamình đã nêu ra tư tưởng về sự hòa hợp giữa công giáo với chủ nghĩa Mỹ
Trang 10(Americanism) Chỉ có các công dân Mỹ tin vào Chúa và là thành viên của mộtgiáo hội tôn giáo nào đó mới được coi là người Mỹ một trăm phần trăm…Đại đa
số người Mỹ đều gắn với tôn giáo, nhưng tôn giáo Mỹ lại “đóng vai trò phi tôngiáo” Tính tôn giáo đã biền thành hình thức đầu tiên của sự tự đồng nhất và địa
vị xã hội, biến thành phương thức để trở thành người Mỹ Tính tôn giáo đó xácđịnh vị trí của con người trong đời sống chính trị - xã hội Mỹ
4 Tôn giáo trong lĩnh vực giáo dục của Mỹ.
Trong lĩnh vực giáo dục của Mỹ, vấn đề phân tách Giáo hội và Nhànước được đặt lên vị trí hàng đầu Chính lĩnh vực này là trở ngại lớn đối với sựphát triển của tôn giáo Nhiều người cho rằng, việc phân tách Nhà nước và Giáohội đã đi ngược lại truyền thống Ki tô giáo Các tòa án tìm cách cản trở việcthực hành tôn giáo trong các trường học, đặc biệt là các trường công Việc cầunguyện do nhà trường tổ chức thường bị cấm ở các trường công từ những năm
60 của thế kỷ XX Để thay thế cho việc cầu nguyện trong các trường học, các tín
đồ Ki tô giáo đã đưa ra sáng kiến thực hiện cái gọi là “khoảnh khắc yên lặng” và
từ năm 1992 đã xóa bỏ sự hiện diện của các giáo sĩ phụ trách cầu nguyện trong
lễ tốt nghiệp ở các trường trung học Toàn án chỉ cho phép sinh viên phụ trách lễcầu nguyện trong trường hợp này
Một vấn đề gây tranh cãi gay gắt là chương trình “Phiếu chứng khoántrường học” mà một số bang ở Mỹ đã thông qua Theo chương trình này, cha mẹhọc sinh có thể đảm nhận việc cấp kinh phí cá nhân để trang trải một phần hoặctoàn bộ chi phí cho việc học hành của con em mình trong các trường tư Vấn đề
ở đây là các “phiếu chứng khoán” này có thể chi tiêu cho việc học hành trongcác trường học của Giáo hội Trên thực tế, làm như vậy có nghĩa là Nhà nước đãtrả tiền cho giáo dục tôn giáo
Chính quyền và giáo viên của các trường công lập không có quyền hạnchế tín ngưỡng tôn giáo của học sinh cũng như hạn chế truyền bá một tôn giáonào đó Nhưng mỗi người đều có cách hiểu riêng của mình về ý nghĩa củanhững quy định này Do vậy, các tòa án ở Mỹ nhiều lần phải giải quyết các vụ
án mà cha mẹ các học sinh đã kiện giáo viên không cho con em họ bày tỏ quan