thao luan nhom ve quan ly bao chi QUAN điểm, NGUYÊN tắc QUẢN lý báo CHÍ

QUAN ĐIỂM, NGUYÊN TẮC QUẢN LÝ BÁO CHÍ Trong xu hướng toàn cầu hóa như hiện nay, tăng cường sự lãnh đạo và quản lý về công tác báo chí truyền thông là một trong những nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu, trong đó tập trung vào những vấn đề sau Xây dựng, hoàn thiện luậth và điều lệ để hình thành lên nguyên tắc cơ bản của công tác quản lý và lãnh đạo báo chí truyền thông Tiếp tục thể chế hóa hướng dẫn của Đảng Xây dựng và kiện toàn các văn bản hợp pháp Xử phạt mạnh mẽ để tạo điều kiện cho sự phát triển của báo chí theo đúng hướng... 2 Quản lý báo chí ở một số nước 2.1Áo Thị trường báo chí truyền thông nói chung và truyền hình nói riêng ở Áo được chia làm 2 dạng quản lý. Đó là hãng truyền thông hoàn toàn do tư nhân kiểm soát và truyền thông do Nhà nước quản lý. Truyền thông tư nhân có thể chia làm các dạng như truyền thông quốc gia và truyền thông địa phươngkhu vực. Một sự khác biệt nữa là hình thức lên sóng và phát sóng: vệ tinh, mặt đất, cáp, internet...) Ở Áo chỉ có 1 hãng truyền hình duy nhất do Nhà nước quản lý (ORF), một số hãng truyền thông thương mại tư nhân (ATV, Puls 4, Red Bull Tivi) và các hãng truyền thông phi thương mại (Okto). Tuy nhiên, có rất nhiều nhà phân phối truyền thông, một số hãng truyền thông của Đức có trụ sở ở Áo và cung cấp các chương trình nói tiếng Áo xen kẽ với tiếng Đức (có thể nhận được sóng tại Áo). Có rất nhiều sự khác biệt trong hệ thống truyền thông của Áo dựa trên những yếu tố sau: Sự sở hữu (Nhà nước, tập đoàn, kinh doanh tư nhân) Tài chính (quảng cáo và phí, truyền hình trả tiền) Chương trình và khán giả (tiếp cận khu vựcquốc gia hay quốc tế), tập trung vào các nhóm mục tiêu Chức năng (thông tin mang tính toàn cầu, định hướng trong môi trường hẹprộng, sự sáng tạo của các giá trị khác nhau) Quyền và nhiệm vụ (trả tiền, giá trị cộng đồng hoặc không có sự bắt buộc hợp pháp) 2.2 Anh Quốc Chia ra làm 2 dạng: Hãng truyền thông quốc gia và tư nhân. Về báo chí, chỉ có chừng 10 tờ báo lớn ra ở London, Manchester và Glasgow. Về truyền hình, cả Liên hiệp Vương Quốc Anh cũng chỉ có bốn đài chính chuyên về tin tức quốc tế và quốc nội là BBC, Channel4 (công lập), ITV và Sky News (tư nhân). Nhiều hãng truyền thông, báo chí Anh áp dụng thu nhập từ từ phí bạn đọc trả trực tiếp qua chế độ paywall, với riêng New York Times tính đến tháng 82013 có thu nhập 150 triệu USD từ lệ phí bạn đọc qua bạn đọc trên mạng, một thành công đáng kể. 2.3 Mỹ Báo chí không được coi là thế chế thứ 4. Nghĩa là: có thể chế về hành pháp, lập pháp và tư pháp. Còn báo chí là để xem xét những người nhà nước, kinh doanh có làm việc đúng không hoặc để xem được những ông văn hóa làm được những gì, nhà khoa học nói những gì, làm gì có đúng không. Báo chí đóng vai trò rất tốt để người ta mở mang được những con đường cho người ta suy nghĩ chứ nó không tuyên truyền phải nghe theo lời này, nghe theo lời kia. Báo chí truyền thông cho con người tự chọn lựa, tự quyết định. Trong một nền dân chủ đây luôn luôn là điều rất quan trọng, con người có quyền tự quyết, chỉ cần có thông tin để cho họ tự chọn. Hiện nay, các báo Mỹ đã dũng cảm buông bầu sữa quảng cáo từng chiếm 80% doanh thu của họ (theo The Economist 168), và áp dụng chế độ đọc trả tiền cho nội dung có chất lượng. 3 Những điểm mạnh và hạn chế trong quản lý báo chí ở Việt Nam 3.1 Điểm mạnh: 3.1.1 Tính thống nhất, hệ thống trong công tác quản lý báo chí – truyền thông: Hoạt động báo chí nước ta đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật. Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý báo chí là điều kiện để báo chí hoạt động đúng mục đích và có hiệu quả. Nhà nước quản lý báo chí bằng hệ thống các văn bản pháp luật. Sẽ là sai lầm và phiến diện khi cho rằng sự

QUAN ĐIỂM, NGUYÊN TẮC QUẢN LÝ BÁO CHÍ

Trong xu hướng toàn cầu hóa như hiện nay, tăng cường sự lãnh đạo và quản lý vềcông tác báo chí truyền thông là một trong những nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu, trong

đó tập trung vào những vấn đề sau

- Xây dựng, hoàn thiện luậth và điều lệ để hình thành lên nguyên tắc cơ bản củacông tác quản lý và lãnh đạo báo chí truyền thông

- Tiếp tục thể chế hóa hướng dẫn của Đảng

- Xây dựng và kiện toàn các văn bản hợp pháp

- Xử phạt mạnh mẽ để tạo điều kiện cho sự phát triển của báo chí theo đúnghướng

2- Quản lý báo chí ở một số nước

2.1Áo

Thị trường báo chí truyền thông nói chung và truyền hình nói riêng ở Áo được chialàm 2 dạng quản lý Đó là hãng truyền thông hoàn toàn do tư nhân kiểm soát vàtruyền thông do Nhà nước quản lý Truyền thông tư nhân có thể chia làm các dạngnhư truyền thông quốc gia và truyền thông địa phương/khu vực Một sự khác biệt nữa

là hình thức lên sóng và phát sóng: vệ tinh, mặt đất, cáp, internet )

Ở Áo chỉ có 1 hãng truyền hình duy nhất do Nhà nước quản lý (ORF), một số hãngtruyền thông thương mại tư nhân (ATV, Puls 4, Red Bull Tivi) và các hãng truyềnthông phi thương mại (Okto) Tuy nhiên, có rất nhiều nhà phân phối truyền thông,một số hãng truyền thông của Đức có trụ sở ở Áo và cung cấp các chương trình nóitiếng Áo xen kẽ với tiếng Đức (có thể nhận được sóng tại Áo)

Có rất nhiều sự khác biệt trong hệ thống truyền thông của Áo dựa trên những yếu

tố sau:

- Sự sở hữu (Nhà nước, tập đoàn, kinh doanh tư nhân)

- Tài chính (quảng cáo và phí, truyền hình trả tiền)

- Chương trình và khán giả (tiếp cận khu vực/quốc gia hay quốc tế), tập trungvào các nhóm mục tiêu

- Chức năng (thông tin mang tính toàn cầu, định hướng trong môi trườnghẹp/rộng, sự sáng tạo của các giá trị khác nhau)

- Quyền và nhiệm vụ (trả tiền, giá trị cộng đồng hoặc không có sự bắt buộc hợppháp)

2.2 Anh Quốc

Chia ra làm 2 dạng: Hãng truyền thông quốc gia và tư nhân

Về báo chí, chỉ có chừng 10 tờ báo lớn ra ở London, Manchester và Glasgow

Về truyền hình, cả Liên hiệp Vương Quốc Anh cũng chỉ có bốn đài chính chuyên

về tin tức quốc tế và quốc nội là BBC, Channel4 (công lập), ITV và Sky News (tưnhân)

Nhiều hãng truyền thông, báo chí Anh áp dụng thu nhập từ từ phí bạn đọc trả trựctiếp qua chế độ 'pay-wall', với riêng New York Times tính đến tháng 8/2013 có thunhập 150 triệu USD từ lệ phí bạn đọc qua bạn đọc trên mạng, một thành công đángkể

2.3 Mỹ

Báo chí không được coi là thế chế thứ 4 Nghĩa là: có thể chế về hành pháp, lậppháp và tư pháp Còn báo chí là để xem xét những người nhà nước, kinh doanh cólàm việc đúng không hoặc để xem được những ông văn hóa làm được những gì, nhàkhoa học nói những gì, làm gì có đúng không Báo chí đóng vai trò rất tốt để người ta

mở mang được những con đường cho người ta suy nghĩ chứ nó không tuyên truyềnphải nghe theo lời này, nghe theo lời kia Báo chí truyền thông cho con người tự chọnlựa, tự quyết định Trong một nền dân chủ đây luôn luôn là điều rất quan trọng, conngười có quyền tự quyết, chỉ cần có thông tin để cho họ tự chọn Hiện nay, các báo

Mỹ đã dũng cảm buông 'bầu sữa quảng cáo' từng chiếm 80% doanh thu của họ (theoThe Economist 16/8), và áp dụng chế độ đọc trả tiền cho nội dung có chất lượng

3- Những điểm mạnh và hạn chế trong quản lý báo chí ở Việt Nam

3.1 Điểm mạnh:

3.1.1 Tính thống nhất, hệ thống trong công tác quản lý báo chí – truyền thông:

Hoạt động báo chí nước ta đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước

và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý báo chí làđiều kiện để báo chí hoạt động đúng mục đích và có hiệu quả Nhà nước quản lý báochí bằng hệ thống các văn bản pháp luật Sẽ là sai lầm và phiến diện khi cho rằng sự

lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước sẽ là “bó hẹp”, “thắt chặt” như một sốthế lực rêu rao Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý báo chí chính là nhằm phát huy tínhsáng tạo của đội ngũ nhà báo, giúp họ nhận thức rõ trách nhiệm, nghĩa vụ của mình,đồng thời phát hiện và sửa chữa những khuyết điểm, lệch lạc, yếu kém của bản thân.Quản lý cũng là sự thảo luận, hướng dẫn, rút kinh nghiệm và giúp đỡ người làm báotrong nhiệm vụ giữ vững định hướng chính trị, giữ gìn bản sắc văn hoá, đạo đức củadân tộc, nâng cao dân trí, củng cố lòng tin, hoàn thiện con người.

Quản lý Nhà nước đối với báo chí còn thể hiện trong công tác quy hoạch hệ thốngbáo chí Việc quy hoạch hợp lý hệ thống báo chí trong cả nước nhằm tạo ra sự thốngnhất, tính hợp lý để báo chí có thể phát huy tốt nhất hiệu quả thông tin, tuyên truyềnphục vụ nhân dân trong công cuộc đổi mới hiện nay

Có thể thấy, Đảng và Nhà nước ta luôn chú trọng đến việc xây dựng khung pháp lýcho hoạt động báo chí nói chung và hoạt động quản lý báo chí nói riêng Ngoài đạoluật cơ bản là Hiến pháp và trên cơ sở Hiến pháp, Nhà nước đã ban hành nhiều vănbản pháp lý quan trọng liên quan đến báo chí như Sắc lệnh 41 ngày 29-3-1946 về chế

độ kiểm duyệt báo chí; Luật số 100/SL-L-002 ngày 20-5-1957 quy định chế độ báochí (Luật Báo chí 1957); Nghị định 197/Ttg ngày 9-7-1957 quy định chế độ và quyềnlợi của người làm báo chuyên nghiệp và Nghị định số 298/Ttg ngày 9-7-1957 quyđịnh chi tiết thi hành Luật Báo chí 1957; Nghị định 133/HĐBT ngày 20-4-1992 củaHĐBT quy định chi tiết thi hành Luật Báo chí; Chỉ thị 63/CT-TW về tăng cườngcông tác quản lý báo chí - xuất bản; Thông tư 131/TT-VP ngày 20-11-1990 của BộVăn hoá - thông tin hướng dẫn thi hành Nghị định 384/HĐBT và có điều chỉnh một

số tiêu chuẩn nghiệp vụ của chức danh viên chức báo chí… Các văn bản này thể hiệnquan điểm của Đảng và Nhà nước trong từng giai đoạn lịch sử khác nhau đối với hoạtđộng báo chí và bước đầu đặt nền móng cho việc xây dựng cơ sở pháp lý cho quản lýhoạt động báo chí của cơ quan có thẩm quyền Ngày 28-12-1989, Quốc hội thông quaLuật Báo chí, ngày 2-1-1990, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước ký lệnh công bố Luật Báochí nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thay thế Luật Báo chí năm 1957, vàngày 12-6-1999, Quốc hội khoá X đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điềucủa Luật Báo chí và có hiệu lực cho đến nay Ngày 26-4-2002, Chính phủ ban hành

Nghị định 51/2002/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Báo chí, Luật sửa đổi bổsung một số điều của Luật Báo chí Với việc ban hành Luật Báo chí năm 1989 vàLuật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí năm 1999 đã khắc phục đượcnhững hạn chế của các văn bản quản lý trước đó, tạo ra khung pháp lý cơ bản chohoạt động quản lý nhà nước về báo chí.

Nhờ vậy, công tác quản lý Nhà nước về báo chí được tăng cường hơn trước Hiệulực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước được nâng cao Hoạt động báo chí ngày càng

đi vào nền nếp và phát triển không ngừng cả về số lượng lẫn chất lượng Tính đếnthời điểm hiện nay, cả nước có hơn 730 cơ quan báo in, một hãng thông tấn quốc gia;

67 đài phát thanh, đài truyền hình và đài phát thanh - truyền hình Trong số các đàiphát thanh, truyền hình, có hai đài quốc gia (Ðài Truyền hình Việt Nam, Ðài Tiếngnói Việt Nam), một đài của ngành (Ðài Truyền hình kỹ thuật số VTC, do Bộ Thôngtin và Truyền thông quản lý)

Vài năm trở lại đây, hạ tầng kỹ thuật phát và truyền tín hiệu thông tin (mặt đất,cáp, vệ tinh) phát triển mạnh, cho phép truyền tải nhiều kênh, nhiều chương trìnhphát thanh, truyền hình Cùng với hệ thống nêu trên là 64 đài phát thanh - truyềnhình, đài truyền hình và đài phát thanh (TP Hồ Chí Minh có 2 đài phát thanh vàtruyền hình riêng biệt), cấp huyện, thị xã có hơn 500 đài, trạm truyền thanh, truyềnhình, hàng nghìn trạm truyền thanh, truyền hình cơ sở; cả nước có hơn 1.600 máyphát sóng truyền hình, 3.500 máy phát sóng phát thanh, hàng nghìn trạm thu sóng qua

vệ tinh Tuy 30 năm sau khi ra đời internet mới có mặt ở Việt Nam, nhưng chỉ sau ítnăm, số người sử dụng internet ở Việt Nam gần bằng 35% số dân Cả nước hiện cóhơn 60 báo điện tử, trong đó có 16 báo, tạp chí độc lập, gần 300 trang tin của cơ quanbáo chí và hơn 280 trang thông tin điện tử tổng hợp; 63 trong số 63 tỉnh, thành phố,

22 trong số 22 bộ, ngành đã có cổng thông tin điện tử hoặc trang thông tin điện tử;hơn 230 mạng xã hội đăng ký hoạt động Sự ra đời và phát triển vượt bậc của báomạng điện tử cùng khả năng tích hợp nhiều loại hình báo chí trên một thiết bị truyềnthông hiện đại tạo ra khả năng to lớn cho việc truyền tải, thu nhận thông tin của các

cơ quan báo chí và công chúng của báo chí

Về đội ngũ, hiện cả nước có hơn 17.500 người làm báo chuyên nghiệp được cấpthẻ nhà báo; hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, nghệ sĩ, nhân viên làm việc trong các cơ quanbáo chí và hàng chục nghìn người khác là cộng tác viên, nhân viên, lao động tham giacác công đoạn in ấn, tiếp thị, quảng cáo, phát hành, sống chủ yếu bằng dịch vụ nghềbáo So với năm 1986 - năm đất nước ta bắt đầu tiến hành công cuộc đổi mới thì sốlượng các cơ quan báo chí, số lượng báo, đài, tạp chí và đội ngũ những người làm báohiện nay tăng từ ba đến bốn lần; nếu so với năm 2001, các chỉ số này tăng 1,3 đến 1,5lần Riêng lĩnh vực phát thanh, truyền hình, báo điện tử, trang thông tin điện tử, mứctăng ở một số lĩnh vực lên đến hàng chục lần.

Thực tế khẳng định, những năm qua, các cơ quan báo chí từ TW đến địa phương

đã tích cực tuyên truyền chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bám sát địnhhướng chính trị và thực tiễn đời sống kinh tế-xã hội, thông tin kịp thời và đầy đủnhững sự kiện thời sự chính trị, kinh tế- xã hội của đất nước và quốc tế, phê phán cáchiện tượng tiêu cực, tham nhũng, thực hiện tốt quyền được thông tin của nhân dân,góp phần phát hiện, đề xuất, xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật, vừa làcông cụ chỉ đạo, điều hành của các tổ chức Đảng, chính quyền vừa là diễn đàn củanhân dân Cùng với việc kịp thời phát hiện, biểu dương những gương người tốt việctốt, những điển hình tiên tiến, báo chí đã thể hiện rõ vai trò là lực lượng xung kíchtrong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí và các hiện tượng tiêu cực khác, làhạt nhân trong cuộc đấu tranh tư tưởng, chống diễn biến hoà bình và các luận điệuxuyên tạc, phản động của các thế lực thù địch, bảo vệ Đảng và Nhà nước Báo chí đãthông tin đầy đủ, trung thực, kịp thời và góp phần hướng dẫn toàn xã hội trong việcđội mũ bảo hiểm, kiềm chế tai nạn và ùn tắc giao thông, phòng ngừa và khắc phụchậu quả thiên tai, dịch bệnh, phản ảnh sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ và chínhquyền các cấp nhằm giảm thiểu đến mức thấp nhất những thiệt hại về người và tài sản

do tai nạn, bão, lũ vàdịch bệnh gây ra Báo chí cả nước đã phát huy đến mức cao nhấtlợi thế của mình trong các thời điểm quan trọng khi Việt Nam tổ chức Kỳ họp thứ XIQuốc hội khoá XI; Bầu cử đại biểu Quốc hội khoá 12; Kỳ họp thứ 1, 2 Quốc hội khoáXII; Kỷ niệm 117 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh và triển khai cuộc vận độnglớn “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức HCM”; đặc biệt sự kiện Việt Nam được

bầu làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an LHQ, chuyển tải ra thế giớinhững thông tin sinh động, đa chiều, phản ảnh một cách toàn cảnh và nổi bật hìnhảnh đất nước, con người Việt Nam hoà bình, năng động và giàu tiềm năng phát triển.Công tác thông tin đối ngoại cũng tiếp tục có bước phát triển mới Duy trì việc xâydựng và phát trên truyền hình (VTV4) các phim chuyên đề phục vụ nhiệm vụ thôngtin đối ngoại; sản xuất các sản phẩm như băng hình, tài liệu giới thiệu về đất nướccon người; công cuộc đổi mới của Việt Nam ra thế giới Tiến hành khảo sát các hoạtđộng thông tin đối ngoại ở địa phương; chỉ đạo hoạt động thông tin báo chí thực hiệnđúng quan điểm của Đảng và Chính phủ về nhiệm vụ thông tin đối ngoại trong thờiđiểm hiện nay.

Các cơ quan thông tin báo chí thuộc Bộ như: Trung tâm thông tin, Báo Bưu điện,Đài Truyền hình kỹ thuật số VTC, Tạp chí Bưu chính Viễn thông đã đóng góp tíchcực, thiết thực thông qua việc tổ chức công tác tuyên truyền, phổ biến các chủ trương,chính sách lớn về bưu chính viễn thông, CNTT và báo chí, xuất bản

3.1.2 Tính thích ứng cao:

Có thể dễ dàng nhận thấy xu hướng báo chí trên thế giới cũng như ở Việt Namnhững năm gần đây đã có sự chuyển hướng rất cơ bản Đó là báo in đang ở trong tìnhtrạng rất khó khăn và từ đó hình thành các tổ hợp, các tòa soạn đa phương tiện với xuhướng báo mạng điện tử phát triển rất mạnh mẽ Có thể nói đó là bước tiến của côngnghệ và xu hướng của thời đại mà nền báo chí Việt Nam phải chấp nhận và hòa nhập.Tuy nhiên, quá trình thay đổi đó lại diễn ra đột ngột và mạnh mẽ liên tục trong nhữngnăm qua khiến hoạt động của các cơ quan báo chí, nhất là báo in gặp rất nhiều khókhăn Trước tình hình đó, công tác quản lý báo chí ở nước ta hiện nay đã kịp thờithay đổi để thích ứng với thực tế đang diễn ra Không chỉ quản lý về mặt Nhà nước,

mà ngay cả quản lý ở mỗi tòa soạn báo chí cũng thay đổi với những nhận thức mới đểđáp ứng yêu cầu Các tòa soạn tích hợp ra đời với đầy đủ các loại hình, đội ngũ nhàbáo, phóng viên cũng được đào tạo bài bản để chuyên nghiệp hóa hơn trong quá trìnhthu thập, xử lý và xuất bản thông tin Nếu như trước đây báo in chỉ đơn thuần pháthành báo hàng ngày, hàng tuần hay háng tháng; phóng viên, nhà báo chỉ có nhiệm vụ

là thu thập và xử lý thông tin Thì nay, các phiên bản báo trực tuyến, báo mạng điện

tử của các tờ báo tin đã có mặt trên internet, bắt kịp xu thế phát triển của báo chí hiệnđại Đội ngũ người làm báo trở nên chuyên nghiệp hơn và tích lũy cho mình đa kỹnăng hơn trong hoạt động nghề nghiệp Điều đó không chỉ cho thấy công tác quản lýbáo chí tốt mà còn cho thấy một diện mạo hoàn toàn mới của báo chí nước nhà.

3.1.3 Tính nhanh nhạy, kịp thời:

Trước hết, phải thấy rằng, bất cứ sự kiện gì diễn ra cũng cần phải thông tin Nếubáo chí không thông tin nhanh nhạy, kịp thời với những thông tin chính thống, chắcchắn sẽ có nguồn thông tin trên các phương tiện khác Khi mà báo chí truyền thốngthông tin chậm thì những nguồn thông tin khác đã phần nào định hình đối với độcgiả, lúc đó rất khó thay đổi được nhận thức về thông tin đó, dù đó là thông tin sai,không chính thống Là cơ quan quản lý Nhà nước về báo chí, Bộ TT-TT đã phối hợpvới tất cả các bộ ngành, theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước để chủ động cungcấp thông tin chính thống trước các sự kiện, vấn đề lớn của đất nước, cũng nhưnhững vụ việc được xã hội quan tâm Đi kèm đó, là sử chỉ đạo liên tục và kịp thời củacác cơ quan báo chí đối với đội ngũ phóng viên, nhà báo trong việc thu thập và xử lýthông tin Điều đó cho thấy công tác quản lý báo chí, kiểm soát thông tin của mỗi tòasoạn rất nhanh nhạy, chặt chẽ nhất là đối với những vấn đề nóng, vấn đề lớn của đấtnước

3.2 Hạn chế:

3.2.1 Đến nay, hệ thống các văn bản pháp luật, chính sách, chế độ đối với báo chí

ở nước ta đã tương đối hoàn chỉnh Tuy nhiên, công tác quản lý báo chí theo quy định

của Luật Báo chí và các văn bản hướng dẫn thi hành luật vẫn còn nhiều bất cập và

đang tiếp tục được sửa đổi, bổ sung

3.2.2 Phương thức, năng lực lãnh đạo, quản lý của Ðảng và Nhà nước đối vớibáo chí chậm đổi mới, có mặt còn lúng túng, bất cập; chưa có các quyết sách cơ bản,lâu dài; có biểu hiện vừa buông lỏng, hữu khuynh, vừa áp đặt, khiên cưỡng Việccung cấp thông tin cho báo chí, thực hiện cơ chế người phát ngôn của các ngành, địaphương, cơ quan, đơn vị còn nhiều sơ hở Luật Báo chí (năm 1989) được bổ sung,sửa đổi năm 1999, đến nay đã bộc lộ nhiều bất cập, hạn chế, nhất là ở loại hình báochí điện tử, phát thanh, truyền hình

3.2.3 3.2.3 Một số cơ quan báo chí thiếu nhạy bén chính trị, chưa làm tốt chứcnăng tư tưởng, văn hoá, có biểu hiện xa rời sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lí của Nhànước, xa rời tôn chỉ, mục đích, thông tin không trung thực, thiếu chính xác, phản ánhnhiều về tiêu cực và tệ nạn xã hội, ít tuyên truyền các điển hình tiên tiến, gươngngười tốt, việc tốt, cổ vũ phong trào thi đua yêu nước; khuynh hướng tư nhân hoá,thương mại hoá báo chí, tư nhân núp bóng để ra báo, kinh doanh báo chí ngày càngtăng…

Từ hoạt động thực tiễn, có thể thấy rằng, vẫn còn tồn tại không ít những khuyếtđiểm của báo chí vẫn diễn ra Biểu hiện rõ nhất đó là việc không ít cơ quan báo chí

“ngại” phản ánh những nhân tố điển hình, gương người tốt, việc tốt, thay vào đó lànhững thông tin giật gân, câu khách Đơn cử khi phản ánh về lĩnh vực giáo dục vàđào tạo, nhiều phóng viên báo chí chỉ “nhăm nhăm” tìm những mặt trái để thông tin

và chủ yếu tập trung ở các đô thị lớn, trong khi rất nhiều những tấm gương hy sinh

“chở tri thức” lên vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn thì ít khi được xuất hiện trên các

ấn phẩm báo chí Hoặc, trong lĩnh vực an ninh - trật tự, nhất là khi có những vụ ángiết người đặc biệt nghiêm trọng, đã có cơ quan báo chí dành cả hai hoặc ba trang đểmiêu tả hành vi giết người man rợ để rồi lấn át hết các sự kiện lớn khác diễn ra cùngthời điểm

3.2.4 Thông tin không đúng với tôn chỉ, mục đích, không đúng đối tượng phục vụ

đã được quy định trong giấy phép Đây là khuyết điểm lớn nhất, kéo dài nhất, trong đó trách nhiệm trước hết là cơ quan báo chí, cơ quan chủ quản báo chí và cũng phải nói đến sự thiếu kiên quyết của cơ quan QLNN về báo chí Tình trạng

báo của ngành này, địa phương này nhưng lại đưa thông tin nhiều về ngành khác, địaphương khác, mà lại chủ yếu là các vấn đề tiêu cực, thông tin một chiều, thiếu kiểmchứng, làm cho báo chí thiếu bản sắc, trùng lặp thông tin, thiếu tính định hướng của

tờ báo đã gây nên sự bức xúc trong nhiều năm

3.2.5 Thông tin thiếu nhạy cảm về chính trị, không phù hợp với lợi ích của đấtnước, của nhân dân, không phù hợp định hướng thông tin Đây là dạng sai phạm cótác động xấu đến dư luận xã hội, là kẽ hở để báo chí nước ngoài, các trang tin điện tửcủa các thế lực chống đối lợi dụng để xuyên tạc Khuyết điểm này trước hết thuộc về

người đứng đầu, ban biên tập và người biên tập Qua xem xét các vi phạm trong thờigian qua của một số tờ báo, trang tin điện tử có thể nhận thấy những vi phạm trongquy trình biên tập, duyệt bài là rất nghiêm trọng dẫn đến những sai phạm có tác độngxấu đến dư luận xã hội.

3.2.6 Vai trò, trách nhiệm của cơ quan chủ quản có lúc, có nơi còn mờ nhạt Cơquan QLNN về báo chí ở địa phương là Sở Thông tin và Truyền thông, cán bộ,chuyên viên làm công tác này còn thiếu và yếu, nhiều nơi các đồng chí làm nhiệm vụnày chưa được đào tạo qua các lớp nghiệp vụ về báo chí, xuất bản nên chất lượngcông tác chưa cao, thậm chí còn non yếu Khả năng phát hiện, nắm bắt các nghiệp vụbáo chí còn chưa theo kịp yêu cầu công tác QLNN về báo chí trong thời kỳ mới, thời

kỳ hội nhập và phát triển

3.2.7 Công tác quản lý, kiểm soát các hoạt động của cơ quan báo chí thuộc quyềncòn bị buông lỏng, có nơi còn “khoán trắng” cho cơ quan báo chí toàn quyền quyếtđịnh mọi nội dung Xử lý không nghiêm, thậm chí bao biện cho sai phạm của cơ quanbáo chí thuộc quyền

Trách nhiệm của các cấp ủy Đảng và của cơ quan chủ quản trong những năm qua

đã được nâng lên một bước, nhưng có những người được phân công phụ trách theodõi hoạt động báo chí vẫn chưa am hiểu nhiều công việc lãnh đạo, QLNN về lĩnh vựcnày, nhất là ở các tỉnh, thành

4- Quan điểm, nguyên tắc lãnh đạo quản lý báo chí ở nước ta hiện nay

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng cộng sản Việt Nam luôn coi trọng công tác tuyên truyền báo chí, coi báo chí là “công cụ sắc bén trong công tác tư tưởng của Đảng”, là “lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng văn hóa”.

4.1 Quan điểm Đảng lãnh đạo báo chí

Trong thời kỳ đất nước đang có chiến tranh, nền kinh tế lạc hậu do cơ chế quanliêu bao cấp nên việc quản lý xã hội nói chung chủ yếu dựa trên các Nghị quyết, Chỉthị của Đảng chứ chưa xây dựng một Nhà nước pháp quyền quản lý xã hội bằng phápluật Công cuộc đổi mới do Đảng ta lãnh đạo đã trải qua một chặng đường đầy thửthách, cam go nhưng cũng đầy sáng tạo, mang lại những chuyển biến toàn diện về

kinh tế và xã hội Đảng ta đã xác định: báo chí vừa là tiếng nói của Đảng, của Nhà

nước, của các đoàn thể, vừa là diễn đàn của nhân dân – qua đó nối kết Nhà nước với quần chúng, là cầu nối giữa Đảng với nhân dân.

Chúng ta đã biết lãnh đạo là đề ra chủ trương, đường lối và tổ chức động viên thựchiện, còn quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhấtđịnh Theo đó lãnh đạo báo chí là sự định hướng về thông tin, vạch ra đường lối,

chiến lược thông tin; quản lý báo chí là việc sắp xếp, quy hoạch hệ thống báo chí và

tổ chức kiểm tra giám sát các hoạt động báo chí bằng pháp luật.

Có thể lấy ví dụ: ngay từ đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX, Đảng ta đã sớm nhìn thấynhững biểu hiện lệch lạc của báo chí trong thời kỳ đầu của công cuộc đổi mới Phân

tích, đánh giá tình hình này, Chỉ thị 63/CT-TW (ngày 25/7/1990) của Ban Bí thư

Trung ương Đảng đã phê phán: “Một số cơ quan báo, tạp chí, nhà xuất bản không thực hiện đúng tôn chỉ mục đích, chức năng của mình… Khuynh hướng “giật gân”, câu khách, kiếm tiền trong một số cơ quan báo chí, nhà xuất bản cho ra thị trường những ấn phẩm gây hại lớn đến việc xây dựng con người mới, nền văn hoá mới, làm cho dư luận bất bình; có báo, tạp chí đăng quảng cáo quá nhiều, quảng cáo cả cho

kẻ lừa và làm hàng xấu”[1].

Sau hai năm, trước diễn biến theo chiều hướng tiêu cực của nhiều sản phẩm báo chí, Chỉ thị 08/CT-TW (ngày 31/3/1992) của Ban Bí thư tiếp tục phê phán nghiêm khắc hơn và chính thức dùng cụm từ “thương mại hoá” để chỉ khuynh hướng chạy theo lợi nhuận đơn thuần báo chí: “Khuynh hướng thương mại hoá, chạy theo lợi nhuận đơn thuần, khá nặng nề dẫn tới đua nhau đăng và phát những tin, bài, hình ảnh giật gân, câu khách Cũng có một số bài báo, quyển sách có khuynh hướng chính trị lệch lạc, phủ định quá khứ tốt đẹp, miêu tả đen tối thực trạng, tuyên truyền cho lối sống chủ nghĩa thực dụng”[2].

Trong Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 5 (khoá VIII) về Xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiến tiến đậm đà bản sắc dân tộc, khuynh hướng thương mại hoá trong báo chí tiếp tục được Đảng ta phê phán: “Khuynh hướng “thương mại hoá”, lạm dụng quảng cáo để thu lợi còn khá phổ biến Một số ít nhà báo đã vi phạm đạo đức nghề nghiệp, thông tin thiếu trung thực, gây tác động xấu đến dư luận xã hội”[3].

Tuy đã được phát hiện và uốn nắn sớm, nhưng khuynh hướng thương mại hoá trênbáo chí nước ta sau đó không những không bị đẩy lùi, hạn chế mà còn phát triển trầm

trọng hơn Chỉ thị 22/CT-TW (ngày 17/10/1997) của Bộ Chính trị (khoá VIII) về

Tiếp tục đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo, quản lý công tác báo chí, xuất bản đã nhận định: “Một bộ phận báo chí, xuất bản bị khuynh hướng thương mại và cơ chế thị trường chi phối, chạy theo thị hiếu tầm thường, đăng tải những chuyện giật gân, tình dục, bạo lực, mê tín dị đoan hoặc những chuyện vụn vặt Một số sách, báo, tạp chí, nhất là các số phụ, số chuyên đề xa rời tôn chỉ mục đích và đối tượng phục vụ, nhất là đối với công nhân, nông dân”[4].

Tại Hội nghị báo chí, xuất bản toàn quốc (tháng 10/2001), Trong Báo cáo của Ban

Tư tưởng – Văn hoá Trung ương, phần đánh giá tình hình báo chí qua 4 năm thực hiện Chỉ thị 22 của Bộ Chính trị tiếp tục nêu nhận xét gay gắt: “Xu hướng thương mại hoá ở không ít cơ quan báo chí và xuất bản chậm được ngăn chặn, đẩy lùi, nhiều mặt còn nghiêm trọng hơn, thể hiện rõ nét ở cách làm báo, làm sách giật gân, câu khách, kích thích thị hiếu thấp hèn, tò mò, chuộng lạ của một bộ phận độc giả thị dân

và những đối tượng trình độ văn hoá thấp Biểu hiện của xu hướng thương mại hoá ngày càng tinh vi, phức tạp”[5].

Vai trò chỉ đạo và tập trung của Đảng đối với báo chí không phải là bắt tay chỉ việc

mà là định hướng Sự định hướng đó thể hiện trong các đường lối, quan điểm, nộidung thông tin tuyên truyền Đó là việc đi trước nắm bắt tình hình để dự báo các độngthái trong nước và thế giới, giúp cơ quan báo chí có điều kiện giữ đúng định hướngthông tin như Nghị quyết Đại hội IX của Đảng đã nêu rõ: “Hướng báo chí xuất bảnlàm tốt chức năng tuyên truyền, thực hiện đường lối, chủ trương chính sách của Đảng

và Nhà nước, phát hiện những nhân tố mới, cái hay, cái đẹp trong xã hội, giới thiệugương người tốt việc tốt, những điển hình tiên tiến, phê phán các hiện tượng tiêu cực,uốn nắn những nhận thức lệch lạc, đấu tranh với những quan điểm sai trái; coi trọngnâng cao tính chân thật, tính giáo dục và tính chiến đấu của thông tin; khắc phụckhuynh hướng “thương mại hoá” trong hoạt động báo chí, xuất bản” [6]

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, trong thời kỳ đổi mới, báo chí nước ta đã tập trungnhiều công sức cùng toàn Đảng, toàn dân thực hiện cuộc đấu tranh chống tiêu cực,

tham nhũng, buôn lậu, lãng phí, bài trừ các tệ nạn xã hội, chống mê tín dị đoan… gópphần lập lại trật tự, kỷ cương, lành mạnh hoá quan hệ xã hội Có thể khẳng định rằng:trong công cuộc thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, báo chí nước ta đãđóng vai trò quan trọng trong việc củng cố niềm tin của tầng lớp nhân dân vào đườnglối đúng đắn của Đảng và Nhà nước.

Cuộc đấu tranh chống âm mưu “diễn biến hoà bình” của kẻ thù hiện nay đang đặt

ra cho việc quản lý báo chí nhiều vấn đề phải giải quyết, đòi hỏi phải có nhận thứcmới trên nhiều phương diện Chính điều đó sẽ giúp cho những người làm báo nhìnthấy rõ tính hai mặt của cơ chế thị trường ở nước ta hiện nay trong bối cảnh của toàncầu hoá, khu vực hoá và có thái độ vững vàng trước những khẩu hiệu loè bịp về “tự

do báo chí” mà các thế lực phản động vẫn đang rêu rao hòng che đậy bản chất xấu xacủa nền báo chí tư bản

Để tiếp tục khẳng định vị trí của báo chí nước ta trong thời kỳ đổi mới, tiếp tục tạo

ra những tác động tích cực cho công cuộc xây dựng, phát triển đất nước, điều quantrọng nhất đối với hệ thống báo chí là phải tiếp tục nâng cao chất lượng nội dung và

hình thức Muốn vậy, càng cần phải tăng cường sự lãnh đạo và quản lý của Đảng và

Nhà nước đối với báo chí theo quan điểm phát triển phải đi đôi với quản lý tốt hệ thống thông tin đại chúng.

Trong bối cảnh hiện nay, cần phải có một cơ chế kiểm tra, giám sát báo chí thậtchặt chẽ và linh hoạt Điều đó sẽ giúp cho các cơ quan báo chí kiên quyết chống xuhướng xa rời tôn chỉ, mục đích; chống xu hướng né tránh chính trị, “trung lập hoá”báo chí Công tác này còn làm cho hoạt động báo chí gắn liền với thực tiễn sản xuất

và đời sống, phản ánh sinh động phong trào cách mạng, phong trào thi đua yêu nướccủa các tầng lớp nhân dân ở khắp mọi miền đất nước, phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhândân ngày càng tốt hơn

Công tác kiểm tra, giám sát thể hiện trách nhiệm của Đảng đối với hệ thống báochí Điều đó thể hiện ở sự quan tâm, tạo điều kiện, kiểm tra, phát hiện những sai lầm,nhược điểm để khắc phục Có thể nói công tác này nhằm làm cho báo chí vận hànhtốt và đúng với sự định hướng

Chúng ta khẳng định rằng: đối với báo chí cách mạng, sự lãnh đạo của Đảng khôngnhững không làm hạn chế việc thông tin, tuyên truyền của báo chí mà còn là điềukiện để báo chí thực hiện tốt hơn vai trò, nhiệm vụ của mình đối với xã hội.

4 2 Nhà nước quản lý về báo chí

Trong công cuộc đổi mới, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước nhữngnăm vừa qua, báo chí đã đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố niềm tin của tầnglớp nhân dân vào đường lối đúng đắn của Đảng và Nhà nước Rõ ràng là trong nhữngthành công của đất nước có thành công của báo chí và sự nghiệp đổi mới của đấtnước muốn thành công thì không thể thiếu sự tham gia đắc lực của báo chí

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu không thể phủ nhận, nền báo chí của chúng

ta hiện nay cũng đang thể hiện nhiều hạn chế, nhược điểm, thiếu sót… Điều đó chothấy sự cần thiết của việc hoạch định những chiến lược, chính sách để phát triển hệthống báo chí

Đến nay, hệ thống các văn bản pháp luật, chính sách, chế độ đối với báo chí ởnước ta đã tương đối hoàn chỉnh Tuy nhiên, công tác quản lý báo chí theo quy địnhcủa Luật báo chí và các văn bản hướng dẫn thi hành luật vẫn còn nhiều bất cập Hiệnvẫn đang đặt ra yêu cầu cần có một tổ chức có đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn đểthực hiện vai trò quản lý Nhiều lĩnh vực như phát thanh, truyền hình, mạng Internet,báo chí Việt Nam ở nước ngoài, báo chí nước ngoài ở Việt Nam… vẫn chưa đượcquản lý tốt

Sự quản lý của Nhà nước còn thể hiện trong công tác quy hoạch hệ thống báo chí.Việc quy hoạch hợp lý hệ thống báo chí trong cả nước nhằm tạo ra sự thống nhất,tính hợp lý để báo chí có thể phát huy tốt nhất hiệu quả thông tin, tuyên truyền phục

vụ nhân dân trong công cuộc đổi mới hiện nay

Cùng với việc động viên, phát huy những yếu tố tích cực trong hoạt động báo chí,cần phải xử lý nghiêm những cơ quan báo chí, nhà báo vi phạm những quy định tronghoạt động báo chí Đối với những nhà báo phạm luật, cần phải lên án mạnh mẽ vàluật pháp cần phải nghiêm khắc trừng trị (như trường hợp các nhà báo trong vụ án

“Trương Văn Cam và đồng bọn”) Chỉ có như thế mới từng bước làm cho hệ thốngbáo chí của chúng ta trở nên trong sạch, lấy lại niềm tin của nhân dân Mà muốn như

vậy Nhà nước không thể bỏ qua việc giám sát, kiểm tra, xử lý Các cơ quan quản lýbáo chí thường xuyên kiểm tra giám sát các cơ quan báo chí thực hiện Luật báo chí,làm tham mưu cho cấp uỷ Đảng chính quyền về những vấn đề mới nảy sinh để cóbiện pháp xử lý kịp thời.

Việc giám sát, kiểm tra, xử lý đòi hỏi sự góp sức của nhiều cấp, nhiều ngành, trong

đó có vai trò quan trọng của các cơ quan luật pháp và của chính các cơ quan báo chí,

cơ quan chủ quản báo chí cùng với các cơ quan làm nhiệm vụ quản lý báo chí từTrung ương đến địa phương

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn có sự quan tâm đặc biệt đếncông tác đào tạo, đào tạo lại nhằm nâng cao trình độ của người phóng viên báo chí.Tuy nhiên, để phát triển một nền báo chí phục vụ công cuộc đổi mới trong giai đoạncông nghiệp hoá, hiện đại hoá theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh mới,vẫn đang rất cần những giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng của công tácđào tạo, đào tạo lại đối với đội ngũ cán bộ báo chí ở nước ta

Trong hoàn cảnh tiếp tục sự nghiệp đổi mới trong cơ chế thị trường, pháp luật đãtrở nên phương tiện hàng đầu trong việc quản lý xã hội nói chung, quản lý báo chí nóiriêng Để xây dựng Nhà nước pháp quyền thực hiện quản lý xã hội bằng pháp luậttrên cơ sở Hiến pháp thì việc đầu tiên là phải khẩn trương hoàn thiện và bổ sung hệthống pháp luật sao cho nó thực sự là công cụ để Nhà nước quản lý xã hội, đáp ứngyêu cầu hợp tác quốc tế, phù hợp với tiến trình phát triển xã hội

Báo chí là một lĩnh vực riêng, đồng thời phải hoạt động theo luật pháp nói chung.Bởi lẽ đó, hoạt động báo chí cũng như hoạt động của công tác quản lý Nhà nước đốivới báo chí trước hết phải được đặt trên cơ sở một hệ thống pháp luật Các hoạt độngluật pháp, hành pháp, tư pháp của Nhà nước về báo chí phải luôn luôn được hoàn

thiện phù hợp với yêu cầu đổi mới đất nước Luật Báo chí (do Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá VIII ban hành năm 1989) đã xác lập hành lang pháp luật về báo chí, đặt cơ sở pháp lý cho hoạt động báo chí nước ta phát triển đúng định hướng…

Quá trình quản lý Nhà nước bằng pháp luật trở thành yếu tố quan trọng quyết định

sự thành bại của công cuộc đổi mới – trong đó có hoạt động báo chí Thời gian qua,

Chính phủ ta đã ban hành một loạt văn bản mới, khẳng định quyết tâm của Đảng, Nhà nước ta trong việc phát triển nền tảng cho một xã hội thông tin dựa trên nền kinh tế tri thức và phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

Sự phát triển nhanh chóng của báo chí và những đòi hỏi của nhân dân đang đặt ranhững đòi hỏi ngày càng tăng đối với những người làm công tác quản lý Nhà nước vềbáo chí Nền báo chí cách mạng nước ta không thể để khuynh hướng thương mại hóachi phối hoạt động báo chí Để tiếp tục xứng đáng với sự tin cậy của Đảng và nhândân, báo chí Việt Nam cần kiên quyết khắc phục những hiện tượng trên

Tăng cường quản lý báo chí cũng chính là tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng được thể hiện thông qua hoạt động quản lý của bộ máy Nhà nước các cấp các ngành, các địa phương Đây là một bảo đảm chắc chắn cho báo chí có thể phát triển ngày càng lớn mạnh, đồng thời cũng để Đảng kịp thời phát hiện, khắc phục những thiếu sót, ngăn chặn những âm mưu nham hiểm của kẻ thù nhằm lợi dụng báo chí để phá hoại công cuộc đổi mới phát triển đất nước của nhân dân ta.

Nói tóm lại, quản lý tốt chính là tạo một khuôn khổ pháp lý cơ bản, tạo môi trường

tự do sáng tạo, bình đẳng cho báo chí phát triển, đồng thời là hoạt động bảo đảm địnhhướng xã hội chủ nghĩa trong hoạt động báo chí, chống xu hướng thương mại hoábáo chí, bảo tồn, phát triển nền văn hoá dân tộc, ngăn chặn các hoạt động báo chí bấtchấp hậu quả về chính trị, tư tưởng và văn hoá Lợi nhuận của hoạt động báo chíkhông thể tách rời các mục tiêu hàng đầu về chính trị, tư tưởng và văn hoá

4 3 Tăng cường sự lãnh đạo, quản lý của Đảng và Nhà nước đối với báo chí

Dưới ánh sáng của Nghị quyết và các văn kiện của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ

IX, hoạt động báo chí nước ta cần tiếp tục quán triệt các quan điểm chỉ đạo nêu trongChỉ thị 22 của Bộ chính trị khoá VIII, chống các tiêu cực, lệch lạc, đặc biệt là chốngthương mại hoá báo chí

Để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đối với hoạt độngbáo chí, tạo cơ sở thực tiễn để chống thương mại hoá báo chí, trong bối cảnh hiệnnay, chúng ta cần phải chú ý những vấn đề sau đây:

- Tăng cường sự lãnh đạo, quản lý của Đảng và Nhà nước theo phương châm pháttriển đi đôi với quản lý tốt Phát triển toàn diện báo chí mà trọng tâm là nâng cao chất

lượng tư tưởng, chính trị, văn hoá, khoa học Đổi mới nghiệp vụ thông tin, hình thứctrình bày, in ấn theo hướng từng bước hiện đại hoá, quan tâm hàng đầu tới chất lượng

và hiệu quả

- Nâng cao tính tư tưởng, tính chân thật, tính chiến đấu của các sản phẩm báo chí,hướng nội dung thông tin vào nhiệm vụ trung tâm là phục vụ sự nghiệp bảo vệ độclập dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội Hoạt động báo chí, xuất bản phải gắn liềnvới thực tiễn sản xuất và đời sống, phản ánh sinh động phong trào cách mạng, phongtrào thi đua yêu nước của các tầng lớp nhân dân ở mọi miền đất nước Những ngườilàm báo phải là đội quân tư tưởng, văn hoá đáng tin cậy của Đảng

- Quy hoạch và xây dựng hệ thống thông tin đại chúng cân đối, đồng bộ, hợp lý.Vấn đề này thực hiện còn chậm do tư tưởng cục bộ, bản vị, thiếu kiên quyết của một

số địa phương và ngành chủ quản, thiếu một cơ chế thống nhất để giải quyết hàngloạt vấn đề tiếp theo khi đình bản một tờ báo, ngừng phát sóng một đài phát thanhtruyền hình v.v… Điều này còn có nguyên nhân do tư tưởng hữu khuynh ở một số cơquan chủ quản, cơ quan quản lý

- Trước tình hình chính trị phức tạp, các thế lực thù địch thực hiện diễn biến hoàbình khiến cho cuộc đấu tranh thông tin ngày càng quyết liệt, các cấp quản lý, lãnhđạo báo chí cần chú ý trong việc nắm bắt tình hình, dự báo các hoạt động trong nước

và thế giới giúp cơ quan báo chí có điều kiện giữ đúng định hướng thông tin

- Có những quy định chặt chẽ trong việc chọn Ban biên tập, nhất là Tổng biên tập

để đảm bảo vừa có trình độ chính trị vững vàng, có nghiệp vụ báo chí giỏi, vừa phải

có khả năng quản lý tốt để thực hiện nghiêm chỉnh tôn chỉ mục đích của mỗi tờ báo.Tổng biên tập các đài, báo cần quan tâm chỉ đạo, thẩm định các thông tin, bảo đảmcho các thông tin báo chí sự trung thực, chống hiện tượng lợi dụng báo chí để thựchiện ý đồ cá nhân; chủ động xử lý nghiêm khắc các sai phạm trong nội bộ cơ quanbáo chí

- Đặc thù hoạt động của nhà báo là thường xuyên độc lập ở nhiều nơi trên nhiềulĩnh vực khác nhau, công việc có tính điều tra phát hiện và mang tính xã hội cao Vìvậy các cơ quan báo chí ngoài việc kiểm tra, giám sát còn phải làm cho nhà báo tự ýthức về mỗi việc mình làm, tự giác chấp hành các quy định về nghề nghiệp, nêu cao ý

thức chính trị, đạo đức của người làm báo Các cơ quan quản lý Nhà nước về báo chíphải thường xuyên uốn nắn nhắc nhở các cơ quan báo chí tăng cường hơn nữa việcquản lý đội ngũ và các hoạt động về nghề báo.

- Các cơ quan chủ quản của cơ quan báo chí phải có sự chỉ đạo chặt chẽ, đồng thờiphải đầu tư thích đáng, tài trợ cho tờ báo của mình có đủ điều kiện làm việc, khôngphải lo xoay sở kiếm tiền bằng mọi cách Cần phải nhanh chóng xây dựng một loạtnhững quan điểm cơ bản cho phù hợp với tình hình mới, ban hành những văn bảndưới luật và một số chế độ chính sách để tạo động lực thúc đẩy nâng cao chất lượngbáo chí như: chế độ tiền lương, chế độ nhuận bút, chính sách giá v.v…

- Cơ quan quản lý Nhà nước cần phải thường xuyên kiểm tra, giám sát các cơ quanbáo chí thực hiện Luật báo chí và Luật xuất bản, phải làm tham mưu cho cấp uỷ Đảngchính quyền về những vấn đề mới nảy sinh để có biện pháp xử lý kịp thời, phải kiênquyết xử lý các trường hợp vi phạm quy định về thông tin, xa rời tôn chỉ mục đíchcủa các cơ quan báo chí Cơ quan chủ quản báo chí cần nâng cao trách nhiệm quản lýcủa mình Nâng cao ý thức trách nhiệm và vai trò của người làm báo và của mỗi cơquan báo chí trong việc thực hiện đường lối thông tin báo chí của Đảng

- Các cơ quan báo chí cần thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích và đối tượng phục vụthực hiện đúng các quy định về thông tin mà pháp luật quy định Phải chủ động vàtích cực ngăn ngừa, khắc phục khuynh hướng thương mại hoá trong thông tin báo chí.Phải coi đây là việc làm liên tục, kiên quyết, kết hợp nhiều giải pháp Nhà báo phảithực hiện đúng quyền và nghĩa vụ đã được Luật báo chí quy định, phải không ngừngnâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp để có thể thông tintrung thực, chính xác, đúng định hướng

- Cần có sự quản lý và tập trung thống nhất của Đảng và Nhà nước về hệ thống đàotạo bồi dưỡng và nội dung đào tạo bồi dưỡng cán bộ báo chí và cán bộ quản lý báochí

Nói tóm lại, sự trưởng thành của nền báo chí cách mạng Việt Nam luôn gắn liềnvới sự phát triển của đất nước Việc tăng cường sự lãnh đạo, quản lý của Đảng vàNhà nước với những biện pháp cụ thể, những cơ chế, chính sách hợp lý và hiệu quả

sẽ giúp cho báo chí nước ta có điều kiện ngày càng nâng cao năng lực phục vụ nhân

dân, phục vụ đất nước trong sự nghiệp đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa.Công tác quản lý Nhà nước về báo chí đòi hỏi sự góp sức của nhiều cấp, nhiều ngành,của cả cơ quan báo chí, cơ quan chủ quản báo chí và các cơ quan làm nhiệm vụ quản

lý báo chí từ Trung ương đến địa phương nhằm làm cho nền báo chí cách mạng nước

ta tiếp tục phát triển, phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn

THỰC TRẠNG CỦA BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG HIỆN NAY VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CHO HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ BÁO CHÍ

1 QUAN NIỆM VỀ HOẠT ĐỘNG BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG VÀ HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG

Quan niệm về hoạt động Báo chí truyền thông

Trong xu thế toàn cầu hóa đang diễn ra một cách mạnh mẽ trên thế giới như hiệnnay, hoạt động thông tin nói chung và báo chí nói riêng ngày càng đóng vai trò quantrọng trong đời sống xã hội Báo chí đang thực sự có những bước đột biến, đi vàochiều sâu về cả lượng và chất Trong những năm qua, thông tin trên báo chí nước ta

đã góp phần quan trọng vào mọi mặt của đời sống xã hội, phấn đấu vì mục tiêu dângiàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Trong hơn 20 năm thực hiệnchính sách và đường lối đổi mới do Đảng ta lãnh đạo, các phương tiện truyền thôngđại chúng đóng vai trò hết sức quan trọng trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa,

xã hội và đấu tranh phòng chống tội phạm

Báo chí thực sự đã trở thành một trong những kênh thực hiện nhiệm vụ tuyêntruyền quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhànước; phát hiện và phản ánh tâm tư, nguyện vọng của quần chúng; những vấn đề bứcxúc trong đời sống xã hội; kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực, quanliêu lãng phí và suy thoái đạo đức, lối sống… Báo chí cũng đã góp phần giáo dụctruyền thống tốt đẹp của dân tộc, truyền thống cách mạng, góp phần nâng cao dân trí,đáp ứng nhu cầu ngày càng cao, phong phú và đa dạng về đời sống tinh thần củanhân dân… Bên cạnh những vấn đề trên, báo chí nước ta trong quá trình đổi mới vàhội nhập đã góp phần nâng cao chất lượng thông tin đối ngoại, góp phần quan trọnggiới thiệu đất nước, văn hóa con người Việt Nam với bạn bè quốc tế; thực hiện đườnglối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng, đa phương hóa các quan hệ quốc tế của Đảng,Nhà nước ta; góp phần nâng cao uy tín và vị thế Việt Nam trên trường quốc tế

Theo triết học cổ Hy Lạp: “Chữ báo chí xuất phát từ chữ information có nghĩa làthông tin, thông báo, báo tin và được hiểu như việc tạo ra hình thái giúp cho sự hiểubiết của con người về thế giới xung quanh đang tồn tại bằng việc lấy hiện thực khách

quan để phản ánh một cách liên tục, xuyên suốt trong quan hệ chặt chẽ giữa nhà báo tác phẩm - công chúng”

-Trong khi đó, chính các tác giả quyển sách này lại cho rằng: “Báo chí là bao gồmtất cả các tổ chức thông tin thuật những loại hình khác nhau (xuất bản, radio, vôtuyến truyền hình…) và ở những cấp độ khác nhau từ trung ương đến địa phương, với

ý nghĩa là tất cả các phương tiện thông tin đại chúng”

Một số quan điểm khác thì không định nghĩa báo chí riêng biệt mà gắn liền báo chívới truyền thông Ở cách hiểu này, trong Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ họcđịnh nghĩa báo chí truyền thông hiểu theo nghĩa chung nhất và trừu tượng nhất là

“quá trình truyền dữ liệu giữa các đơn vị chức năng”

Trong Từ điển xã hội học do G Endruweit và G Trommsdorff chủ biên, địnhnghĩa báo chí truyền thông là “sự tạo ra mối liên hệ giữa hai đối tượng có thể mangbản chất sự sống hay không”

Còn tác giả Trần Hữu Quang trong cuốn Xã hội học truyền thông đại chúng thìkhẳng định: “Báo chí truyền thông là một quá trình truyền đạt, tiếp nhận và trao đổithông tin nhằm thiết lập các mối liên hệ giữa con người với con người” Theo đó, tácgiả này định nghĩa, “truyền thông đại chúng là quá trình truyền đạt thông tin một cáchrộng rãi đến mọi người trong xã hội thông qua các phương tiện truyền thông đạichúng như phát thanh, truyền hình”

Quan niệm về hoạt động quản lý Báo chí truyền thông

- Quản lý là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý đến các đối tượngquản lý

- Quản lý xuất hiện ở bất kỳ nơi nào, lúc nào nếu ở nơi đó và lúc đó có hoạtđộng chung của con người

- Mục đích, nhiệm vụ của quản lý là điều khiển, chỉ đạo hoạt động chung củacon người, phối hợp các hoạt động riêng lẻ của từng cá nhân tạo thành một hành độngthống nhất của tập thể để hướng đến mục tiêu đã định trước

- Quản lý được thực hiện bằng tổ chức và quyền uy nhằm đảm bảo sự phục tùng vàtạo sự thống nhất trong quản lý

- “Quản lý Nhà nước trong lĩnh vực báo chí cũng như bất kỳ một dạng quản lý xãhội nào khác, là dạng quản lý công vụ quốc gia của bộ máy Nhà nước - là công việccủa bộ máy hành pháp Nó là sự tác động có tổ chức và được điều chỉnh bằng phápluật, trên cơ sở quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hoạt động báo chí

do các cơ quan có thẩm quyền trong hệ thống hành pháp từ Trung ương đến cơ sởtiến hành để thực hiện chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước, phát triển các mối quan

hệ xã hội, thỏa mãn nhu cầu tự do báo chí của công dân”

Các nguyên tắc quản lý Nhà nước đối với báo chí

 Nguyên tắc tôn trọng quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận của côngdân

 Nguyên tắc đảm bảo quyền thụ hưởng thành quả hoạt động báo chímột cách bình đẳng của tất cả công dân

 Kiên quyết đấu tranh chống lợi dụng việc tôn trọng tự do báo chí, tự

do ngôn luận làm trái pháp luật

Nội dung quản lý Nhà nước đối với báo chí

1- Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển sựnghiệp báo chí;

2- Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về báo chí; xâydựng chế độ, chính sách về báo chí;

3- Tổ chức thông tin cho báo chí; quản lý thông tin của báo chí;

4- Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệpcho đội ngũ cán bộ báo chí;

5- Tổ chức, quản lý hoạt động khoa học, công nghệ trong lĩnh vực báo chí;

6- Cấp, thu hồi giấy phép hoạt động báo chí, thẻ nhà báo;

7- Quản lý hợp tác quốc tế về báo chí, quản lý hoạt động của báo chí Việt Namliên quan đến nước ngoài và hoạt động báo chí nước ngoài tại Việt Nam;

8- Kiểm tra báo chí lưu chiểu; quản lý kho lưu chiểu báo chí;

9- Tổ chức, chỉ đạo công tác khen thưởng trong hoạt động báo chí;

10- Hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chế độ, chính sách, quy hoạch,

kế hoạch phát triển báo chí và việc chấp hành pháp luật về báo chí; thi hành các biện

pháp ngăn chặn hoạt động báo chí trái pháp luật; giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý viphạm trong hoạt động báo chí".

Ý nghĩa của việc quản lý Nhà nước đối với báo chí

Nhà nước đối với báo chí có các ý nghĩa to lớn khi vừa đảm bảo được trật tự anninh, an toàn xã hội vừa đảm đảm bảo tôn trọng quyền tự do báo chí, tự do ngôn luậntrên báo chí của công dân

Làm cho báo chí hoạt động và phát triển theo đúng chủ trương của Đảng và phápluật của Nhà nước, đấu tranh tích cực, làm thất bại các âm mưu sử dụng diễn đàn củanhân dân cho chiến lược diễn biến hòa bình trên phương diện thông tin đại chúng vàvăn hóa xã hội

2 THỰC TRẠNG CỦA BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG HIỆN NAY

Tình hình hoạt động báo chí:

Trong năm qua, những khó khăn của nền kinh tế thế giới và trong nước đã có ảnhhưởng không nhỏ đến sự phát triển của báo chí Với sự chỉ đạo kịp thời của BanTuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông và Hội Nhà báo Việt Nam, sựquản lý trực tiếp của các cơ quan chủ quản, các cơ quan báo chí đã có nhiều cố gắng,duy trì hoạt động, tiếp tục phát triển về số lượng, chất lượng, hình thức và nội dungbáo chí cũng như đội ngũ những người làm báo

Về báo chí in, tính đến tháng 3 năm 2012, cả nước có 786 cơ quan báo chí in với1.016 ấn phẩm Trong đó báo có 194 cơ quan (gồm 81 báo chí Trung ương, 113 báođịa phương); tạp chí có 592 cơ quan (475 tạp chí Trung ương và 117 tạp chí địaphương)

Trong năm qua, sự khó khăn của doanh nghiệp đã có tác động làm suy giảm doanhthu quảng cáo trên báo chí in Tuy nhiên, nhìn trên bình diện tổng thể, doanh thuquảng cáo vẫn lớn hơn năm 2010 nhưng tỷ lệ tăng trưởng có giảm hơn so với nhữngnăm trước đó Theo số liệu báo cáo của các cơ quan báo chí, tổng doanh thu quảngcáo của loại hình báo chí in trong năm 2010 là khoảng 1690 tỷ đồng; ước tính năm

2011 là khoảng trên 1700 tỷ đồng; tổng doanh thu năm 2011 ước tính khoảng 4200 tỷđồng, trong đó nộp ngân sách nhà nước khoảng 300 tỷ đồng

Về phát thanh, truyền hình, hiện toàn quốc có 67 đài Phát thanh truyền hình Trungương và địa phương, trong đó có 2 đài quốc gia, 1 đài truyền hình kỹ thuật số, 64 ĐàiPhát thanh, truyền hình cấp tỉnh Ngoài hệ thống truyền hình quảng bá, hệ thốngtruyền hình trả tiền ở nước ta phát triển mạnh bằng nhiều loại công nghệ truyền dẫnnhư cáp, vệ tinh, số mặt đất và đang bước đầu thử nghiệm công nghệ IPTV Cả nước

có 47 đơn vị được cấp phép hoạt động truyền hình cáp, 09 đơn vị cung cấp dịch vụtruyền dẫn tín hiệu truyền hình cáp.Trong đó có 03 đơn vị cung cấp dịch vụ truyềndẫn tín hiệu truyền hình cáp lớn nhất trong cả nước là VCTV, SCTV và HTVC.Riêng 05 cơ quan báo hình lớn nhất của Việt Nam (Đài Truyền hình Việt Nam, ĐàiTruyền hình Kỹ thuật số VTC, Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội, Đài Truyềnhình thành phố Hồ Chí Minh, Đài Phát thanh- Truyền hình Bình Dương) đã sản xuất

62 kênh truyền hình trả tiền Ngoài ra, trên hệ thống truyền hình trả tiền hiện có 75kênh truyền hình nước ngoài, phục vụ gần 2,5 triệu thuê bao trên toàn quốc Năm

2011, toàn ngành phát thanh- truyền hình nộp ngân sách nhà nước 900 tỷ đồng

Cũng tính đến tháng 3 năm 2012, trong lĩnh vực thông tin điện tử, cả nước có 61báo, tạp chí điện tử, 191 mạng xã hội, hơn 1.000 trang thông tin điện tử tổng hợp

Cả nước có gần 17.000 nhà báo được cấp thẻ hành nghề, hàng nghìn phóng viênđang hoạt động báo chí chuẩn bị đến thời hạn cấp thẻ

Nhiều cơ quan báo chí chủ động tổ chức các hoạt động xã hội từ thiện như ủng hộđồng bào bị thiên tai ở trong nước và quốc tế, hỗ trợ đồng bào những vùng khó khăn,các đối tượng chính sách, tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao tônvinh các doanh nghiệp, doanh nhân, người lao động xuất sắc

Tình hình thông tin trên báo chí:

Trong bối cảnh tình hình quốc tế và trong nước có những diễn biến phức tạp nhưng

có thể nói báo chí đã làm tốt vai trò, trách nhiệm là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhànước và diễn đàn của nhân dân, với những kết quả đáng ghi nhận:

- Trong năm qua, báo chí trong cả nước đã thực hiện đúng sự lãnh đạo, chỉ đạo,định hướng thông tin của Đảng, Nhà nước, thông tin nhanh nhạy, đầy đủ, toàn diện

về mọi diễn biến của đời sống chính trị, kinh tế - xã hội ở trong nước và quốc tế, làdiễn đàn thực sự tin cậy của nhân dân

- Thông tin trên báo chí in, phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử đã tuyêntruyền sâu rộng, có chất lượng, với hình thức phong phú, đa dạng về những sự kiệntrọng đại của đất nước như: Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI và công tác triển khaiđưa Nghị quyết Đại hội Đảng vào cuộc sống; Bầu cử Quốc hội khóa XIII và Hộiđồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011-2016; Kỳ họp thứ nhất và thứ hai Quốc hộikhóa XIII; Kỷ niệm 100 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước, 80 năm thànhlập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và năm Thanh Niên 2011 v.v

Hiện nay, báo chí đang tập trung tuyên truyền việc quán triệt triển khai thực hiệnNghị quyết Trung ương 4 trong cả nước, tạo được lòng tin, thu hút sự quan tâm củatoàn Đảng, toàn dân đối với Nghị quyết quan trọng này

- Báo chí phát huy tính chủ động, sáng tạo, tích cực tuyên truyền các giải pháp điềuhành kinh tế - xã hội của Chính phủ nhằm phát triển kinh tế, kiềm chế lạm phát, ổnđịnh kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao niềm tin của nhân dân vào sựlãnh đạo của Đảng, sự điều hành của Chính phủ Báo chí cũng đã tập trung phản ánhmột số nhiệm vụ cấp bách mà Đảng, Nhà nước đang chỉ đạo như tái cơ cấu doanhnghiệp nhà nước, tài chính tiền tệ, giá cả thị trường, quản lý và sử dụng đất đai, xuấtkhẩu hàng hóa, xóa đói giảm nghèo

Bên cạnh đó, những vấn đề nóng của nền kinh tế được cả xã hội quan tâm như sựphá sản của nhiều doanh nghiệp; nợ thuế và nợ ngân hàng của các đơn vị kinh tế tưnhân được báo chí phản ánh với thái độ khách quan, thận trọng, không gây bức xúctrong xã hội Báo chí cũng đã đưa ý kiến của nhiều chuyên gia, nhà chuyên môn đánhgiá, dự báo trên tinh thần khách quan, xây dựng, góp phần xử lý những khó khăn,vướng mắc trong sản xuất và đời sống

- Báo chí đã bám sát tư tưởng chỉ đạo, quan điểm, giải pháp của Đảng, Nhà nước ta

về những vấn đề phức tạp, nhạy cảm Hàng trăm bài viết về chủ đề biển đảo đăng,phát trên các phương tiện thông tin đại chúng đã thể hiện ý thức bảo vệ chủ quyềnlãnh thổ đồng thời bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định để xây dựng và bảo vệ Tổquốc

- Báo chí đã góp phần quan trọng trong việc phát triển dân chủ xã hội, kịp thời pháthiện, đấu tranh kiên quyết với những hành vi tham nhũng, lãng phí và các hành vi