Bài toán cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

BÀI TOÁN CỔ PHẦN HÓA DOANH NGHIỆPI: Khái niệm cổ phần hóa Theo các nghị quyết của Đảng, các văn bản pháp quy của Chính phủ và các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thì khái niệm cổ phần hoá

BÀI TOÁN CỔ PHẦN HÓA DOANH NGHIỆP

I: Khái niệm cổ phần hóa

Theo các nghị quyết của Đảng, các văn bản pháp quy của Chính phủ và các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thì khái niệm cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước đều được hiểu thống nhất là một biện pháp chuyển doanh nghiệp từ sở hữu nhà nước sang hình thức sở hữu nhiều thành phần và doanh nghiệp được chuyển hình thức hoạt động từ loại hình doanh nghiệp nhà nước sang loại hình Công ty cổ phần

Cổ phần hóa là khái niệm hẹp hơn tư nhân hóa Trong cổ phần hóa, tài sản của doanh nghiệp nhà nước được bán lại cho nhiều đối tượng khác nhau bao gồm: các

tổ chức kinh tế, xã hội, các cá nhân trong và ngoài doanh nghiệp, giữ lại 1 tỉ lệ cổ phần cho nhà nước trong chính doanh nghiệp cổ phần đó Như vậy hình thức sở hữu tại doanh nghiệp đã chuyển từ nhà nước duy nhất sang hỗn hợp, từ đây dẫn đến những thay đổi quan trọng về hình thức tổ chức, quản lý cũng như phương thức hoạt động công ty Doanh nhiệp nhà nước sau khi cổ phần hóa trở thành công

ty cổ phần, điều lệ và thể thức hoạt động theo Luật Công ty

Qua cổ phần hóa, doanh nghiệp nhà nước đã trở thành doanh nghiệp có nhiều chủ

sở hữu, tạo động lực và cơ chế quản lý năng động; huy động thêm nguồn vốn của

xã hội vào sản xuất kinh doanh, hiệu quả; sức cạnh tranh và khả năng hội nhập của doanh nghiệp được nâng lên Thực tiễn khẳng định cổ phần hóa đã trở thành giải pháp quan trọng, chủ yếu để cơ cấu lại, đổi mới cơ chế quản lý và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước

Bản chất của cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước

Về lợi ích của Nhà nước:

• Hạn chế sự can thiệp của Nhà nước vào hoạt động của công ty, như vậy có thể làm giảm chi phí quản lý đồng thời tạo được khả năng quản lý tốt và có hiệu quả cao hơn cho nhà nước

• Cổ phần hoá tạo ra được khu vực kinh tế tư nhân hoạt động hiệu quả, linh hoạt

• Tăng hiệu quả của các doanh nghiệp ở cả hai khu vực Nhà nước và tư nhân

do tính cạnh tranh cao, thúc đẩy cả hai bên đều phải cải tiến năng lực

• Cổ phần hoá thu hút vốn đầu tư nước ngoài, tạo dựng được nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư trong nước, thu hút vốn đầu tư của nhân dân, tạo công ăn việc làm cho người lao động

• Thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán vì khi doanh nghiệp Nhà nước chuyển thành công ty cổ phần, chúng sẽ phát hành các loại chứng khoán để huy động vốn

Về lợi ích của doanh nghiệp:

• Thu hút nhanh chóng nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội để đầu tư vào nền kinh tế bằng việc phát hành chứng khoán

• Nhanh chóng cấu trúc lại các doanh nghiệp về sản xuất, tổ chức… Nâng cao năng suất, chất lượng và vị thế của doanh nghiệp ở thị trường trong nước và quốc tế

Từ sự phân tích trên có thể thấy cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước là một chủ trương hết sức đúng đắn của Đảng và Nhà nước Có thực hiện tốt quá trình cổ phần hoá thì mới nhanh chóng thúc đẩy việc cải cách, đổi mới và phát triển doanh

nghiệp Nhà nước

II Quy định mới về cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vừa ký ban hành nghị định của Chính phủ sửa đổi,

bổ sung một số điều của Nghị định số 59/2011 về chuyển doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thành công ty cổ phần

Một trong những nội dung chính của nghị định là quy định mới về xác định giá trị vốn đầu tư dài hạn của doanh nghiệp cổ phần hóa tại các doanh nghiệp khác; cơ cấu vốn cổ phần lần đầu cũng như bổ sung chính sách ưu đãi cho người lao động trong doanh nghiệp cổ phần hóa…

Bỏ quy định sàn khi bán cổ phần

Về xác định giá trị vốn đầu tư dài hạn của doanh nghiệp cổ phần hóa tại các doanh nghiệp khác, nghị định quy định: giá trị vốn góp của doanh nghiệp cổ phần hóa vào công ty cổ phần đã niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán được xác định theo giá đóng cửa của cổ phiếu giao dịch trên thị trường chứng khoán tại thời điểm gần nhất với thời điểm thực hiện xác định giá trị doanh nghiệp

Trường hợp cổ phiếu của công ty cổ phần đã niêm yết trên thị trường upcom mà không có giao dịch trong vòng 30 ngày trước thời điểm tổ chức xác định giá trị doanh nghiệp thì được xác định theo quy định tại điểm a, điểm b, điểm c khoản 1, điều 33 Nghị định số 59/2011 của Chính phủ và khoản 5, điều 1 nghị định này Đối với giá trị vốn góp vào công ty cổ phần chưa niêm yết, chưa đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán thì căn cứ kết quả xác định của cơ quan tư vấn, ban chỉ đạo cổ phần hóa doanh nghiệp xem xét trình cơ quan có thẩm quyền quyết định giá trị doanh nghiệp quyết định

Nghị định mới cũng sửa đổi quy định về cơ cấu vốn cổ phần lần đầu, trong đó chỉ quy định chung về cổ phần bán cho nhà đầu tư chiến lược và nhà đầu tư khác, thay cho quy định cụ thể cổ phần bán cho nhà đầu tư chiến lược và nhà đầu tư khác không thấp hơn 25% vốn điều lệ (trừ trường hợp quy định), số cổ phần bán cho các nhà đầu tư khác không thấp hơn 50% số cổ phần nêu trên

Bên cạnh đó, vẫn giữ nguyên quy định: riêng đối với các doanh nghiệp quy mô lớn

có vốn nhà nước trên 500 tỷ đồng hoạt động kinh doanh trong những lĩnh vực, ngành nghề đặc thù như bảo hiểm, ngân hàng, bưu chính viễn thông, hàng không, khai thác than, dầu khí, khai thác mỏ quý hiếm khác và các công ty mẹ thuộc các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước thì tỷ lệ cổ phần đấu giá bán cho các nhà đầu tư do Thủ tướng hoặc cơ quan được Thủ tướng ủy quyền xem xét, quyết định

cụ thể

Về tổ chức đấu giá công khai, Nghị định 59/2011 quy định, cơ quan có thẩm quyền quyết định phê duyệt phương án cổ phần hóa quyết định việc lựa chọn sở giao dịch chứng khoán hoặc thuê tổ chức tài chính trung gian để thực hiện đấu giá

Ngoài quy định này, nghị định mới bổ sung: đối với các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước và một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đặc biệt như bảo hiểm, ngân hàng, viễn thông, hàng không, khai thác than, dầu khí, khai thác

mỏ quý hiếm khá, khi thực hiện cổ phần hóa mà phương án cổ phần hóa thuộc thẩm quyền phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ thì bộ trưởng các bộ, thủ trưởng

cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương lựa chọn sở giao dịch chứng khoán hoặc thuê tổ chức tài chính trung gian để thực hiện đấu giá

Thêm ưu đãi

Ngoài ra, nghị định cũng bổ sung chính sách ưu đãi cho người lao động trong doanh nghiệp cổ phần hóa

Theo đó, những doanh nghiệp thực hiện cổ phần hóa đã tiến hành các thủ tục cần thiết theo phương án cổ phần hóa đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt nhưng chưa thực hiện được IPO trong thời gian 90 ngày kể từ ngày có quyết định phê duyệt phương án cổ phần hóa thì doanh nghiệp được bán trước cổ phần cho người lao động, tổ chức công đoàn trong doanh nghiệp với giá bán cổ phiếu bằng 60%

giá khởi điểm trong phương án cổ phần hóa đã được cấp có thẩm quyền phê

duyệt

Chênh lệch giữa giá bán cho người lao động, cho tổ chức công đoàn (nếu có) so với mệnh giá cổ phần được trừ vào giá trị phần vốn nhà nước khi quyết toán tại thời điểm doanh nghiệp chính thức chuyển thành công ty cổ phần

III Quy trình cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước

• Việc chuyển Doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước thành Công ty cổ phần phải được thực hiện theo các bước sau và đúng với Nghị định 59/2011/NĐ-CP và Nghị định 189/2013/NĐ-CP

•

• Bước 1 Xây dựng Phương án cổ phần hóa

a Thành lập Ban Chỉ đạo cổ phần hóa doanh nghiệp và Tổ giúp việc

- Căn cứ vào kế hoạch cổ phần hóa trong Đề án để thành lập Ban Chỉ đạo cổ phần hóa doanh nghiệp và kế hoạch, lộ trình triển khai công tác cổ phần hóa

- Thành lập Tổ giúp việc cổ phần hóa trong thời gian 5 ngày làm việc, kể từ ngày

có quyết định thành lập Ban Chỉ đạo cổ phần hóa doanh nghiệp

b Chuẩn bị các hồ sơ, tài liệu

- Các Hồ sơ pháp lý về thành lập doanh nghiệp

- Các Hồ sơ pháp lý về tài sản, nguồn vốn, công nợ của doanh nghiệp

- Báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán thuế của công ty đến thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp

- Lập dự toán chi phí cổ phần hóa theo chế độ quy định

- Lập phương án sử dụng đất của doanh nghiệp đang quản lý phù hợp với quy định

về sắp xếp lại, xử lý nhà, đất theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ trong từng thời kỳ

- Lập danh sách và phương án sử dụng lao động đang quản lý

- Lựa chọn phương pháp, hình thức xác định giá trị doanh nghiệp, lựa chọn thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn có liên quan đến cổ phần hóa

c Tổ chức kiểm kê, xử lý những vấn đề về tài chính và tổ chức xác định giá trị doanh nghiệp

- Kiểm kê, phân loại tài sản và quyết toán tài chính, quyết toán thuế, phối hợp với các cơ quan có liên quan xử lý những vấn đề về tài chính đến thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp

- Gửi phương án sử dụng đất cùng toàn bộ hồ sơ có liên quan đến Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trên địa bàn để xin ý kiến về các lô đất doanh nghiệp sẽ tiếp tục sử dụng sau cổ phần hóa và giá đất làm căn cứ để xác định giá trị doanh nghiệp

- Tổ chức xác định giá trị doanh nghiệp.

- Quyết định và công bố giá trị doanh nghiệp

d Hoàn tất Phương án cổ phần hóa trình cấp có thẩm quyền phê duyệt

- Căn cứ quyết định công bố giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa và tình hình thực tế của doanh nghiệp, Ban Chỉ đạo xem xét quyết định thuê tổ chức tư vấn hoặc giao cho Tổ giúp việc và doanh nghiệp xây dựng Phương án cổ phần hóa doanh nghiệp

Bước 2 Tổ chức thực hiện phương án cổ phần hóa

a) Ban Chỉ đạo cổ phần hóa chỉ đạo doanh nghiệp phối hợp với các tổ chức tư vấn trung gian tổ chức bán cổ phần theo phương án cổ phần hóa đã được duyệt

b) Trên cơ sở kết quả đấu giá công khai hoặc kết quả bán cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược, Ban Chỉ đạo cổ phần hóa chỉ đạo doanh nghiệp bán cổ phần ưu đãi cho người lao động và tổ chức công đoàn tại doanh nghiệp (nếu có) theo phương án đã duyệt

c) Căn cứ vào kết quả tổng hợp bán cổ phần cho các đối tượng theo quy định trong phương án cổ phần hóa, Ban Chỉ đạo cổ phần hóa chỉ đạo doanh nghiệp chuyển tiền thu từ cổ phần hóa về Quỹ theo quy định Trường hợp không bán hết cổ phần cho các đối tượng theo đúng phương án cổ phần hóa được duyệt, Ban Chỉ đạo cổ phần hóa báo cáo cơ quan có thẩm quyền quyết định phê duyệt phương án cổ phần hóa ra quyết định điều chỉnh quy mô, cơ cấu cổ phần của doanh nghiệp cổ phần hóa

d) Ban Chỉ đạo cổ phần hóa báo cáo cơ quan có thẩm quyền quyết định cử người làm đại diện phần vốn tại các doanh nghiệp cổ phần hóa có vốn nhà nước tiếp tục tham gia trong công ty cổ phần và chịu trách nhiệm thực hiện quyền và nghĩa vụ của đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước theo quy định của pháp luật

Bước 3 Hoàn tất việc chuyển doanh nghiệp thành công ty cổ phần

a Tổ chức Đại hội đồng cổ đông lần thứ nhất và đăng ký doanh nghiệp

- Ban Chỉ đạo cổ phần hóa chỉ đạo Tổ giúp việc, người đại diện phần vốn nhà nước (nếu có) và doanh nghiệp tổ chức Đại hội đồng cổ đông lần thứ nhất để thông qua Điều lệ tổ chức và hoạt động, phương án sản xuất kinh doanh, bầu Hội đồng quản trị, Ban Kiểm soát và bộ máy điều hành công ty cổ phần

- Căn cứ vào kết quả Đại hội đồng cổ đông lần thứ nhất, Hội đồng quản trị công ty

cổ phần thực hiện đăng ký doanh nghiệp theo quy định

b Tổ chức quyết toán, bàn giao giữa doanh nghiệp và công ty cổ phần

- Trong thời gian 30 ngày làm việc kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu, Ban Chỉ đạo cổ phần hóa chỉ đạo Tổ giúp việc và doanh nghiệp lập báo cáo tài chính tại thời điểm công ty cổ phần được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh lần đầu, thực hiện quyết toán thuế, kiểm toán báo cáo tài chính, quyết toán chi phí cổ phần hóa, báo cáo cơ quan quyết định cổ phần hóa

- Căn cứ kết quả xác định lại giá trị phần vốn nhà nước tại thời điểm đăng ký doanh nghiệp của cơ quan có thẩm quyền, Ban Chỉ đạo cổ phần hóa chỉ đạo Tổ giúp việc và doanh nghiệp tổ chức bàn giao giữa doanh nghiệp và công ty cổ phần

- Tổ chức ra mắt công ty cổ phần và thực hiện bố cáo trên phương tiện thông tin đại chúng theo quy định

Trong quá trình thực hiện, cơ quan quyết định cổ phần hóa, Ban Chỉ đạo cổ phần hóa, Tổ giúp việc và doanh nghiệp có thể tiến hành đồng thời nhiều bước để đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa doanh nghiệp./

IV Một số vấn đề sau cổ phần hóa

Đất đai và quyền sở hữu tài sản

Trên thị trường chứng khoán hiện nay đôi lúc xảy ra trường hợp có những doanh

nghiệp tiềm lực kinh tế cỡ trung bình, nhưng khi cổ phần hóa thì chỉ số cổ phiếu tăng nhiều lần so với giá trị thực Những doanh nghiệp này thường thuê đất, trả tiền thuế đất hàng năm nhưng khi niêm yết giá trị tài sản của mình lên sàn giao dịch chứng khoán lại liệt kê cả giá trị quyền sử dụng đất Nếu có sự lẫn lộn giữa giá trị quyền sử dụng đất và giá trị tài sản của doanh nghiệp gắn liền với đất sẽ dẫn đến bất lợi là xuất hiện tranh chấp, chuyển nhượng, mua gom, khống chế cổ phần, thâu tóm và kiểm soát công ty sau CPH vì giá trị đất

Ngược lại, lại có tình trạng không tính giá trị quyền sử dụng đất vào giá trị doanh nghiệp khi CPH bằng cách duy trì các hợp đồng thuê đất lâu dài sẵn có Khi đã CPH, giá trị sử dụng đất có thể trở thành giá trị siêu lợi nhuận trong kinh doanh vốn của doanh nghiệp Không tính giá trị quyền sử dụng đất vào giá trị doanh nghiệp khi CPH tức là Nhà nước đã từ bỏ quyền được nhận phần “địa tô chênh lệch” phát sinh từ quyền sử dụng đất Tất yếu, phần ”địa tô” ấy sẽ rơi vào túi những nhà quản lý, điều hành doanh nghiệp sau CPH

Khả năng tiếp cận tín dụng

Khi DNNN được CPH và chuyển sang hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần thì không được coi là thành phần kinh tế nhà nước Điều đó, dẫn đến hậu quả bất đắc dĩ là các ngân hàng thương mại (NHTM) nhìn doanh nghiệp CPH với sự e dè, ngờ vực khi các doanh nghiệp này tiến hành vay vốn Trong lĩnh vực đấu thầu, xuất – nhập khẩu doanh nghiệp CPH không còn những lợi thế như trước

Ngoài ra, khi còn là DNNN, doanh nghiệp sẽ được bổ sung vốn qua kênh đầu tư cơ bản hoặc bổ sung vốn lưu động, xóa nợ hoặc được bảo lãnh nợ, ít bị nguy cơ tuyên

bố phá sản Các DNNN còn được ưu tiên nhận những dự án đầu tư, ưu tiên cấp hạn ngạch trong xuất – nhập khẩu, ưu tiên được liên doanh với các đối tác nước ngoài Tất cả những ưu thế đó sẽ bị mất đi sau CPH, khiến nhiều DNNN cố tình trì hoãn CPH, mặc dù đang thua lỗ hoặc bên bờ vực phá sản

Lao động dôi dư và vấn đề bán cổ phần

Sau CPH, các DNNN còn phải đối mặt với một vấn đề lớn là kế thừa một lực lượng lao động dôi dư đáng kể từ doanh nghiệp cũ chuyển sang có trình độ thấp Lao động dôi dư là lực cản không nhỏ với sự phát triển của doanh nghiệp sau CPH, làm tăng thêm những khoản chi như đào tạo lại cho người có trình độ thấp mà nếu không có nó, doanh nghiệp có thể đầu tư mở rộng sản xuất hoặc tăng lương cho những người có chuyên môn cao để từ đó khuyến khích họ tích cực lao động và cống hiến nhiều hơn cho sự phát triển của doanh nghiệp

Về vấn đề bán cổ phần cho người lao động, được Chính phủ quy định cụ thể trong các Nghị định số 28/NĐ-CP, Nghị định số 44/NĐ-CP, Nghị định số 64/2002/NĐ-CP… Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, vẫn không tránh khỏi những vướng mắc Một bộ phận người lao động thường bán lại quyền mua cổ phần ưu đãi cho các đối tượng đầu tư khác ở trong hoặc ngoài doanh nghiệp để hưởng chênh lệch khiến cho mục tiêu gắn bó người lao động với doanh nghiệp không đạt được kết quả như mong đợi Bên cạnh đó, việc xác định giá ưu đãi bằng 60% mức đấu giá bình quân trên sàn giao dịch để bán cổ phiếu cho người lao động là chưa thật sự hợp lý Thực tế, khi thị trường chứng khoán sụt giảm đã tác động nghiêm trọng đến thu nhập của người lao động, nhất là đối với người lao động phải đi vay ngân hàng

để mua cổ phiếu

Công nghệ:

Kết quả khảo sát về đổi mới công nghệ tại các doanh nghiệp do Chương trình phát triển Liên hiệp quốc UNDP và Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương Bộ

Kế hoạch – Đầu tư phối hợp tiến hành tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, hầu hết các doanh nghiệp sau CPH đang sử dụng dây chuyền công nghệ, máy móc thiết bị đồng bộ thuộc thế hệ những năm 80 của thế kỷ 20; có tới 69% doanh nghiệp phụ thuộc vào nguyên liệu, vật liệu, 53% doanh nghiệp phụ thuộc vào thiết

bị công nghệ nhập khẩu Chỉ có khoảng 8% số doanh nghiệp đạt trình độ công nghệ tiên tiến Mức độ đầu tư cho khoa học công nghệ rất khiêm tốn, chỉ vào khoảng 3% doanh thu/năm Cũng theo kết quả khảo sát này thì hầu hết các doanh nghiệp sau CPH tiến hành đổi mới công nghệ một cách thụ động, mang tính tình huống, chủ yếu là công nghệ nhập khẩu từ nước ngoài

Quản trị công ty:

Sau CPH, nhiệm vụ của các doanh nghiệp là phải tiến hành tái cấu trúc mạnh mẽ

để xác định được hướng đi của mình và hoạt động hiệu quả hơn Tuy nhiên, một thực tế là quá trình CPH trong những năm qua phần lớn vẫn là quá trình khép kín Nhà nước vẫn nắm giữ phần lớn cổ phần, bộ máy quản lý vẫn như cũ, vẫn những con người ấy, cơ chế ấy, “Bình mới nhưng rượu cũ” Theo số liệu điều tra, sau khi CPH 81,5% giám đốc doanh nghiệp được giữ nguyên chức vụ; 78% chức danh Phó Giám đốc và kế toán trưởng không có sự thay đổi Rất ít doanh nghiệp sau CPH sử dụng cơ chế thuê giám đốc điều hành Tình trạng này sẽ làm giảm sức sáng tạo, tinh thần kinh doanh trong doanh nghiệp, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả kinh doanh

Nợ của doanh nghiệp:

Các doanh nghiệp sau khi CPH vẫn còn ôm những món nợ do khi chuyển đổi không xác định rõ trách nhiệm người phải trả Đó cũng là nỗi lo của các cơ quan quản lý, các chủ nợ – chủ yếu là các ngân hàng – và chính các doanh nghiệp Vấn

đề khó xử mà các cơ quan này nêu ra là những quy định việc kế thừa trách nhiệm

về tài chính giữa DNNN trước đây và công ty cổ phần sau này không rõ ràng Vấn

đề này dù đã được hướng dẫn trong Nghị định 109/2007/NĐ-CP ngày 26/6/2007, nhưng vẫn chưa được giải quyết triệt để

Vài suy nghĩ nhằm tháo gỡ khó khăn cho DNNN sau cổ phần hóa

Về đất đai và quyền sở hữu tài sản: Tài sản của DNNN cần được tính toán đầy đủ

vào trong giá trị doanh nghiệp trước khi CPH Muốn vậy, phải nhanh chóng xử lí tài sản theo phương pháp đấu giá Cách làm này giúp tránh việc các lãnh đạo DNNN tự lập danh mục tài sản không cần dùng, định giá rẻ và sau đó chính mình mua lại những tài sản đó, bán ra ngoài kiếm chênh lệch Phải tính đúng, hạch toán

đủ, không nên loại bất cứ bộ phận tài sản nào ra khỏi giá trị doanh nghiệp CPH, kể

cả những nhà xưởng đã được chuyển thành nhà ở Cần tiến hành nhanh chóng thủ tục chuyển quyền sử dụng đất cho doanh nghiệp CPH Các cơ quan có thẩm quyền cần coi đây là một ưu tiên Càng để kéo dài tình trạng này thì càng ảnh hưởng xấu đến CPH

Về huy động các nguồn tài chính tín: CPH các DNNN phải hướng tới sự thu hút và

tập trung các nguồn vốn xã hội Để huy động nguồn vốn cần phát hành thêm cổ phiếu, mở rộng bán cổ phần cho các chủ sở hữu trong và ngoài doanh nghiệp, kể cả các nhà đầu tư nước ngoài Trước hết, cần ưu tiên bán cổ phần cho người lao động trong doanh nghiệp để gắn kết quyền lợi và trách nhiệm của người lao dộng với

doanh nghiệp, đồng thời cho phép khai thác được nguồn vốn nội bộ một cách hiệu quả

Chính sách với lao động dôi dư: Nhà nước cần có chính sách kích cầu lao động

như hỗ trợ vốn ban đầu cho những người kinh doanh nhỏ, cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, phát triển các chương trình tạo công ăn việc làm cho người lao động, xuất khẩu lao động, qua đó giảm sức ép về lao động dư thừa ở doanh nghiệp sau CPH sang khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ Bên cạnh đó, cần thực hiện tốt chính sách giảm cung về lao động Hình thành và phát triển thị trường nhân lực quản lý

và lãnh đạo các doanh nghiệp sau CPH

Để tạo điều kiện cho người lao động có khả năng mua được cổ phần theo giá ưu đãi, thay vì giảm 40% trên bình quân đấu giá, thì nên cho người lao động được mua với mức 40% giá đấu thầu thành công thấp nhất Chính phủ nên tiếp tục duy trì và áp dụng phương thức cho người lao động nghèo được mua cổ phần ưu đãi trả chậm có thời hạn, không tính lãi với điều kiện ràng buộc là trong 3 năm không được bán cổ phần được mua theo giá ưu đãi này

Về nâng cao trình độ công nghệ Chương trình Đổi mới công nghệ quốc gia” là hết

sức cần thiết trong bối cảnh hiện nay Trọng tâm của chương trình là nhằm nâng tỷ

lệ doanh nghiệp có bộ phận nghiên cứu và triển khai (R&D) lên mức 5% Muốn vậy, chương trình cần tập trung vào các nội dung ưu đãi như: ưu đãi về thuế suất, thuế thu nhập doanh nghiệp cho các hoạt động ứng dụng công nghệ, dịch vụ khoa học công nghệ, miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập từ việc thực hiện các hợp đồng nghiên cứu và triển khai, hợp đồng dịch vụ kĩ thuật trực tiếp phục vụ sản xuất nông nghiệp, góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ, bí quyết công nghệ Doanh nghiệp cũng được trích 50% thu nhập tăng thêm sau thuế (trong

3 năm) để đầu tư trở lại cho khoa học công nghệ và trích thưởng cho cá nhân, tập thể có thành tích nghiên cứu và áp dụng công nghệ Ngoài ra, những doanh nghiệp tích cực đổi mới công nghệ còn được ưu đãi về tiền sử dụng đất

Về quản trị doanh nghiệp Xác định rõ và thực hiện đúng quyền hạn và trách

nhiệm giữa Hội đồng quản trị và Ban giám đốc; Tăng cường đào tạo, nâng cao sự hiểu biết và trình độ quản trị công ty cổ phần của các nhà quản lý; Phát huy vai trò của Đại hội cổ đông trong tổ chức, điều hành công ty cổ phần; Có cơ chế chính sách phù hợp đối với cán bộ quản lý cũ khi họ không còn nắm giữ những chức vụ cũng như các trường hợp tiếp tục đảm nhiệm các chức vụ mới

Giải quyết những vấn đề tồn tại từ chính khâu xây dựng và thông qua điều lệ, tạo thuận lợi cho tổ chức và điều hành công ty cổ phần; Lựa chọn cơ cấu hội đồng

quản trị có tính đại diện cao, uy tín Đảm bảo thể chế dân chủ minh bạch, công khai trong tổ chức điều hành; Kiểm soát được chuyển nhượng cổ phần của cổ đông sáng lập; Định rõ chức năng nhiệm vụ của bộ phận tài chính Trước mắt, cần chủ động vận dụng những luật và quy định hiện có về kế toán tài chính để tạo lập chính sách tài chính công khai, minh bạch đúng quy định pháp lý, nhanh chóng tham gia thị trường chứng khoán nếu đủ điều kiện

Giải quyết nợ của doanh nghiệp trước cổ phần hóa Cơ cấu lại nợ trong nội bộ

doanh nghiệp Nếu khoản nợ là do nguyên nhân chủ quan của doanh nghiệp thì phải kiên quyết xử lý bồi thường vật chất, nếu không quy được trách nhiệm cá nhân thì doanh nghiệp tự quyết định xử lý các khoản nợ phải thu này vào kết quả hoạt động kinh doanh Đối với những khoản nợ do nguyên nhân khách quan, kể cả nguyên nhân do cơ chế, chính sách nếu là khoản nợ ngân sách Nhà nước thì coi như vốn Nhà nước tại doanh nghiệp được thể hiện chuyển đổi sở hữu theo chế độ hiện hành Nếu là nợ vay ngân hàng thì dùng tiền thu được do chuyển đổi sở hữu

để trả nợ ngân hàng Nếu là khoản nợ bảo hiểm xã hội do doanh nghiệp mất khả năng thanh toán thì dùng tiền thu được do chuyển đổi sở hữu sau khi trả nợ vay để chi trả Nếu là khoản nợ nước ngoài mà doanh nghiệp vay vốn có bảo lãnh thì tổ chức bảo lãnh chủ động đàm phán với chủ nợ nước ngoài để xin giảm nợ và có kế hoạch cùng với doanh nghiệp tìm nguồn vốn trả nợ nước ngoài Nếu là khoản nợ với đối tác là các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh thì có kế hoạch chuyển thành giá trị cổ phần để chủ nợ tham gia cổ phần và thành cổ đông của doanh nghiệp

Thị trường hoá các khoản nợ Pháp lệnh thương phiếu ra đời là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc mua bán nợ Tuy nhiên, thời gian qua ở nước ta các khoản nợ chính thức được mua bán chưa nhiều, nguyên nhân của tình hình này là do các văn bản hướng dẫn chưa cụ thể, đầy đủ và đồng bộ; các khoản nợ đọng có nhu cầu cần bán phần lớn là các khoản nợ “xấu” nên bán không có người mua; nghiệp vụ mua bán

nợ lại rất mới mẻ, do vậy, việc hình thành, phát triển “công ty mua bán nợ” là giải pháp quan trọng góp phần thị trường hoá và xử lý có hiệu quả các khoản nợ Đồng thời, các công ty mua bán nợ ra đời và phát triển sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của các thị trường thương phiếu và các nghiệp vụ chiết khấu thương phiếu./

Tài liệu Tham Khảo

- Nghị định 28/CP ngày 7/5/96; Nghị định 25/1997/NĐ-CP ngày 26/03/1997; Nghị định 64/2002/NĐ-CP; Nghị định 44/2003/NĐ-CP ngày 09/5/2003; Nghị

định 187/2004/NĐ-CP; Nghị định 109/2007/NĐ-CP ngày 26/6/2007.

- Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, “Kinh tế Việt Nam

2005,2006,2007”