Cõu 1:Trỡnh bày ngắn gọn giỏ trị tư tưởng của truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài?Trả lời:Vợ chồng A Phủ là truyện ngắn xuất sắc của nhà văn Tô Hoài. Làm nên thành công của tác phẩm chính là ở giá trị tư tưởng.Giá trị tư tưởng của tác phẩm trước hết thể hiện ở giá trị hiện thực:Tác phẩm đã phản ánh chân thực cuộc sống bị đoạ đày tăm tối của người dân miền núi Tây Bắc dưới ách thực dân phong kiến .Bọn chúng đã cướp hết ruộng đất ,bắt dân nghèo phải làm công không cho chúng .Chúng tước đoạt quyền sống ,quyền tự do của họ.Truyện còn phản ánh quá trình đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc vùng lên tự giải phóng khỏi ách áp bức, kìm kẹp của bọn thực dân và chúa đất thống trị.Giá trị tư tưởng của tác phẩm còn thể hiện ở giá trị nhân đạo:Tác giả đã tố cáo tội ác, sự áp bức, kìm kẹp của bọn thực dân và chúa đất thống trị.Qua tác phẩm nhà văn cũng thể hiện sự cảm thông, thương xót của mình với các nhân vật bị áp bức như Mị và A Phủ.Tác phẩm cũng thể hiện sự trân trọng ngợi ca của nhà văn với những phẩm chất tốt đẹp của người lao động. Đó là khát vọng sống mãnh liệt và khả năng tự giải phóng mình của người dân miền núi trước Cách mạng tháng Tám.Với những giá trị trên truyện ngắn Vợ chồng A Phủ xứng đáng là một trong những truyện ngắn xuất sắc của văn học Việt Nam, được tặng giải Nhất – giải thưởng Hội Văn nghệ Việt Nam 1954 1955.
Trang 1CÂU HỎI HAI ĐIỂM – ễN THI ĐẠI HỌC
VỢ CHỒNG A PHỦ CÂU HỎI (2 ĐIỂM)
Cõu 1:Trỡnh bày ngắn gọn giỏ trị tư tưởng của truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của
Tụ Hoài?
Trả lời:
Vợ chồng A Phủ là truyện ngắn xuất sắc của nhà văn Tô Hoài Làm nên thành công của tác phẩm chính là ở giá trị t tởng
Giá trị t tởng của tác phẩm trớc hết thể hiện ở giá trị hiện thực:
Tác phẩm đã phản ánh chân thực cuộc sống bị đoạ đày tăm tối của ngời dân miền núi Tây Bắc dới ách thực dân phong kiến Bọn chúng đã cớp hết ruộng đất ,bắt dân nghèo phải làm công không cho chúng Chúng tớc đoạt quyền sống ,quyền tự do của họ.Truyện còn phản ánh quá trình đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc vùng lên tự giải phóng khỏi ách áp bức, kìm kẹp của bọn thực dân và chúa đất thống trị
Giá trị t tởng của tác phẩm còn thể hiện ở giá trị nhân đạo:
Tác giả đã tố cáo tội ác, sự áp bức, kìm kẹp của bọn thực dân và chúa đất thống trị.Qua tác phẩm nhà văn cũng thể hiện sự cảm thông, thơng xót của mình với các nhân vật bị áp bức nh Mị và A Phủ
Tác phẩm cũng thể hiện sự trân trọng ngợi ca của nhà văn với những phẩm chất tốt
đẹp của ngời lao động Đó là khát vọng sống mãnh liệt và khả năng tự giải phóng mình của ngời dân miền núi trớc Cách mạng tháng Tám
Với những giá trị trên truyện ngắn Vợ chồng A Phủ xứng đáng là một trong những truyện ngắn xuất sắc của văn học Việt Nam, đợc tặng giải Nhất – giải thởng Hội Văn nghệ Việt Nam 1954 -1955
Cõu 2: Trỡnh bày ngắn gọn hoàn cảnh ra đời, chủ đề, đặc sắc nghệ thuật của tỏc phẩm Vợ chồng A Phủ của Tụ Hoài?
Trả lời:
Vợ chồng A Phủ là truyện ngắn xuất sắc của nhà văn Tụ Hoài
Hoàn cảnh ra đời của tỏc phẩm: VCAP (1952) in chung trong tập Truyện Tõy Bắc (1953) là kết quả chuyến đi cựng bộ đội vào giải phúng Tõy Bắc của Tụ Hoài Trong
Trang 2chuyến đi này, ụng đó sống gắn bú, nghĩa tỡnh với đồng bào cỏc dõn tộc, nhận thức, khỏm phỏ hiện thực khỏng chiến ở miền nỳi Tõy Bắc.
Chủ đề: Qua cõu chuyện về cuộc đời của Mị và A Phủ, Tụ Hoài đó thể hiện một cỏch xỳc động nỗi khổ cực của người dõn miền nỳi Tõy Bắc dưới ỏch thống trị của bọn chỳa đất thực dõn, đồng thời phỏt hiện, khẳng định vẻ đẹp, sức sống mónh liệt và quỏ trỡnh vựng lờn tự giả phúng, xõy dựng lại cuộc đời của họ
Đặc sắc nghệ thuật: Tỏc phẩm xõy dựng được những chõn dung nhõn vật ấn tượng, độc đỏo, nghệ thuật phõn tớch tõm lớ nhõn vật sắc sảo, tinh tế.Ngụn ngữ vừa mang phong vị và màu sắc dõn tộc đậm đà, vừa giàu tớnh tạo hỡnh và đầy chất thơ
Với những giá trị trên truyện ngắn Vợ chồng A Phủ xứng đáng là một trong những truyện ngắn xuất sắc của văn học Việt Nam, đợc tặng giải Nhất – giải thởng Hội Văn nghệ Việt Nam 1954 -1955
Câu 3: Giá trị thẩm mỹ của hình tợng tiếng sáo trong tác phẩm "Vợ chồng A Phủ
- Tiếng sáo gắn với kỷ niệm thời con gái ngọt ngào của Mị, "ngày trớc Mị thổi sáo giỏi Mị uốn chiếc lá qua môi, thổi lá cũng hay nh thổi sáo", trai làng nhiều ngời mê, ngày đêm thổi sáo đi theo Mị
- Trong đêm tình mùa xuân, tiếng sáo hiện tại đánh thức tiếng sáo thời thiếu nữ, đánh thức khát vọng sống mãnh liệt trong tâm hồn Mị Nghe tiếng sáo Mị thấy thiết tha bồi hồi Cô nhẩm thẩm bài hát của ngời đọc thổi sáo Lần đầu tiên sau nhiều năm làm dâu Cô ý thức mình còn trẻ "Mị trẻ lắm Mị vẫn còn trẻ Mị muốn đi chơi”
Có thể nói tiếng sáo là tiếng gọi của hạnh phúc, của cuộc sống bên ngoài đã đánh thức tâm hồn gần nh tê liệt của Mị Nó kéo cô từ cõi quên trở về cõi nhớ để rồi thổi bùng lên
Trang 3khát vọng hạnh phúc Tiếng sáo là một hình tợng nghệ thuật quan trọng để Tô Hoài khắc họa tính cách và miêu tả tâm trạng nhân vật Mị.
- Mặt khác, hình tợng tiếng sáo còn góp phần tạo dựng một không gian nghệ thuật mang đậm màu sắc dân tộc độc đáo ở vùng cao Tây Bắc Miêu tả phong tục, thế giới tinh thần của dân tộc Mèo không thể không gắn với tiếng sáo trầm bổng thiết tha.Tóm lại: Tiếng sáo "thiết tha bổi hổi" gọi bạn tình, tiếng sáo réo rắt của núi rừng gợi niềm tin yêu, sức sống, khơi gợi những khát khao Tiếng sáo cũng là tiếng lòng, là tiếng vọng của rừng sâu, là thanh âm của cuộc sống Tiếng sáo trải dài khắp các trang viết của Tô Hoài góp phần tạo nên chất thơ của tác phẩm
Câu 4: Anh (chị) hãy trình bày những nét đặc sắc nghệ thuật truyện "VCAP" - Tô Hoài.
Trả lời
Vợ chồng A Phủ là truyện ngắn xuất sắc của nhà văn Tô Hoài Làm nên thành công của tác phẩm chính là ở những nét đặc sắc về nghệ thuật
1 Biệt tài miêu tả tự nhiên và phong tục
Tô Hoài tạo dựng đợc một không gian nghệ thuật mang đậm màu sắc dân tộc độc đáo
ở vùng cao Tây Bắc
- Đó là bức tranh thiên hùng vĩ và thơ mộng của mùa xuân Tây Bắc: mùi vị của hơng rừng gió núi, cái tê lạnh của không khí vùng cao, cái hôi hổi nồng nàn của lòng ngời, cái rực rỡ sáng tơi của màu sắc Những trái bí đỏ, những cái váy hoa phơi trên mỏm
đá xoè nh những con bớm sặc sỡ, cỏ gianh vàng ủng, gió rét dữ dội, những bếp lửa rực cháy hơi men Đặc biệt thanh âm réo rắt của tiếng sáo trên núi rừng, khơi gợi những khát khao
- Đó là những bức tranh sinh hoạt và phong tục độc đáo mang màu sắc xứ lạ phơng xa: cảnh vui chơi trong ngày tết, cảnh thổi sáo gọi bạn tình, cảnh xử kiện, tục cớp vợ
đợc miêu tả chân thực, sinh động, giàu chất thơ
Trang 4khiến ngoài thế giới và những nhân vật hòa làm một tạo nên giá trị nhân đạo cho tác phẩm.
3 Ngôn ngữ trong sáng, biểu cảm, giàu chất tạo hình Xen vào giữa những đoạn văn xuôi là những câu hát trữ tình, đằm thắm, cháy bỏng khát vọng hạnh phúc và tự do.Với những thành công về nghệ thuật trên truyện ngắn Vợ chồng A Phủ xứng đáng là một trong những truyện ngắn xuất sắc của văn học Việt Nam, đợc tặng giải Nhất – giải thởng Hội Văn nghệ Việt Nam 1954 -1955
Vợ NHặT KIM lân–
Câu 1: Cảm nhận sâu sắc của anh chị về chi tiết tiếng chổi quét sân của ngời vợ nhặt ở truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân.
Trả lời :
Vợ nhặt là truyện ngắn xuất sắc của nhà văn Kim Lân – nhà văn “một lòng đi về với
đất , với ngời, với thuần hậu nguyên thủy của cuộc sống nông thôn”.Làm nên thành công của tác phẩm chính là ở những nét đặc sắc về nghệ thuật.Trong đó chi tiết tiếng chổi quét sân của ngời vợ là chi tiết đặc sắc nhất
Tiếng chổi xuất hiện trong hoàn cảnh: buổi sáng Tràng thức dậy sau khi Tràng “nhặt”
đợc vợ “Vợ hắn quét lại cái sân, tiếng chổi từng nhát kêu sàn sạt trên mặt đất Cảnh ợng thật đơn giản, bình thờng nhng đối với hắn lại thấm thía, cảm động.”
t-Đây là một chi tiết giàu ý nghĩa:
- Diễn tả những cảnh thay đổi của nhân vật thị khi trở thành ngời vợ:
Đã trở thành thành viên của gia đình Tràng: hòa nhập, làm chủ cuộc sống gia đình Tiếng chổi gợi tâm trạng th thái, bình tâm khi bắt đầu cuộc sống mới, thu vén cho cuộc sống ấy, của con ng… ời bằng lòng với cuộc sống, nhẫn nại, chăm chỉ…
- Diễn tả những thay đổi của nhân vật Tràng trong buổi sáng đầu tiên có vợ:
Với Tràng, tiếng chổi là âm thanh của sự sống, là dấu hiệu của cuộc sống bình dị Nó mang đến làm trỗi dậy trong Tràng những cảm xúc mới mẻ nh tình cảm gia đình, tình yêu cuộc sống, ý thức trách nhiệm với cuộc sống gia đình, niềm tin vào tơng lai tốt
đẹp…
- Khám phá vẻ đẹp khuất lấp của hai nhân vật Tràng và thị
- Thể hiện tài năng của Kim Lân trong nghệ thuật trần thuật
Trang 5Câu hỏi:
Trình bày những nét đặc sắc nghệ thuật truyện Vợ nhặt của nhà văn Kim Lân
Trả lời:
Vợ nhặt là truyện ngắn xuất sắc của nhà văn Kim Lân – nhà văn “một lòng đi về với
đất , với ngời, với thuần hậu nguyên thủy của cuộc sống nông thôn”.Làm nên thành công của tác phẩm chính là ở những nét đặc sắc về nghệ thuật
-Tình huống truyện độc đáo, làm nổi bật chủ đề tác phẩm, tâm trạng và tính cách nhân vật
Cách kể chuyện tự nhiên, hấp dẫn, có duyên
- Giọng văn mộc mạc, giản dị: ngôn ngữ gắn với khẩu ngữ nhng có sự chắt lọc, tạo nên một phong vị riêng Ngôn ngữ đối thoại đúng với giọng điệu của từng nhân vật
- Ngòi bút Kim Lân điêu luyện trong nghệ thuật dựng cảnh, tạo không khí, tả ngời,
của nhân dân ta trong nạn đói năm 1945
- Tố cáo tội ác của bọn thực dân phong kiến đã đẩy nhân dân ta vào bớc đờng cùng
- Con đờng đi đến với cách mạng là con đờng tất yếu của ngời dân lao động nghèo
* Giá trị nhân đạo :
- Niềm cảm thơng sâu sắc của nhà văn trớc số phận của những ngời nghèo khổ
-Là tiếng nói khẳng định , đề cao những tình cảm cao đẹp của ngời lao động nghèo khổ : đó là tình yêu thơng đùm bọc , tình mẫu tử , khát vọng sống , khát vọng hạnh phúc
- Thể hiện niềm tin , niềm hi vọng vào cuộc sống vào tơng lai dù ở trong tình cảnh khốn khó nhất
Câu hỏi:
Cảm nhận của em về chi tiết nồi cháo cám trong TN "Vợ Nhặt" KL.
Trả lời:
Trang 6"Vợ nhặt" – Kim Lân có một chi tiết khá ấn tợng: Đó là nồi cháo cám mà bà cụ Tứ chuẩn bị để đón cô dâu mới vào buổi sáng đầu tiên khi Tràng đa ngời Vợ nhặt về nhà
Đây là một chi tiết bi thảm song ấm áp tình ngời
Bữa cơm ngày đói thật thảm hại Giữa cái mẹt rách có một lùm lùm rau chuối thái rối
ăn với muối Niêu cháo lõng bõng cuối bữa ăn, ngời mẹ bng lên nồi cháo cám với thái
độ đon đả "Chè khoán đây! ngon đáo để cơ "
Chi tiết về nồi cháo cám đã thể hiện tình cảnh thê thảm của con ngời trong nạn đói Cái đói đã đẩy con ngời vào cảnh cùng cực phải ăn cả những thức ăn của loài vật Miếng cháo cám chát xít, nghẹn bứ trong cổ phần nào nói lên nỗi tủi hờn về thân phận con ngời
Mặt khác, chi tiết nồi cháo cám còn thể hiện tình ngời đầm ấm và khát vọng sống mãnh liệt của con ngời.Trong những ngày đói khát ghê gớm, ngời mẹ đã cố gắng chuẩn bị bữa cơm đón cô dâu mới hai lng cháu lõng bõng không đủ no lòng Nồi cháo cám là sự gắng gỏi của ngời mẹ phụ thêm vào xuất ăn ít ỏi của mỗi ngời, là biểu hiện của tình yêu thơng ở ngời mẹ đối với những đứa con Nó chứng tỏ rằng: cho dù phải
đẩy vào hoàn cảnh phải ăn thức ăn của loài vật thì ngời lao động vẫn yêu thơng đùm bọc lẫn nhau, vẫn khát khao sống, vẫn không thôi hy vọng vào ngày mai Chính tình thơng yêu và niềm khát khao sống sẽ giúp họ vợt lên cái đói, cái chết để tin yêu và hy vọng
Chi tiết nồi cháo cám đã giúp Kim Lân khẳng định một cách cảm động tâm hồn khoẻ khoắn của ngời lao động: "Những ngời đói, họ không nghĩ đến cái chết mà nghĩ đến cái sống"
Tác phẩm vừa có giá trị hiện thực vừa có giá trị nhân đạo sâu sắc
- Tác phẩm phản ánh chân thực nạn đói và tình cảnh thê thảm của con ngời trong nạn
đói 1945
Trang 7- Vợ Nhặt khẳng định khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc cháy bỏng của con ngời:
"những ngời đói, họ không nghỉ đến cái chết mà nghĩ đến cái sống"
- TN "VN" còn chỉ ra con đờng để ngời lao động có thể thay đổi số phận, hé mở tơng lai tơi sáng, đem đến niềm vui vào tơng lai: Tác phẩm kết thúc bằng hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng bay phấp phới cùng đoàn ngời đi phá kho thóc của Nhật hiển hiện bóc Tràng Lá cờ là biểu tợng của CM Chi tiết này mang ý nghĩa: Những ngời lao động ham sống nh Tràng, Vợ nhặt Khi bị đẩy vào đờng cùng chắc chắn họ sẽ vùng lên đi theo tiếng gọi của Việt Minh, phá kho thóc Nhật giành sự sống về cho mình Đi theo
CM là con đờng đúng đắn để ngời lao động thay đổi số phận, thay đổi cuộc sống
- Giọng văn mộc mạc, giản dị, ngôn ngữ gần với khẩu ngữ nhng có sự chắt lọc, tạo nên một phong vị riêng.Mỗi nhân vật có giọng điệu riêng
- Ngòi bút điêu luyện trong NT dựng cảnh, tạo không khí, đặc biệt là miêu tả tâm lý nhân vật
Câu hỏi:
Nêu ý nghĩa hình ảnh kết thúc truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân: Trong óc“
Tràng vẫn thấy đám ngời đói và lá cờ đỏ sao vàng bay phấp phới ”
Trả lời:
Vợ nhặt là truyện ngắn của Kim Lân in trong tập “Con chó xấu xí” Lấy bối cảnh nạn
đói 1945 nhng cảm hứng chủ đạo của tác phẩm là khẳng định và ngợi ca khát vọng về mái ấm gia đình về sự đổi đời của ngời lao động Việt Nam nhờ cách mạng
-Hih ảnh xuất hiện ở cuối tác phẩm cũng là hình ảnh kết thúc tác phẩm Đây là hình
ảnh nâng t tởng của tác phẩm lên một cấp độ mới cao hơn Trong hoàn cảnh đói kém khủng khiếp giữ cho đợc tình cảm tốt đẹp và lối sống nhân ái quả là điều đáng quý
Trang 8nhng ngời lao động Việt Nam cần hớng tới tơng lai, cần có những hành động thay đổi cuộc đời.
Hình ảnh “đám ngời đói” và “lá cờ đỏ bay phấp phới” gợi nhắc đến việc Tràng đã từng chứng kiến cảnh trên đê Sộp những ngời nông dân đi đánh phá kho thóc điểm sự lãnh đạo của Việt Minh
Hình ảnh trên gợi sự suy nghĩ, cách mạng xa mà gần, trừu tợng mà cụ thể Hiện thực khắc nghiệt vẫn còn, cái đói, cái chết vẫn đang hoành hành, tiếng trống thúc thuế vẫn
đang dồn dập nhng những ngời nh Tràng vẫn tin tởng , khát vọng tơng lai tốt đẹp và một sự thay đổi lớn lao sẽ đén với họ
Hình ảnh “đám ngời đói” và “lá cờ đỏ bay phấp phới” thể hiện cái nhìn mới mẻ của Kim Lân đối với cuộc đời, với số phận ngời lao động Viêt Nam Nhà văn dự báo cho
họ về một sự đổi đời
Câu hỏi:
Nêu ý nghĩa nhan đề truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu.
Trả lời:
Nhan đề Chiếc thuyền ngoài xa là một nhan đề có ý nghĩa sâu sắc:
-Đó là hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa nằm giữa trời biển mờ sơng, cáI đẹp tuyệt vời của thiên nhiên và cuộc sốn lao đọng, cái đẹp khiến ngời nghệ sĩ hạnh phúc vì đã bắt gặp cáI tận thiện, tận mĩ, thấy tâm hồn mình nh đợc gột rử, trở nen thật trong trẻo, tinh khôi bởi cái đẹp hài hòa, lãng mạn của cuộc đời
-Nhng đó là chiếc thuyền ở ngoài xa, Khi đến gần bờ, phía sau cáI đẹp toàn bích kia lại là một bi kịch của nạn bạo hành trong một gia đình thuyền chài
-Nhan đề truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa là nơI tác giả gửi gắm quan niệm mới
mẻ về cách nhìn nhận cuộc sống và con ngời: một cách nhìn da diện, nhiều chiều, phát hiện ra bản chất sự thật sau vẻ ngoài đẹp đẽ của hiện tợng
-Nhan đề này cũng thể hiện quan niệm nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu Nhà văn
đã đặt ra vấn đề về mối quan hệ khăng khít giữa nghệ thuật với đời sống, về yêu cầu hiểu biết và bản lĩnh trung thực của nghệ sĩ Chủ nghĩa nhân đạo trong nghệ thuật không thể xa lạ với số phận cụ thể của con ngời Nhan đề Chiếc thuyền ngoài xa giông nh một gợi ý về khoảng cách, về cự li nhìn ngắm đời sống mà ngời nghệ sĩ cần coi trọng
Trang 9Những đứa con trong gia đình Nguyễn Thi
Câu hỏi:
Nêu hoàn cảnh sáng tác, chủ đề, ý nghĩa nhan đề của truyện.
Trả lời:
- Hoàn cảnh sáng tác: Những đứa con trong gia đình là một trong những truyện ngắn
đặc sắc của Nguyễn Thi đợc viết ngay trog những ngày chiến đấu ác liệt nhất khi ông công tác ở tạp chí văn nghệ Quân giải phóng
- Chủ đề: Qua hồi ức của Việt về những thành viên trong gia đình, tác giả ca ngợi tinh thần yêu nớc, truyền thống cách mạng của một gia đình và của ngời dân miền Nam nói chung trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nớc
- ý nghĩa nhan đề: Nhan đề Những đứa con trong gia đình không chỉ có giá trị thông báo về vị trí thế hệ của hai nhân vật chính mà còn gợi nhiều ý nghĩa Đó là những con ngời đợc nuôi dỡng và trởng thành trong gia đình có truyền thống tốt đẹp, đáng tự hào Họ là những con ngời nối tiếp xứng đáng truyền thống cách mạng của gia đình Nhan đề Những đứa con trong gia đình đã khẳng định và ca ngợi mối liên hệ bền chặt thiêng liêng giữa các thế hệ trong gia đình giữa ngời con với gia đình
Câu hỏi:
Truyện đợc thuật lại qua dòng hồi tởng của nhân vật nào? Điều đó có tác dụng nh thế nào đối với kết cấu của truyện và việc thể hiện tính cách nhân vật sắp xếp các tình tiết
Câu hỏi:
Nêu những đặc sắc nghệ thuật đặc sắc của Nguyễn Thi trong tác phẩm Những
đứa con trong gia đình.
Trả lời:
Trang 10Những nét nghệ thuật đặc sắc của Nguyễn Thi trong tác phẩm Những đứa con trong gia đình thể hiện qua các phơng diện:
- Về nghệ thuật tạo tình huống truyện: Nhân vật Việt rơi vào một tình huống đặc biệt (trong một trận đánh bị thơng nặng phảI nằm lại ở chiến trờng, bị lạc đơn vị, nhiều lần ngất đi rồi tỉnh lại)
- Về nghệ thuật trần thuật: Theo cách ngời kể tự giấu mình, nhng cách nhìn và lời kể lại theo ngôn ngữ, giọng điệu nhân vật (lời nửa trực tiếp)
- Về nghệ thuật khắc họa tính cách nhân vật: Miêu tả taam lí nhân vật ssau sắc, đậm tính cách Nam Bộ
- Về ngôn ngữ: Ngôn ngữ phong phú, giàu giá trị tạo hình, góc cạnh và đậm chất Nam Bộ
Câu hỏi:
Trong truyện Những đa con trong gia đình, Nguyễn Thi đã xây dựng đợc tình huống truyện độc đáo nh thế nào? Theo anh/chị tình huống ấy có ảnh hởng gì đến nghệ thuật trần thuật của tác phẩm này.
Trả lời:
- Tình huống truyện độc đáo: nhân vật Việt rơi vào một tình huống đặc biệt Trong một trận đánh Việt bị thơng nặng phải nằm lại ở chiến trờng, bị lạc đơn vị, nhiều lần ngất đi rồi tỉnh lại
- Tình huống có ảnh hởng đến nghệ thuật của tác phẩm Truyện đợc kể theo dòng tâm
t đứt nối của ngời trong cuộc vì thế mà chân thực và sống động hơn Ngời kể chuyện- trong trờng hợp này tự giấu mình nhng cách nhìn và lời kể theo ngôn ngữ và giọng
điệu của nhân vật chính có thể thay đỏi cùng lúc nhiều đối tợng khong gian và thời gian đan xen tự sự và trữ tình
- Trong cuốn sổ gia đình ấy hiện lên hình ảnh bao ngời đã khuất: ông, bà, bác, thím,
ba, má Việt Họ khác nhau về lứa tuổi nhng đều bị hành hạ , bị giết chết bởi sự tàn bạo của kẻ thù Cuộc đời họ trở thành nguồn mạch của truyền thống gia đình
Trang 11- Cuốn sổ ấy sẽ ghi các thế hệ kế tiếp nh Chiến, Việt Nó cho thấy các thế hệ sau khong chỉ xứng đáng mà phát huy tốt truyền thống gia đình.
- Truyền thống gia đình ấy hòa nhập vào truyền thống dân tộc để làm nên bản sắc tâm hồn dân tộc
- Tác phẩm thể hiện những đặc sắc về nghệ thuật truyện ngắn của Nguyễn Thi: trần thuật qua dòng hồi tởng của nhân vật, khắc họa tính cách và miêu tả tâm lí sắc sảo, nhiều phong phú, góc cạnh và đậm chất Nam Bộ
Chi tiết khiêng bàn thờ bắt nguồn từ tập quán lâu đời của những ngời dân thôn quê Việt Nam, một xứ sở nông nghiệp, coi trọng đời sống tâm linh một cách vừa thiêng liêng vừa gần gũi, chân thực
Bên cạnh đó, việc miêu tả tâm lý và tâm trạng nhân vật cũng rất tinh tế.Trong giờ phút thiêng liêng và trọng đại của cả gia đình và mỗi một thành viên, Việt bỗng thấy mình thành một ngời khác, trởng thành và khôn lớn hơn.Một ngời hồn nhiên vô t nh Việt vào giờ khắc ấy mới thấy “thơng chị lạ”, mới thấy rõ lòng mình và cảm thấy rõ mối thù thằng Mĩ nh có hình, có khối, cụ thể và trực cảm
Trang 12Đây là một chi tiết nghệ thuật cô đọng, dồn nén, chất chứa, vì thế, có thể nói là giàu tính tiểu thuyết.
- Cây xà nu là biểu tợng cho phẩm chất cao đẹp của ngời dân Xô Man
Xà nu là cây họ thông ,gỗ và nhựa rất quý , một loại cây đặc trng của vùng đất Tây Nguyên Đây là loại cây sinh sôi nảy nở khoẻ và có sức sống dẻo dai
- Nguyễn Trung Thành đã đặt tên cho thiên truyện ngắn viết về Tây Nguyên là
“ Rừng xà nu” Rừng xà nu là hình ảnh của thiên nhiên bạt ngàn hùng vĩ , tràn đầy
sức sống , là biểu tợng cho sức sống mãnh liệt , bất diệt của con ngời Tây Nguyên nói riêng ,con ngời Việt Nam nói chung
-Thông qua hình ảnh cây xà nu , rừng xà nu trong tác phẩm ,nhà văn muốn ca ngợi những phấm chất cao đẹp của dân làng Xô Man : kiên cờng , dũng cảm vợt lên ma bom bão đạn , vợt lên đau thơng , trung thành với cách mạng
Nh vậy , nhan đề của tác phẩm đã thể hiện t tởng chủ đề của tác phẩm
Nêu chủ đề và đặc sắc nghệ thuật truyện ngắn: “ Rừng xà nu” ?
Trả lời :
* Chủ đề :
“ Rừng xà nu” là câu chuyện về quá trình trởng thành trong nhận thức cách mạng của
cá nhân con ngời cũng nh của các đồng bào dân tộc Tây Nguyên Tác giả muốn khẳng định một chân lí của dân tộc và thời đại lúc bấy giờ : chỉ có dùng bạo lực cách mạng mới có thể đè bẹp đợc bạolực phản cách mạng Đó là con đờng duy nhất để bảo
vệ quê hơng đất nớc Tác phẩm cũng ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của đồng bào Tây Nguyên , nhân dân Miền Nam quả cảm ,ngoan cờng
* Đặc sắc nghệ thuật :
Trang 13- Rừng xà nu mang đậm tính sử thi ( Từ chủ đề , cốt truyện , nhân vật , hình ảnh thiên
nhiên )
- Kết cấu đầu cuối tơng ứng ( Mở đầu bằng hình ảnh đồi xà nu , kết thúc cũng bằng hình ảnh này )
- Lời văn trau chuốt , giàu hình ảnh , giọng điệu trang trọng ,trầm hùng
- Nghệ thuật tả ngời , tả cảnh sinh động , mang đậm màu sắc Tây Nguyên
Câu hỏi:
Hãy nêu những nét mới của chủ nghĩa nhân đạo trong văn học Việt Nam từ năm
1945 đến năm 1975.
Trả lời:
Chủ nghĩa nhân đạo là một truyền thống lớn của văn học Việt Nam Truyền thống tốt
đẹp đó đã đợc văn học 1945-1975 kế thừa và phát huy, có những nét mới mang đậm tinh thần thời đại:
- Hớng về quần chúng lao động, đề cao tình hữu ái giai cấp, tình đồng chí, đòng đội của những con ngời cùng cảnh ngộ, chung lí tởng đấu tranh Những tác phẩm nh Cá nớc của Tố Hữu, Đồng chí của Chính Hữu, Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài, Vợ nhặt của Kim Lân, Mùa lạc của Nguyễn Khải thể hiện rất rõ điều đó.…
-Khẳng định, ngợi ca những phẩm chất tốt đẹp của nhân dân lao đọng, phát hiệ ở họ khả năng cách mạng và phẩm chất anh hùng (Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài, Những
đứa con trong gia đình của Nguyễn Thi, Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành ).…
- Ngợi ca truyền thống ân nghĩa, thủy chung, nhân ái của dân tộc, đợc thể hiện trong tình nghĩa đồng bào, đồng chí và tình nghĩa cách mạng (Việt Bắc của Tố Hữu, Kính gửi cụ Nguyễn Du của Tố Hữu, Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên ).…
- Chỉ ra con đờng để ngời lao động có thể thay đổi SP, đem đến niềm tin vào cuộc sống tơng lai (Vợ nhặt, VCAP )
Trang 141 Giai đoạn 1945 - 1975, VHVN có 3 điểm cơ bản
- Nền văn học chủ yếu vận động theo hớng CM hóa, gắn bó sâu sắc với vận mệnh chung của đất nớc
ý nghĩa thời đại đợc nói tới trong tác phẩm Nhân vật trung tâm trong tác phẩm sử thi
là những con ngời gắn bó số phận mình với số phận của đất nớc, kết tinh vẻ đẹp và sức mạnh của cộng đồng Tác phẩm đợc viết với ngôn ngữ, giọng điệu hào hùng, giàu chất anh hùng ca
- Cảm hứng lãng mạn thể hiện ở sự vơn lên, vợt lên hiện thực bằng niềm tin ở ngày mai, ở tơng lai tơi sáng Cảm hứng lãng mạn vì thế thờng khai thác những đề tài nh thiên nhiên, tình yêu, tôn giáo, hồi tởng kỉ niệm, Đồng thời, nó đI tìm cái đẹp trong…những cáI khác lạ, phi thờng độc đáo, vợt lên những cáI tầm thờng, quen thuộc của
đời sống hàng ngày Nó đề cao nguyên tắc chủ quan, phát huy cao độ sức mạnh của ợng tợng, liên tởng Cảm hứng lãng mạn cũng thờng tìm đến cách diễn đạt khoa tr-
t-ơng, phóng đại, thủ pháp tơng phản, ngôn ngữ giàu tính biểu cảm và tạo đợc ấn tợng mạnh mẽ
Trang 15-Khuynh hớng sử thi gắn liền với cảm hứng lãng mạn, tạo nên sự vận động của cốt truyện thờng gặp trong tác phẩm: từ bóng tối ra ánh sáng, từ gian khổ đến niềm vui, từ hiện tại đến tơng lai đầy hứa hẹn.
Câu hỏi:Văn học Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945
có sự phân hóa phức tạp nh thế nào? Nguyên nhân nào dẫn đến sự phân hóa phức tạp đó?
_ Nguyên nhân dẫn đến sự phân hóa phức tạp này
+ Sự khác nhau về quan điểm nghệ thuật và khuynh hớng thẩm mĩ
+Sự khác nhau về t tởng hay về thái độ chính trị (đối với chủ nghĩa thực dân-trực tiếp hay không trực tiếp chống Pháp)
Những nét đặc sắc của văn phong HPNT trong bài bút ký "Ai đã đặt tên cho dòng sông".
a) Bút ký ghi lại những sự kiện sự việc và con ngời có thực mà nhà văn đã tìm hiểu, nghiên cứu cùng với những cảm nghĩ của mình nhằm thể hiện một t tởng nào đó Sức hấp dẫn của bút kí, tuỳ thuộc vào tài năng, trình độ quan sát, nghiên cứu, khám phá cùng cách diễn đạt của tác giả đối với các sự kiện đợc đề cập đến
b) Những nét đặc trng trên của thể loại bút ký đã đợc Hoàng Phủ Ngọc Tờng vận dụng với một văn phong đặc sắc hấp dẫn
- Tình yêu, niềm tự hào, sự gắn bó tha thiết với xứ Huế nói riêng và đất nớc nói chung
đợc tập trung miêu tả và biểu hiện trong dòng sông Hơng khiến sông Hơng trở lên lung linh, huyền ảo, có vóc dáng, có tình cảm, tâm hồn nh con ngời
- Bài bút kí thể hiện sức liên tởng kỳ diệu, vốn kiến thức phong phú về địa lý, lịch sử, văn hóa và những trải nghiệm của bản thân tác giả
Trang 16- Ngôn ngữ uyển chuyển, giàu hình ảnh, giàu chất thơ Nhà văn sử dụng các phép tu
từ so sánh, nhân hóa, ẩn dụ độc đáo, tài hoa Sông Hơng đợc miêu tả lúc thì nh cô gái
Di gan man dại, lúc nh ngời tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya, khi giống nàng Kiều
- Có sự kết hợp nhuần nhuyễn, giữa cảm xúc và trí tuệ đợc thể hiện qua lối hành văn hớng nội, súc tích, mê đắm và tài hoa
Nhận xét, vắn tắt nét độc đáo trong nghệ thuật biểu hiện của đoạn trích Đất n ớc - NKĐ.
TL: Đoạn trích ĐN (Trích "Mặt đờng khát vọng - NKĐ) là một trong những trích
đoạn hay về đề tài đất nớc Đoạn trích có nhiều nét độc đáo trong nghệ thuật biểu hiện thể hiện tài năng sáng tạo của nhà thơ
+ Kết cấu:
- Đoạn trích tự nó chia làm hai phần lớn, mỗi phần trả lời cho những câu hỏi ngầm ẩn sâu xa trong mạch thơ: Đất nớc có từ bao giờ? đất nớc là gì? Đất nớc tồn tại và hiện lên trong cái gì? Đất nớc của ai? Ai làm nên đất nớc/ Tất cả liên kết với nhau thành một hệ thống khá chặt chẽ Đấy là cái độc đáo trong kháng chiến bề mặt của đoạn trích thể hiện một hớng tìm tòi đầy trí tuệ của Nguyễn Khoa Điềm
+ Chất liệu
- Chất liệu NT của trích đoạn cũng có nét độc đáo Điểm sáng t tởng bao trùm lên
đoạn thơ là ĐN của nhân dân Từ điểm sáng t tởng này, hình tợng ĐN đợc NKĐ cảm nhận qua 3 bình diện: chiều rộng không gian địa lý, chiều dài thời gian lịch sử và chiều sâu văn hóa phong tục Để thể hiện t tơng ĐN của ND thì không có chất liệu nào u thế bằng văn hóa dân gian bởi văn hóa dân gian qua TN, tục ngữ, ca dao, những câu chuyện cổ, những phong tục tập quán, những địa danh để đa vào bài thơ Những chất liệu dân gian ấy đợc nhào văn, tái tạo bằng một cảm xúc mới khiến bài thơ vừa dân gian truyền thống vừa mới mẻ hiện đại tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt Mặt khác, chất liệu văn hóa dân gian đã tạo cho đoạn trích một không gian nghệ thuật riêng vừa quen thuộc, gần gũi, vừa lãng mạn, bay bổng Đó là không gian nghệ thuật kết tinh tâm hồn trí tuệ của ND
+ Bút pháp
- Cái độc đáo còn ở bút pháp thể hiện; đó là bút pháp trữ tình - chính luận Những tri thức về địa lý, lịch sử, văn hóa làm nên chất liệu NT trong đoạn thơ không chỉ đơn
Trang 17thuần là tri thức sách vở mà đợc nhà thơ kiểm nghiệm trong thực tế, thông qua sự nhập cuộc hết mình vào đời sống của ND Đoạn thơ có sự kết hợp hài hòa giữa cảm xúc và suy nghĩ, lý lẽ sắc sảo về vai trò sức mạnh của nhân dân đợc thể hiện qua những hình ảnh gợi cảm, giọng thơ sôi nổi, thiết tha Điều này tạo nên chất trữ tình, chính luận cho đoạn thơ.
- NKĐ đã chọn giọng điệu thủ thỉ tâm tình của một đôi trai gái Nhờ đó, tác giả đã biến một vấn đề chính trị thành một câu chuyện tâm tình và những tình cảm cách mạng lớn lao đã đến với ngời đọc bằng con đờng tình yêu
- Cái độc đáo của đoạn trích này còn ở hình thức thơ tự do, nhạc điệu linh hoạt phóng túng, khiến nó giống nh một tuỳ bút bằng thơ gây ấn tợng sâu sắc với ngời đọc
KL: Tất cả những nét độc đáo trên thể hiện nỗ lực tìm tòi sáng tạo của nhà thơ để góp
vào thơ ca VN hiện đại một giọng thơ độc đáo về hình tợng đất nớc
Nêu những ví dụ cụ thể và nhận xét về cách SD chất liệu văn hóa dân gian của NKĐ (ca dao, tục ngũ, TT, phong tục ) Từ đó tìm hiểu những đóng góp riêng của nhà thơ về NT biểu đạt Vì sao có thể nói chất liệu văn hóa dân gian ở đoạn trích này gợi ấn tợng vừa quen thuộc vừa mới lạ.
TL:
Một trong những nét độc đáo của đoạn trích ĐN (Trích "Mặt đờng khát vọng - NKĐ)
là SD chất liệu văn hóa dân gian Việc đa văn hóa dân gian qua TN, ca dao, TT, phong tục để dựng lên hình tợng ĐN đã tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt cho đoạn thơ
+ Chất liệu dân gian đợc sử dụng đa dạng và sáng tạo
- Có phong tục, tập quán SH quen thuộc (miếng trầu, tóc bới sau đầu, giỗ tổ Hùng
V-ơng 10 tháng 3 âm lịch )
- Có ca dao, dân ca Chẳng hạn câu thơ: Đất nớc là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm" lấy ý từ bài ca dao "Khăn thơng nhớ ai"
Câu thơ: Dạy anh biết "yêu em từ thuở trong nôi" lấy ý từ câu ca dao:
"Yêu em từ thuở trong nôi"
Em nằm em khóc, anh ngồi anh ru"
- Có truyền thuyết Hùng Vơng, Lạc Long Quân - Âu Cơ, các cổ tích (Trầu Cau, Sự tích hòn Vọng Phu, hòn Trống Mái )