Giải pháp giải quyết tình huống : Thuyết trình bằng cách nắm chắc số liệu kết hợp tuyên truyền và vận động, giúp người đọc hiểu rõ về sự cần thiết của việc ứng phó với lũ lụt.. Một số H
Trang 1I Tên tình huống: “VẬN DỤNG KIẾN THỨC MÔN SINH HỌC,
ĐỊA LÍ, GDCD, NGỮ VĂN TRONG BÀI THUYẾT MINH VỀ VIỆC ỨNG PHÓ VỚI LŨ LỤT ”
II Mục tiêu giải quyết tình huống:
Về kiến thức:
- Nguyên nhân gây ra bão lũ
- Hiểu được tác hại của lũ lụt gây ra
- Chỉ ra biện pháp, cách ứng phó với lũ lụt
- Cho chúng ta thấy mình cần làm và hành động như thế nào để ứng
phó với lũ lụt Về hành động:
- Tuyên truyền về tác dụng của việc ứng phó với lũ lụt
- Hành động để phòng chống thiên tai
Về ý thức:
- Hình thành thói quen để có thể ứng phó với lũ lụt
- Ngăn ngừa tình trạng lũ lụt trong nước ta nói riêng và toàn thế giới nói chung
III Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:
Tham khảo trên báo chí và sách vở những nghiên cứu của các nhà khoa học về tình trạng lũ lụt hiện nay
IV Giải pháp giải quyết tình huống :
Thuyết trình bằng cách nắm chắc số liệu kết hợp tuyên truyền và vận động, giúp người đọc hiểu rõ về sự cần thiết của việc ứng phó với lũ lụt
V Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống:
Ngày nay, nhờ tiến bộ khoa học, kĩ thuật, con người chúng ta đã có nhiều biện pháp khắc phục lũ lụt nhưng hằng năm, chúng ta vẫn nghe về những cơn siêu bão lớn nguyên nhân gây ra lũ lụt trên thế giới Chúng gây nên những thiệt hại to lớn cho những đất nước hứng chịu chúng, làm đời sống nhân dân thêm khổ cực Một trong những nguyên nhân là do sự biến đổi khí hậu, hiệu ứng nhà kính, mà con người là tác nhân lớn nhất gây nên sự biến đổi đó
Khu vực Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng là khu vực có nhiều hải đảo, là nơi hứng chịu biến đổi khí hậu nặng nề nhất vì các cơn bão nhiệt đới nên từ lâu, nơi đây được gọi là “rốn bão” của thế giới Các cơn bão thường đi kèm với các hậu quả như lũ lụt,…gây ảnh hưởng lớn đến đời sống nhân dân
Tuy nhận thấy rõ tác hại của lũ lụt đối với mỗi người trên Việt Nam nhưng không ít người vẫn dửng dưng, không quan tâm về việc làm thế nào để giảm thiểu tác hại của thiên tai và làm cách nào phòng chống biến đổi khí hậu Các nhà doanh nghiệp ở Việt Nam hằng năm vẫn thải ra môi trường hàng ngàn, hàng trăm khối nước thải, chất thải chưa qua xử lí và các khí thải độc hại từ việc đốt nhiên liệu trong công nghiệp, đốt các chất
Trang 2phụ phẩm khác,… khiến cho trái đất ngày càng nóng lên, làm cho Việt Nam phải hứng chịu nhiều cơn bão mạnh và thiệt hại mà chúng gây ra Đặc biệt là ở miền Trung nói chung hay ở Hà Tĩnh nói riêng, nơi mà các cơn bão thường đổ bộ
Ở Hà Tĩnh, 10 năm qua luôn bị ảnh hưởng của bão, lũ gây thiệt hại lớn
về người và tài sản; đặc biệt, trong các năm 2002 và 2007, lũ quét làm chết 82 người, thiệt hại gần 2.000 tỉ đồng Riêng năm 2010, Hà Tĩnh phải gắng chịu liên tiếp 2 trận lũ, làm 51 người chết, tổng thiệt hại về tài sản ước tính 6.374 tỷ đồng Sau hai đợt lũ lịch sử năm 2002, 2007 trên lưu vực sông Ngàn Phố và Ngàn Sâu làm 82 người chết, hàng trăm người bị thương và thiệt hại hàng ngàn tỷ đồng Năm 2013, tromg cơn bão
Haiyan, xã Sơn Kim vỡ đập thủy điện, gây ra một trận lũ thật khủng khiếm Đặc biệt là các xã gần đó Như ở xã Sơn Kim đã có những thiệt hại lớn như: nhà cửa bị cuốn trôi, đồ dùng, gia súc gia cầm đều bị cuốn trôi, ruộng đồng ngập trong biển nước, sách vở sau khi lụt qua ướt hết,… Cũng trong trận lũ kép đó, nhiều tỉnh Quảng Trị, Quảng Bình, Nghệ An
và Thanh Hoá đã bị thiệt hại lớn về người và tài sản (143 người chết, hàng trăm người bị thương, thiệt hại lớn về tài sản) Năm 2013, siêu bão Haiyan đổ bộ vào miền Trung gây nhiều thiệt hại lớn, hằng trăm,hàng ngàn ngôi nhà bị cuốn trôi, hàng trăm người bị chết và mất tích, thiệt hại lên đến hằng trăm tỉ đồng
Sau đây là một số hình ảnh lũ lụt ở nước ta:
Nhà cửa bị ngập lụt do bão
Trang 3Dọn dẹp sau bão, lũ
Cảnh một ngôi trường sau lũ ở Hương Sơn
Nguyên nhân gây lũ lớn, kéo dài:
- Do mưa với cường độ lớn, xảy ra trên diện rộng cùng với thuỷ triều dâng cao vì các cơn bão lớn
- Quá trình đô thị hoá khiến các công trình xây dựng như đường bộ, đường xe lửa và hệ thống thuỷ lợi một số nơi đã san lấp các vùng trũng, khu vực ven dòng chảy cửa sông
- Tình trạng chặt phá rừng, thảm thực vật bị suy kiệt làm tăng tốc độ dòng chảy mặt nước
Trang 4- Lũ lụt còn có thể xảy ra khi đê, đập, hồ hoặc kè bị vỡ hay xả lũ Một số Hội thảo đã chỉ ra những tồn tại trong công tác phòng, chống bão lũ hiện nay, đồng thời đưa ra một số giải pháp khắc phục với phương châm: “Chủ động phòng, tránh, thích nghi để phát triển”, trong đó, xây dựng và rà soát các khu vực thường xuyên bị ngập lụt trên địa bàn, để từ
đó lập bản đồ làm cơ sở để rà soát quy hoạch của các cấp, ngành; tăng cường trồng và bảo vệ rừng đầu nguồn; nâng cao năng lực cứu hộ, cứu nạn từ cấp trung ương đến thôn, bản
Bên cạnh đó, các địa phương cần xây dựng phương án phòng, chống lụt, bão chi tiết, cụ thể theo phương châm "4 tại chỗ"; xây dựng cơ sở hạ tầng phòng tránh thiên tai, trong đó có hệ thống đê sông, đê biển, khu neo đậu tàu thuyền, đường giao thông vượt lũ…; riêng công trình hồ chứa thuỷ lợi, thuỷ điện phải đảm bảo cắt giảm lũ cho vùng hạ lưu Người dân nên làm theo nhưng việc dưới đây để phòng và chống lũ:
- Theo dõi thông tin về lũ, lụt trên vô tuyến, đài hoặc loa phóng thanh công cộng
- Thành lập lực lượng phản ứng nhanh, phân công trực thường xuyên để
có thể phản ứng kịp thời
- Bảo quản, sơ tán các thiết bị, giấy tờ sổ sách quan trọng và cất giữ ở nơi khô ráo, an toàn
- Rà soát, bổ sung các thiết bị cứu hộ, cứu nạn
- Gia cố nhà xưởng giúp chịu lũ lụt tốt hơn Bảo vệ nhà xưởng bằng cách nhồi đầy cát vào các bao tải và xếp chúng quanh nhà
- Neo đậu thuyền bè ở nơi an toàn và giữ gìn cẩn thận để có thể sử dụng được khi cần thiết
- Xác định địa điểm an toàn và phương tiện để di dời khi cần
- Bảo vệ nguồn nước bằng cách che đậy giếng, bể chứa nước.v.v…
- Tổ chức, phân công ứng trực thường xuyên để có phản ứng kịp thời
Trong thời gian lũ, lụt
- Cắt hết nguồn điện để đảm bảo an toàn trong lũ lụt
- Tạm ngưng sản xuất khi có dấu hiệu lũ lớn
- Di chuyển trang thiết bị, hàng hóa tới nơi cao và an toàn,ví dụ như một toà nhà hai tầng hoặc một quả đồi Cắt hết nguồn điện để đảm bảo an toàn trong lũ lụt
- Tạm ngưng sản xuất khi có dấu hiệu lũ lớn
- Di chuyển trang thiết bị, hàng hóa tới nơi cao và an toàn,ví dụ như một toà nhà hai tầng hoặc một quả đồi
Ngoài ra cơ quan địa phương cần có các biện pháp ứng phó với lũ lụt:
1 Giải pháp phi công trình
a/ Giải pháp trồng và bảo vệ rừng
Trang 5Giải pháp phi công trình trước tiên phải nói đến là trồng và bảo vệ rừng đầu nguồn Việc bảo vệ rừng đầu nguồn giải quyết một lúc nhiều mục đích khác nhau như:
- Giảm dòng chảy mạnh, hạn chế tối đa hiện tượng lũ quét, bảo vệ tính mạng, tài sản và sản xuất nông nghiệp, chống sạt lở, bảo vệ các công trình xây dựng cơ bản
- Chống xói mòn, điều hoà nguồn nước, tăng lượng dòng chảy ngầm hạn chế xảy ra hàng năm, tăng cường dòng chảy mùa cạn trong sông góp phần chống nước mặn xâm nhập vào vùng của sông
- Đảm bảo nguồn nước cho các hồ đập thuỷ lợi lớn nhỏ trong khu vực c/ Xây dựng phương án dự báo, cảnh báo lũ và xây dựng bản đồ cảnh báo ngập lụt
Việc xây dựng một phương án dự báo lũ chính xác có vai trò quan trọng trong việc phòng chống và giảm nhẹ thiên tai Dựa vào kết quả dự báo khả năng lũ xẩy ra, kết hợp với việc xây dựng bản đồ ngập lụt, hệ thống các mốc cảnh báo ngập lụt ở những khu vực đông dân cư, các cơ quan điều hành phòng chống lụt bão có thể đưa ra các phương án phòng chống những nơi xung yếu, phương án sơ tán dân các vùng thấp, các vùng có khả năng vận tốc dòng chảy lớn, hạn chế đi lại
d/ Quy hoạch phát triển kinh tế như: các khu công nghiệp, dân cư, kinh tế tập trung đồng thời phải gắn với xây dựng các phương án phòng tránh lũ bão Tiến hành quy hoạch phát triển kinh tế, xây dựng các khu công nghiệp, các khu dân cư, các khu kinh tế tập trung ở những vị trí thuận lợi,
an toàn, tránh những vùng thường xuyên bị ngập lụt ở mức nguy hiểm Đồng thời các tỉnh cũng cần phải xây dựng các phương án phòng tránh lũ, bão cụ thể số dân cần di chuyển ra khỏi vùng lũ, các vị trí di chuyển đến, các phương tiện cần dùng để 3 di chuyển, thời gian di chuyển trong bao lâu, cần huy động nhân tài vật lực như thế nào Các phương án phải đề ra
cụ thể hệ thống tránh bão, lũ và dự trữ lương thực thuốc men, phương tiện cứu trợ trên sông, trên biển khi gặp thiên tai
Để các phương án này khả thi thì công tác tuyên truyền, đào tạo nâng cao nhận thức của cộng đồng là rất quan trọng
2 Giải pháp công trình
a/ Mở rộng các lòng sông thoát lũ và tăng cường khả năng thoát lũ cho các cửa sông nhờ nạo vét, cải tạo, gia cố, nắn dòng Đây là một trong những giải pháp công trình được đề cập đến trong ‘‘ Chiến lược và
chương trình hành động Quốc gia giảm nhẹ thiên tai ở Việt Nam ’’ b/ Xây dựng các công trình và đê ngăn mặn kết hợp cho lũ tràn qua Đây
là một trong những biện pháp công trình được đề cập đến trong ‘‘ Chiến lược và chương trình hành động Quốc gia giảm nhẹ thiên tai ở Việt Nam
’’
d/ Xây dựng hệ thống các hồ chứa cắt lũ trên lưu vực sông
3 Giải pháp tránh lũ và sống chung với lũ (giải pháp kết hợp)
Trang 6Với các sông Miền trung có diện tích không lớn, sông ngắn và dốc, lũ thường lên nhanh, xuống nhanh Thời gian lũ kéo dài không lâu nên khi
lũ về chủ động phòng tránh, di dân trong thời gian lũ xẩy ra là hợp lý Ngoài ra để sống chung với lũ cần có sự đầu tư cơ sở hạ tầng kiên cố Chúng ta chỉ cần làm những việc nêu việc trên để có thể ứng phó với lũ ngày càng lớn hơn thôi Và dù chỉ là việc nhỏ nhưng nó rất quan trọng
với chúng ta
VI Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống
Đối với bản thân mỗi chúng ta cần chủ động phòng tránh cũng có vai trò rất quan trọng chính là các cấp chính quyền trên địa bàn trong công tác phòng chống thiên tai, bão lũ xảy ra Ngoài việc tăng cường công tác tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh, truyền hình và thông báo của cán bộ cơ sở tại địa bàn quản lý thì tại ở tất cả các cơ quan, đơn vị đều có phương án để chủ động phòng chống lụ lụt trong mùa mưa theo tình hình của từng địa phương Như tăng cường công tác tuần tra, canh gác, chuẩn
bị đầy đủ vật tư, lương thực, phương tiện theo phương châm 4 tại chỗ, sẵn sàng ứng cứu kịp thời khi có sự cố xảy ra…: Ở các huyện vùng thấp trũng của các tỉnh nên trong những năm qua, Ban phòng chống lũ lụt và tìm kiếm cứu nạn huyện đã chủ động tuyên truyền đến tận người dân mỗi khi có lũ lụt xảy ra Đồng thời chuẩn bị các phương án như: chuẩn bị đầy
đủ vật tư, lương thực, phương tiện theo phương châm 4 tại chỗ, sẵn sàng ứng cứu kịp thời khi có sự cố xảy ra Chủ động theo dõi diễn biến của lũ lụt để di dời các hộ dân có nguy cơ bị ảnh hưởng về nơi an toàn Nhờ vậy
mà hàng năm các huyện thiệt hại về người và của do lũ lụt gây ra được giảm tới mức thấp nhất
Cách làm mà chính quyền và người dân các huyện để ứng phó với mưa
lũ, thiên tai là rất đáng ghi nhận và mang tính hiệu quả cao Nhờ đó, mà thời gian qua các huyện đã chủ động ứng phó với lũ lụt, hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại về người và tài sản do mưa lũ gây ra
Khi ứng phó được với lũ ta có thể tìm cách chống lại nó Vào mùa mưa bão mọi người cần chuân bị thức ăn sẵn trong nhà đủ ăn cho 10-15 ngày
để lũ có thể đến.Mọi việc, mọi cách phòng tránh tốt thì sẽ giảm thiệt hại
về người và của cải
Sơn Thịnh,ngày 05 tháng 01 năm 2015 Người viết:
Nguyễn Lê Khánh Ly