Sơ đồ sử dụng tổng hợp và bảo vệ tài nguyên nước lưu vực sông hồng sông đồng nai và đồng bằng cửu long

đồng phân biện của cac CUS Vụ; Viên thuộc by’ ban khoa hoc ky thuật nha nude, 'Ổy ban phần , vung trùng ương Bộ Thủy loi, BS Nong nghiệp audi sự chủ trì của Thứ trưởng Bộ Thủy lợi « VŨỮ

BỘ THỦY LỢI VIỆN QUI HOẠCH VÀ QUẦN LÝ NƯỚc ng HN nnnngintil

TGnygyngtntlnnstigkeransnunnugnnengnsngn

hương trình gấp nhà nước : 06-03

"sợ đồ sử dụng tống hợp và bảo vệ

tài nguyện nude lưu vựo sông Hồng,

| sông Đồng nai và Đồng bằng Cửu long"

- Chương 2 + MỤC ĐÝCH, Ý NGHTA VÀ NGUYÊN TC PHẨN KHU THỦY LỢI

Ay Khai nigm phan khu thủy loti

B Muc đích phần kkhu thủy lợi

Cc Những nghien cửa phần khủ thủy lợi và phân khu phát

triển prude day,

De He thong _ cac cấp của phan khu thủy loi

đe Cac nguyen tác cơ bản để định ra vùng và khu thủy igi

« Ghương 3 : KẾT QUẬ PHAN VÙNG VÀ KHU THỦY LỢI

1/ Vung tử giao Hà tiên

a/" " Bay nui

/ " Nam Cai sin `

5/ * Can thơ = Long mỹ

6/7 " ven cửa sông Hậu

7⁄/ ™ quan 19 Phung hiệp

8/ * ven bien Vinh chau - Bạc liểu

1/ Phan vung phat trién

2/ Can bằng nước ma, kiệt

3/ Cong tac lập ay an thủy 1ợi

L/ Nhân xet chung

/ VI GIỚI THIỆU GỦA CHỦ NHIỆM CHƯƠNG TRÌNH O6~03

ae Ban phan | vung, phan Khu thủy igi duge xay đựng trần ed sở

tập thể, bao gồm, cac đoàn dự an đầu tu của Viện qui „ hoạch và quan ly nude, ede sở thủy lợi ở đồng bề ang Cửu long va cua ban

eht nhiệm đồ tài phan khu thiy loi

Ban bao cao „này aa duge bao cao hội thảo ở Thành phố Ho

Chi Minh do Bộ Thủy lợi chủ trì năm 1983 và đến đầu năm 19%,

được bao về trước hội đồng phân biện của cac CUS Vụ; Viên thuộc by’ ban khoa hoc ky thuật nha nude, 'Ổy ban phần , vung trùng ương

Bộ Thủy loi, BS Nong nghiệp audi sự chủ trì của Thứ trưởng Bộ

Thủy lợi « VŨỮ KHÉC MÃN,

a bảo cao nay |, duge hội nghị đ danh gia để có nhisu cong sức; to chức ai sau va sat thực te với mot iye ivong kha dong

tae thủy lợi g đồng - bằng Cửu longs Qua hội nghị pay ycting ¢ gop mot

số y kién can nói rổ hơn trong điều kiện kinh tế, 4 thuật, vớt

khai thao thủy lợi thì ban phan khu này cần được bổ sung; va

phải noi thêm uot số công táo thủy lot cần tiếp tục sau khi co

ban phan vùng; phần khu thủy lợi ~

phat triển sau nay sé lam tiếp không thude True tiểu để tài,

nhiệm đề tài viết lại và lập hồ sơ trÌnh nhà nước,

dụng thiếp thực trong viso xao “định ra được 119 ho sử dụng nude:

phat trién lập cac ay an dau wets cần ,bằng nước và quản ly nude

Những khu lập ay an đầu tư của BS thủy, lợi hiện đang dude :thựa

hiện theo phần khu thủy lợi để trình bày ở đây,

_Xin thinh thật, cam, ơn các đồng chÝ ở cao đoàn dự an _dautu,

với ban chủ nhigi de tai xay “aựng được ban phan khu thủy loi này

Xin cam om tat ca cac đồng cht trong mại đồng phan biện

thủy igh dong ban ›g Ct long

7/7 È_ pak

Năm 1981, chương trình cấp nhà nước 06-03 "Sy dung tổng

hợp và bảo về, tài nguyen nước của lưu vực sống Hồng, sông Đồng

nai và đồng bằng song cửa long cho giai doan 1990-2000" được chính thie cong nhân; trong đo eo đề tài 06-03-02 "Phan khu thủy igi"

Chương trình 06-03, cũng như đồ tà! phẩn khu thủy lợi được nghiên cửa tren 3 +ưu vực song lon nhat ở Việt _nam,Trong

3 lun vực ao, thì đồng bằng song „0u Jong dang co yeu cau cap

bach nhất về phần khu thủy 1ợi với sáo ly đo ‡

nước; điện tien tự nhiên gần tri6@u ha, đang 1 trọng điểm

khal thac nồng nghiệp

- về thủy lợi thì đồng bằng sông Cửu long dang ở thời

kỳ đầu của viec khai tháo, hệ thông phần khu thủy, 1ợ1 chưa xổ

kinh te kỸ thuật & cae khu thoy lợi Phần khu thủy, lợi, chính

là quan ly khai thac theo các khu đã được xao định,

Để dap ung Kip thvi cho BỘ Thủy lợi chi ago lập dự an

đồng bằng sống Cửu long lầm đối tượng nghiên elu "Phần khun trước tien

Công tac !UPhÊn Khu thoy, lợi" được thực hiện trong thot gian 3 năm (1981-1983); ava vào, 1ựe „Lượng cao đoàn 1am ay an

o cac tỉnh của Vign qui hoạch và quản iy nước; cùng với 'caác

Sở thủy lợt và pan chủ nhiệm da tale với một lực lượng „ đồng ado như trên mới sở dieu kiện thực địa sau rộng tren cae hg

thong kenh rach aay đặc về trên cáo đồng ruộng pao la của đồng bằng Cựu long

Nam 1983, ban phan k¿uu thủy lợi này đã được bao cao hội thểo tại thành phố Hồ ChÝ Minh do Bộ Thủy lợi tổ chức gồm cơ

lực lượng can bộ của các Cục; Vu, Viên về các SỞ ,thủy lợi thuộc

các tinh đồng bằng song | cửu | Long» Qua hội nghị doybao cao này được sửa chữa lai, va đến dau nam 1984 ban bao cao nay được

bảo về rước hội đồng phan _biện của by ban khoa hoc ky thuật nhà nước; BO thiy lợi và Bộ Nong nghiệp

là tiệt công trinh nghiên cửu tập the, vừa xây dựng; vừa

phải dap ứng „*‡p thời cho lập dự an đau tu, dod nỗi trong thoi

chủ nhiệm de tai xin thành thật cam on tat cả cao đồng ont đã

tham gia và đong gop nhiều công sức cho đe tải được thanh cũ,

Chương +

DUC DIEM TU NHIÊN VÀ DÂN SINH KINH TẾ ĐỒNG BẰNG CỬU LONG

A DAC DIEM TU NHIEN

„Đồng bằng song Citu Long xeo đãi từ hữu ngạn van cỗ đồng

đến bơ biên tay va tu bien giới Việt nam = Kampuchia | den bien

đồng, điện tích gần k triều ha bao gon, 9 tỉnh hinh hai, Kien giang; An giang; Hau giang, Ben tre, ctu long, Dong thap,Tién

giang va đại bộ phận điện tích của tỈnh Long an

1/ Đặc điểm địa chật địa mao, địa hình

Đồng bằng song cửu long là mot vung tring rong 1a; tren

bề mất được goi 1a trầm tích bo rời Kanozoi, co tu Plioxen (N2)

đến Holoxen (QIV) và trên mot nen da co thuộc Paleozol

Nền, đa cỔ Paleozoi nay được chim | sau dud một, tang | phù_

sa day, de 19 ra mot vai điểm ở ven biến tay như da voi ở Kien

luchg, Ha tien, da phiếu Quartzit ở Tri ton, Nae ma phưn trao_

với cac: +oai da rhyol it dacit ở nui Sam, nưi S§p; mac ma co xâm nhập granit ð Thất sơn; Hồn đất, Xiồn khoai độ cao tren 100m

Phủ trên dp da £8 nay 1a tram tích bở rời Kainozol, cho đến nay chưa cổ mây ho khoan nao dat gen bề day nơi sâu nhất

để đanh gia | toan bộ về điện phan bo của, trầu tích trẻ naye

Nhung một sẽ ho khoan ở ven ria cho thay dong bằng, Cửu ¿ong 1a

một tập hợp những thành phần bY rei chủ yeu tạo thành từ tuổi

ch ven ria mong

hong hot (lateriby

Ly da mong nhieu 8

Vũng chuyển tiến ty t thường đạt đ sau khong „quê

Lop pha bề mặt của đồng bằng Cửu long thuộc vào thời kỳ

trầm tích Holoxen của Kanozol, cổ nguồn goe tao thanh va nham

tưởng kha phức tạp bao gồm biển, song, đầm lầy, gid, song va nến hopes Xen ke nhau theo cả điện va chiều sau, thành phần

nham thạch nhìn chung 1a hat min cd eat bột, lấn nhiều _mun |

thực vật, than bun, thach Sao»; Tbentonit, bề day Ich nhất của

Holoxen không vượt qua 100 met

Cac quá trình tae dong của vận động iv nhiên; 14m cho

be mat của đồng bằng €ửu long thay doi Noi chung dia hình sở

độ cao tu 0 12 a 2m, nhưng van mang tính chất lồng chảo mà cac

vũng tring 18 ving trung tam Dong thap mười, Ha tien, Long my 5

phẩa Bue Quan 19 Phung hiệp sở độ cao đướt 0, 5m, nơi đầy thường

bị ngap lụt và bị ảnh hưởng của chua phen

Ving | dong bằng ven biển, nằm tiếp gidp với vùng trừng

n ap jut là vùng đất được hình _thành đo tae ,động của biển, chạy đài từ thành pho HS Chi Minh den song Cai Lớn = Cai Bée Co noi

dia hinh cao 0,6 e O;Ổm nhưng cũng nơi địa hình thấp 0 + O;ốn,

adic bigt 1a số cao giồng cat chay song son với bờ biển, được hình thành chủ yếu 1a do bien, eo độ cao tự 1 + on giữa cao giồng cat 1a vung trừng Mang lưới kênh rạch ở vùng giồng eat kem phat triển, thường bị bồi ip Trong vùng đồng bằng ven biển

còn phat triển cac đầm lay nude mặn G0 cao độ 0;1 den dưới Oy

eo cac loai su, vet, nan hoặc cac load độngvật đa dang sinh son;

, Dee theo hai bờ sống Tiền và Song Hạu lầ các bờ đất cao

đo phù sa song bồi đếp hằng năm; sở đo cao 3 ~ 1# phia gan

khoảng 2, + „10km; cao độ địa hình chỉ cồn 0,8 e1 sâm vùng đất

phủ sa eổ ở ven biển giới Viet nam = Carpuehia cũng 1a xung

cao co độ cao 3 = km; là những vùng rất có khả năng phat trién

nong nghiép

Tom lai, dong bang gửu long là một miền poi tích bằng

phẳng và tưởng đối thấp; tru mot số ngọn nui cao còn sot lai

co đồ cao tren 100m; còn lai dai bệ phan đất dai pho biển

0,5 + 2 2 Os | tru những vùng "biển giới việt nam = Campuch1a ; ven sống Tiền, và Hau, va cae gidng cat ven biển co độ cao cao hon

h¥n cac vùng xung quanh

2/ Khí hầu

Đồng bồng song Cửu long nằm trong | vung nhiệt đốt gio ma nhưng ở v† độ thập nến chịu ảnh hưởng của khể hậu xích dao

- 3=

cùng với địa hình bằng phẳng và chịu che độ wnt hầu nhiệt

đốt gid mùa nến nốt chung cỡ nhiệt độ cao và khá đồng nhất; it bien động qua các tháng, nhiệt đo bình trần hằng năm 26 số +27, 5

thang co nhigt đo cao nhat la thang ‘4 vol tren 28°C va tháng cố

nhiệt độ thấp nhat 1À thdng 1 với nhiệt đề 25426° Ce

Trai vol nhigt độ tt biển động qua eae thang, thi che đồ mưa lại phần hoa sâu sáo theo ma ma va mba kho

Mua mua co hướng gid tay Nan (với jan, suất xuất hiện

60-70%) hoặc gio tay (tan suat 10-2 ”) keo đầi từ thang Selle

Mùa khổ có “hương gio đồng bếc vốn là tín phong bếc ban cầu nên thường là khổ hanh,

Trong thoi Mở chuyển xiếp từ gid mia đồng sang gio mùa hề;

đa so cac _ vùng cỡ hướng gid đồng; riêng vùng Ha tien | có gio tay

nhat toan đồng bằng Thôi „ở chuyền tiếp tie gio tay nam hoặc gio

tay sang hướng gio đồng bắn hầu như toàn đồng, bằng có gio Xây,

hoặc tay nam hoặc pha tạp cao hướng khao lầ thừi kỳ kết thie mba

mua toan dong ping

Chế độ gid trùa 1a nguyen nhân sầu xa phần hoa chế độ mua»

Lượng mưa bỉnh quần hằng nấm của đồng bằng 14 1.600mm, nhung

phần bd khong đều theo không gian và thời gian, Những ving ven

bien keo đãi từ Hà „xiên đến U mink, Gamau, mưa khổng những đến

son hon eac noi khae mA con 13 1ửn hon cac nơi khẩo¿ b bình quần

hằng năm 2 000 ~2e 400mms Những vung nim sau vao nội địa, lượng mua bÌnh quần năm thường nhỏ từ 1.200 » 1.400mm

Theo thỒi gian, thÌ lượng mưa tập trung chủ yeu vào mia

mưa (85% lương mưa năm) « Lương mưa vào cáo tháng chính của mùa, mưa (thang é, 7y 8; 9, 10) Xt biến động thường 200 « 300mn/tháng,

những đối với cao thang g1: ‹o thet giữa mùa khô chuyển, sang ma

mia hoặc từ mùa mưa sang mùa khổ như ede thang 5, 6 và 11 thì

lượng mua „thay „ doi kha ổn, đổ chính 1À nguyễn nhân gay ra thién tai cho sản xuất nồng ng shiep

số ngày mựa Ở đồng bằng Cửu long phan bo tương tự như phan

bổ, lượng mưa năm Vùng Rạch eis - Hà tiên = Cầmau eö 135 = 164

ngày mua trong nam, vùng ven biển Soctrăng - Bacliéu 1a 112 = 1%

ngày; yang Vi thanh - Caẩnthơ 100 ~ 12h: ngày xa vào trung tâm; là

vung ft mưa thì số ngay mưa chi từ 70 = 100 ngày ‹«

Lượng mua ngay 10a nhất & đồng bằng Cửa long thường không

lon Nnithng tran mia trén 50mm/ngay mod năm chỉ có, 4 ~ 5 ngay, va

trên 100mn/ngày trung bÌnh 2=3 năm mới xây rả một Jane

-~ke

Trận mưa 1ơh nhất đã quan tric được ‡

- Soe tring 3L5nm/ngầy (5/11/1955)

- Hà tien 232 " (5/09/1972)

Chế độ mưa 8 dong bing | cứu long tương đối đều người nồng

dan Ö đấy để biết, lợi đụng để bd trí mùa vụ thích hợp nhất là

lợi dụng mưa để bố trí hai vụ lua/năm,

3/ Thiy vin

a} Mang ludi gong ya kénb rach

Song ctu long 3à phần ha 1ưu cla sống Mokong,, nằm trần địa phan Việt am; gòn, 2 nhánh „ chính là: song Tien và song Hau

Song Tiền trước khi ehay ra biển đồng lai phan ra nhiều nhanh

sống MỸtho, sống Ba lai, sống Ham lưỡng; sống Cổ chiến

,Yề _phía đồng của song Cửu long là sống Van co đồng va

Van có tay, phat nguyen từ Gampuchia theo hương tay nan chay

- ve phía tay nam; cổ một hệ thông song noi dja nằm 1 gan

biển đồng và biển tay Song “ngắn, rong được nỗi vào _nhiSu nhấnh

của song cửu tong, như cao song Cat Lon, song Ong Doc, song Bay

Hap, Ganh Hao, sông Mỹ thanh,

a hệ thối 3g song ke tren được no thong } với nhau nhờ một

§ thống kenh rạch d aay đặc; tạo nen mot hg thong song ngoi và

anh rạch lổn của đồng bằng cửa long

_Ngoà1 hệ thống song | ngoi va kénh rạch ida kể trên; con cơ

mot hg thong sống rạch nhỗ tự nhién va cao cấp kênh thủy lợi được noi liền với he thong ‘enh rach lcn, song lên hoặc được ehây ta biển

Sự phan bo he thong song ngòi và kênh rach kể trên rất không đeu, Khu kẹp "giữa hai song điền và song "Hậu “eae vùng ven

bo ta sng Tiền, hữu sống Hau, eae vung ven bờ biển, đồng và biển

tay, song va kénh rach kha phat triển ÿ ngược dai vùng trung tẩm đồng thấp mười về tử giae Long xuyên kem phat triển

Cac kxẽnh nhỏ cáo cấp, được nốt từ song ngồi hoặc kenh ổn vào noi đồng, cũng, phat triển không đồng deu thường tập trung Ở

eac nơi đã cầy cau 2 và lửa/năm,

-5-

Trong qua trình nghiền cửu qui | hoach thiy igi ở đồng bing

cửa ONE» đã tận dự cao kénh dao, song “rach, sẵn cô và phat triển bằng nạo vet hose me rộng - mơi để ,phh hợp từng bước khai thao của qui” hoạch thầy Lợi; trọn ed sd nguồn nước của song cửu

long Những kênh rạch song ngòi này đã được nghiên cửu dé phan

ehia cac khu thủy lợi sau nay

b) Che do giong chảy trọng cáo sống ngồi va kẽnh rach

_Dong chảy g dong bing Ct 1 long | chiu anh hưởng trực tiếp eva dong chây sống Mekong, che độ thủy triều và một phan của

mựa nội dia

~ Che do thy van son Mekong + Song Mekong 18 mgt song

1dh chảy qua nhi€u nước eo điện tích lưu vực 795„000kmô „ Chieu

đầ1 ,s5ng trên địa phận viet nam, được gọi 1À song cửu long

khoảng 220km

Dong chay của song Mekong aan Phnom Penh nhan then duge

nguồn nước của Tonlesap, co diện tích lưu vực 100, 000k ; tổng

lượng 22, 5km3, 1ưu lượng bình _ quân 720n8/8 Tonlesap za mgt lồng chao Là ron của nó 1à biển HG | ®Ố cao trình day 1a 0 "Biển

hộ được chứa nước quanh năm; „ den ma cạn; điện tích mặt „thoảng

gủa hỗ 18 3-000kn2 , maa, 18 eo khi 1én den 15.000kn2 « Biển hồ

là not hồ chứa điệu tiết ty nhién Ve ma 10 song Mekong | chay vào biên Hồ với tổng lượng "43, 8km3, lưu lượng lớn nhất lên với

12 000m3/s-

Biển ho eo tae động manh me đếp che a9 dong: chay Sone

gửi long, ở Việt nan do dung tích hộ qua 1ổn; nhưng chế độ

phần phoi không đều Thang 11 1À thang dugg nude biển Ho" chảy

xuống ,Mekong Ich nhất, 21;Êkm3; nhưng đến thang 2 là tháng biển

Hồ chảy xuống nhỏ nhất, 0 ;37m3 (ohénh nhau 60 lần); cũng do vay

co nhiều phương an mon ngh.en cửu lai che đồ dieu tiết của

biển Hồ

Dong chay ena song Mekong, eo tae dong manh liệt, của “biển

Hồ, lâm cho 1ưu lượng ainh 18 được giầm : xuống, đồng, thời đẩy tài ma 1a $ Việt nam lai 1 thang, ya efing nho do wh lu lượng

mua cạn tăng én

Sau a3y lv lvong binh quan thang 9 PhnomPenh (m3/s) +.

Từ thang & đến thang 10 nước song _Mekong chảy tiệt phần vào

biển hồ, sau ao đến thang 11 nước tỪ biển Hs dieu tist xuống hạ lưu; cùng với đồng chảy cơ bản của song Mekong, tao nên 2 mùa lữ

và can ở đồng bằng Cửu long

Về mùa 18; nước sống dang cao đến một luc nao do | nude tran

by vượt qua cae song nhỏ, eae thung iting ở } Campuchia roi tran qua việt nam vào cac vùng Đồng thấp mười và tư giác Long xuyen,

mot phan của khu kẹp giữa sống Tiện, sông Hậu va một Ất của khu

Nam Cai stn lầm ngap 1,4 triểu ha, trong a0 co 70 van, ha ngap

sau trên 1 met, thôi gian ngập, keo đài lỳ „ Ố thang "Mùa lữ thường

trùng vớt mùa mưa lich } đồng bằng cửa long; nen ngoài ngập lụt con ngap ung gan 1 triéu hae

vé mia kiệt nhờ tao dụng của biển Hồ m itt lượng maa

kiệt song Mekong ở ha lw Phnom Penh rut ngăn thoi gian đi mgt

thang, | bat đầu từ thông 12 lưu lượng phía trên Phnom Penh bat dau giêm hfn so với thang "iy nhựng phía đướt Phnom Penh lưu

lượng còn lại rat 1ch (lởn hơn cả thang 11 của phía trén Phnom Penh), giản, pnẵn vào thang a năm sau Vào cao thang 3 và h 1â

hai thang eo lưu lượng nho hon 2 600m3/s (hạ lưu _Thnom Penh),

thang 5 sở „tăng lên chút Ất nhưng cũng chỉ 1 én đến 3.010m3/s,

thang ( 6 trở di ; nguồn nude, mek tang len dang | kể Q = 8.712m375);

vì thể vào cao _bheing kiệt lầm cho thủy triều ảnh hưởng lân XAy

keo theo mặn lan sầu vào noi dia

- Chế độ thủy trieu 9 dong bing Cửu Long 3

Đồng bing cửu Long bt biển bao vay hai phía cơ chế đồ

thủy triều khao nhau : biển đồng và biển tay.

-~7~

ngay đềm lên xuống hai lan; theo chu kỹ 3 wy 5 ngay e6 1 con triều, toần năm cố 24,5 con triều,

BÌnh quan mực nude cao nhật ở biển vào cao thang 12; 1 và

thấp nhat vao cae thang 7, 8 Biên độ triều lớn nhất khoảng um xuat hiện vào các thang 12; 1 đến 3 và ts bien độc còn khoảng

2;m và “đến thang 6, 7 lại lên đến ? khoảng 3, 5m, rod bi giam

xuống khoảng 3,0m vào cae thang 7 va 8,

về dgng triều; cổ cáo dang như sau t

- Vào cáo théng 3, 4 va 32 10: co ) dang nhat triéu, ban

nhat triều đều va ban nhật triSu không đều

~ Vào cac thang 12 va 6,73 00 dang bán nhật triều không

deus

Cae thang khae eo dang trung gian, thién về ban nhạt triều

không deu

Dang bạn nhật triều đều co giao dong chu kỳ hd, khi

truyền vào sống ngồi kho đi xa Dang ban nhật triều khong đều; chu ky giao động tổn hơn; được truyền vào sống ngòi kenh rach

xa hon

e Chó đồ triều ở biên tay (vinh Kiên eine) ed chế đ

nhật trieu khong đen; biển độ triều O 3° ¢ l,lm Bien 9 triều thay doi theo chủ kỳ xhông rd tực nước aÌnh trieu co 27 chu

Ky trong năm, nhưng chan tri8u thay đổi không theo qui luat

cùng với chế đồ đồng chảy song Mekong, lan cho donz chay tren

cáo kenh rạch song ngoi phife tap, tao nen nhiéu giao thoa của

đồng chay, 'kênh rach tị boa Ling nhiều, nơi; khả năng tiều thoát

nước bị han chế Cao giao thoa dong chây thường thay đối tùy

theo lượng nước Mekong để về cũng như ư ảnh hưởng xâm nhập của

thủy triSu

bo anh hưởng thủy trieu lấn sầu vào nội dia, keo theo mãn

lấn sấu vào sống ngòi kẽnh rạch

Đồ mãn xâm nhập vào sống, ngòi và kénh rach tay thuộc vào

qua trình € truyền triều hàng _ngày« Phía bien đồng; biển ad triều lon hon biển tay, nen mặn xấu nhập theo hướng bien dong vao lon hơn biển tay

-~ 6a

Đường ding ,tr‡ mặn lão lấn sầu vào nội địa phía biển đồng

từ 50 „ 70km; phẩa biển tẩy chỉ vào 5= 10km,

oy xâm nhập mặn được bien đổi khả sầu sốc theo thời gian

vào cao tháng 3 %, 5 lửa lượng trên sông nhỏ, nến xam nhap

vào sau noi „i2: đến thang 9; 10 khi lưu 1ượng trên sống đã 1n;

Hien nay độ main Mộ vào cac thang 35 4, 5 trên sống Vầm cỗ 1én qua fan an, trên các nhanh của song tiền, lên đến thi xã

MỸ „tho; rach ue cầy; trên sông Hau jen _ qua Đại ngấi 3km, tren Quan 19 Phung hiep lên trên Trà Cứ, trần kênh XỀ no lên đến đượi

Vị thanh VsVase

giải đất bị ảnh hướng nguồn nước, magn này lên đến 1,6 trigu

ha, pặp al nhiều khổ khăn cho trồng lua vào mùa khổ; nhiéu nơi

thiếu nước ngọt cho dan cu

Tom lai che độ thủy trieu phức tạp cùng chế độ dong chay

Mekong lầm anh hưởng đến khai thao toàn bộ đồng bằng Cửa long Việc igi dụng nguồn nước ngọt cùng với ảnh hưởng thủy jrieu ở đồng bằng sống Cửu long _phẩi được xem xet kỹ trong qua trình

nghiền cửu thuy lợi ở Ờ đẩy,

4/ Tho nhvchg : Theo tại lieu Bộ Nong nghiệp ở đồng bằng

Gửu long co nhieu loại đất; eo thể tom tat nhv sau :

3) Dat nt _- SA £ Diện tích %0 736 ha; phần bố tập trung

ven song Tien, song Hau, “eho yeu nằm trong vùng đồng bằng ngập lụt cửa song

Dat eo thanh phan eo gidt chủ yeu là set; ham lughg các chất đỉnh dưỡng trung bÌnh đến kha, Ất chất độc hại - Độ PH

trong nước 555 4 7

b) Đất năn 3 Dién tích 703.585 ha, nim chủ yếu ở vùng

đồng bằng van bí any cỗ eao trinh 0,2 + 0,8, kẹo đãi từ Cần được (Long an) qua Go công, Chợ g2o (Tien giang), bến tre, Nam tỉnh Cửu long, Hau giang va nột phần Minh hai

Đất cỡ độ đỉnh đường kha cao; nếu cãi tạo tốt cỡ thể gieo

trồng lửa năng suat cao

c) Dat phon : Dat phen cối, điện tích 1 885 701 ha được chia

ra dat phen khoang 870.700 ha và đất phon main 1ầ 1, 015.000 hae

-9~

Dat phen 1a mot loai đất mang nhieu đọc hai, khai thác

khổ; nhưng đất phần ` cống là loai dat giầu chất hữu CO, giau

đạm

8 đồng bằng sống Cửu Long; đất phen chiem 47% dién tích

ty nhiên, eo thể chia ra các loại chính như sau :

= Dat phon hiển tại „ là }oại đã có sự on định tương đối

về hầm lượng, phen „trong đất, bao sồm các vùng đã được canh tao

_ hoặc những vùng đất thủy cấp lên xuống theo mùa, thường được

chia thành 3 tầng :

Tầng 1dp mặt, sầu 0 e 25cm, mau den, min, nhiéu, dam „tông

sẽ cao (0,1 ~ 0 950)5 ngheo 1an, ty 18 cat thấp (< 30%) ° ty 1g

set cao (45 + 70); độc hại Lt

Tang gill sau 250m e (60 ~ 70)em, eo nhiều đếm, vật màu

vàng ,ủa eae pop chất Luu huỳnh như Fe2 (80/3)nay, của muối

sulfat kep sắt; nhồm Thành, phần hat ty 1@ cat thap (5-68)

set cao (So-70H), eon lai 1Ã bùn, là tang sẵn sàng đa theo mạo

Tang dưới là tầng Pyrit, thương co mầu xam xanh, xanh ligt,

đồi lue xam tring tỷ 18 set cao (60-704) chất, đính; déo, mi hod, tanh Day ed the coi 1ã kho trữ phen ae roi eo eo hoi se

tiếp tue Oxy hoa chuyển lân tầng giữa

Nhigu noi con eo tang phu nim sau hơng thường co xao thực

thủy cấp bất thường thì kha nang sinh phen mạnh, tang nữu cơ

va pyrit ỡ dưới rat day.

- 10 =

Đất phen măn xuất hiện ở bản ao aman, day 1a vung bi

xâm nhập mặn thưởng xuyên, có thể sở ede nguyễn nhân sinh phen

khao nhau; “nhe ed the xưa kia đẩy, lầ đất phen, nay } bi nhiem

mặn howe | xưa kia 1À đất mặn bị phen noi khac đưa đến, howc cũng

cỗ thể, lầ cổ tầng sinh phen, gau khi gặp min, phen xÌ lên lầm cho dat bị phần mãn

- Đất phèn tiệm tầng :

Loại đất phen tiềm, tang 1a load đất cố hai tang chính là

tầng met và tang Pyrit va nộ tầng phụ 1A tầng hữu cơ,

Tầng mặt nều ngu xdm va den, phon Ở mức an toằn,

Tang Pyrit ở rat nông; khi đất fuel (đất ẩm ướt) độ FH =

5 = 7 nhưng khi đất khô thì § tổng so cd khi lên đến 1 ~ 4S,

AT W & khi đất tươi, 200 ppmạ nhưng khi khổ lên đến 2,000 ppma

Đất phen tiem tang 29, the chuyền sang đất phèn hiện tại;

vì vậy cần chư y khai thae ở vùng đất phen tien tang, 1am dung phuchg phap

~ Đất phận đang chuyện hoa a a +oai dat phen dang chuyển hoa tu dat phen tiem tang sang dat phe an hign tai

êm lai, các, loai đất Ở đồng bằng cửu long cơ thành phần

eơ giới năng; eo him lượng chất đinh dưỡng cao nhưng nghềo lần

và ngheo ealei

Gan 1⁄2 điện tieh đồng bằng sống Cửu long 1Ề đất phên và

đất phôn mặn co chat dinh đương cao nhưng kho khai tháo «

Nghiên ‹ cửa “cad tạo đất phên ở đồng băng Cita long | co ÿ nghĩa

kinh tế và học thuật cao; trong đo cải tạo đất bằng biện phap thoy igi được xem như 1à b° $n phap quan trong nhat

Hoh 700.000 ha đất, tấn cũng: là Load dat cố độ đinh dưỡng

, cao, neu được cai 20 tốt, co bién phap dua nguon nước ngợt về

“ế s1 bạo; rất có “Hữu hiệu trong qua trình khai thác

Với gần 1 triệu ha at phủ sa Ở đồng ping | cua long muốn

i eek thac tốt cho 2° vụ tra /năm thì biện pháp thủy lợi cũng là

~ll-

B DEC DIfM DAN SINH KINH TẾ

trồng trọt; chủ yeu 1A trồng Tua dat 2,24 tri@u ha, hơn 26 van

ha dat rung, đất côn hoang hoa 50 ~ 60 vạn has

: 206 điện tắch trồng lua của cả nude, lại ở vào vùng co > khẾ hau

va thời tiệt thuận 191; đất đai Q phì nhiều, song đến nay sản xuất

nông nghisp văn con 16 thude chủ yeu vio thien nhiên, Tuy ring

trong những năm sau chiên tranh tình hình sản xuất nồng nghiệp được tăng lên đang ke, trước năm 1975; sản lượng lương thực đạt

hy 5 eh, 6 trigu tần/năm; nhưng đến 1983 sản lượng lương thực đã

lên den 7 trigu tấn/năm nhưng nhìn chung van con chủ yau trồng

cấy 1 vu/nin, kha ning khai thee con rat lon

Triển vọng sản xuất nông nghiệp ờ day, dang tren aa phat trian, cồng tac thủy, loi trở jthinh then chot trong việc phat

đề xao định hộ sử dụng nước hoàn chỉnh,

về dan so vou khoang 10 trigu đến _Ấainh sống chủ yếu bằng

nghề nồng; đại bộ phần 1a người kinh; ke den 1a người Khd~me;

người Hoa va một so dan tộc k khao; sược định cử ven các kénh

rach va eae trục 19 giao thong - bọ, Mặt độ aan sẽ khoảng Ổ2.000

người /kn2; phần, bo rat không đền, thương sinh sống ở những nơi thuận lợi cho san xuat nông nghiệp hoặc buôn ban ; những nơi

mới khai phá hoặc cor: hoang hoa dan cử rat thưa thốt nhv U minh,

Nan căn; tử giao Long xuyen, trung tam Dong thap much nat độ đần số khoảng hO=đử0 người/kn2,

2/ Tình hÌnh sản xuất none nghiệp và thủy lợi +

Sản xuất nông nghiệp c2 tầm quan trọng bạc nhất ỡ đồng bằng sống Cita long, với điện tắch dat nong nghiệp ,+iền năng

co the lên đến 3 ,briệu ha, cho đến nay đã khai thae 2 ;5 triệu

ha, con hoang hod 50-60 van ha

Mặc đầu tình ìmn sản xuất nồng nghiệp trong những năm gần đây, tăng len đơn kể, so với tr ude năm 1975; điện tắch

trồng ja due đồ khoảng 2 trigu ha, sẵn 1ượng h5 + "h ;é triệu tấn thì đến 1982-1963, điện tich trong luaỖ aa tên đến Ộhơn 2,2

trigu ha va san lượng dat 6,31 ~ 7 triểu tân/nấm nhưng nhìn

chung van con bi han che nhieu vao dieu kien tự nhiên và xã hoi.

- 12 ~

Muốn phat huy nhanh chong the manh nồng nghiệp đồng bằng

long, trước hết là công tao thủy Agty vì eo tạo được cde

) thống kénh true dan nước; thao nước mới cổ điều kiện dam bao

‘on nước về tiêu nước cho việc phat triển 2 vụ iva đồng xuân

he thu

Tùy theo đặc điểm tự nhiền của từng vung, ting khu thủy

lợi - ma xac định ede hg thong kểnh trục thích hợp Doi voi vùng

theo cao biện pháp giữ nước, ngăn li đầu vụ hồ thu trở thành

cồng tac trong tam, nhung aot, với cao vùng xa nguồn nước bị mạn

bao vay thi” vige trude tiền 1À phải giải quyết đưa nude ngọt về

hoye | đối với xe vùng bị 1 lụt nặng, chua phén | nhieu thi vige

nghien ‘eva cde he thông tiểu ung, tieu chua phải được đề cập day a

Dau sao bất cử vung nao muốn khai thao mạnh thủy igi, thi

vige tao kênh dan nude va tigu nude ket hop ngăn bờ vùng vấn

2° biện pháp đầu tiền; gau đổ mới xao lập các biện phap dva

nước Ìần nội đồng và hoàn chỈỉnh thủy lợi nội đồng

cho đến nay hẹ thống thủy 1ợi ở đồng bằng cửu long da eo

mot số công trình như sau :

- Hệ thong kônh : De phục vụ eGng tae tưới và tiêu ~ nhiều kẽnh đào 4ch đã được đào, dan nước, hoặc ti@u nude, được nói từ

gong Tien, song Hậu chay qua ede vung trung tâm và ra "biển,

Mat đồ kénh rạch không đều; ở các khu vực ven song Tiền, sống

tà howe ven bién mat 29 tương đối cao; “nhưng nhieu vung rong ton thi mặt độ dai qua thấp ah tử giao long xuyên, trung tâm

Đồng thấp” mười «

Ben cạnh cac trục kẽnh tạo nguồn nước va tieu nude eh{nh, còn phải cổ một he tống | kez nh dẫn nước xu kénh tao nguồn, kônh tieu chính vào đen tan noi dong Hg thong kénh nay } noi chung

con rất it, chủ yeu mới có Ở mot so vùng đã sản xuất 2 vụ lua/ năm,

= Hệ thống đưa nude lên mặt ruộng : Phần lớn điện tÍeh Ở đồng bằng sống Cưu long phai tươi bang động lực mặc đầu ot nước bơm không cao Cho đến nay chủ yeu là dựa vào “bơm nhỏ “trong dan Nhting năm gau chiến tranh; đã phat triển một số tram bom cố định 1n nhung do nhiều nguyen nhân; chưa phat huy được “năng lực

của cae trạm bơm này wot cách cổ hieu quả Cad.

- CEng trình ngăn mặn : Bao gon cac cong trinh as, eae

sống; cao dap ngăn mặn de chống mặn xan nhập vào noi đồng;

đồng thời ket hợp cao cổng ti8u thoát nude

Nhần chung hệ thống nay „ đã được khép xấn song chất lượng

nên ghưa gam bảo cháo quấn, Việc ngăn mãn phải, kết hợp tieu

thoát nước được đề cap đến phạm vi chile khu thủy 1ợt “thích hợp;

lượng đếp ae Ít at, ngược lại khu bảo ve nhỏa thì cong fe ai-

tương ứng nhưng khôi lượng a lai lớn lên, Công tao ngăn mặn

số quan hề true tien đến phần khu thủy lợie

~ Gỗng trình chống 1Ế t0 hai khai niệm _- eo ban 12 „chồng

1ã triệt da và chong 18 thang 8 Hiện may, ở đồng bằng, Cửa Long

đang ỳ mile đệ chong 3 tháng 8 phầm đâm bảo cho lua he thu

Những cổng trình nay bao goin cac đề qui, mồ nhÒ; cao trình thấp

uy hiệp đang sản xuất và lửa he thu

Nhìn chưng cong tae thủy lợi ở đồng bằng sông cửu long moh

trên điện tích 1, triệu ha,

cỗng tao thủy 1ợ1 sông bằng Gửu Long cồn rất lên và năng

gỗng trÌnh của khu thủy Ich

VÌ vậy phẩn khu thủy lợi rang tính chất chien lược, và tiên

khu thủy 1Ø1‹

„ NHÂN XIẾT TỔNG QUẤT

„Tình “hình tự nhiên của đồng bằng nửa 2 long để tac động lổn

= 1Ù =

1/ Phần bo cae chi ive $ Dong bằng cửa long Ở Việt nam

số dạng h he thang mà day nhỏ là bien „gối „Việt nam = Campuchia

và aay, Ica là bờ biển đồng Đây 1n sẽ ohiéu đài gap gan hai

lần aay nhỏ Cae chi duu lấn do ra biển dong tap trung chu _yeu

ti sửa song Hau đến của song van có; còn từ cửa song Hậu đến - Gàmau với 1⁄2 chiều đài day ich không sóc 1 chi +ửa nào đồ ra

biển đang kế, vì the mã viée tiếp nude ,v9 khu này rat khố khăn

gững như bị ảnh hưởng min Tà lổn hon eae

2/ Ẩm nườn lổn thủy triều ‡ Chu vi „pao boe dong bing

Campuchia va song vam eo Bién độ tuy triều biển ` đồng lại rất lon

vi vậy ảnh hưởng thiy trieu cht phôi hoạt động đồng bằng

Cw long

Ghế độ thủy triều a day lai qua phửo taps | nhật triều, ở biển tay y ban nhật triệu ờ biển đồng; lầm x80 dong” đồng chảy

phan ean tre den việo tiêu nước nhất Be vào thời kỳ dau mua mua

khi mà „Lượng nude song Mekong chưa adn, lim eho nhiều kẽnh rạch

bị nhiễm chua phen

đồng bằng Cửu long

/ don hướng ngần dua, chua phen và mặn 2 Vung Dong thấp

; go chon bo tri thei vụ và giống lựa của nông nghiép

lua he thu thich hgp wế cả vẽ giống và thời gian giao trong

Vụ

mgu thuan giữa cac vùng.

-15-

b/ Ảnh hướng bộ trí dan cư :

Dan eu dude bo trí hiển nay chủ yếu 28 ven cae truc 19

wa eae truc kênh mương song ngày đi sau vào ui đồng dân cư rat thưa thớt, nhất là ở Đồng thấp mưƯỢi ; tử giao Long xuyên;

Quan 16 Phung hiép

hat thae thủy lod cũng nhưnông nghiệp dos hoi người - dan

tại chỗ mới eo điều kiện phat trién nhanh chong, vì _vậy vige |

bố trí din cư trong cáo vùng co anh hưởng đến toc độ khai thác trong các khu,y cao vung

thao thủy igi va nong nghiệp ở đồng bằng cửu long, gan được nghiên cửu để khai thae tien nang dat va nude của đồng bằng

Gửu long

~ 16 »

Chương 2

MUC ĐÍCH, Ý NGHTA VÀ NGUYỀN TG !PHẨN KHU THỦY LỢI"

“Phan khu thủy igi" ở đồng bằng sống - cửu ong, được xây

lua lượng, chua" mn không số bạo nhiều, Bên cạnh đo; nên kinh

tể nhà nước đang cồn biển động; khả nang đầu tu co kho khăn;

phong trào thủy igi nhỏ đang được phát động mạnh ; khai tháo

thủy 1ợi bằng con “dường nhà nước và nhần dan kết hợp đang là

| hướng chỉ đạo của „ngành thủy lei, trong, luc a0 yêu cầu về sản

‡ xuất nồng nghiệp & dong bing Clu long doi hot rat lớn

Xuất phat hoần cảnh kinh tế; xã hội như hiện nay; dé tai

phan khu thủy lợi nhằm mục tiêu phục vụ “thiết thực cho sự nghiệp

thủy igi 1990-2300

Đề tranh xây ra mều thuần pill giai đoạn trước mặt và lâu

aa, de tat phần khu thủy igi rất coi trọng cao he thong khung truc kenh chính trong giai đoạn hiện tại cũng như trong giai

đoạn phương hưởng qui hoạch,

Cae trye | kénh | nhanh „(Kênh cấp 1) va ede biển pháp ) khai

tháo, thủy 1ợt noi dong, ban phar khu này không đề cập, đến; vì

đổ 1À cong tae của những người lâm ay an dau tu sau này, VÌ vay

f ban phan khu thay 1ợi được đừng lai ở cấp "khu thủy igi", 1 eap chịu tao đồng chủ yêu của trục kénh china, cống có thể nói each kha y phan khu thủy lợi 18 chia đồng bằng sống | Cim long

hy ra nhigu khu 3 tối khu” thủy lod tùy thao, duc diem ty nhién

we kinh te xã hồi để những người lầm av an đầu tư đặt ke hoạch

Me: tháo sau này,

Âu KHÁI NIÊM VỀ PHÂN XHU THỦY LỢI

Noi den phần khu; eo nhieu loai phân khu

nhau NOL dung của đề tài này lầ phần khu thấy lei, kha xe với

cao loại phẩn khu kh#o như sau +

a) Phần khu thủy lợi và phần khu tổng thể :

Phan khu thủy igi nằm trong he thong phan khu tổng the,

nhưng cổ đạo thủ riêng của một ngành chuyển mone

Sy giếng nhau giữn phần khu tổng thể và phần khu thủy lợi

‘ vien eanh (tite | 1À qui hoạch sơ đồ jmai “tha©); nhưng khi

34 đến phần khu thủy lot tue’ "1à onl nói đến cao van dé co

thiểu của phan vùng tong the

onl tieu 'Nude't oo thể phủ hợp với eed chung của phần khu tong thể, nhưng cũng sơ thể không phù hep | với cai chung;

vì vậy phần khu thủy lợi mang đặo thủ zing của một ngành

chuyên niên mà đối tượng của no 1À "Nude"

v) Phần khu thủy Lot và phần khu tài nguyên nươe :

_ nod den nước, cũng co nhieu ngành nghiên oth, xí dụ

như ve thủy văn eø nghiễn eứu võ phẩn khu tài nguyễn nước

Nghiên cứu phần khu tài nguyên nude auth tren goc ao của một dang | tài nguyên, con phan khu thủy igi phai đứng trên hat goc độ để nghiện cửu 18 tài nguyên nude va sử dụng nguồn nước

đồ MỐt† khu thủy lợi 13 một hộ sử dụng nước, số dược tiển hành

cẩn bằng nước eho toàn bệ” Tun vues Gling vi vay ma co the nói

phần khu thủy lợi ua tiền để định ra gác, hộ sử dụng nước; giúp

cho cong tae cần „bằng nước sau này, Do 13 su khác nhau cơ bản

giữa phan khu thủy lợi về phẩn khu tài nguyên nude

e) Phẫn khu thủy Lok va phan khu phat trien :

Đẩy là hai khải niệm khao nhau,

“Mật khu thủy lợi đượo xet ed tính shất hoàn chỈnh của

not hệ thông thủy rol, tren cơ sở một trục kênh chính, vì vay_

t¥e ob yêu để xác ip thành mgt khu thủy lgi

Tôn trọng tính hệ thong tiệt, trụo kenh | chính trong mot khu thủy lợi sở nghŸa pe ton trọng tính hoằn chinh khai thao; tranh

mau thuan, „chấp ve, give eae vtiểu khu ,thuệc một khu thủy lois Mỗi khu hủy lợi là 1 hồ, sử dụng nước; không phụ thuộc vào anh gidt hành ` chính

Con nội dung của phần khu phat triển 1à chọn giai đoan

tu biên phát triển; bởi vì tuy cùng sử dung chung mot hệ thong

thủy lợi, song do đặc điểm ty nhién kinh tê xế hội co sự khao

~ 18 ~

tiểu khu _kháo nhau VÌ vay, nguyễn t&e chủ yêu của phan khu,

phat triển 1a tren ec so của mgt truc xenh chính đã được xảo

đoạn khae nhau,

Tất nhiên trong qua ¡ trình tiên hành phần khu thủy Lợi

eo xem xet đến phan khu phát triển, bởi vi khi nghiền cửu tao

| rệt trục kênh chính cho một khu thủy lợi, cần cổ găng _nghiÊn

cửu tận đụng khả năng phአhuy nhanh chống hiệu quả eồng trình

Gũng vi tha, | ma: trong ban „phần khu thủy igi có đề cập về phan khu phat triển để thau Khảo,

Muốn lần tốt phân khu phát, triển phải cồn tùy thuộc rat

B MỤC ĐÍCH CỦA PHẨN KHU THỦY LỢI

_Pnan khu thay 1g g đồng bằng song Cửu 1ong nhằn mae tieu

chủ yêu xao lập cơ sở ban đầu „cho các ho su dung nude y tw đỡ đề cập đến cac biện pháp, khai tháo thủy lợi trong từng khu; nhằm

phục vụ rồng nghiệp vi dan sinh,

Ngoai ra dong gop một s6 vấn đŠ cho phần vùng tống thể a) poi với tiny lợi 3 Xde lap được ode khu thủy loi ở

đồng bằng Qưu long, ive la xe 188 cao hộ đằng nude Moi khu

thủy 1ợ1 1â một hộ dùng nước,

Cate biện phap khát thác thủy igt trong moi khu thủy lei

sẽ được xem xet qua dự an đầu tu, ebn viee phần khu , thủy igi nhằm Te tiêu chia zạnh giối; xao Ap phan vi của not khu thấy 1ợi (ood như 1 hộ dung nước); giúp eho sau này oan “bằng

_Trong not mang tưới song ngdt kénh ra ch kha aay đặc ở

not số nơi (như khu kẹp giữa hai sống Tiền: và Hau) hoặc qua

thưa thớt (như khu tử giao - Long xuyên; Đồng tháp mười) ở đồng

bằng cửu 1ong; gay rt nhiều khó khăn trong vise chọn ranh,

giới giữa eac khu thủy 1ợ1 Việc xao lập ranh giới siữn oao

khu thấy loi cũng nhủ chon eae trục kênh chỉnh cho ede khu

hưởng qui hoạch” thủy igi sau nays

-19~

Mục afen chinh của đề tài 3ã x.e 1gp pham vi sử dụng

nướ của ting ho dung nude, mà trước mắt, 1a dap she ngay cho

BS thủy igi chỉ” đạo lập dự an acu tu va luận chúng kinh te

kỹ thuật cho một so công trÌnh chủ chốt sủa từng vùng, từng

b) Đối với cac vận đề khao š Muốn , XAG lập được eae vung,

eae khu thuy lợi phai đanh gia eo ban ve cac age điểm tự nhiên

cống như tầm niều hiện trạng về nông nghiệp và “thủy Lod

Trên eở sở đanh gia dO» sở thể de mat phan khu phát

triển để chon giai đoạn thựe nign, vi cống qua danh eta, đực

điểm tự: nhiên để thấy “những thuận Lot và kho khăn của tùng

khu SN đề ra mot sẽ biện _phấp khai tháo thích nghị cho từng

khu, từng, vùng ˆgiứp y kign cho edc người lầm dự an đầu tư thủy loi seu này,

_Nước cũng 1à wot chỉ + tieu eo bên của phan vung tổng thể,

vì the phan khu _khủy 1ợ1 gop phan vào vige phan ving tong the,

ma chủ yeu 1À đối với nồng nghiệp; phan hố _đân ee va van tat

thiy Trong phan vung | "thủy 1g1 rat ot y đến eac trục vận tai

thily để tranh mẫu thuần giữa he 1 ngành thủy loi va van tải thủy

CG NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ PHÂN KHU THỦY LƠI VÀ PHAN KHU PHẨT TRIỂN TRUOG DAY

Nhiéu nước trên thể giới, dou có nghiền cửu vẽ phẩn khu

hai nguyên tức co ban nhất 1à tài nguyên nude và sử đụng nước

để đi đến phân thành h1 vùng thủy 1ợt 1n qui tụ thằnh 6 nhóm,

pot với đồng bằng song Cửa long, tỳ trước tới nay cũng aa

«ở nhiều nhà khoa hoe và một số ee quan nghiên cứu Trước năm

1975, ban phan khu phat triển co cong | phụ nhất; có tính khoa học eao nhất 1À bản phần khu phat triển của Hà lan

Mue đích bản phan | khu phat triển của doan chuyền gia Ha ian

nhằm chỉa khu ae chon mot so khu eð khả nàn g phat triển sản xuất

nồng nghiệp sốm nhất

Xuất ; phát từ mye tiểu a0, đoàn chuyển gia Ha lan tap trung

đánh giá về, đất dad và điều kiện „ tổng quat về ty nhiên cỗ ảnh hưởng đến sản xuất nổng nghiệp de chia ra 18 ving và 98 khu phat

triển Y đồng bằng Cửu long

= 20 «

Về đất dad, đoàn chuyển gia Hà lan chia ra 4 load dat

thích nghỉ cho trồng trọt (cai thích nghị, 1oại thích nghị vừa ,

1oai thích nghỉ kem và load không thích nghỉ)

về điểu kiện , tổng quat tự nhiềng „ đoàn chuyển gia Ha lan

đanh gia theo 6 chỉ tieu lầm han chế đến sản xuất nong nghiệp „

(bd xâm vnhập man tren dong sông chính; bị xâm nha nến tren các rạch nhỗ; b‡ ngập sau; nước không tự chảy được; dot hót phải co

thêm trạm bom trén dong kénh chính và nước không tự chay được) ‹

TQghợp eae yếu to trên, bằng phương pháp phan | tích hệ

thong, lập ra 9 trường hợp tính toan theo 3 ¥ do phat trién mB

sắp xep iw tiên đầu tư đối với cac khu phát trien

Ket qua phan khu phat triển ở đồng bằng Cửu long của đoàn chuyen gia Ha lan co gia trị học thuật cao trong việc xao lập

#iều kiện tự nhiên để “tầm đâu tư thích ưng nhất cho giai gogn

đầu Ban phan khu phat triển của HÀ lan khong | nề đề sập đến phan

khu thủy lợi; tile 1a tính vhệ thống thủy igi của mot hu, do ) vay

bản phần khu phat triển _của tà lan bi han che đến “việc để CaP

khai theo cỡ tính hệ thống của nột công ` “trình thiy lol, bớt "vì

khi đề xuất i truc kênh chính; tức Br để xuất viec khai tháo

toàn bs he thong trục kénh chÝnh a0, chứ khong phat chỉ khai

thao mot vai mau của trục kênh chính đọ,

Mặt _kháo theo bão edo của đoàn _ chuyền gia } Hà jan 1a đoàn

bị hạn chế một phan Ao aiéu kiện ehian tranh nhất là những vùng

như Ủ minh, Đồng thấp mười „

Tom lại bản phần khu phát triển của đoàn chuyển gia HA lan giúp rat nhigu y kiến trong vide xao lập phần khu phat triển;

còn đối với muc tiau của ae tài 1à „phân tìm thấy l¢t phải được

xây dựng theo’ quan điểm hg thong của một công trình thủy lợi;

tức lỗ kim thủy lei, thi dean ehuyéa gia HÀ lan chưa thực hiện

Sau nam 19⁄5 Bộ Hồng nghiệp cũng đã nghiên cửu phan _vùng

thành 6 vũng phat triển nồng nghiệp«

Phần vùng phat triển của EO Nong nghigp ctng nhằn me afen

phan chia ra eae vung theo eae aie trung | tự nhién khảo nhau đề

eo biện phép khai thao nồng nghiep và thủy lei khae nhaue

- 21 «

Ban phan vùng phat triển của BS Nong nghiệp nghiên cửu

a vung | qua rộng; kho ddnh giả cụ the, vì trong một phạm ví

vo cổ rất nhiều hg thong true *k6nh enf{nh, đồng thời cũng

lộ vũng lại chia cÉt cao trục kônh chính ra nhieu doan, pha vở

hg thong true kẽnh chÝnh của thủy lợi

Not chung, tất cả ese ban phan 1 khu trước đầy đều số muc

{ch riéng, nhưng rất tiêo 1À chưa nề có bản phần thu thủy 19h,

hz do vậy mà một số nơi để xây ra mau thuần về khai thao kênh

rụo thiểu hg thong hoàn chỉnh,

Thực té mau jth (39 | đã xây ra một số nơi; như ở ở tỉnh

lền gang; vì qua chư y đến khu phat, trign, nên một số kenh

j‡ượe đào xa chưa thông suốt toàn tuyển, có kénh chưa thông vớt

© khai thác thủy 1ợi để tưới và tiêu (kẽnh Giồng rieng, đồ quao 1; KH3 VeVoeoes}e

vì vậy tinh he thống kẽnh Arne chính phôi được tên trọng ong việc phan khu thủy lợi giủi cho việo xae dinh được phạm

“wa phụ trách của 1 kểnh trục ch `

x

xx

Đ HỆ THỐNG GẤC GẤP CỦA PHÂN VÙNG PHẨN KHU THỦY LỢI

Thao hệ thống trong toần quốc; được chia ra lầm ly cấp

chính; 2 cap phu

ị

‡

|

a) cấp + : Được cọi 1à miện » dong bằng sống Cửu long 1ã

lM trong cac miền của toằn quốc

bộ với nhau; do vay "ah bign pháp thủy lol trong ving cũng gần

như tương tự với nhau

vf ay như vùng tử giae Pong xuyên chịu tức động chủ you 1a ngập tụt và „chua phòng, trai lại vùng ban ado đà „mau chin -

tac dong chủ yếu 1Ã magn va dua nude ngọt về rất kho khănv

Đề hiểu rõ hơn về tro a9 ảnh hướng tự nhiên đối với vin

"xuất nông nghiệp; trong vùng được chia ra “các tiểu vùng, và

tiểu vùng 1a not cấp phụ trong bản phần cấp

- 22 «

©) Gấp 3 + được god là khu thủy lợi, Phạm vi của một khu

lên ft 1a mgt hg thống thủy lợi hoàn chỉnh, lay true kenh

lầm cổng trÌnh Chủ đạo của khu thủy igi Tuy theo die

à trạo kênh tiên; truce kénh tưới howe tưới tiều kết hop

1Ữa cac khu thủy loi

_cấp 3 1à cấp khu thủy Lot eo tan quan trong nhất, trong

§ thống phần xhu thủy Lợi bởi vì đây 1a cap bắt đầu lầm an cy

2, mà moi khu thủy lợi” 1ầ mot hg su đụng nude

Khu thủy 1ợi ở đồng bằng gửa long co điện tich- tu nhién

moi khu 10.000 ~ 50,000 hae

DE eo thd chon bước đi thích hợp trong khu thủy gh, ở-

day được xet thêm một ea Phy „ 1à tiểu khu phụ thuộc vào mức đề hướng tự nhiên đến san xuất nông nghigp

a) Cap s được gọi 1a "doh vi thủy igi ed sở Don vi

thủy 31g1 cơ sở được giới hạn bởi cao kẽnh chính và cac kênh

nhanh,

MỖ1 khu , thủy lợi được chia ra nhiều 'tửcn vị thủy lợi cơ sớm,

{ đơn vị thủy lợi cơ sở có diện tÍch tự nhiên khoảng 500 ~

+500 hae

Một don vi thoy, lợi co so 1a mot don vi sử dụng nước của

ụ thủy lợi; 18 cơ sở để khai tháo nội đồng, thủy lợi, Biện phấp

had thao nổi đồng của "gon vi thiy lợi ce sc" cũng “được độc lập

với nhau, ngoại trừ sử dụng kenh chính và kẽnh nhanh của khu

thủy 1g1s

Phong trào thủy lot nhé, do dan ty lâm cũng xuất phat từ

việc hình thành eae ‘tion vị thủy Lod cơ số,

Dướt cap My cồn cỡ bờ VŨn be thifa để phần chia ruộng đất

cho bộ nong dan cũng như bộ trí mang tưới kénh nương nội đồng

BY ving, tờ thức, này khong duce xen 1a tiệt cấp cố định mà co the

thay đãi cho thích hợp hang năm hoặc mia "vue

= 236

Đề tài "Phần khu thủy lợi tần này duce xết đến cấp 3 12

cấp phần khu thoy igi, con phần cnla ra eo kiểu khu và cao

đơn wi thủy lợi cơ sở được đành riểng eho cao chuyển gia lập

a) Cac chỉ tiêu về đăe điểm tư phiến : Được xem xet theo

6 chi tigu cơ bản, tong do te & (ha? kaa Ụé uc ¡

+ Nguồn nược và ảnh hướng mến + ^

Đồng bằng Cửa pong ehiu chỉ phối nguồn nước của hai song

Tiền và song Hậu; cổ vùng nim | gan nguon nước, sống Tien va song

Hau, eo vung năm xa nguồn nước, như ban đão a TAU, U mình «‹

if những vùng rất khổ khăn tiếp - nguồn nước đến, không chÏ là

tạo eae kenh dai m& con thiểu đầu nước a dan nude

Cac vung nằm xa ,nguôn nude, bt mặn xâm nhập pau theo chế

độ thủy trigu, ảnh hưởng den viée xao lập phương an tạo cac

trục kénh dan nude, mà theo định neni khu thầy lot phai được

hean chinh he thong của truc kẽnh -eh:

+ Ảnh hướng ngập lut : Anh hướng ngập lụt, chi, yếu ở đồng

bằng song Cửu long la do i jut song Me kong tran vào; điện

ngập rộng và lẩu hon ed 18 Dong thap mười và tử gieo Long xuyên

Ngoài ra cfing | eo mot sỐ nơi triing, khé tisu thoat lại gặp mưa

1n noi dia cũng gay ra ngập ung

Ann hướng ngập lụt; ung lầm ảnh hưởng jen, sản, xuất nông

nghiệp ‹ Việc xac ,1$P sáo trục kẽnh tiêu thoát 1â rất cần thiết;

vì thê mà ảnh hưởng ngep lt được xem - hư mot chi tigu chinh

trong viec xao Lập ena khu “thủy “1gh

+ Ảnh hương chua phền :

Anh hướng, đất bị chua phen lân hạn chế đến sản xuất nồng

nghiện; đồng thÈi gây nền chua phen ede kenh rache

Chua phèn ò eac kenh rach khong chi do đất đai trong vùng gầy nên mà còn bị chua phèn từ ngoại 1a1 chuyển đến Viée

chuyển nước bị nhiềm ,phè n ra khỏi khu thủy igi phải được nghiền

cửu hợp ly để “tranh ảnh hưởng đến cac kim kháo„ Do vậy tạo ao trục kenh dan chua phen cũng 1à wot nguyen tie co pan để xet

phần khu thủy igi

Ba đạc điểm của tự nhiên tren, aay cũng là nguyên tức vs

đặc điểm tự nhiên eo tinh chat quyết định de xae lập một khu

thủy loi

Ngoài ra, cũng cơ mot so yeu tố tự nhiền khác cổ ảnh

hưởng đến việc phần khu thủy lợi như đực điểm địa hình; mưa

dan sinh, tho nhưỡng VsVsee dũng 18 những yeu to tu nhiên đe

tham khảo trong quá trình phần khu thủy idi

thủy loi doi voi san mat nong nghiệp; bao? gồm các công táo :

~ Tego cae trục kênh đấn nước và tidu nude

- HỆ thông be bao ngăn lữ về ngan min

Biện phsp đưa nước Yen nat ruộng

- Hoan chỉnh nề thống nội đồng,

Môi quan ne của 4 cong tac tran đối vel phan ving thuy

loi nhv sau 3

- Tao áo truc kênh dan mice và tisu nude 3 Thue hiện

vise dan nude ngot tw song Tisn, song Hậu - vào sau nội địa, hoxe

chính và cáo cấp kênh nhanh

ae

của

-Đ5~

Trục kénh nay eo thể 1à „trục kenh tưới howe true kenh

tieu thy” theo nhiệm vụ hủ ehot của khu _thủy lợi, Những khu

vựo bi chua phen và ngập ung lut, men lấy trục “wềnh tiểu, ỡ cão vững màn nến lay trục kénh tudi

qua việc xeo lập true kẽnh tướt hoặc tiểu chính của khu

Liên hiệp, cao khu thủy igi đỡ 121 thành vùng thủy ligt

cing dong bộ giải quyết cao nhiệm vụ cố, tính tương tue ving

tử giao Long xuyên bị ngập lụt; cua phen va cấp nước ngot, cao khu thủy igi trong | ving, eu ed nhiem vụ doy tuy ring eo

khác nhau về mức độ; nên tất cả cde khu trong vùng này được

đảo Gà mau tnì nhiện - vụ chủ yếu 1À °%p nược ngọt, ngăn nặn;

tiêu nước mưa tại oho, nhiệm vụ thủy Lodi khác với tử giao

Long xuyén, nen eae khu thủy lợi & aay” được tấp hợp lại thành

eae vũng tương ung

pot với cao kênh nhanh ese cẩn, được nổi từ kênh chính

vào ede noi jdong, khang phải a digu kiện ae xao định khu „thủy lợi mà Tà: xac định để phần chia cao don vi thay lợi cơ so, sẽ

được xao minh khi xây đựng dự an đầu tư,

~- Hệ thống be bao ngan l8, ngăn màn 3 He thống bờ bao ngăn TIẾN | ngăn 18 được xao lập trong qua trình kết hợp xây dung

cao, cấp, của kẽnh, vì thể trong qua trình phần khu thủy lợi; ng

cấp kênh; để tạo ce re be bao, pe dé ma phan định cấp khu thủy 1ợ hay cấp đơn vị thủy 1ợi cơ st

- Biện pháp đưa nước igo mặt Tuông : Bao gồm tưởi tiêu tự

chảy và động Lue , gồm cao công và may pote Gac công trình phụ

trach điện tfon không tổn, được xem xet khi phần chịa cao gon

vị „ thủy lợi cơ sot, khong pnẩi 1À chỈ ti§u cơ bản của một khu thầy 1ợ1

Khu thủy lợi bao zöm nhiều "Đơn vị thấy lợi eở sở",

~ Hoàn chỉnh nồi đồng : Co nghĩa 1ầ hoần chỉnh ng thông thủy lợi cho cac don vi thuy lợi eơ "` được chia ra nhieu be

vùng, be thila, mong nh hàng năm eo thể thay doi trong , từng

"Den vi thủy 1ơợi cơ sot, cũng khổng phát lầ chỉ tiểu chủ yeu đề xet eho khu thủy lei.