6. Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học: Ngày soạn: ............................ Ngày giảng:............................ Tiết 13 CHỦ ĐỀ 3 HỆ THỨC VỀ CẠNH VÀ GÓC TRONG TAM GIÁC VUÔNG I. Mục tiêu: 1. Kiến thức: + Qua bài, học sinh hiểu và nắm được: Hệ thức giữa cạnh và góc trong tam giác vuông; Những kiến thức thực tế trong cuộc sống: Biết cách tính chiều cao của vật (cột cờ,cột điện,tòa nhà, tháp Eiffel...), tính khoảng cách giữa hai điểm, trong đó có một điểm không thể đến được. + Vận dụng kiến thức liên môn có hiệu quả đối với các môn học Môn Vật lý: HS biết vận dụng kiến thức: Vật lý 7 (Bài 2 Sự truyền ánh sáng): Áp dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng để giải bài toán liên quan đến kiến thức quang học; Vật lý 8 (Bài 2 Vận tốc): Sử dụng công thức S = v. t (S: quãng đường, v: vật tốc, t: thời gian đi quãng đường đó) để giải bài toán chuyển động. Môn Sinh học: Sinh học 8 (Bài 41 Cấu tạo và chức năng của da): Vận dụng hiểu biết về cấu tạo da để giải bài toán chiếu xạ chữa bệnh (xác định đúng vị trí đặt chùm tia gamma có hướng đi đúng đến vị trí có khối u tránh gây tổn thương mô). Môn Giáo dục công dân: GDCD 7 (Bài 15, tiết 24: Bảo vệ di sản văn hóa): Mở rộng hiểu biết và nâng cao ý thức giữ gìn, bảo tồn di sản văn văn hóa thế giới. Môn Hóa học: (Tiết 25: sắt): Nguyên liệu chủ yếu để làm tháp Eiffel.
Trang 16 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:
Ngày soạn:
Ngày giảng: Tiết 13
CHỦ ĐỀ 3
HỆ THỨC VỀ CẠNH VÀ GÓC TRONG TAM GIÁC VUÔNG
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
+ Qua bài, học sinh hiểu và nắm được:
- Hệ thức giữa cạnh và góc trong tam giác vuông;
- Những kiến thức thực tế trong cuộc sống: Biết cách tính chiều cao của
vật (cột cờ,cột điện,tòa nhà, tháp Eiffel ), tính khoảng cách giữa hai điểm,
trong đó có một điểm không thể đến được
+ Vận dụng kiến thức liên môn có hiệu quả đối với các môn học
* Môn Vật lý: HS biết vận dụng kiến thức:
- Vật lý 7 (Bài 2 - Sự truyền ánh sáng): Áp dụng định luật truyền thẳng
của ánh sáng để giải bài toán liên quan đến kiến thức quang học;
- Vật lý 8 (Bài 2 - Vận tốc): Sử dụng công thức S = v t (S: quãng đường,
v: vật tốc, t: thời gian đi quãng đường đó) để giải bài toán chuyển động
* Môn Sinh học:
- Sinh học 8 (Bài 41- Cấu tạo và chức năng của da): Vận dụng hiểu biết
về cấu tạo da để giải bài toán chiếu xạ chữa bệnh (xác định đúng vị trí đặt chùm tia gamma có hướng đi đúng đến vị trí có khối u tránh gây tổn thương mô)
* Môn Giáo dục công dân:
- GDCD 7 (Bài 15, tiết 24: Bảo vệ di sản văn hóa): Mở rộng hiểu biết và
nâng cao ý thức giữ gìn, bảo tồn di sản văn văn hóa thế giới
* Môn Hóa học: (Tiết 25: sắt): Nguyên liệu chủ yếu để làm tháp Eiffel.
2 Kĩ năng: Thông qua quá trình nghiên cứu bài học, học sinh biết:
Từ các bài toán thực tế được minh họa hình học, vận dụng các hệ thức liên hệ giữa cạnh và góc trong tam giác vuông giải các bài toán có tính thực tế
trong cuộc sống: Biết cách tính chiều cao của vật, tính khoảng cách giữa hai
điểm, trong đó có một điểm không thể đến được
- Để đạt được mục tiêu bài học, học sinh biết bổ trợ thêm cho mình những
kĩ năng sau:
+ Kỹ năng thu thập và xử lý thông tin trong sách giáo khoa, quan sát và trình bày vấn đề
Trang 2+ Kỹ năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề cần độ chính xác trong cuộc sống
+ Kỹ năng khai thác thông tin và nội dung hình ảnh
+ Kỹ năng liên kết kiến thức giữa các phân môn trong bài dạy
- Học sinh biết phát huy năng lực của bản thân để nắm bắt kiến thức bài học: Năng lực giải quyết vấn đề, tự học, hợp tác
3 Thái độ :
- Có ý thức tự học, hứng thú và tự tin trong học tập;
- Có đức tính trung thực, cần cù, vượt khó, cẩn thận, chính xác, kỉ luật, sáng tạo;
- Có ý thức hợp tác, trân trọng thành quả lao động của mình và của người khác;
4 Tư duy
- Rèn luyện khả năng quan sát, dự đoán, suy luận hợp lý và suy luận lôgic;
- Khả năng diễn đạt chính xác, rõ ràng ý tưởng của mình và hiểu được ý tưởng của người khác;
- Các thao tác tư duy: so sánh, tương tự, khái quát hóa, đặc biệt hóa
II Chuẩn bị của GV và HS:
* Giáo viên:
+ Sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên Toán 9 tập 1; tài liệu chuẩn KTKN môn Toán;
+ Kiến thức về các môn có liên quan được tích hợp trong bài: Sinh học 8 (Bài 41), GDCD 7 (Bài 15), Vật lý 7 (Bài 02), Vật lý 8 (Bài 02), Mỹ thuật 7 (Bài 10,11);
+ Máy tính, máy chiếu projecter;
+ Máy quay video ghi lại các hoạt động của học sinh thể nghiệm dự án; + Đồ dùng : Thước thẳng, êke, máy chiếu, máy tính, máy tính bỏ túi;
* Học sinh:
- SGK, vở ghi, đồ dùng học tập
- Học bài cũ Chuẩn bị bài theo hướng dẫn của GV
- Bảng nhóm, bút dạ
III Phương pháp:
- Nêu và giải quyết vấn đề, tìm tòi lời giải
- Hợp tác theo nhóm
IV Tiến trình giờ dạy - GD:
1 Ổn định tổ chức (1 phút).
- Sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ (4 phút)
Trang 3Câu hỏi Đáp án
- Chiếu Slide 2.
- GV nêu nội dung KTBC, gọi học sinh
lên bảng viết hệ thức về cạnh và góc
trong tam giác vuông (viết góc bảng)
- GV yêu cầu HS2 lên bảng chữa bài 28
–sgk/tr89
- Chiếu Slide 3.
Một cột đèn cao 7m có bóng trên mặt đất
dài 4m Hãy tính góc mà tia sáng mặt trời
tạo với mặt đất (góc trong hình).
7m 4m
HS2: Chữa bài tập 28 - sgk
- GV: Y/C HS lên bảng thực hiện
- GV hỏi HS dưới lớp:
- Chiếu Slide 4.
? Nêu cách tìm góc nhọn
- HS trả lời như nội dung slide 4
- Chiếu Slide 5.
? Nêu cách tìm cạnh góc vuông, cạnh
huyền
- HS trả lời như nội dung slide 5
- Chiếu Slide 6.
HS2
- GV chốt kiến thức, cách giải bài tập
28/sgk
- GV cho điểm vào sổ
Bài 28: (SGK – 89)
7m 4m
Giải Gọi góc tạo bởi tia nắng mặt trời với mặt đất là
Theo định nghĩa tỉ số lượng giác của góc nhọn, ta có:
tan = 7
4= 1,75 suy ra 60015’
Vậy góc tạo bởi tia nắng mặt trời với mặt đất là 60015’
Trang 43 Tiến trình dạy học: (35 phút)
* Hoạt động 1: Giới thiệu bài: (1 phút)
- Mục tiêu: Định hướng cho học sinh phần nào tiếp nhận được những
thông tin chính mà nội dung bài học sẽ hướng đến trong tiết học
- Phương pháp, phương tiện dạy học:
+ Phương pháp: Thuyết trình
+ Phương tiện: Máy chiếu projector
- Các bước hoạt động:
* Hoạt động 2: Giải các bài toán thực tế: (34 phút)
(*) Mục tiêu:
Vận dụng hệ thức giữa cạnh và góc trong tam giác vuông vào các dạng bài tập liên hệ thực tế
(*) Phương pháp, phương tiện dạy học:
+ Phương pháp: Vấn đáp, hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm
+ Phương tiện dạy học: Máy chiếu projector, bảng phụ, thước, Êke
(*) Các bước của hoạt động:
Bài 1: (3 phút)
- GV: Từ phần kiểm tra bài cũ GV yêu cầu
học sinh tìm hiểu thêm một số thông tin có
liên quan
* Tích hợp: Kiến thức Vật lý 7 (Bài 2,
chương I: Sự truyền ánh sáng).
? Tại sao cột cờ, mặt đất và tia sáng mặt
trời tạo thành tam giác vuông?
- HS trả lời: Cột điện được dựng vuông góc
với mặt đất, tia sáng mặt trời là đường
thẳng, theo định luật truyền thẳng của ánh
sáng
? Ở bài tập này, chúng ta đã sử dụng kiến
thức nào để giải
- HS: định nghĩa tỉ số lượng giác trong tam
giác vuông Tam giác vuông trên , đã biết 2
cạnh góc vuông, chọn tỉ số lượng giác tan,
cot
? Khi nào thì chọn sin hoặc cos ?
- HS : khi biết cạnh huyền và một cạnh góc
vuông
Bài 1: (Bài 28/SGK - 89)
7m 4m
Giải:
Giả sử trong hình vẽ, góc tạo bởi tia nắng mặt trời với mặt đất là
Theo định nghĩa tỉ số lượng giác của góc nhọn, ta có:
tan = 7
4= 1,75 suy ra 600
Vậy góc mà tia sáng mặt trời tạo
Trang 5- GV chốt: Đây là bài toán liên quan tới
kiến thức về định luật truyền thẳng của ánh
sáng trong môn vật lí được thể hiện qua
hình vẽ Để thực hiện được bài toán này,
các em cần có kiến thức chắc chắn về bộ
môn vật lý
- GV khai thác: Thay đổi giả thiết bài toán,
tính chiều cao của cột cờ.
? Từ bài tập trên, em hãy đưa ra một số bài
toán tương tự
- HS đưa ra các bài tập
- Chiếu Slide 8.
- GV giới thiệu thêm một số hình ảnh thực
tế và nêu các bài toán
Bài 2: (8 phút)
- Chiếu Slide 9.
* Tích hợp: bộ môn GDCD7 (Bài 15, tiết
24: Bảo vệ di sản văn hóa).
với mặt đất là 600
Bài 2: (Tính chiều cao của tháp
Eiffel)
62
172m
B
A C
Giải Gọi AB là chiều cao của tháp
Trang 6? Quan sát hình ảnh, hãy cho biết đây là địa
danh gì ? Em biết gì về địa danh này
- HS: Tháp Eiffel một di sản văn hóa của
Pháp
* Tích hợp: bộ môn Hóa 9 (Tiết 25: Sắt
(Fe)).
? Dựa kiến thức hóa học, hãy cho biết tháp
Eiffel được làm chủ yếu bằng nguyên liệu
gì
- HS dựa vào kiến thức Hóa học nêu hiểu
biết của em về Sắt
? Tính chiều cao của tháp Eiffel
- Chiếu Slide 10
Tính chiều cao của tháp Eiffel ở
thủ đô Pari của nước Pháp, biết khi
một góc bằng 62 0 thì bóng của tháp
trên mặt đất là 172m?
Bài 2:
- GV tổ chức HS hoạt động nhóm bài 2
- Đại diện các nhóm nộp sản phẩm
- Chiếu Slide 11:
- Các nhóm quan sát, nhận xét bài
- Chiếu Slide 12: Giới thiệu thêm một số
thông tin về tháp Eiffel
Bài 3: (13 phút)
- Chiếu Slide 13:
? Gọi hs đọc đề trên màn hình
Tia nắng mặt trời là BC, AC là bóng của tháp
Tam giác ABC vuông tại A nên
AB = AC.tan620
AB = 172.1,881 = 323,5m Vậy chiều cao của tháp là 323,5m
Bài 3: Bài 78 - SBT (Bài toán
chiếu xạ chữa bệnh)
8,3cm
C
Giải:
Trang 7- GV yêu các nhóm hoạt động
(Chú ý đến đọc hình, xác định các yếu tố
thực tế gắn với yếu tố hình học nào trong
hình vẽ trên).
- Hs các nhóm thảo luận đề bài và làm bài
tập ra bảng nhóm trong 4 phút
- Đại diện 1-2 nhóm trình bày kết quả: đọc,
hiểu hình vẽ và treo bảng nhóm ghi lời giải
lên bảng
? Để thực hiện bài toán chiếu xạ chữa bệnh
ngoài kiến thức về toán học, ta cần kết hợp
kiến thức với môn học nào khác
- HS: Môn Sinh học
* Tích hợp: môn Sinh học 8 (Bài 41: Cấu
tạo và chức năng của da)
? Từ kiến thức Sinh học, hãy nêu đặc điểm
của da người
-HS: Da gồm 3 lớp: biểu bì, lớp mô liên kết
gồm dây thần kinh và tuyến nhờn quan
trọng với cơ thể, trong cùng là lớp mỡ
- GV tiếp tục tích hợp môn Sinh học 8 (Bài
41: Cấu tạo và chức năng của da)
? Trong Bài toán chiếu xạ chữa bệnh, tại
sao phải tránh tổn thương mô
- HS trả lời
- GV giới thiệu: Tia gamma là loại bức xạ
điện từ có hại cho sinh vật Nhưng ở cường
độ nhất định, nó có khả năng chữa bệnh, do
đó nó được dùng trong y tế và nhiều ngành
khác Vì vậy khi chiếu chùm tia vào cơ thể
con người phải tính toán, phải chọn hướng
đi phù hợp Như bệnh nhân có khối u của
bài toán này, tia gamma chỉ đi một đọan
dài 10,1 cm, theo hướng tạo với mặt da một
góc 34 0 đến đúng khối u và tránh tổn
thương mô.
- Cả lớp cùng theo dõi lời giải trên bảng
nhóm và nhận xét, bổ xung
Bài 4: (10 phút)
Gọi góc tạo bởi giữa chùm tia gamma và mặt da là α,
chùm tia phải đi đoạn dài là x (cm)
a Theo định nghĩa tỉ số lượng giác, ta có:
tanα =5, 7
8,3= 0,687 suy ra α ≈ 340
Vậy góc tạo bởi giữa chùm tia gamma và mặt da xấp xỉ 340
b Áp dụng định lí Pitago, ta có:
x2 = 8,32 +5,72 =101,38 x≈ 10,1 cm
Vậy chùm tia gamma phải đi đoạn dài xấp xỉ 10,1 (cm)
Bài 4: Bài 32 - SGK (Bài toán
Trang 8- Chiếu Slide 14:
* Tích hợp: môn Vật lí 8 (Bài 2: Vận tốc)
- GV đưa bài tập Bài 32/ tr89/SGK
? Gọi hs đọc đề
? Bài toán cho biết điều gì? Yêu cầu ?
? Vẽ hình minh họa cho bài toán này ntn
(vẽ khúc sông, đường đi của thuyền)
- GV: Ta coi 2 bờ sông là 2 đường thẳng
song song
- Mời hs lên bảng vẽ hình
? Chiều rộng của khúc sông được xác định
như thế nào?
- HS: Chiều rộng của khúc sông là Khoảng
cách AB giữa 2 bờ sông - là 2 đường thẳng
song song (Tại một điểm thuộc bờ sông
này, vẽ đoạn thẳng vuông góc với bờ kia)
? Khoảng cách giữa 2 đường thẳng song
song được xác định ntn?
- HS: Để tính AB trong tam giác ABC
vuông tại B, đã biết C =A1 =700 (so le
trong), phải tính AC quãng đường đi của
thuyền
- GV: Để tính quãng đường đi của thuyền,
trong vật lí có công thức tính S=v.t
S: quãng đường, t thời gian, v vận tốc
Trong bài này, biết v,t của thuyền Tính
đường đi của thuyền AC
GV : Như vậy bài toán thực tế đã được quy
thành bài toán hình học
? Nêu cách tính AB
? Làm thế nào để tính được quãng đường
đi của thuyền? (câu hỏi liên môn vật lí)
- Gv chốt kiến thức liên môn vật lí và khai
thác việc tìm vận tốc hoặc thời gian khi biết
hai đại lượng kia
- GV: Chốt lại cách giải bài tập - dạng toán
thực tế chưa được minh họa hình vẽ
chuyển động)
Giải Đổi: 5 phút = 5
Quãng đường đi của thuyền là Theo công thức
s = vt = 2. 5
60= 0, 167 (km) = 167 m
AC =167 m Xét tam giác ABC vuông tại B
có C =A1 =700 (so le trong),
ta có
AB = AC.sinC = 167.sin700 157(cm) Vậy chiều rộng của khúc sông xấp
xỉ bằng 157 m
A
70 0
B C
Trang 9- Chiếu Slide 15:
- GV giới thiệu thêm một số bài toán thực
tế trong chương trình
4 Củng cố: (3 phút)
* Hoạt động 3: Củng cố (3 phút)
(*) Mục tiêu:
Củng cố kiến thức về hệ thức giữa cạnh và góc trong tam giác vuông vào các dạng bài tập liên hệ thực tế
(*) Phương pháp, phương tiện dạy học:
+ Phương pháp: Vấn đáp, khái quát
+ Phương tiện dạy học: Máy chiếu projector
(*) Các bước của hoạt động:
- GV: Trong giờ học hôm nay em đã giải được các dạng toán nào?
- HS trả lời: các bài toán thực tế
vấn đề có liên quan với cuộc sống mà các em đã thực hiện có hiệu quả trong giờ học này
5 Hướng dẫn học sinh học ở nhà (2 phút)
- Chiếu slide 17
* Bài cũ:
- Ôn các hệ thức lượng trong tam giác vuông, tỉ số lượng giác của góc nhọn, hệ thức giữa cạnh và góc trong tam giác vuông
* Bài tập về nhà : Bài 59,61,69 /SBT
* Bài mới:
- Đọc trước bài 6 Chuẩn bị mỗi tổ: 1 cuộn dây, 1tờ giấy, 1 MTBT
*) Hướng dẫn bài 69/SBT.
Trang 10Muốn so sánh chiều cao của hai trại, tức là so sánh hai cạnh góc vuông của hai tam giác vuông có cạnh góc kia bằng nhau, ta so sánh hai tỉ số lượng giác của góc nhọn
V Rút kinh nghiệm
